ଚତୁର୍ଭୁଜତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ଶଂଖଚକ୍ରାଦିଚିହ୍ନିତମ୍ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମଦର୍ଶନେନ ନ ପୁନର୍ଗର୍ଭମାଵିଶମ୍
ଚାରିଟି ହସ୍ତ ଓ ଶଂଖ ଚକ୍ର ଆଦି ଚିହ୍ନ ସହିତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ଦେହ ପାଇଛି, ଏବଂ ଏବେ ମୁଁ ପୁନି ଗର୍ଭରେ ପଡ଼ିବି ନାହିଁ।
ରାଜଂସ୍ତ୍ଵମପି ତତ୍ରାଶୁ ଗଚ୍ଛ ନୀଲାଭିଧଂ ଗିରିମ୍ । କୃତାର୍ଥଂ କୁରୁ ଚାତ୍ମାନଂ ଗର୍ଭଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତମ୍
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ନୀଳ ପର୍ବତକୁ ଯାଅ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କର ଏବଂ ଗର୍ଭର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ଵାଡଵାଗ୍ର୍ଯସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ହୃଷ୍ଟଗାତ୍ରସ୍ତୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଵିଧିଂ ମୁନିମ୍
ଏହି ପ୍ରଜ୍ଞାନି ଓ ବଡ଼ ଋଷି ବାଡ଼ବାଗ୍ରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ଦେହ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଲା, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ବିଧି ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ। ସାଧୁ ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯ ହେ ସାଧୋ ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମମାନଘ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍
ରାଜା କହିଲେ: ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ପବିତ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କର ମହିମା କହିଛ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ବ୍ରୂହି ତତ୍ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଂ ଵିଧିଂ ଶ୍ରୁତିସମନ୍ଵିତମ୍ । ଵିଧିନା କେନ ସଂପୂର୍ଣ ଫଲପ୍ରାପ୍ତିର୍ନୃଣାଂ ଭଵେତ୍
ମୋତେ କହ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ବିଧି କଣ? କେଉଁ ପ୍ରକାର ନିୟମରେ ଲୋକମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଇପାରିବେ?
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଵିଧିଂ ଶୁଭମ୍ । ଯେନ ସଂପ୍ରାପ୍ଯତେ ଦେଵଃ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଶୁଣ, ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଭ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବିଧି କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଵଲୀପଲିତଦେହୋ ଵା ଯୌଵନେନାନ୍ଵିତୋଽପି ଵା । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୃତ୍ଯୁମନିସ୍ତୀର୍ଯଂ ହରିଂ ଶରଣମାଵ୍ରଜେତ୍
ଦେହ ବୃଦ୍ଧ ହେଉ କି ଯୁବା ହେଉ, ମୃତ୍ୟୁ ଅଟଳ ବୋଲି ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ।
ତତ୍କୀର୍ତନେ ତଚ୍ଛ୍ରଵଣେ ଵଂଦନେ ତସ୍ଯ ପୂଜନେ । ମତିରେଵ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ନାନ୍ଯତ୍ର ଵନିତାଦିଷୁ
ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ, ଶ୍ରବଣ, ବନ୍ଦନା ଓ ପୂଜାରେ ମନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜନା, ନାରୀ ଆଦିରେ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵଂ ନଶ୍ଵରମାଲୋକ୍ଯ କ୍ଷଣସ୍ଥାଯି ସୁଦୁଃଖଦମ୍ । ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାତୀତଂ ଭକ୍ତିଵଲ୍ଲଭମଚ୍ଯୁତମ୍
ସମସ୍ତ କିଛି ନଶ୍ୱର ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ ବୋଲି ଦେଖି, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଯିଏ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
କ୍ରୋଧାତ୍କାମାଦ୍ଭଯାଦ୍ଦ୍ଵେଷାଲ୍ଲୋଭାଦ୍ଦଂଭାନ୍ନରଃ ପୁନଃ । ଯଥାକଥଂଚିଦ୍ଵିଭଜନ୍ନ ସ ଦୁଃଖଂ ସମଶ୍ନୁତେ
କ୍ରୋଧ, କାମ, ଭୟ, ଦ୍ୱେଷ, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଢୋଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଯେଭଳି ହେଉ ନାହିଁ, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଭଜେ, ସେ କେବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁନାହିଁ।
ସ ହରିର୍ଜାଯତେ ସାଧୁସଂଗମାତ୍ପାପଵର୍ଜିତାତ୍ । ଯେଷାଂ କୃପାତଃ ପୁରୁଷା ଭଵଂତ୍ଯସୁଖଵର୍ଜିତାଃ
ହରି ସେଇ ସାଧୁମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପାପରୁ ଦୂରେ। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଏମିତି ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ତେ ସାଧଵଃ ଶାଂତରାଗାଃ କାମଲୋଭଵିଵର୍ଜିତାଃ । ବ୍ରୁଵଂତି ଯନ୍ମହାରାଜ ତତ୍ସଂସାରନିଵର୍ତକମ୍
ସେଇ ସାଧୁମାନେ ଶାନ୍ତ ରାଗ ଓ କାମ ଲୋଭ ରହିତ, ମହାରାଜ, ଯାହା କହନ୍ତି, ତାହା ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ତୀର୍ଥେଷୁ ଲଭ୍ଯତେ ସାଧୂ ରାମଚଂଦ୍ର ପରାଯଣଃ । ଯଦ୍ଦର୍ଶନଂ ନୃଣାଂ ପାପରାଶିଦାହାଶୁଶୁକ୍ଷଣିଃ
ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀରେ ଏମିତି ସାଧୁମାନେ ମିଳନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଲୋକଙ୍କର ପାପ ଦ୍ରୁତ ଶୁଷ୍କ କରିଦିଏ।
ତସ୍ମାତ୍ତୀର୍ଥେଷୁ ଗଂତଵ୍ଯଂ ନରୈଃ ସଂସାରଭୀରୁଭିଃ । ପୁଣ୍ଯୋଦକେଷୁ ସତତଂ ସାଧୁଶ୍ରେଣିଵିରାଜିଷୁ
ଏହିଠାରୁ, ଯେଉଁମାନେ ସଂସାରକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ପବିତ୍ର ଜଳ ଥିବା ତୀର୍ଥରେ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସାଧୁମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ତାନି ତୀର୍ଥାନି ଵିଧିନା ଦୃଷ୍ଟାନି ପ୍ରହରଂତ୍ଯଘମ୍ । ତଂ ଵିଧିଂ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ କୁରୁଷ୍ଵ ଶ୍ରୁତିଗୋଚରମ୍
ଯେଉଁ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ସେଇ ବିଧି କର।
ଵିରାଗଂ ଜନଯେତ୍ପୂର୍ଵଂ କଲତ୍ରାଦି କୁଟୁଂବକେ । ଅସତ୍ଯଭୂତଂ ତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହରିଂ ତୁ ମନସା ସ୍ମରେତ୍
ପ୍ରଥମେ, ଜଣେ ନିଜ ଜନା, ପରିବାର ଓ ଗୃହସଂସାର ପ୍ରତି ଅସକ୍ତି ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ, ଏହା ଅସତ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣି; ତାପରେ ମନରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।
କ୍ରୋଶମାତ୍ରଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ରାମରାମେତି ଚ ବ୍ରୁଵନ୍ । ତତ୍ର ତୀର୍ଥାଦିଷୁ ସ୍ନାତ୍ଵା କ୍ଷୌରଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧାନଵିତ୍
ତାପରେ, ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂର ଯାଇ, 'ରାମ, ରାମ' ବୋଲି କହି, ସେଠାରେ ତୀର୍ଥ ଆଦିରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଧି ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ମୁଣ୍ଡନ କରିବା ଉଚିତ।
ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଚ ପାପାନି ତୀର୍ଥାନି ପ୍ରତି ଗଚ୍ଛତାମ୍ । କେଶାନାଶ୍ରିତ୍ଯ ତିଷ୍ଠଂତି ତସ୍ମାଦ୍ଵପନମାଚରେତ୍
ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ପାପ ତାଙ୍କର କେଶରେ ରହିଥାଏ; ତେଣୁ ମୁଣ୍ଡନ କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଦଂଡଂ ତୁ ନିର୍ଗ୍ରନ୍ଥିଂ କମଂଡଲୁମଥାଜିନମ୍ । ବିଭୃଯାଲ୍ଲୋଭନିର୍ମୁକ୍ତସ୍ତୀର୍ଥଵେଷଧରୋ ନରଃ
ତେଣୁ ଲୋଭରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏକ ଗଠିନଥିବା ଦଣ୍ଡ, ଜଳଘଟ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ଧରି, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପରି ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ।
ଵିଧିନା ଗଚ୍ଛତାଂ ନୄଣାଂ ଫଲାଵାପ୍ତିର୍ଵିଶେଷତଃ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଵିଧିଂ ଚରେତ୍
ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ନିୟମ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ଯ ହସ୍ତୌ ଚ ପାଦୌ ଚ ମନଶ୍ଚୈଵ ସୁସଂହିତମ୍ । ଵିଦ୍ଯା ତପଶ୍ଚ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ସ ତୀର୍ଥଫଲମଶ୍ନୁତେ
ଯାହାଙ୍କର ହାତ, ପାଉଁ ଓ ମନ ଭଲ ଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଯାହାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଅଟୁଟ, ସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ହରେକୃଷ୍ଣ ହରେକୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲ ଗୋପତେ । ଶରଣ୍ଯ ଭଗଵନ୍ଵିଷ୍ଣୋ ମାଂ ପାହି ବହୁସଂସୃତେଃ
ହରେକୃଷ୍ଣ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ଗୋମାତାଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ଶରଣଦାତା, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ମୋତେ ଏହି ଅନେକ ଜନ୍ମର ଚକ୍ରରୁ ରକ୍ଷା କର।
ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ରସନଯା ମନସା ଚ ହରିଂ ସ୍ମରନ୍ । ପାଦଚାରୀ ଗତିଂ କୁର୍ଯାତ୍ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରତି ମହୋଦଯଃ
ଏଭଳି ମନରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଓ ଜିହ୍ୱାରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପଦେପଦେ ଚାଲି ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଯାନେନ ଗଚ୍ଛନ୍ପୁରୁଷଃ ସମଭାଗଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଉପାନଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଚତୁର୍ଥାଂଶଂ ଗୋଯାନେ ଗୋଵଧାଦିକମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଯାନରେ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ସମାନ ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ଚପ୍ପଲ୍ ପିନ୍ଧିଲେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଫଳ ମିଳେ; ଗାଁଠି ଚଡ଼ିବା କିମ୍ବା ଗୋମାତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିଲେ ତାହାଠାରୁ କମ୍।
ଵ୍ଯଵହର୍ତା ତୃତୀଯାଂଶଂ ସେଵଯାଷ୍ଟମଭାଗଭାକ୍ । ଅନିଚ୍ଛଯା ଵ୍ରଜଂସ୍ତତ୍ର ତୀର୍ଥମର୍ଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ବ୍ୟବସାୟୀ ତୃତୀୟାଂଶ ଫଳ, ଚାକର ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛା ବିନା ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଅର୍ଧ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଯଥାଯଥଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ତୀର୍ଥାନାମଭିଯାତ୍ରିକା । ପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵତ୍ଯେଵ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଵିଶେଷତଃ
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ; ନିୟମ ଅନୁସାରେ କଲେ ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ତତ୍ର ସାଧୂନ୍ନମସ୍କୁର୍ଯାତ୍ପାଦଵଂଦନସେଵନୈଃ । ତଦ୍ଦ୍ଵାରା ହରିଭକ୍ତିର୍ହି ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମେ
ସେଠାରେ ସାଧୁମାନେଙ୍କୁ ପାଦସ୍ପର୍ଶ ଓ ସେବା କରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ମିଳେ।
ଇତି ତୀର୍ଥଵିଧିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସମାସେନ ନ ଵିସ୍ତରାତ୍ । ଏଵଂ ଵିଧିଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଏହିଭଳି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ନିୟମ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି; ଏହି ନିୟମ ଅନୁସରି ତୁମେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଅ।
ତୁଭ୍ଯଂ ତୁଷ୍ଟୋ ମହାରାଜ ଦାସ୍ଯତେ ଭକ୍ତିମଚ୍ଯୁତଃ । ଯଥା ସଂସାରନିର୍ଵାହଃ କ୍ଷଣାଦେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ମହାରାଜ, ଅଚ୍ୟୁତ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଭକ୍ତି ଦେବେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର ତୁରନ୍ତ ଶେଷ ହେବ।
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଵିଧିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍ । ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯ ଉଗ୍ରେଭ୍ଯଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ନିୟମ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ କୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।