ଗଚ୍ଛଂତୁ ତ୍ଵରିତା ଲୋକା ରାଜ୍ଞା ସହ ମହାଗିରିମ୍ । ଦୃଶ୍ଯତାଂ ପାପସଂହାରୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମନାମଧୃକ୍
ଲୋକମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ମହାପର୍ବତକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ।
କ୍ରିଯତାଂ ସର୍ଵସଂସାରସାଗରୋ ଗୋଷ୍ପଦଂ ପୁନଃ । ଭୂଷ୍ଯତାଂ ଶଂଖଚକ୍ରାଦିଚିହ୍ନୈଃ ସ୍ଵସ୍ଵ ତନୁର୍ନରୈଃ
ସମସ୍ତ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ପୁଣିଥରେ ଗାଈର ଖୁର ଚିହ୍ନ ପରି ଛୋଟ କରାଯାଉ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ କରନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯାଦିଘୋଷଯାମାସ ରାଜ୍ଞାଦିଷ୍ଟଂ ଯଦଦ୍ଭୁତମ୍ । ସଚିଵୋ ରଘୁନାଥାଂଘ୍ରି ଧ୍ଯାନନିର୍ଵାରିତଶ୍ରମଃ
ଏଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ, ରଘୁନାଥଙ୍କ ପାଦରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରି, ମନ୍ତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଘୋଷଣା କଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଆନଂଦରସସଂପ୍ଲୁତାଃ । ମନୋ ଦଧୁଃ ସ୍ଵନିସ୍ତାରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଦର୍ଶନାତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଆନନ୍ଦର ରସରେ ଭିଜିଗଲେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ମୋକ୍ଷ ଉପରେ ମନ ଲଗାଇଲେ।
ନିର୍ଯଯୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତତ୍ର ଶିଷ୍ଯୈଃ ସହ ସୁଵେଷିଣଃ । ଆଶିଷଂ ଵରଦାନାଢ୍ଯାଂ ଦଦତୋ ଭୂମିପଂ ପ୍ରତି
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହ ଭଲ ଭାବରେ ପିନ୍ଧି, ରାଜାଙ୍କୁ ବହୁତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ।
କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯା ଧନ୍ଵିନୋ ଵୀରା ଵୈଶ୍ଯା ଵସ୍ତୁକ୍ରଯାଞ୍ଚିତାଃ । ଶୂଦ୍ରାଃ ସଂସାରନିସ୍ତାରହର୍ଷିତ ସ୍ଵୀଯଵିଗ୍ରହାଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ସୂର, ବୈଶ୍ୟମାନେ ବ୍ୟବସାୟରେ ଲାଗିଥିବା, ଶୂଦ୍ରମାନେ ସଂସାର ମୁକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ଘରବାଡ଼ି ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ରଜକାଶ୍ଚର୍ମକାଃ କ୍ଷୌଦ୍ରାଃ କିରାତା ଭିତ୍ତିକାରକାଃ । ସୂଚୀଵୃତ୍ତ୍ଯା ଚ ଜୀଵଂତସ୍ତାଂବୂଲକ୍ରଯକାରକାଃ
ଧୋବୀ, ଚର୍ମକାର, ମଧୁ ସଂଗ୍ରାହକ, ଶିକାରୀ, ଘର ତିଆରି କରୁଥିବା, ସୁଇ କାମରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଉଥିବା ଓ ପାନ ବିକ୍ରେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତାଲଵାଦ୍ଯଧରା ଯେ ଚ ଯେ ଚ ରଂଗୋପଜୀଵିନଃ । ତୈଲଵିକ୍ରଯିଣଶ୍ଚୈଵ ଵସ୍ତ୍ରଵିକ୍ରଯିଣସ୍ତଥା
ଯେଉଁମାନେ ତାଳବାଦ୍ୟ ବଜାଉଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଉଥିଲେ, ତେଲ ବିକ୍ରେତା ଓ କପଡ଼ା ବିକ୍ରେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସୂତା ଵଦଂତଃ ପୌରାଣୀଂ ଵାର୍ତାଂ ହର୍ଷସମନ୍ଵିତାଃ । ମାଗଧା ବଂଦିନସ୍ତତ୍ର ନିର୍ଗତା ଭୂମିପାଜ୍ଞଯା
ପୁରାତନ କଥା କହୁଥିବା ସୂତମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିଲେ, ମାଗଧ ବନ୍ଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବାହାରିଲେ।
ଭିଷଗ୍ଵୃତ୍ତ୍ଯା ଚ ଜୀଵଂତସ୍ତଥା ପାଶକକୋଵିଦାଃ । ପାକସ୍ଵାଦୁରସାଭିଜ୍ଞା ହାସ୍ଯଵାକ୍ଯାନୁରଂଜକାଃ
ଚିକିତ୍ସା କାମରେ ଜୀବନ ଚାଲାଉଥିବା, ଦାୟ ଖେଳରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟର ଜଣା, ଓ ହସ୍ୟ କଥାରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଐଂଦ୍ରଜାଲିକଵିଦ୍ଯାଧ୍ରାସ୍ତଥା ଵାର୍ତାସୁକୋଵିଦାଃ । ପ୍ରଶଂସଂତୋ ମହାରାଜଂ ନିର୍ଯଯୁଃ ପୁରମଧ୍ଯତଃ
ଜାଦୁକର, ମାୟାବୀ, ଓ ଖବର ଓ କଥାରେ ଦକ୍ଷମାନେ, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସହରରୁ ବାହାରିଲେ।
ରାଜାପି ତତ୍ର ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ପ୍ରାତଃସଂଧ୍ଯାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତାପସଶ୍ରେଷ୍ଠମାନିନାଯ ସୁନିର୍ମଲମ୍
ସେଠାରେ ରାଜା ସକାଳ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର ତାପସ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସହ ନେଲେ।
ତଦାଜ୍ଞଯା ମହାରାଜୋ ନିର୍ଜଗାମ ପୁରାଦ୍ବହିଃ । ଲୋକୈରନୁଗତୋ ରାଜା ବଭୌ ଚଂଦ୍ର ଇଵୋଡୁଭିଃ
ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମହାରାଜା ସହରରୁ ବାହାରିଲେ, ଲୋକମାନେ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଗଲା।
କ୍ରୋଶମାତ୍ରଂ ସ ଗତ୍ଵାଥ କ୍ଷୌରଂ କୃତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ । ଦଂଡଂ କମଂଡଲୁଂ ବିଭ୍ରନ୍ମୃଗଚର୍ମ ତଥା ଶୁଭମ୍
ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂର ଯାଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କେଶ ମୁଣ୍ଡନ କରି, ଦଣ୍ଡ, କମଣ୍ଡଳୁ ଓ ଉତ୍ତମ ମୃଗଚର୍ମ ଧାରଣ କଲେ।
ଶୁଭଵେଷେଣ ସଂଯୁକ୍ତୋ ହରିଧ୍ଯାନପରାଯଣଃ । କାମକ୍ରୋଧାଦିରହିତଂ ମନୋ ବିଭ୍ରନ୍ମହାଯଶାଃ
ଶୁଭ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ, ସେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ମନକୁ କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବନାରୁ ଦୂରେ ରଖିଥିଲେ।
ତଦା ଦୁଂଦୁଭଯୋ ଭେର୍ଯ ଆନକାଃ ପଣଵାସ୍ତଥା । ଶଂଖଵୀଣାଦିକାଶ୍ଚୈଵାଧ୍ମାତାସ୍ତଦ୍ଵାଦକୈର୍ମୁହୁଃ
ତାପରେ ଡ଼ଉଲ, ଢୋଲ, ଝାଞ୍ଜ, ଛୋଟ ଢୋଲ, ଶଂଖ, ବୀଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସଙ୍ଗୀତକାରମାନେ ପୁନିପୁନି ବଜାଇଲେ।
ଜଯ ଦେଵେଶ ଦୁଃଖଘ୍ନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସଂଜ୍ଞିତ । ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ତନୁଂ ମହ୍ଯଂ ଵଦଂତୋ ନିର୍ଯଯୁର୍ଜନାଃ
ଲୋକମାନେ ବାହାରିଯାଉଥିଲେ, କହୁଥିଲେ— 'ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ଠାକୁର, ଦୁଃଖ ଦୂରକର୍ତ୍ତା, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମରେ ପରିଚିତ, ବିଜୟ ହେଉ। ଆମ ପାଇଁ ତୁମ ଦେହ ଦେଖାଇଦିଅ।'
ସୁମତିରୁଵାଚ। ଅଥ ପ୍ରଯାତେ ଭୂପାଲେ ସର୍ଵଲୋକସମନ୍ଵିତେ । ମହାଭାଗୈର୍ଵୈଷ୍ଣଵୈଶ୍ଚ ଗାଯକୈଃ କୃଷ୍ଣକୀର୍ତନମ୍
ସୁମତି କହିଲେ: ଏହିପରି, ରାଜା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସହିତ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଗାୟକମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମହିମା ଗାଇଲେ।
ଶୁଶ୍ରାଵାସୌ ମହାରାଜୋ ମାର୍ଗେ ଗୋଵିଂଦକୀର୍ତନମ୍ । ଜଯ ମାଧଵ ଭକ୍ତାନାଂ ଶରଣ୍ଯ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ମାର୍ଗରେ, ସେ ମହାରାଜା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ମହିମା ଶୁଣିଲେ: 'ମାଧବଙ୍କୁ ବିଜୟ ହେଉ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ!'
ମାର୍ଗେ ତୀର୍ଥାନ୍ଯନେକାନି କୁର୍ଵନ୍ପଶ୍ଯନ୍ମହୋଦଯମ୍ । ତାପସବ୍ରାହ୍ମଣାତ୍ତେଷାଂ ମହିମାନମଥା ଶୃଣୋତ୍
ପଥରେ ଅନେକ ତୀର୍ଥ ଦେଖି, ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେଠାରେ ଥିବା ତାପସ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ମହିମା ଶୁଣିଲେ।
ଵିଚିତ୍ରଵିଷ୍ଣୁଵାର୍ତାଭିର୍ଵିନୋଦିତମନା ନୃପଃ । ମାର୍ଗେମାର୍ଗେ ମହାଵିଷ୍ଣୁଂ ଗାପଯାମାସ ଗାଯକାନ୍
ବିଭିନ୍ନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କଥାରେ ରାଜାଙ୍କର ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାର୍ଗରେ ଗାୟକମାନେ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ଦୀନାଂଧକୃପଣାନାଂ ଚ ପଂଗୂନାଂ ଵାସନୋଚିତମ୍ । ଦାନଂ ଦଦୌ ମହାରାଜୋ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ଵିଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା ମହାରାଜା ଦୁଃଖୀ, ଅନ୍ଧ, ଦୟନୀୟ ଓ ଲଙ୍ଗଡ଼ାମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦାନ ଦେଲେ।
ଅନେକତୀର୍ଥଵିରଜମାତ୍ମାନଂ ଭଵ୍ଯତାଂ ଗତମ୍ । କୁର୍ଵନ୍ଯଯୌ ସ୍ଵୀଯଲୋକୈର୍ହରିଧ୍ଯାନପରାଯଣଃ
ଅନେକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଶୁଭ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ଲୋକମାନେ ସହିତ ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ରହି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
ନୃପୋ ଗଚ୍ଛନ୍ଦଦର୍ଶାଗ୍ରେ ନଦୀଂ ପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍ । ଚକ୍ରାଂକିତଗ୍ରାଵଯୁତାଂ ମୁନିମାନସ ନିର୍ମଲାମ୍
ରାଜା ଯିବା ସମୟରେ ଆଗରେ ଏକ ନଦୀ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ, ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଥିବା ପଥରରେ ଶୋଭିତ, ମୁନିଙ୍କର ମନ ପରି ପବିତ୍ର।
ଅନେକମୁନିଵୃଂଦାନାଂ ବହୁଶ୍ରେଣିଵିରାଜିତାମ୍ । ସାରସାଦିପତତ୍ରୀଣାଂ କୂଜିତୈରୁପଶୋଭିତାମ୍
ଏହି ନଦୀ ଅନେକ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଶୋଭିତ, ବହୁ ଦଳର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏବଂ ସାରସ, ହଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଣିପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କୁହୁକିରେ ଅତି ଶୁଭ୍ର।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯଂ ତାପସଂ ଧର୍ମକୋଵିଦମ୍ । ଅନେକତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯ ଵିଶେଷଜ୍ଞାନଜୃଂଭିତମ୍
ଏହା ଦେଖି ରାଜା ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ତାପସଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ଯିଏ ଅନେକ ତୀର୍ଥର ବିଶେଷ ମହିମା ଭଲଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ।
ସ୍ଵାମିନ୍କେଯଂ ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ମୁନିଵୃନ୍ଦନିଷେଵିତା । କରୋତି ମମ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରମୋଦଭରନିର୍ଭରମ୍
'ସ୍ୱାମୀ, ଏହି କେଉଁ ପବିତ୍ର ନଦୀ, ଯାହାକୁ ଅନେକ ମୁନିମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି? ଏହା ମୋ ହୃଦୟକୁ ଅପାର ଆନନ୍ଦରେ ପୂରଣ କରୁଛି।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ରାଜରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ଵକ୍ତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଧୀର ରାଜାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତୀର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଗଂଡକୀଯଂ ନଦୀ ରାଜନ୍ସୁରାସୁରନିଷେଵିତା । ପୁଣ୍ଯୋଦକପରୀଵାହ ହତପାତକସଂଚଯା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଏହି ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀକୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି। ଏହାର ପବିତ୍ର ଜଳ ପ୍ରବାହ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।'
ଦର୍ଶନାନ୍ମାନସଂ ପାପଂ ସ୍ପର୍ଶନାତ୍କର୍ମଜଂ ଦହେତ୍ । ଵାଚିକଂ ସ୍ଵୀଯ ତୋଯସ୍ଯ ପାନତଃ ପାପସଂଚଯମ୍
'ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ମନର ପାପ ଦହିଯାଏ; ଛୁଇଁଲେ କାର୍ଯ୍ୟର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏହି ନଦୀର ଜଳ ପିଇଲେ ମୁଖର ପାପ ଦୂର ହୁଏ।'