ନ ପାରକ୍ଯେ ଧନେ ଲୋଭଂ କୁର୍ଵଂତି ନ ହି ପାତକମ୍ । ଏଵଂ ପ୍ରଜା ମହାରାଜ ରତ୍ନଗ୍ରୀଵେଣ ପାଲ୍ଯତେ
ସେମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ ଉପରେ ଲୋଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କୌଣସି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏଭଳି ଭାବରେ, ହେ ମହାରାଜ, ରତ୍ନଗ୍ରୀବ ଲୋକମାନୋ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଷଷ୍ଠାଂଶଂ ତତ୍ର ଗୃହ୍ଣାତି ନାନ୍ଯଂ ଲୋଭଵିଵର୍ଜିତଃ । ଏଵଂ ପାଲଯମାନସ୍ଯ ପ୍ରଜାଧର୍ମେଣ ଭୂପତେଃ
ସେଠାରେ ରାଜା କେବଳ ଛଅଂଶ ନିଅନ୍ତି, ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ନୁହେଁ, ଲୋଭ ଛାଡି; ଏଭଳି ଭାବରେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି ରାଜା ପ୍ରଜାମାନୋ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଗତାନି ବହୁଵର୍ଷାଣି ସର୍ଵଭୋଗଵିଲାସିନଃ । ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ମହାରାଜ ଏକଦା ହ୍ଯୂଚିଵାନିଦମ୍
ସମସ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରି କେତେ ବର୍ଷ କଟିଗଲା; ତାପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଏକଦିନ ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପତିଵ୍ରତାଂ ଧର୍ମପତ୍ନୀଂ ପତିଵ୍ରତପରାଯଣାମ୍ । ପୁତ୍ରା ଜାତା ଵିଶାଲାକ୍ଷି ପ୍ରଜାରକ୍ଷା ଧୁରଂଧରାଃ
ହେ ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ତୁମେ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଓ ପତିବ୍ରତା ରହିଛ; ତୁମ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଛନ୍ତି।
ପରୀଵାରୋ ମହାନ୍ମହ୍ଯଂ ଵର୍ତତେ ଵିଗତଜ୍ଵରଃ । ହସ୍ତିନୋ ମମ ଶୈଲାଭା ଵାଜିନଃ ପଵନୋପମାଃ
ମୋ ପାଖରେ ବଡ଼ ପରିବାର ଅଛି, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରହିତ; ମୋ ହାତୀମାନେ ପାହାଡ଼ ପରି, ଘୋଡ଼ାମାନେ ବାୟୁ ସମାନ ତେଜ।
ରଥାଶ୍ଚ ସୁହଯୈର୍ଯୁକ୍ତା ଵର୍ତଂତେ ମମ ନିତ୍ଯଶଃ । ମହାଵିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦେନ କିଂଚିନ୍ନ୍ଯୂନଂ ମମାସ୍ତି ନ
ସୁନ୍ଦର ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗିତ ରଥମାନେ ସଦା ମୋ ପାଖରେ ଅଛନ୍ତି; ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ମୋର କିଛି ଅଭାବ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ମନୋରଥସ୍ତ୍ଵେକସ୍ତିଷ୍ଠତେ ମାନସେ ମମ । ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ମଯା ନାଦ୍ଯ କୃତଂ ପରମଶୋଭନେ
ତଥାପି ମୋ ମନରେ ଏକ ଇଚ୍ଛା ଅଛି: ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରିନାହିଁ।
ଗର୍ଭଵାସଵିରାମାଯ କ୍ଷମଂ ଗୋଵିଂଦଶୋଭିତମ୍ । ଵୃଦ୍ଧୋ ଜାତୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ତାଵଦ୍ଵଲୀପଲିତଦେହଵାନ୍
ଗର୍ଭବାସ ଶେଷ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି, ଶରୀରେ ଭାଙ୍ଗି ଓ ପକା କେଶ ହୋଇଛି।
କରିଷ୍ଯାମି ମନୋହାରି ତୀର୍ଥସେଵନମାଦୃତଃ । ଯୋ ନରୋ ଜନ୍ମପର୍ଯଂତଂ ସ୍ଵୋଦରସ୍ଯ ପ୍ରପୂରକଃ
ମୁଁ ଆଦର ସହିତ ମନୋହର ତୀର୍ଥସେବା କରିବି; ଯିଏ ଜୀବନ ଭରି କେବଳ ନିଜ ପେଟ ଭରିବାରେ ଲାଗିଥାଏ—
ନ କରୋତି ହରେଃ ପୂଜାଂ ସ ନରୋ ଗୋଵୃଷଃ ସ୍ମୃତଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛାମି ଭୋ ଭଦ୍ରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ପ୍ରତି ପ୍ରିଯେ
—ଏବଂ ହରିଙ୍କର ପୂଜା କରେନାହିଁ, ସେ ଲୋକ ଗାଈ ବା ବଳଦ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ତେଣୁ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ଏବେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଯାଉଛି, ପ୍ରିୟା।
ସକୁଟୁଂବଃ ସୁତେ ନ୍ଯସ୍ଯ ଧୁରଂ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଭୃତାମ୍ । ଇତି ଵ୍ଯଵସ୍ଯ ସଂଧ୍ଯାଯାଂ ହରିଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ନିଶାଂତରେ
ସମସ୍ତ ପରିବାର ସହିତ ରାଜ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଇ, ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ରାତି ଜାଗିଲେ—
ଅଦ୍ରାକ୍ଷୀତ୍ସ୍ଵପ୍ନମପ୍ଯେକଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତାପସଂ ଵରମ୍ । ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ରାଜାସୌ କୃତ୍ଵା ସଂଧ୍ଯାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ
ସେ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାପସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ରାଜା ସଂଧ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କଲେ।
ସଭାଂ ମଂତ୍ରିଜନୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୁଖମାସେଦିଵାନ୍ମହାନ୍ । ତାଵଦ୍ଵିପ୍ରଂ ଦଦର୍ଶାଥ ତାପସଂ କୃଶଦେହିନମ୍
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସଭାରେ ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ସେ ତାପସ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ଥିଲା।
ଜଟାଵଲ୍କଲକୌପୀନଧାରିଣଂ ଦଂଡପାଣିନମ୍ । ଅନେକତୀର୍ଥସେଵାଭିଃ କୃତପୁଣ୍ଯକଲେଵରମ୍
ଜଟା, ବାର୍କ ଓ କଉପୀନ ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା, ଅନେକ ତୀର୍ଥସେବା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଶରୀର ଥିଲା।
ରାଜା ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶିରସା ପ୍ରଣନାମ ମହାଭୁଜଃ । ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିକଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ମହୀପତିଃ
ରାଜା ସେଉଁଠି ଦେଖି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଖୁସି ହୋଇ ରାଜା ପାଦଧୋଇ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଦର ଦେଲେ।
ସୁଖୋପଵିଷ୍ଟଂ ଵିଶ୍ରାଂତଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିଦିତଂ ଦ୍ଵିଜମ୍ । ସ୍ଵାମିଂସ୍ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନାନ୍ମେଽଦ୍ଯ ଗତଂ ଦେହସ୍ଯ ପାତକମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୁବିଧାରେ ବସି ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବି: 'ସ୍ୱାମୀ, ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ଶରୀରର ପାପ ଦୂର ହୋଇଗଲା।'
ମହାଂତଃ କୃପଣାନ୍ପାତୁଂ ଯାଂତି ତଦ୍ଗେହମାଦରାତ୍ । ତସ୍ମାତ୍କଥଯ ଭୋ ଵିପ୍ର ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ମମ ସଂପ୍ରତି
ମହାନ୍ତମାନେ ଦୁଃଖୀ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବେ ମୋ ବୃଦ୍ଧ ପିତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହ।
କୋ ଦେଵୋ ଗର୍ଭନାଶାଯ କିଂ ତୀର୍ଥଂ ଚ କ୍ଷମଂ ଭଵେତ୍ । ଯୂଯଂ ସର୍ଵଗତାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସମାଧିଧ୍ଯାନତତ୍ପରାଃ
ଗର୍ଭପାତ ରୋକିବା ପାଇଁ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍? କେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏହା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ? ଆପଣମାନେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି।
ସର୍ଵତୀର୍ଥାଵଗାହେନ କୃତପୁଣ୍ଯାତ୍ମନୋଽମଲାଃ । ଯଥାଵଚ୍ଛୃଣ୍ଵତେ ମହ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଯ ଵିସ୍ତରାତ୍
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରି ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋ କଥାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଣନ୍ତି।
କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵତୀର୍ଥଵିଚକ୍ଷଣ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତ୍ପୃଷ୍ଟଂ ତୀର୍ଥସେଵନମ୍
ହେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଜ୍ଞାନୀ, ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ପଚାରିଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସେବନ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣନ୍ତୁ।
କସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ କୃପଯା ଗର୍ଭନିର୍ଵାରଣଂ ଭଵେତ୍ । ସେଵ୍ଯଃ ଶ୍ରୀରାମଚଂଦ୍ରୋଽସୌ ସଂସାରଜ୍ଵରନାଶକଃ
କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଗର୍ଭପାତ ରୋକାଯାଏ? ସେହି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯିଏ ସଂସାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି।
ପୂଜ୍ଯଃ ସ ଏଵ ଭଗଵାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମସଂଜ୍ଞକଃ । ନାନା ପୁର୍ଯୋ ମଯା ଦୃଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯଂକରାଃ
ସେଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମାତ୍ର ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ମୁଁ ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଅଯୋଧ୍ଯା ସରଯୂସ୍ତାପୀ ତଥା ଦ୍ଵାରଂ ହରେଃ ପରମ୍ । ଅଵଂତୀ ଵିମଲା କାଂଚୀ ରେଵା ସାଗରଗାମିନୀ
ଅୟୋଧ୍ୟା, ସରୟୂ, ତାପୀ, ଏବଂ ହରିଙ୍କ ପରମ ଦ୍ୱାର; ଅବନ୍ତୀ, ପବିତ୍ର କାଞ୍ଚୀ, ଏବଂ ସାଗରକୁ ବହୁଥିବା ରେବା।
ଗୋକର୍ଣଂ ହାଟକାଖ୍ଯଂ ଚ ହତ୍ଯାକୋଟିଵିନାଶନମ୍ । ମଲ୍ଲିକାଖ୍ଯୋ ମହାଶୈଲୋ ମୋକ୍ଷଦଃ ପଶ୍ଯତାଂ ନୃଣାମ୍
ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ହାଟକ ନାମକ ସ୍ଥାନ, ଯାହା କୋଟି କୋଟି ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରେ; ମଲ୍ଲିକା ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ଯାହାକୁ ଦେଖିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଯତ୍ରାଂଗେଷୁ ନୃଣାଂ ତୋଯଂ ଶ୍ଯାମଂ ଵା ନିର୍ମଲଂ ଭଵେତ୍ । ପାତକସ୍ଯାପହାରୀଦଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ତୁ ତୀର୍ଥକମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷଙ୍କ ଶରୀରକୁ କଳା କିମ୍ବା ପରିସ୍କାର ପାଣି ଛୁଏ, ସେଠାରେ ପାପ ଦୂର ହୁଏ—ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖିଛି।
ମଯା ଦ୍ଵାରଵତୀ ଦୃଷ୍ଟା ସୁରାସୁର ନିଷେଵିତା । ଗୋମତୀ ଯତ୍ର ଵହତି ସାକ୍ଷାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଜଲା ଶୁଭା
ମୁଁ ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ବସନ୍ତି। ସେଠାରେ ଶୁଭ ଗୋମତୀ ନଦୀ ବହୁଛି, ଯାହା ପ୍ରକୃତ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଜଳ।
ଯତ୍ର ସ୍ଵାପୋ ଲଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମୃତିର୍ମୋକ୍ଷ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ । ଯସ୍ଯାଂ ସଂଵସତାଂ ନୄଣାଂ ନ କଲି ପ୍ରଭଵେତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଅ, ଲୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମୁକ୍ତି ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ର କହେ; ଯେଉଁଠାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ କଳିର ପ୍ରଭାବ କେବେ ହୁଏନି।
ଚକ୍ରାଂକା ଯତ୍ର ପାଷାଣା ମାନଵା ଅପି ଚକ୍ରିଣଃ । ପଶଵଃ କୀଟପକ୍ଷ୍ଯାଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ଚକ୍ରଶରୀରିଣଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପାଥରରେ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଥାଏ, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଗାଈ, ପୋକା, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଥାଏ।
ତ୍ରିଵିକ୍ରମୋ ଵସେଦ୍ଯସ୍ଯାଂ ସର୍ଵଲୋକୈକପାଲକଃ । ସା ପୁରୀ ତୁ ମହାପୁଣ୍ଯୈର୍ମଯା ଦୃଗ୍ଗୋଚରୀକୃତା
ଯେଉଁଠାରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ରହନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ; ସେଇ ପୁରୀ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇଛି।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵହତ୍ଯାପନୋଦନମ୍ । ସ୍ଯମଂତପଂଚକଂ ଯତ୍ର ମହାପାତକନାଶନମ୍
ମୁଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦେଖିଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରେ; ସେଠାରେ ଅଛି ସ୍ୟମନ୍ତପଞ୍ଚକ, ଯାହା ମହାପାପ ନାଶ କରେ।