ସ୍ଵକାଂତ୍ଯାତିମିରଶ୍ରେଣୀଂ ଦାରଯଦ୍ରଵିଵଦ୍ଭୃଶମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯମାପେଦେ କିମିଦଂ କସ୍ଯ ଵୈ ଗୃହମ୍
ତାହାର ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଘନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଧାରା ପରି ଭେଦିଯାଉଥିଲା; ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲି: 'ଏହା କ'ଣ? କାହାର ଘର?'
ଗତ୍ଵା ଵିଲୋକଯାମୀତି କିମିଦଂ ମହତାଂ ପଦମ୍ । ଇତି ସଂଚିଂତ୍ଯ ଗେହାଂତର୍ଜଗାମ ବହୁଭାଗ୍ଯତଃ
ମୁଁ ଭାବିଲି: 'ଏହି ମହାନ୍ ନିବାସ କ'ଣ, ଚଳି ଦେଖିଆସିବି।' ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟରେ ଘର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି।
ଦଦର୍ଶ ତତ୍ର ଦେଵେଶଂ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତମ୍ । କିରୀଟହାରକେଯୂରଗ୍ରୈଵେଯାଦ୍ଯୈର୍ଵିରାଜିତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏକି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ଗଳାରେ ହାର, ବାହୁରେ କେୟୂର, ଛାତିରେ ଅନେକ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ମନୋହରାଵତଂସୌ ଚ ଧାରଯଂତଂ ସୁନିର୍ମଲୌ । ପାଦପଦ୍ମେ ତୁଲସିକା ଗଂଧମତ୍ତଷଡଂଘ୍ରିକେ
ତାଙ୍କ କାନରେ ଦୁଇଟି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ପରିସ୍କାର କୁଣ୍ଡଳ ଥିଲା । ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଗନ୍ଧରେ ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଶୋଭା ପାଉଥିଲା ।
ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଶାର୍ଙ୍ଗ ପଦ୍ମାଦ୍ଯୈର୍ମୂର୍ତିସଂଯୁତୈଃ । ଉପାସିତାଂଘ୍ରିଂ ଶ୍ରୀମୂର୍ତିଂ ନାରଦାଦ୍ଯୈଃ ସୁସେଵିତମ୍
ତାଙ୍କ ସହିତ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁଷ, ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନଧାରୀ ରୂପମାନେ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀଚରଣକୁ ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ ।
କେଚିଦ୍ଗାଯଂତି ନୃତ୍ଯଂତି ହସଂତି ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ପ୍ରୀଣଯଂତି ମହାରାଜଂ ସର୍ଵଲୋକୈକଵଂଦିତମ୍
କିଏ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, କିଏ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କିଏ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହସୁଥିଲେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ ମହାରାଜାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିଲେ ।
ହରିଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମଦୀଯୋର୍ଭସ୍ତତ୍ର ସଂଜଗ୍ମିଵାନ୍ମୁନେ । ଦେଵାସ୍ତତ୍ର ଵିଧାଯୋଚ୍ଚୈଃ ପୂଜାଂ ଧୂପାଦିସଂଯତାମ୍
ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ମୁନି । ସେଠାରେ ଦେବମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ ।
ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଶ୍ରୀପ୍ରିଯସ୍ଯାର୍ଥେ କୃତ୍ଵା ନୀରାଜନଂ ତତଃ । ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ଗୃହଂ ରାଜନ୍କୃପାଂ ପଶ୍ଯଂତ ଆଦରାତ୍
ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ନୈବେଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ତାପରେ ଆରତି କଲେ । ଏପରେ, ରାଜା, ସେମାନେ ସମ୍ମାନରେ ତାଙ୍କର କୃପା ଦେଖି ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ମହାଭାଗ୍ଯଵଶାତ୍ତେନ ପ୍ରାପ୍ତଂ ନୈଵେଦ୍ଯସିକ୍ଥକମ୍ । ପତିତଂ ବ୍ରହ୍ମଦେଵାଦ୍ଯୈର୍ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ସୁରମାନୁଷୈଃ
ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟରେ, ସେଠାରେ ନୈବେଦ୍ୟ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଲା, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଦେଇଥିଲେ, ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେ ଯାହାକୁ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ପାଆନ୍ତି ।
ତଦ୍ଭକ୍ଷଣଂ ଚ କୃତ୍ଵାଥୋ ଶ୍ରୀମୂର୍ତିମଵଲୋକ୍ଯ ଚ । ଚତୁର୍ଭୁଜତ୍ଵମାପ୍ତଂ ଵୈ ପୃଥୁକେନ ସୁଶୋଭିନା
ସେ ମିଠା ଖାଇ, ଶ୍ରୀମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଚାରିଟି ବାହୁ ଥିବା ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ରୂପ ପାଇଲେ ।
ତଦାସ୍ମାଭିର୍ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ବାଲକୋ ଵୀକ୍ଷିତୋ ମୁହୁଃ । ଚତୁର୍ଭୁଜତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ଶଂଖଚକ୍ରାଦିଧାରକଃ
ତାପରେ ଆମେ ଘରକୁ ଫେରିଲୁ, ସେଇ ପିଲାକୁ ପୁନିପୁନି ଦେଖିଲୁ । ସେ ଚାରି ବାହୁ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।
ଅସ୍ମାଭିଃ ପୃଷ୍ଟମେତସ୍ଯ କିମେତଜ୍ଜାତମଦ୍ଭୁତମ୍ । ତଦା ପ୍ରୋଵାଚ ନଃ ସର୍ଵାନ୍ବାଲକଃ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲୁ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା କିପରି ହେଲା ? ତେବେ ସେଇ ପିଲା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ କହିଲେ ।
ଶିଖରାଗ୍ରେ ଗତଃ ପୂର୍ଵଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ । ତତ୍ର ନୈଵେଦ୍ଯସିକ୍ଥଂ ତୁ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ମନୋହରମ୍
ମୁଁ ପୂର୍ବେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଗଲିଥିଲି, ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲି । ସେଠାରେ ମୁଁ ମିଠା ନୈବେଦ୍ୟ ପାଇଥିଲି ।
ତସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣମାତ୍ରେଣ କାରଣେନ ତୁ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଚତୁର୍ଭୁଜତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିସ୍ମଯେନ ସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ମିଠା ଖାଇବା ମାତ୍ରରେ, ଏହି କାରଣରୁ, ଏବେ ମୁଁ ଚାରି ବାହୁ ପାଇଛି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ସଦ୍ଯଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତଵିସ୍ମଯୈଃ । ଅସ୍ମାଭିରପ୍ଯସୌ ଦୃଷ୍ଟୋ ଦେଵଃ ପରମଦୁର୍ଲ୍ଲଭଃ
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସହସା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲୁ । ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦୁର୍ଲଭ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲୁ ।
ଅନ୍ନାଦିକଂ ତତ୍ର ଭୁକ୍ତଂ ସର୍ଵସ୍ଵାଦସମନ୍ଵିତମ୍ । ଵଯଂ ଚତୁର୍ଭୁଜା ଜାତା ଦେଵସ୍ଯ କୃପଯା ପୁନଃ । ଗତ୍ଵା ତ୍ଵମପି ଦେଵସ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ କୁରୁ ସତ୍ତମ
ସେଠାରେ ଆମେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରସାଦ ଖାଇଲୁ, ସମସ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ୱାଦରେ ଭରିଥିଲା । ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ପୁଣି ଚାରି ବାହୁ ହେଲୁ । ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯାଅ, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କର ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ରାନ୍ନସିକ୍ଥଂ ତୁ ଭଵ ଵିପ୍ର ଚତୁର୍ଭୁଜଃ । ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ଯଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ତଦୁକ୍ତଂ ଵାଡଵର୍ଷଭ
ସେଠାରେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ଚାରି ବାହୁ ହେଉ । ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପଚାରିଥିଲ, ଓ ବଡ଼ ବାଡ଼ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଥିରେ ଏହି କଥା କହାଯାଇଛି ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଭିଲ୍ଲାନାମହମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଅତ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ ମତ୍ଵା ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋଽଭଵମିତ୍ଯୁତ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଏହିପରି ଭିଲମାନେ କହିଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲି ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି ।
ଗଂଗାସାଗରସଂଯୋଗେ ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯକଲେଵରଃ । ଶୃଂଗମାରୁରୁହେ ତତ୍ର ମଣିମାଣିକ୍ଯଚିତ୍ରିତମ୍
ଗଙ୍ଗା ଓ ସାଗର ସଂଯୋଗସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ମୋ ଦେହ ପବିତ୍ର ହେଲା । ତାପରେ ମୁଁ ମଣି ଓ ମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିଲି ।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯଂ ମହାରାଜ ଦେଵଂ ଦେଵାଦିଵଂଦିତମ୍ । ନମସ୍କୃତ୍ଵା କୃତାର୍ଥୋଽହଂ ଜାତୋନ୍ନପ୍ରାଶନେନ ଚ
ସେଠାରେ, ରାଜା, ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଯିଏ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜିଥାନ୍ତି । ପ୍ରଣାମ କରି, ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, ମୁଁ ସଫଳ ହେଲି ।
ଚତୁର୍ଭୁଜତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ଶଂଖଚକ୍ରାଦିଚିହ୍ନିତମ୍ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମଦର୍ଶନେନ ନ ପୁନର୍ଗର୍ଭମାଵିଶମ୍
ଚାରିଟି ହସ୍ତ ଓ ଶଂଖ ଚକ୍ର ଆଦି ଚିହ୍ନ ସହିତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ଦେହ ପାଇଛି, ଏବଂ ଏବେ ମୁଁ ପୁନି ଗର୍ଭରେ ପଡ଼ିବି ନାହିଁ।
ରାଜଂସ୍ତ୍ଵମପି ତତ୍ରାଶୁ ଗଚ୍ଛ ନୀଲାଭିଧଂ ଗିରିମ୍ । କୃତାର୍ଥଂ କୁରୁ ଚାତ୍ମାନଂ ଗର୍ଭଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତମ୍
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ନୀଳ ପର୍ବତକୁ ଯାଅ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କର ଏବଂ ଗର୍ଭର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ଵାଡଵାଗ୍ର୍ଯସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ହୃଷ୍ଟଗାତ୍ରସ୍ତୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଵିଧିଂ ମୁନିମ୍
ଏହି ପ୍ରଜ୍ଞାନି ଓ ବଡ଼ ଋଷି ବାଡ଼ବାଗ୍ରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ଦେହ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଲା, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ବିଧି ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ। ସାଧୁ ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯ ହେ ସାଧୋ ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମମାନଘ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍
ରାଜା କହିଲେ: ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ପବିତ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କର ମହିମା କହିଛ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ବ୍ରୂହି ତତ୍ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଂ ଵିଧିଂ ଶ୍ରୁତିସମନ୍ଵିତମ୍ । ଵିଧିନା କେନ ସଂପୂର୍ଣ ଫଲପ୍ରାପ୍ତିର୍ନୃଣାଂ ଭଵେତ୍
ମୋତେ କହ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ବିଧି କଣ? କେଉଁ ପ୍ରକାର ନିୟମରେ ଲୋକମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଇପାରିବେ?
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଵିଧିଂ ଶୁଭମ୍ । ଯେନ ସଂପ୍ରାପ୍ଯତେ ଦେଵଃ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଶୁଣ, ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଭ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବିଧି କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଵଲୀପଲିତଦେହୋ ଵା ଯୌଵନେନାନ୍ଵିତୋଽପି ଵା । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୃତ୍ଯୁମନିସ୍ତୀର୍ଯଂ ହରିଂ ଶରଣମାଵ୍ରଜେତ୍
ଦେହ ବୃଦ୍ଧ ହେଉ କି ଯୁବା ହେଉ, ମୃତ୍ୟୁ ଅଟଳ ବୋଲି ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ।
ତତ୍କୀର୍ତନେ ତଚ୍ଛ୍ରଵଣେ ଵଂଦନେ ତସ୍ଯ ପୂଜନେ । ମତିରେଵ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ନାନ୍ଯତ୍ର ଵନିତାଦିଷୁ
ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ, ଶ୍ରବଣ, ବନ୍ଦନା ଓ ପୂଜାରେ ମନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜନା, ନାରୀ ଆଦିରେ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵଂ ନଶ୍ଵରମାଲୋକ୍ଯ କ୍ଷଣସ୍ଥାଯି ସୁଦୁଃଖଦମ୍ । ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାତୀତଂ ଭକ୍ତିଵଲ୍ଲଭମଚ୍ଯୁତମ୍
ସମସ୍ତ କିଛି ନଶ୍ୱର ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ ବୋଲି ଦେଖି, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଯିଏ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
କ୍ରୋଧାତ୍କାମାଦ୍ଭଯାଦ୍ଦ୍ଵେଷାଲ୍ଲୋଭାଦ୍ଦଂଭାନ୍ନରଃ ପୁନଃ । ଯଥାକଥଂଚିଦ୍ଵିଭଜନ୍ନ ସ ଦୁଃଖଂ ସମଶ୍ନୁତେ
କ୍ରୋଧ, କାମ, ଭୟ, ଦ୍ୱେଷ, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଢୋଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଯେଭଳି ହେଉ ନାହିଁ, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଭଜେ, ସେ କେବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁନାହିଁ।