ଅତ୍ରୈଵୋଦାହରଂତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ମୁନଯୋ ଵୀତରାଗାଶ୍ଚ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତାଃ
ଏଠାରେ ମୁଁ ଏକ ପୁରୁଣା କଥା କହିବି: ଯେଉଁ ସନ୍ତମାନେ ରାଗ ଓ କାମକ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ।
ପୁରା କୀକଟସଂଜ୍ଞେ ଵୈ ଦେଶେ ଧର୍ମଵିଵର୍ଜିତେ । ଆସୀତ୍ପୁଲ୍କସଜାତୀଯୋ ନରଃ ଶବରସଂଜ୍ଞିତଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ କୀକଟ ନାମକ ଧର୍ମହୀନ ଦେଶରେ, ପୁଲ୍କସ ଜାତିର ଏକ ନର, ଯାହାର ନାମ ଥିଲା ଶବର, ବସୁଥିଲେ।
ନିତ୍ଯଂ ଜଂତୁଵଧୋଦ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶରାସନଧରୋ ମୁହୁଃ । ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରତି ଯିଯାସୂନାଂ ବଲାଦ୍ଧରତି ଜୀଵିତମ୍
ସେ ସଦା ପ୍ରାଣୀ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ, ବାଣ ଓ ଧନୁଷ ଧରି ରହୁଥିଲେ, ତୀର୍ଥକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଜୋରକରି ମାରିଦେଉଥିଲେ।
ଅନେକପ୍ରାଣିହତ୍ଯାକୃତ୍ପରସ୍ଵେ ନିରତଃ ସଦା । ସଦା ରାଗାଦିସଂଯୁକ୍ତଃ କାମକ୍ରୋଧାଦିସଂଯୁତଃ
ସେ ବହୁ ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଜିନିଷ ନେବାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ସଦା ରାଗ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ବନ୍ଧା ଥିଲେ।
ଵିଚରତ୍ଯନିଶଂ ଭୀମେ ଵନେ ପ୍ରାଣିଵଧଂକରଃ । ଵିଷସଂସକ୍ତବାଣାଗ୍ର ରୂଢଚାପଗୁଣୋଦ୍ଧୁରଃ
ସେ ଦିନ ରାତି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ମାରୁଥିଲେ, ବିଷ ଲଗା ତୀର ଓ ତଣ୍ଟି ଟାଣିଥିବା ଧନୁଷ ଧରିଥିଲେ।
ସୈକଦା ପର୍ଯଟନ୍ଵ୍ଯାଧଃ ପ୍ରାଣିମାତ୍ରଭଯଂକରଃ । କାଲଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ନ ଜାନାତି ସମୀପେଽପ୍ଯୁଗ୍ରମାନସଃ
ଏକଦିନ, ସେ ଶିକାର କରି ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମନ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
ଯମଦୂତାସ୍ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ପାଶମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ । ତାମ୍ରକେଶା ଦୀର୍ଘନଖା ଲଂବଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଭଯାନକାଃ
ଯମର ଦୂତମାନେ ଆସିଗଲେ, ପାଶ ଓ ଗଦା ହାତରେ ଧରିଥିଲେ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ କେଶ, ଦୀର୍ଘ ନଖ, ଲମ୍ବା ଦାଢ଼ି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଶ୍ଯାମା ଲୋହସ୍ଯନିଗଡାନ୍ବିଭ୍ରତୋ ମୋହକାରକାଃ । ବଧ୍ନଂତୁ ପାପିନଂ ହ୍ଯେନଂ ପ୍ରାଣିମାତ୍ରଭଯଂକରମ୍
ସେମାନେ କଳା ଓ ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳ ଧରିଥିଲେ, ମନ ଭ୍ରମିତ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଏହି ପାପୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବାକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
କଦାଚିନ୍ମନସା ନାଯଂ ପ୍ରାଣିମାତ୍ରୋପକାରକଃ । ପରଦାର ପରଦ୍ରଵ୍ଯ ପରଦ୍ରୋହପରାଯଣଃ
ଏହି ମଣିଷ କେବେ ମନରେ ମଧ୍ୟ କାହାରି ଉପକାର କରିନଥିଲେ। ସେ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟର ଜଣାଣୀ, ଅନ୍ୟର ଧନ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ଏତସ୍ଯ ଜିହ୍ଵାଂ ମହତୀମହଂ ନିଷ୍କାସଯାମ୍ଯତଃ । ଏକୋ ଵଦତି ଚୈତସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁରୁତ୍ପାଟଯାମ୍ଯହମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଏହାର ବଡ଼ ଜିହ୍ବାକୁ ଉଖଳିଦେବି। ଜଣେ କହିଲେ—ମୁଁ ଏହାର ଆଖି ବାହାରିଦେବି।
ଏକୋ ଵଦତି ଚୈତସ୍ଯ କରୌ କୃଂତାମି ପାପିନଃ । ଅନ୍ଯୋ ଵଦତ୍ଯହଂ କର୍ଣୌ କର୍ତଯାମି ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏଉଁଠି ଜଣେ କହିଲେ—ମୁଁ ଏହି ପାପୀର ହାତ କାଟିଦେବି। ଅନ୍ୟଜଣେ କହିଲେ—ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟର କାନ କାଟିଦେବି।
ଏଵଂ ଵଦଂତଃ ସୁଭୃଶଂ ଦନ୍ତୈର୍ଦନ୍ତନିପୀଡକାଃ । ଆଗତ୍ଯ ତଂ ଦୁରାତ୍ମାନଂ ସାଯୁଧାସ୍ତସ୍ଥୁରୁନ୍ମଦାଃ
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କଥାହେଉଥିବା, ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତ ଚିବାଇଥିବା ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଗଲେ।
ଏକୋ ଦୂତସ୍ତଦା ସର୍ପରୂପଂ ଧୃତ୍ଵାଦଶତ୍ପଦେ । ସ ଦଷ୍ଟମାତ୍ରଃ ସହସା ଗତାସୁଃ ପର୍ଯଜାଯତ
ତାପରେ ଜଣେ ଦୂତ, ଦଶମୁଖୀ ସାପର ଆକାର ଧରି, ତାକୁ ଡସିଲେ। ଡସିବା ସହିତା ସହିତ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲା।
ତଦା ତଂ ଲୋହପାଶେନ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତେ ଯମକିଂକରାଃ । କଶାଭିସ୍ତାଡଯାମାସୁର୍ମୁଦ୍ଗରୈଃ ପ୍ରାହରନ୍କ୍ରୁଧା
ତାପରେ ଯମର ସେବକମାନେ ତାକୁ ଲୋହାର ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବାନ୍ଧି, କୋଡ଼ା ଓ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ରାଗରେ ମାଡ଼ିଲେ।
ଅହୋ ଦୁଷ୍ଟ ଦୁରାତ୍ମଂସ୍ତ୍ଵଂ କଦାଚିନ୍ନାଚରଃ ଶୁଭମ୍ । ମନସାପି ଯତସ୍ତ୍ଵାଂ ଵୈ କ୍ଷେପ୍ସ୍ଯାମୋ ରୌରଵେଷୁ ଚ
ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ଦୁର୍ମନା, ତୁମେ କେବେ ଭଲ କାମ କରିନାହା। ମନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ତୁମକୁ ରୌରବ ନରକକୁ ଛାଡ଼ିଦେବୁ।
ତ୍ଵଙ୍ମାଂସଂ ଵାଯସା ରୌଦ୍ରା ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯଂତି ଵୈ କ୍ରୁଧା । ଆଜନ୍ମତସ୍ତୁ ଭଵତା ନ କୃତଂ ହରିସେଵନମ୍
କ୍ରୁଧାନ୍ୱିତ କାଉଁଆମାନେ ତୁମର ମାଂସ ଖାଇଦେବେ। ଜନ୍ମରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ କେବେ ହରିଙ୍କ ସେବା କରିନାହା।
ତ୍ଵଯା କଲତ୍ରପୁତ୍ରାଦ୍ଯା ଦ୍ରୋହଂ କୃତ୍ଵା ସୁପୋଷିତାଃ । ନ କଦାଚିତ୍ସ୍ମୃତୋ ଦେଵଃ ପାପହାରୀ ଜନାର୍ଦନଃ
ତୁମେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରି ତୁମର ଜଣାଣୀ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭଲ ଭାବେ ପୋଷିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପାପ ହରିବା ଦେବତା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିନାହା।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଲୋହଶଂକୌ ଵା କୁଂଭୀପାକେ ଚ ରୌରଵେ । ଧର୍ମରାଜାଜ୍ଞଯା ସର୍ଵେ ନେଷ୍ଯାମୋ ବହୁତାଡନୈଃ
ଏହି କାରଣରୁ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଅନେକ ମାଡ଼ ଦେଇ, ଲୋହାର କାଠି, କୁମ୍ଭୀପାକ ଓ ରୌରବ ନରକକୁ ନେଇଯିବୁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଦାନେତୁଂ ସମୈଚ୍ଛନ୍ଯମକିଂକରାଃ । ତାଵତ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହାଵିଷ୍ଣୁଚରଣାବ୍ଜପରାଯଣଃ
ଏଭଳି କହି, ଯମର ସେବକମାନେ ତାକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଭକ୍ତି ଥିବା ଜଣେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଯମଦୂତାସ୍ତଦା ଦୃଷ୍ଟା ଵୈଷ୍ଣଵେନ ମହାତ୍ମନା । ପାଶମୁଦ୍ଗରଦଂଡାଦିଦୁଷ୍ଟାଯୁଧଧରା ଗଣାଃ
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯମଦୂତମାନେ ପଡ଼ିଲେ, ସେମାନେ ପାଶ, ମୁସଳ, ଦଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ପୁଲ୍କସଂ ଲୋହନିଗଡୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଯାତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତାଃ । ବନ୍ଧ ବନ୍ଧ ଗ୍ରସଚ୍ଛିନ୍ଧି ଭିନ୍ଧି ଭିନ୍ଧୀତି ଵାଦିନଃ
ସେମାନେ ଏହି ଅବର୍ଣ୍ଣକୁ ଲୋହାର ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବାନ୍ଧି, ନେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ, 'ବାନ୍ଧ, ବାନ୍ଧ, ଖାଉ, କାଟ, ଭେଦ, ଭେଦ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ତଦା କୃପାଲୁସ୍ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପଦ୍ମନାଭପରାଯଣଃ । ଅତ୍ଯଂତକୃପଯାଯୁକ୍ତଂ ଚେତସ୍ତତ୍ର ତଦାକରୋତ୍
ତାପରେ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ଭଜୁଥିବା ଦୟାଳୁ ବୈଷ୍ଣବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅତି ଦୟାରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଅସୌ ମହାଦୁଷ୍ଟ ପୀଡାଂ ମା ଯାତୁ ମମ ସନ୍ନିଧୌ । ମୋଚଯାମ୍ଯହମଦ୍ଯୈଵ ଯମଦୂତେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ
ଏହି ମହାପାପୀ ମୋର ସାମ୍ନାରେ କେବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରୁନାହା। ଆଜି ମୁଁ ଏହାକୁ ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ହାତରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବି।
ଇତି କୃତ୍ଵା ମତିଂ ତସ୍ମିନ୍କୃପାଯୁକ୍ତୋ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂ ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵାସ୍ଯ ଗତୋଂଽତିକେ
ଏଭଳି ଭାବି, ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଧରି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଦୋଦକଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତୁଲସୀଦଲମିଶ୍ରିତମ୍ । ମୁଖେ ଵିନିକ୍ଷିପନ୍କର୍ଣେ ରାମନାମ ଜଜାପ ହ
ସେ ବୈଷ୍ଣବ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମର ପବିତ୍ର ଜଳ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ସହିତ ମିଶାଇ ମୁଁହ ଓ କାନରେ ଦେଲେ, ଏବଂ ରାମ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତୁଲସୀଂ ମସ୍ତକେ ତସ୍ଯ ଧାରଯାମାସ ଵୈଷ୍ଣଵଃ । ଶିଲାଂ ହୃଦି ମହାଵିଷ୍ଣୋର୍ଧୃତ୍ଵା ପ୍ରାହ ସ ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ବୈଷ୍ଣବ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ତୁଳସୀ ରଖି, ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶିଳା ହୃଦୟରେ ଧରି, କଥା କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛଂତୁ ଯମଦୂତା ଵୈ ଯାତନାସୁ ପରାଯଣାଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାସ୍ପର୍ଶୋ ଦହତାତ୍ପାତକଂ ମହତ୍
ଯମର ଦୂତମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଲିନ୍ନ, ସେମାନେ ଚାଲିଯାଉନ୍ତୁ; ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ମାତ୍ରେ ବଡ଼ ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଦହିଯାଏ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିନ୍ଵୈ ଗଣା ଵିଷ୍ଣୋର୍ମହାଦ୍ଭୁତାଃ । ଆଯଯୁସ୍ତସ୍ଯ ସଵିଧେ ଶିଲାସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଗତାଂହସଃ
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ସେବକମାନେ, ଯିଏ ଶିଳା ସ୍ପର୍ଶ କରି ଅପରାଧ ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଆସିଗଲେ।
ପୀତଵସ୍ତ୍ରାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଵିରାଜିତାଃ । ଆଗତ୍ଯ ମୋଚଯାମାସୁର୍ଲୋହପାଶାଦ୍ଦୁରାସଦାତ୍
ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ଆସି ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳରୁ ସେଠିଥିବାକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ମୋଚଯିତ୍ଵା ମହାପାପକାରକଂ ପୁଲ୍କସଂ ନରମ୍ । ଊଚୁଃ କିମର୍ଥଂ ବଦ୍ଧୋଽଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ପୂଜ୍ଯଦେହଭୃତ୍
ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଥିବା ପୁଲ୍କସ ଜନ୍ମର ଏହି ପୁରୁଷକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେମାନେ ପଚାରିଲେ: 'ଏହି ବୈଷ୍ଣବ, ପୂଜ୍ୟ ଦେହଧାରୀ, କାହିଁକି ବନ୍ଧାଯାଇଛି?'