ଅଦ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତପଃପୁଣ୍ଯମଦ୍ଯ ପୂର୍ଣା ମନୋରଥାଃ । ଯଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ମୁଖଂ ବ୍ରହ୍ମାଦିଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ଆଜି ମୋର ତପସ୍ୟାର ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଛି, ଆଜି ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା, କାରଣ ମୁଁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିବି, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ତତ୍ପାଦରେଣୁନା ସ୍ଵାଂଗଂ ପଵିତ୍ରଂ ଵିଦଧାମ୍ଯହମ୍ । ଵିଚିତ୍ରତରଵାର୍ତାଭିଃ ପାଵଯେ ରସନାଂ ସ୍ଵକାମ୍
ତାଙ୍କର ପଦଧୂଳିରେ ମୁଁ ନିଜ ଦେହକୁ ପବିତ୍ର କରେଁ। ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କଥାରେ ମୁଁ ନିଜ ଜିଭାକୁ ପବିତ୍ର କରେଁ।
ଇତ୍ଯାଦି ରାମଚରଣସ୍ମରଣପ୍ରବୁଦ୍ଧ- ପ୍ରେମଵ୍ରଜପ୍ରସୃତଗଦ୍ଗଦଵାଗୁଦଶ୍ରୁଃ । ଶ୍ରୀରାମଚଂଦ୍ର ରଘୁପୁଂଗଵଧର୍ମମୂର୍ତେ ଭକ୍ତାନୁକଂପକସମୁଦ୍ଧର ସଂସୃତେର୍ମାମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ରାମଙ୍କ ପଦସ୍ମରଣରେ ପ୍ରେମରେ ଭିଜି, ଗଳା ଭାବୁକ ଓ ଅଂଶୁ ଝରୁଥିବା, ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ— ହେ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୟାଳୁ, ମୋତେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।
ଜଲ୍ପନ୍ନଶ୍ରୁକଲାପୂର୍ଣୋ ମୁନୀନାଂ ପୁରତସ୍ତଦା । ନାଜ୍ଞାସୀତ୍ତତ୍ର ପାରକ୍ଯଂ ନିଜଂ ଧ୍ଯାନେନ ସଂସ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି କହି, ଅଂଶୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁ ନେଇ, ମୁନିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ କିଛି ବାହ୍ୟ ଜଗତ୍କୁ ଅନୁଭବ କଲେନି, ନିଜ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଇ ରହିଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ତଂ ମୁନିଂ ପ୍ରାହ ସ୍ଵାମିନ୍ନୋ ମଖସତ୍ତମଃ । କ୍ରିଯତାଂ ଭଵତା ପାଦରଜସା ସୁପଵିତ୍ରିତଃ
ଶତୃଘ୍ନ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସ୍ୱାମୀ, ଆପଣ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କ ପାଦଧୂଳିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଏହି ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ।"
ମହଦ୍ଭାଗ୍ଯଂ ରଘୁପତେର୍ଯଦ୍ଯୁଷ୍ମନ୍ମାନସାଂତରେ । ତିଷ୍ଠତ୍ଯସୌ ମହାବାହୁଃ ସର୍ଵଲୋକସୁପୂଜିତଃ
ଯଦି ରଘୁପତିଙ୍କର ଏହି ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ବସିଛି, ତେବେ ସେଇ ବିଶାଳ ବାହୁ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପୂଜିତ ଭଗବାନ୍ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସପରୀଵାରଃ ସର୍ଵାଗ୍ନିପରିସଂଵୃତଃ । ଜଗାମ ଚ୍ଯଵନସ୍ତତ୍ର ପ୍ରମୋଦହ୍ରଦସଂପ୍ଲୁତଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପରିବାର ସହିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିଦେବତାଙ୍କ ଘେରାଉରେ ଥିବା ଚ୍ୟବନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ତାହାଁକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ହନୂମାଂସ୍ତଂ ପଦାଯାଂତଂ ରାମଭକ୍ତମଵେକ୍ଷ୍ଯ ହ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ନିଜଗାଦାସୌ ଵଚୋ ଵିନଯସଂଯୁତଃ
ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାମଭକ୍ତ ଏହି ମୁନି ପଦେପଦେ ଆସୁଛନ୍ତି। ସେ ବିନୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ଵାମିନ୍କଥଯସି ତ୍ଵଂ ଚେନ୍ମହାପୁରୁଷସୁଂଦରମ୍ । ରାମଭକ୍ତଂ ମୁନିଵରଂ ନଯାମି ସ୍ଵପୁରୀମହମ୍
ସ୍ୱାମୀ, ଯଦି ଆପଣ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ରାମଭକ୍ତ ମୁନିଙ୍କ ମହିମା କହନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ସ୍ୱନଗରକୁ ନେଇଯିବି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କପିଵୀରସ୍ଯ ଶତ୍ରୁହା । ଆଦିଦେଶ ହନୂମଂତଂ ଗଚ୍ଛ ପ୍ରାପଯତଂ ମୁନିମ୍
କପିବୀରଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଶତୃଘ୍ନ ହନୁମାନ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "ଚାଲ, ଏହି ମୁନିଙ୍କୁ ଏଠାରେ ନେଇଆ।"
ହନୂମାଂସ୍ତଂ ମୁନିଂ ସ୍ଵୀଯେ ପୃଷ୍ଠ ଆରୋପ୍ଯ ଵେଗଵାନ୍ । ସକୁଟୁଂବଂ ନିନାଯାଶୁ ଵାଯୁଃ ଖ ଇଵ ସର୍ଵଗଃ
ହନୁମାନ୍, ବାୟୁବେଗର ଦ୍ରୁତତାରେ, ମୁନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପିଠରେ ବସାଇ, ପରିବାର ସହିତ ଆକାଶରେ ବାୟୁ ପରି ଶୀଘ୍ର ନେଇଗଲେ।
ଆଗତଂ ତଂ ମୁନିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ମତିମତାଂ ଵରଃ । ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିକଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରଣଯଵିହ୍ଵଲଃ
ମୁନିଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାମ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଭାବପ୍ରବଳ ହୋଇ, ପାଦ୍ୟ ଆଦି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଆଦର ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମି ମୁନିଵର୍ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନେନ ତଵାଧୁନା । ପଵିତ୍ରିତୋ ମଖୋ ମହ୍ଯଂ ସର୍ଵସଂଭାରସଂଭୃତଃ
ମୁନିବର, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହେଲି। ଏବେ ମୋର ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଚ୍ଯଵନୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ । ଉଵାଚ ପ୍ରେମନିର୍ଭିନ୍ନ ପୁଲକାଂଗୋଽତିନିର୍ଵୃତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ଚ୍ୟବନ ପ୍ରେମରେ ଭିଜି ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସ୍ଵାମିନ୍ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵସ୍ଯ ତଵ ଵାଡଵପୂଜନମ୍ । ଯୁକ୍ତମେଵ ମହାରାଜ ଧର୍ମମାର୍ଗଂ ପ୍ରରକ୍ଷିତୁଃ
ସ୍ୱାମୀ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ରାଜା, ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିଠିକ୍ ଅଟୁଟ ଧର୍ମ ଅଟୁଟ ଉପାୟ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ୍ଯଵନସ୍ଯାଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଚିଂତ୍ଯଂ ତପୋବଲମ୍ । ପ୍ରଶଶଂସ ତପୋ ବ୍ରାହ୍ମଂ ସର୍ଵଲୋକୈକଵଂଦିତମ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ଶତୃଘ୍ନ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ତପୋବଳ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ୟାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଅହୋ ପଶ୍ଯତ ଯୋଗସ୍ଯ ସିଦ୍ଧିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମେ । ଯଃ କ୍ଷଣାଦେଵ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ତଦ୍ଵିମାନମଚୀକରତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେଖନ୍ତୁ ଯୋଗର ସିଦ୍ଧି! ଯେଉଁଠି ସେ ଅତି କଷ୍ଟରେ ମିଳୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଦେଲେ।
କ୍ଵ ଭୋଗସିଦ୍ଧିର୍ମହତୀ ମୁନୀନାମମଲାତ୍ମନାମ୍ । କ୍ଵ ତପୋବଲହୀନାନାଂ ଭୋଗେଚ୍ଛା ମନୁଜାତ୍ମନାମ୍
ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ମୁନିମାନେ ଯେଉଁ ମହା ଭୋଗସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ତାହା କେଉଁଠି ତପୋବଳ ନଥିବା ମଣିଷମାନେ ଭୋଗ ଆଶା କରିପାରିବେ?
ଇତି ସ୍ଵଗତମାଶଂସଞ୍ଛତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ୍ଯଵନାଶ୍ରମେ । କ୍ଷଣଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଜଲଂ ପୀତ୍ଵା ସୁଖସଂଭୋଗମାପ୍ତଵାନ୍
ଏପରି ଭାବେ ଶତୃଘ୍ନ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ମନେମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ। କିଛି ସମୟ ରହି, ପାଣି ପିଇ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ।
ହଯସ୍ତସ୍ଯାଃ ପଯୋଷ୍ଣ୍ଯାଖ୍ଯା ନଦ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଜଲାତ୍ମନଃ । ପଯଃ ପୀତ୍ଵା ଯଯୌ ମାର୍ଗେ ଵାଯୁଵେଗଗତିର୍ମହାନ୍
ଅଶ୍ୱଟି ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଥିବା ପୟୋଷ୍ଣୀ ନଦୀର ପାଣି ପିଇଲା। ପାଣି ପିଇ ସେ ବଡ଼ ବେଗରେ ବାୟୁ ପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲା।
ଯୋଧାସ୍ତନ୍ନିର୍ଗମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଯଯୁସ୍ତଦା । ହସ୍ତିଭିଃ ପତ୍ତିଭିଃ କେଚିଦ୍ରଥୈଃ କେଚନ ଵାଜିଭିଃ
ସେଠାରୁ ଯିବା ଦେଖି, ସେନାମାନେ ପଛରେ ଅନୁସରଣ କଲେ। କିଛି ହାତୀ, କିଛି ପଦାତି, କିଛି ରଥ ଓ କିଛି ଘୋଡ଼ାରେ ଥିଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋଽମାତ୍ଯଵର୍ଯେଣ ସୁମତ୍ଯାଖ୍ଯେନ ସଂଯୁତଃ । ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଜଗାମାଶୁ ରଥେନ ହଯଶୋଭିନା
ଶତୃଘ୍ନ ବିଶିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁମତିଙ୍କ ସହିତ ଘୋଡ଼ା ସଜିତ ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ଵାଜୀପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିମଲାଖ୍ଯସ୍ଯ ଭୂପତେଃ । ରତ୍ନାତଟାଖ୍ଯଂ ଚ ଜନୈର୍ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟୈଃ ସମାକୁଲମ୍
ଘୋଡ଼ା ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ବିମଳାଖ୍ୟ ନାମକ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ଗଲେ । ଏଠାରେ ରତ୍ନାତଟ ନାମକ ସ୍ଥାନ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଖୁସି ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ରହୁଥିଲେ, ସେଠି ସବୁଠାରୁ ଭିଡ଼ ଥିଲା ।
ସ ସେଵକାଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ରଘୁନାଥ ହଯୋତ୍ତମମ୍ । ପୁରୋଂତିକେ ହି ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ସର୍ଵଯୋଧସମନ୍ଵିତମ୍
ସେଠାରେ ଦାସମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଲେ ଯେ ରଘୁନାଥ ଓ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ସମେତ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଛନ୍ତି ।
ତଦା ଗଜାନାଂ ସପ୍ତତ୍ଯା ଚଂଦ୍ରଵର୍ଣସମାନଯା । ଅଶ୍ଵାନାମଯୁତୈଃ ସାର୍ଧଂ ରଥାନାଂ କାଂଚନତ୍ଵିଷାମ୍
ତାପରେ, ସେ ସପ୍ତତିଟି ଚାନ୍ଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣୀ ହାତୀ, ଦଶହଜାର ଘୋଡ଼ା ଓ ସୁନାର ଚମକୁଥିବା ରଥ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ ।
ସହସ୍ରେଣ ଚ ସଂଯୁକ୍ତଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ପ୍ରତି ଜଗ୍ମିଵାନ୍ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ସ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ମହାରଥାନ୍
ସେ ଏକ ହଜାର ସେନା ସହିତ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଦିଗରେ ଗଲେ । ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ ।
ଵସୁକୋଶଂ ଧନଂ ସର୍ଵଂ ରାଜ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ । କିଂ କରୋମୀତି ରାଜା ତଂ ଜଗାଦ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ରାଜା ସମସ୍ତ ଧନ, ରତ୍ନ ଓ ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, "ମୁଁ କଣ କରିବି?"
ରାଜାପି ତଂ ସ୍ଵୀଯପଦେ ପ୍ରଣମ୍ରଂ । ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ଦୃଢଂ ସଂପରିଷସ୍ଵଜେ ମହାନ୍ । ଜଗାମ ସାକଂ ତନଯେ ସ୍ଵରାଜ୍ଯଂ । ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ସର୍ଵଂ ବହୁଧନ୍ଵିଭିର୍ଵୃତଃ
ସେ ରାଜା ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଶିର ନମାଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ଭଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ । ପୁଅ ସହିତ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ କିଛି ଭଲ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ହାତରେ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ।
ରାମଚଂଦ୍ରାଭିଧାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵଶ୍ରୁତିମନୋହରାମ୍ । ସର୍ଵେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ଵାହଂ ଦଦୁର୍ଵସୁମହାଧନମ୍
ସମସ୍ତେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ନାମ ଶୁଣି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ଶିର ନମାଇ, ବହୁ ଧନ ଓ ରତ୍ନ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ ।
ରାଜାନଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପରଯା ମୁଦା । ସେନଯା ସହିତୋଽଗଚ୍ଛଦ୍ଵାଜିନଃ ପୃଷ୍ଠତସ୍ତଦା
ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଶତୃଘ୍ନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ସେନା ସହିତ ଚାଲିଗଲେ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ପଛରେ ଥିଲେ ।