ଏକୋ ଵଦତି ଚୈତସ୍ଯ କରୌ କୃଂତାମି ପାପିନଃ । ଅନ୍ଯୋ ଵଦତ୍ଯହଂ କର୍ଣୌ କର୍ତଯାମି ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏଉଁଠି ଜଣେ କହିଲେ—ମୁଁ ଏହି ପାପୀର ହାତ କାଟିଦେବି। ଅନ୍ୟଜଣେ କହିଲେ—ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟର କାନ କାଟିଦେବି।
ଏଵଂ ଵଦଂତଃ ସୁଭୃଶଂ ଦନ୍ତୈର୍ଦନ୍ତନିପୀଡକାଃ । ଆଗତ୍ଯ ତଂ ଦୁରାତ୍ମାନଂ ସାଯୁଧାସ୍ତସ୍ଥୁରୁନ୍ମଦାଃ
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କଥାହେଉଥିବା, ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତ ଚିବାଇଥିବା ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଗଲେ।
ଏକୋ ଦୂତସ୍ତଦା ସର୍ପରୂପଂ ଧୃତ୍ଵାଦଶତ୍ପଦେ । ସ ଦଷ୍ଟମାତ୍ରଃ ସହସା ଗତାସୁଃ ପର୍ଯଜାଯତ
ତାପରେ ଜଣେ ଦୂତ, ଦଶମୁଖୀ ସାପର ଆକାର ଧରି, ତାକୁ ଡସିଲେ। ଡସିବା ସହିତା ସହିତ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲା।
ତଦା ତଂ ଲୋହପାଶେନ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତେ ଯମକିଂକରାଃ । କଶାଭିସ୍ତାଡଯାମାସୁର୍ମୁଦ୍ଗରୈଃ ପ୍ରାହରନ୍କ୍ରୁଧା
ତାପରେ ଯମର ସେବକମାନେ ତାକୁ ଲୋହାର ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବାନ୍ଧି, କୋଡ଼ା ଓ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ରାଗରେ ମାଡ଼ିଲେ।
ଅହୋ ଦୁଷ୍ଟ ଦୁରାତ୍ମଂସ୍ତ୍ଵଂ କଦାଚିନ୍ନାଚରଃ ଶୁଭମ୍ । ମନସାପି ଯତସ୍ତ୍ଵାଂ ଵୈ କ୍ଷେପ୍ସ୍ଯାମୋ ରୌରଵେଷୁ ଚ
ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ଦୁର୍ମନା, ତୁମେ କେବେ ଭଲ କାମ କରିନାହା। ମନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ତୁମକୁ ରୌରବ ନରକକୁ ଛାଡ଼ିଦେବୁ।
ତ୍ଵଙ୍ମାଂସଂ ଵାଯସା ରୌଦ୍ରା ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯଂତି ଵୈ କ୍ରୁଧା । ଆଜନ୍ମତସ୍ତୁ ଭଵତା ନ କୃତଂ ହରିସେଵନମ୍
କ୍ରୁଧାନ୍ୱିତ କାଉଁଆମାନେ ତୁମର ମାଂସ ଖାଇଦେବେ। ଜନ୍ମରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ କେବେ ହରିଙ୍କ ସେବା କରିନାହା।
ତ୍ଵଯା କଲତ୍ରପୁତ୍ରାଦ୍ଯା ଦ୍ରୋହଂ କୃତ୍ଵା ସୁପୋଷିତାଃ । ନ କଦାଚିତ୍ସ୍ମୃତୋ ଦେଵଃ ପାପହାରୀ ଜନାର୍ଦନଃ
ତୁମେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରି ତୁମର ଜଣାଣୀ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭଲ ଭାବେ ପୋଷିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପାପ ହରିବା ଦେବତା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିନାହା।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଲୋହଶଂକୌ ଵା କୁଂଭୀପାକେ ଚ ରୌରଵେ । ଧର୍ମରାଜାଜ୍ଞଯା ସର୍ଵେ ନେଷ୍ଯାମୋ ବହୁତାଡନୈଃ
ଏହି କାରଣରୁ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଅନେକ ମାଡ଼ ଦେଇ, ଲୋହାର କାଠି, କୁମ୍ଭୀପାକ ଓ ରୌରବ ନରକକୁ ନେଇଯିବୁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଦାନେତୁଂ ସମୈଚ୍ଛନ୍ଯମକିଂକରାଃ । ତାଵତ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହାଵିଷ୍ଣୁଚରଣାବ୍ଜପରାଯଣଃ
ଏଭଳି କହି, ଯମର ସେବକମାନେ ତାକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଭକ୍ତି ଥିବା ଜଣେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଯମଦୂତାସ୍ତଦା ଦୃଷ୍ଟା ଵୈଷ୍ଣଵେନ ମହାତ୍ମନା । ପାଶମୁଦ୍ଗରଦଂଡାଦିଦୁଷ୍ଟାଯୁଧଧରା ଗଣାଃ
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯମଦୂତମାନେ ପଡ଼ିଲେ, ସେମାନେ ପାଶ, ମୁସଳ, ଦଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ପୁଲ୍କସଂ ଲୋହନିଗଡୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଯାତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତାଃ । ବନ୍ଧ ବନ୍ଧ ଗ୍ରସଚ୍ଛିନ୍ଧି ଭିନ୍ଧି ଭିନ୍ଧୀତି ଵାଦିନଃ
ସେମାନେ ଏହି ଅବର୍ଣ୍ଣକୁ ଲୋହାର ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବାନ୍ଧି, ନେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ, 'ବାନ୍ଧ, ବାନ୍ଧ, ଖାଉ, କାଟ, ଭେଦ, ଭେଦ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ତଦା କୃପାଲୁସ୍ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପଦ୍ମନାଭପରାଯଣଃ । ଅତ୍ଯଂତକୃପଯାଯୁକ୍ତଂ ଚେତସ୍ତତ୍ର ତଦାକରୋତ୍
ତାପରେ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ଭଜୁଥିବା ଦୟାଳୁ ବୈଷ୍ଣବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅତି ଦୟାରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଅସୌ ମହାଦୁଷ୍ଟ ପୀଡାଂ ମା ଯାତୁ ମମ ସନ୍ନିଧୌ । ମୋଚଯାମ୍ଯହମଦ୍ଯୈଵ ଯମଦୂତେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ
ଏହି ମହାପାପୀ ମୋର ସାମ୍ନାରେ କେବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରୁନାହା। ଆଜି ମୁଁ ଏହାକୁ ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ହାତରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବି।
ଇତି କୃତ୍ଵା ମତିଂ ତସ୍ମିନ୍କୃପାଯୁକ୍ତୋ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂ ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵାସ୍ଯ ଗତୋଂଽତିକେ
ଏଭଳି ଭାବି, ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଧରି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଦୋଦକଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତୁଲସୀଦଲମିଶ୍ରିତମ୍ । ମୁଖେ ଵିନିକ୍ଷିପନ୍କର୍ଣେ ରାମନାମ ଜଜାପ ହ
ସେ ବୈଷ୍ଣବ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମର ପବିତ୍ର ଜଳ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ସହିତ ମିଶାଇ ମୁଁହ ଓ କାନରେ ଦେଲେ, ଏବଂ ରାମ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତୁଲସୀଂ ମସ୍ତକେ ତସ୍ଯ ଧାରଯାମାସ ଵୈଷ୍ଣଵଃ । ଶିଲାଂ ହୃଦି ମହାଵିଷ୍ଣୋର୍ଧୃତ୍ଵା ପ୍ରାହ ସ ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ବୈଷ୍ଣବ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ତୁଳସୀ ରଖି, ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶିଳା ହୃଦୟରେ ଧରି, କଥା କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛଂତୁ ଯମଦୂତା ଵୈ ଯାତନାସୁ ପରାଯଣାଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାସ୍ପର୍ଶୋ ଦହତାତ୍ପାତକଂ ମହତ୍
ଯମର ଦୂତମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଲିନ୍ନ, ସେମାନେ ଚାଲିଯାଉନ୍ତୁ; ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ମାତ୍ରେ ବଡ଼ ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଦହିଯାଏ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିନ୍ଵୈ ଗଣା ଵିଷ୍ଣୋର୍ମହାଦ୍ଭୁତାଃ । ଆଯଯୁସ୍ତସ୍ଯ ସଵିଧେ ଶିଲାସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଗତାଂହସଃ
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ସେବକମାନେ, ଯିଏ ଶିଳା ସ୍ପର୍ଶ କରି ଅପରାଧ ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଆସିଗଲେ।
ପୀତଵସ୍ତ୍ରାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଵିରାଜିତାଃ । ଆଗତ୍ଯ ମୋଚଯାମାସୁର୍ଲୋହପାଶାଦ୍ଦୁରାସଦାତ୍
ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ଆସି ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳରୁ ସେଠିଥିବାକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ମୋଚଯିତ୍ଵା ମହାପାପକାରକଂ ପୁଲ୍କସଂ ନରମ୍ । ଊଚୁଃ କିମର୍ଥଂ ବଦ୍ଧୋଽଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ପୂଜ୍ଯଦେହଭୃତ୍
ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଥିବା ପୁଲ୍କସ ଜନ୍ମର ଏହି ପୁରୁଷକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେମାନେ ପଚାରିଲେ: 'ଏହି ବୈଷ୍ଣବ, ପୂଜ୍ୟ ଦେହଧାରୀ, କାହିଁକି ବନ୍ଧାଯାଇଛି?'
କସ୍ଯାଜ୍ଞାକାରକା ଯୂଯଂ ଯଦଧର୍ମପ୍ରକାରକାଃ । ମୁଂଚଂତୁ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତ୍ଵେନଂ କିମର୍ଥଂ ଵିଧୃତୋ ହ୍ଯଯମ୍
'ତମେ କାହାର ଆଦେଶରେ ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କାମ କରୁଛ? ଏହି ବୈଷ୍ଣବକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ; କାହିଁକି ଏହାକୁ ଧରିରଖିଛ?'
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଜଗଦୁର୍ଯମକିଂକରାଃ । ଧର୍ମରାଜାଜ୍ଞଯା ପ୍ରାପ୍ତା ନେତୁଂ ପାପିନମୁଦ୍ଯତାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯମର ସେବକମାନେ କହିଲେ: 'ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ଆଦେଶରେ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ, ଏହି ପାପୀକୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛୁ।'
ନାସୌ କଦାଚିନ୍ମନସା ପ୍ରାଣିମାତ୍ରୋପକାରକଃ । ପ୍ରାଣିହତ୍ଯା ମହାପାପକାରୀ ଦୁଷ୍ଟଶରୀରଭୃତ୍
'ଏହେ କେବେ ମନରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉପକାର କରିନଥିଲେ; ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା ଭଳି ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।'
ନୄନ୍ବହୂଂସ୍ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଂ ଗଚ୍ଛତୋଽସୌ ଵ୍ଯଲୁଂଠଯତ୍ । ପରଦାରରତୋ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପାଧିକାରକଃ
'ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହେ ଲୁଟିଥିଲେ, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସହ ସଦା ଲିନ୍ନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ।'
ତସ୍ମାନ୍ନେତୁଂ ଵଯଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପାପିନଂ ପୁଲ୍କସଂ ନରମ୍ । ଭଵଦ୍ଭିର୍ମୋଚିତଃ କସ୍ମାଦକସ୍ମାଦାଗତୈର୍ଭଟୈଃ
'ସେହିପାଇଁ ଏହି ପାପୀ ପୁଲ୍କସ ପୁରୁଷକୁ ନେବାକୁ ଆମେ ଆସିଛୁ। ଆପଣମାନେ ଏହାକୁ ଅଚାନକ ଆସି ମୁକ୍ତ କାହିଁକି କଲେ?'
ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଊଚୁଃ। ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକଂ ପାପଂ ପ୍ରାଣିକୋଟିଵଧୋଦ୍ଭଵମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାସ୍ପର୍ଶଃ ସର୍ଵଂ ଦହତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦୂତମାନେ କହିଲେ: 'ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଭଳି, କୋଟି କୋଟି ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ପାପ ମଧ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ତୁରନ୍ତ ଦହିଯାଏ।'
ରାମେତି ନାମ ଯଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରେ ଵିଶ୍ରଂଭାଦାଗତଂ ଯଦି । କରୋତି ପାପସଂଦାହଂ ତୂଲଂ ଵହ୍ନିକଣୋ ଯଥା
'ଯଦି "ରାମ" ନାମ ଭରସା ସହ କାହାରି କାନରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ଏହା ଅଗ୍ନିର ଚିଙ୍ଗା ତୁଳାକୁ ଦହିଦେଇଥିବା ପରି ପାପକୁ ଦହିଦେଉଛି।'
ତୁଲସୀ ମସ୍ତକେ ଯସ୍ଯ ଶିଲା ହୃଦି ମନୋହରା । ମୁଖେ କର୍ଣେଽଥଵା ରାମ ନାମ ମୁକ୍ତସ୍ତଦୈଵ ସଃ
'ଯାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ତୁଳସୀ, ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଶିଳା, ମୁଁହ କିମ୍ବା କାନରେ ରାମ ନାମ ରହିଛି—ସେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁକ୍ତି ପାଏ।'
ତସ୍ମାଦନେନ ତୁଲସୀ ମସ୍ତକେ ଵିଧୃତା ପୁରା । ଶ୍ରାଵିତଂ ରାମନାମାଶୁ ଶିଲା ହୃଦି ସୁଧାରିତା
'ସେହିପାଇଁ, ଏହାର ମୁଣ୍ଡରେ ପୂର୍ବରୁ ତୁଳସୀ ରଖାଯାଇଥିଲା, ରାମ ନାମ ଶୀଘ୍ର ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ଶିଳା ହୃଦୟରେ ଭଲଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲା।'
ତସ୍ମାତ୍ପାପସମୂହୋଽସ୍ଯ ଦଗ୍ଧଃ ପୁଣ୍ଯକଲେଵରଃ । ଯାସ୍ଯତେ ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ପାପିନାଂ ଯତ୍ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
'ଏହିପରି, ଏହାର ସମସ୍ତ ପାପ ଦହିଯାଇଛି; ଏହି ଦେହ ପୁଣ୍ୟମୟ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସେ ସେଇ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ, ଯାହା ପାପୀମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟର।'