ପୁରା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଜାନାଥଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଵିପାଵନୀଃ । ସ୍ଵଗଂଡଵିପ୍ରୁଷୋନେକ ପାପଘ୍ନୀଂ ସୃଷ୍ଟଵାନିମାମ୍
'ପୂର୍ବେ, ପ୍ରଜାପତି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ନିଜ ଶରୀରର ଅନେକ ତିନିକି ବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପାପନାଶିନୀ ନଦୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।'
ଏନାଂ ନଦୀଂ ଯେ ପୁଣ୍ଯୋଦାଂ ସ୍ପୃଶଂତି ସୁତରଂଗିଣୀମ୍ । ତେ ଗର୍ଭଭାଜୋ ନୈଵ ସ୍ଯୁରପି ପାପକୃତୋ ନରାଃ
'ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଅନେକ ତରଙ୍ଗ ଥିବା ନଦୀକୁ ଯେଉଁମାନେ ଛୁଉନ୍ତି, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବେ ନାହିଁ।'
ଅସ୍ଯାଂ ଭଵା ଯେ ଚାଶ୍ମାନଶ୍ଚକ୍ରଚିହ୍ନୈରଲଂକୃତାଃ । ତେ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଗଵଂତୋ ହି ସ୍ଵସ୍ଵରୂପଧରାଃ ପରାଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପାଥରଗୁଡ଼ିକୁ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଜେ ଭଗବାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି ।
ଶିଲାଂ ସଂପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ନିତ୍ଯଂ ଚକ୍ରଯୁତାଂ ନରଃ । ନ ଜାତୁ ସ ଜନନ୍ଯା ଵୈ ଜଠରଂ ସମୁପାଵିଶେତ୍
ଯେ ମଣିଷ ନିତ୍ୟ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଥିବା ପାଥରକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ କେବେ ମାଆର ଗର୍ଭକୁ ପୁଣି ଯିବେ ନାହିଁ ।
ପୂଜଯେଦ୍ଯୋ ନରୋ ଧୀମାଞ୍ଛାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂ ଵରାମ୍ । ତେନାଚାରଵତା ଭାଵ୍ଯଂ ଦଂଭଲୋଭଵିଯୋଗିନା
ଯେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାଳଗ୍ରାମ ପାଥରକୁ ପୂଜା କରେ, ସେଠି ସଠିକ ଆଚରଣ ଓ ଦମ୍ଭ ଲୋଭ ଛାଡ଼ି ଚାଲିବା ଉଚିତ ।
ପରଦାର ପରଦ୍ରଵ୍ଯଵିମୁଖେନ ନରେଣ ହି । ପୂଜନୀଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶାଲଗ୍ରାମଃ ସଚକ୍ରକଃ
ଯେ ଲୋକ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ଓ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ଦୂରେ ରହେ, ସେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଚକ୍ର ସହିତ ପାଥରକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ଭଵଂ ଚକ୍ରଂ ଶିଲା ଵୈ ଗଂଡକୀଭଵା । ପୁଂସାଂ କ୍ଷଣାଦ୍ଧରତ୍ଯେଵ ପାପଂ ଜନ୍ମଶତାର୍ଜିତମ୍
ଦ୍ୱାରକାରୁ ଚକ୍ର ଓ ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀରୁ ପାଥର ମିଳେ; ଏହି ଦୁଇଁଥିରୁ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶତ ଜନ୍ମର ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ ।
ଅପି ପାପସହସ୍ରାଣାଂ କର୍ତା ତାଵନ୍ନରୋ ଭଵେତ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାତୋଯଂ ପୀତ୍ଵା ପୂତୋ ଭଵେତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଯଦି ଏକ ଲୋକ ହଜାର ହଜାର ପାପ କରିଥାଏ, ଶାଳଗ୍ରାମ ପାଥରର ଜଳ ପିଇଲେ ସେ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵୈଶ୍ଯଃ ଶୂଦ୍ରୋ ଵେଦପଥି ସ୍ଥିତଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଗୃହସ୍ଥୋ ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୁଯାତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ମାର୍ଗରେ ଚାଲନ୍ତି ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥ ଭାବେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।
ନ ଜାତୁ ଚିତ୍ସ୍ତ୍ରିଯା କାର୍ଯଂ ଶାଲଗ୍ରାମସ୍ଯ ପୂଜନମ୍ । ଭର୍ତୃହୀନାଥ ସୁଭଗା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକହିତୈଷିଣୀ
କେବେ ମହିଳାମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ବିଧବା, ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗ ଆଶା କରୁଥିବା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ।
ମୋହାତ୍ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ମହିଲା ଜନ୍ମଶୀଲଗୁଣାନ୍ଵିତା । ହିତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯସମୂହଂ ସା ସତ୍ଵରଂ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯଦି କୌଣସି ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ, ଶୀଳ ଓ ଗୁଣ ଥିବା ମହିଳା ଅଜ୍ଞାନରେ ଏହାକୁ ଛୁଏ, ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଛାଡ଼ି ତୁରନ୍ତ ନରକକୁ ଯାଏ ।
ସ୍ତ୍ରୀପାଣିମୁକ୍ତପୁଷ୍ପାଣି ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋପରି । ପଵେରଧିକପାତାନି ଵଦଂତି ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମାଃ
ମହିଳା ହାତରୁ ଛୁଟିଥିବା ଫୁଲ ଯଦି ଶାଳଗ୍ରାମ ପାଥର ଉପରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ଏହା ଅତ୍ୟଧିକ ଦୋଷ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି ।
ଚଂଦନଂ ଵିଷସଂକାଶଂ କୁସୁମଂ ଵଜ୍ରସଂନିଭମ୍ । ନୈଵେଦ୍ଯଂ କାଲକୂଟାଭଂ ଭଵେଦ୍ଭଗଵତଃ କୃତମ୍
ଯଦି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭଳିଭାବେ ନ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଚନ୍ଦନ ବିଷ ସମାନ, ଫୁଲ ବଜ୍ର ସମାନ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ କାଳକୂଟ ବିଷ ସଦୃଶ ହୁଏ ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାତ୍ମନା ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରିଯା ସ୍ପର୍ଶଃ ଶିଲୋପରି । କୁର୍ଵତୀ ଯାତି ନରକଂ ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସେହିପାଇଁ ମହିଳାମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଥରକୁ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଯଦି ଛୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ପଡ଼ି ରହନ୍ତି ।
ଅପି ପାପସମାଚାରୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଯୁତୋଽପି ଵା । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାତୋଯଂ ପୀତ୍ଵା ଯାତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ଯଦି କେହି ପାପୀ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାଳଗ୍ରାମ ପାଥରର ଜଳ ପିଇଲେ ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଇଯାଏ ।
ତୁଲସୀଚଂଦନଂ ଵାରି ଶଂଖୋ ଘଂଟାଥ ଚକ୍ରକମ୍ । ଶିଲା ତାମ୍ରସ୍ଯ ପାତ୍ରଂ ତୁ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମପଦାମୃତମ୍
ତୁଳସୀ, ଚନ୍ଦନ, ଜଳ, ଶଂଖ, ଘଣ୍ଟା, ଚକ୍ର, ପାଥର, ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମର ଅମୃତ—
ପଦାମୃତଂ ତୁ ନଵଭିଃ ପାପରାଶିପ୍ରଦାହକମ୍ । ଵଦଂତି ମୁନଯଃ ଶାଂତାଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୋଵିଦାଃ
ଏହି ନବଟି ରୂପରେ ନାମାମୃତ ପାପର ଢେରକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ ବୋଲି ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଶାନ୍ତ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି ।
ସର୍ଵତୀର୍ଥପରିସ୍ନାନାତ୍ସର୍ଵକ୍ରତୁସମର୍ଚନାତ୍ । ପୁଣ୍ଯଂ ଭଵତି ଯଦ୍ରାଜନ୍ବିଂଦୌ ବିଂଦୌ ତଦଦ୍ଭୁତମ୍
ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ କରିବାରୁ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ପୁଣ୍ୟ ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିନ୍ଦୁରେ ମିଳେ ।
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଯତ୍ର ପୂଜ୍ଯତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମୈଃ । ତତ୍ର ଯୋଜନମାତ୍ରଂ ତୁ ତୀର୍ଥକୋଟିସମନ୍ଵିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପାଥରକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଠାରୁ ଏକ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଶ କୋଟି ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ ଥାଏ ।
ଶାଲଗ୍ରାମାଃ ସମାଃ ପୂଜ୍ଯାଃ ସମେଷୁ ଦ୍ଵିତଯଂ ନହି । ଵିଷମା ଏଵ ସଂପୂଜ୍ଯା ଵିଷମେଷୁ ତ୍ରଯଂ ନହି
ଶାଳଗ୍ରାମ ପାଥରଗୁଡ଼ିକୁ ସମାନ ସଂଖ୍ୟାରେ ସମାନ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସମାନ ସ୍ଥାନରେ ଦୁଇଟି ନ ରଖିବା ଓ ଅସମାନ ସ୍ଥାନରେ ତିନୋଟି ନ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ଦ୍ଵାରାଵତୀ ଭଵଂ ଚକ୍ରଂ ତଥା ଵୈ ଗଂଡକୀଭଵମ୍ । ଉଭଯୋଃ ସଂଗମୋ ଯତ୍ର ତତ୍ର ଗଂଗା ସମୁଦ୍ରଗା
ଦ୍ୱାରାବତୀ ଏବଂ ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀ ହେଉଛି ଚକ୍ରର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ। ଏହି ଦୁଇଁଠି ଯେଉଁଠି ମିଶିଯାଏ, ସେଠି ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଏ।
ରୂକ୍ଷାଃ କୁର୍ଵଂତି ପୁରୁଷା ନାଯୁଃ ଶ୍ରୀବଲଵର୍ଜିତାନ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସ୍ନିଗ୍ଧା ମନୋହାରି ରୂପିଣ୍ଯୋ ଦଦତି ଶ୍ରିଯମ୍
ଯେମାନେ କଠୋର ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଆୟୁ, ଶ୍ରୀ ଓ ବଳ କେଢ଼ିନେଇଥାନ୍ତି। ତେଣୁ ନମ୍ର ଓ ଆକର୍ଷକ ରୂପ ଥିବାମାନେ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଆଯୁଷ୍କାମୋ ନରୋ ଯସ୍ତୁ ଧନକାମୋ ହି ଯଃ ପୁମାନ୍ । ପୂଜଯନ୍ସର୍ଵମାପ୍ନୋତି ପାରଲୌକିକମୈହିକମ୍
ଯିଏ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ବା ଧନ ଆଶା କରେ, ସେ ଯଦି ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଲାଭ କରେ।
ପ୍ରାଣାଂତକାଲେ ପୁଂସସ୍ତୁ ଭଵେଦ୍ଭାଗ୍ଯଵତୋ ନୃପ । ଵାଚି ନାମ ହରେଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଶିଲା ହୃଦି ତଦଂତିକେ
ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟ ନିକଟରେ ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମ ଓ ଶିଳା ଥାଏ।
ଗଚ୍ଛତ୍ସୁ ପ୍ରାଣମାର୍ଗେଷୁ ଯସ୍ଯ ଵିଶ୍ରଂଭତୋଽପି ଚେତ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ସ୍ଫୂର୍ତିସ୍ତସ୍ଯ ମୁକ୍ତିର୍ନ ସଂଶଯଃ
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣ ଦେହ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ଯଦି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସାଙ୍ଗରେ ଥାଏ, ତେବେ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପୁରା ଭଗଵତା ପ୍ରୋକ୍ତମଂବରୀଷାଯ ଧୀମତେ । ବ୍ରାହ୍ମଣା ନ୍ଯାସିନଃ ସ୍ନିଗ୍ଧାଃ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାସ୍ତଥା
ପୁରୁଣା କାଳରେ ଭଗବାନ ଧୀର ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ କହିଥିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ନମ୍ର ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା।
ସ୍ଵରୂପତ୍ରିତଯଂ ମହ୍ଯମେତଦ୍ଧି କ୍ଷିତିମଂଡଲେ । ପାପିନାଂ ପାପନିର୍ହାରଂ କର୍ତୁଂ ଧୃତମୁଦଂ ଚ ତା
ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ରୂପ ମୋର ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଅଛି, ପାପୀମାନଙ୍କର ପାପ ଦୂର କରିବା ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ପାଇଁ ଧରାଯାଇଛି।
ନିଂଦଂତି ପାପିନୋ ଯେ ଵା ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂ ସକୃତ୍ । କୁଂଭୀପାକେ ପଚଂତ୍ଯାଶୁ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଯେମାନେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ତୁରନ୍ତ ରନ୍ଧାଯାନ୍ତି।
ପୂଜାଂ ସମୁଦ୍ଯତଂ କର୍ତୁଂ ଯୋ ଵାରଯତି ମୂଢଧୀଃ । ତସ୍ଯ ମାତାପିତାବଂଧୁଵର୍ଗା ନରକଭାଗିନଃ
ଯିଏ ମୂଢ଼ ମନରେ ପୂଜା କରିବାକୁ ବାଞ୍ଚା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚିଦେଉଛି, ସେଠାରେ ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ମା, ବାପା ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ନରକର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।
ଯୋ ଵା କଥଯତି ପ୍ରେଷ୍ଠଂ ଶାଲଗ୍ରାମାର୍ଚନଂ କୁରୁ । ସକୃତାର୍ଥୋ ନଯତ୍ଯାଶୁ ଵୈକୁଂଠଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ପୂର୍ଵଜାନ୍
ଯିଏ ନିଜ ପ୍ରିୟଜନକୁ 'ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କର' ବୋଲି କହେ, ସେ ଏକଥର କହିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରେ ଓ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ନେଇଯାଏ।