ନମସ୍କରୋମି ଯୁଷ୍ମଭ୍ଯଂ ମହାପାପୋପଶାଂତଯେ । ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଜଗାଦ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ମହାପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ କହିଲେ—
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ତଵ କଲ୍ଯାଣଂ ଭୂଯାନ୍ନରଵରର୍ଷଭ । ଯଜ୍ଞଂ ପାଲଯମାନସ୍ଯ କୀର୍ତିସ୍ତେ ଵିପୁଲା ଭଵେତ୍
ଶତୃଘ୍ନ, ନରମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଯେପରି ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷା କରୁଛ, ତେଣୁ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ବିଶାଳ ହେଉ।
ଚିତ୍ରଂ ପଶ୍ଯତ ଭୋ ଵିପ୍ରା ରାମୋଽପି ମଖକାରକଃ । ଯନ୍ନାମସ୍ମରଣାଦୀନି କୁର୍ଵଂତି ପାପନାଶନମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖନ୍ତୁ— ରାମ ଯେଉଁଥିରେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ଲୋକେ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ମହାପାତକସଂଯୁକ୍ତାଃ ପରଦାରରତା ନରାଃ । ଯନ୍ନାମସ୍ମରଣୋଦ୍ଯୁକ୍ତା ମୁକ୍ତା ଯାଂତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ଯେମାନେ ମହାପାପରେ ଲିପ୍ତ, ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ଯଦି ତାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ପାଦପଦ୍ମସମୁତ୍ଥେନ ରେଣୁନା ଗ୍ରାଵମୂର୍ତିଭୃତ୍ । ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଗୌତମାର୍ଧାଂଗୀ ଜାତା ମୋହନରୂପଧୃକ୍
ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରୁ ଉଠିଥିବା ଧୂଳି, ପାଷାଣ ଆକାରରେ ଥିବା ଗୌତମଙ୍କ ଅର୍ଧଦେହୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ତୁରନ୍ତ ମୋହନୀ ରୂପ ଦେଇଦେଲା।
ମାମକୀଯସ୍ଯ ରୂପସ୍ଯ ଧ୍ଯାନେନ ପ୍ରେମନିର୍ଭରା । ସର୍ଵପାତକରାଶିଂ ସା ଦଗ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତା ସୁରୂପତାମ୍
ମୋ ରୂପର ଧ୍ୟାନରେ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦହି, ଅତି ସୁନ୍ଦର ରୂପ ପାଇଲେ।
ଦୈତ୍ଯା ଯସ୍ଯ ମନୋହାରିରୂପଂ ପ୍ରଧନମଣ୍ଡଲେ । ପଶ୍ଯଂତଃ ପ୍ରାପୁରେତସ୍ଯ ରୂପଂ ଵିକୃତିଵର୍ଜିତମ୍
ଦେୟ୍ତ୍ୟମାନେ ମହାସଭାରେ ତାଙ୍କର ମନୋହର ରୂପ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ରୂପକୁ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଭାବରେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଯୋଗିନୋ ଧ୍ଯାନନିଷ୍ଠା ଯେ ଯଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଯୋଗମାସ୍ଥିତାଃ । ସଂସାରଭଯନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ପ୍ରଯାତାଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଯୋଗରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସଂସାର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଧନ୍ଯୋଽହମଦ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ମୁଖଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୋଭନମ୍ । ପଯୋଜଦଲନେତ୍ରାଂତଂ ସୁନସଂ ସୁଭ୍ରୁସୂନ୍ନତମ୍
ଆଜି ମୁଁ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଆଜି ମୁଁ ରାମଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ ଦେଖିବି— ପଦ୍ମଦଳ ନୟନ, ସୁନ୍ଦର ନାକ ଓ ଉଚ୍ଚ ଭୃକୁଟି।
ସା ଜିହ୍ଵା ରଘୁନାଥସ୍ଯ ନାମକୀର୍ତନମାଦରାତ୍ । କରୋତି ଵିପରୀତା ଯା ଫଣିନୋ ରସନା ସମା
ଯେ ଜିଭା ରଘୁନାଥଙ୍କ ନାମକୀର୍ତ୍ତନକୁ ଭକ୍ତିରେ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସାପର ଜିଭା ପରି ନୁହେଁ, ଯାହା ବିପରୀତ କାମ କରେ।
ଅଦ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତପଃପୁଣ୍ଯମଦ୍ଯ ପୂର୍ଣା ମନୋରଥାଃ । ଯଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ମୁଖଂ ବ୍ରହ୍ମାଦିଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ଆଜି ମୋର ତପସ୍ୟାର ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଛି, ଆଜି ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା, କାରଣ ମୁଁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିବି, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ତତ୍ପାଦରେଣୁନା ସ୍ଵାଂଗଂ ପଵିତ୍ରଂ ଵିଦଧାମ୍ଯହମ୍ । ଵିଚିତ୍ରତରଵାର୍ତାଭିଃ ପାଵଯେ ରସନାଂ ସ୍ଵକାମ୍
ତାଙ୍କର ପଦଧୂଳିରେ ମୁଁ ନିଜ ଦେହକୁ ପବିତ୍ର କରେଁ। ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କଥାରେ ମୁଁ ନିଜ ଜିଭାକୁ ପବିତ୍ର କରେଁ।
ଇତ୍ଯାଦି ରାମଚରଣସ୍ମରଣପ୍ରବୁଦ୍ଧ- ପ୍ରେମଵ୍ରଜପ୍ରସୃତଗଦ୍ଗଦଵାଗୁଦଶ୍ରୁଃ । ଶ୍ରୀରାମଚଂଦ୍ର ରଘୁପୁଂଗଵଧର୍ମମୂର୍ତେ ଭକ୍ତାନୁକଂପକସମୁଦ୍ଧର ସଂସୃତେର୍ମାମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ରାମଙ୍କ ପଦସ୍ମରଣରେ ପ୍ରେମରେ ଭିଜି, ଗଳା ଭାବୁକ ଓ ଅଂଶୁ ଝରୁଥିବା, ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ— ହେ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୟାଳୁ, ମୋତେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।
ଜଲ୍ପନ୍ନଶ୍ରୁକଲାପୂର୍ଣୋ ମୁନୀନାଂ ପୁରତସ୍ତଦା । ନାଜ୍ଞାସୀତ୍ତତ୍ର ପାରକ୍ଯଂ ନିଜଂ ଧ୍ଯାନେନ ସଂସ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି କହି, ଅଂଶୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁ ନେଇ, ମୁନିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ କିଛି ବାହ୍ୟ ଜଗତ୍କୁ ଅନୁଭବ କଲେନି, ନିଜ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଇ ରହିଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ତଂ ମୁନିଂ ପ୍ରାହ ସ୍ଵାମିନ୍ନୋ ମଖସତ୍ତମଃ । କ୍ରିଯତାଂ ଭଵତା ପାଦରଜସା ସୁପଵିତ୍ରିତଃ
ଶତୃଘ୍ନ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସ୍ୱାମୀ, ଆପଣ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କ ପାଦଧୂଳିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଏହି ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ।"
ମହଦ୍ଭାଗ୍ଯଂ ରଘୁପତେର୍ଯଦ୍ଯୁଷ୍ମନ୍ମାନସାଂତରେ । ତିଷ୍ଠତ୍ଯସୌ ମହାବାହୁଃ ସର୍ଵଲୋକସୁପୂଜିତଃ
ଯଦି ରଘୁପତିଙ୍କର ଏହି ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ବସିଛି, ତେବେ ସେଇ ବିଶାଳ ବାହୁ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପୂଜିତ ଭଗବାନ୍ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସପରୀଵାରଃ ସର୍ଵାଗ୍ନିପରିସଂଵୃତଃ । ଜଗାମ ଚ୍ଯଵନସ୍ତତ୍ର ପ୍ରମୋଦହ୍ରଦସଂପ୍ଲୁତଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପରିବାର ସହିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିଦେବତାଙ୍କ ଘେରାଉରେ ଥିବା ଚ୍ୟବନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ତାହାଁକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ହନୂମାଂସ୍ତଂ ପଦାଯାଂତଂ ରାମଭକ୍ତମଵେକ୍ଷ୍ଯ ହ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ନିଜଗାଦାସୌ ଵଚୋ ଵିନଯସଂଯୁତଃ
ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାମଭକ୍ତ ଏହି ମୁନି ପଦେପଦେ ଆସୁଛନ୍ତି। ସେ ବିନୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ଵାମିନ୍କଥଯସି ତ୍ଵଂ ଚେନ୍ମହାପୁରୁଷସୁଂଦରମ୍ । ରାମଭକ୍ତଂ ମୁନିଵରଂ ନଯାମି ସ୍ଵପୁରୀମହମ୍
ସ୍ୱାମୀ, ଯଦି ଆପଣ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ରାମଭକ୍ତ ମୁନିଙ୍କ ମହିମା କହନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ସ୍ୱନଗରକୁ ନେଇଯିବି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କପିଵୀରସ୍ଯ ଶତ୍ରୁହା । ଆଦିଦେଶ ହନୂମଂତଂ ଗଚ୍ଛ ପ୍ରାପଯତଂ ମୁନିମ୍
କପିବୀରଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଶତୃଘ୍ନ ହନୁମାନ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "ଚାଲ, ଏହି ମୁନିଙ୍କୁ ଏଠାରେ ନେଇଆ।"
ହନୂମାଂସ୍ତଂ ମୁନିଂ ସ୍ଵୀଯେ ପୃଷ୍ଠ ଆରୋପ୍ଯ ଵେଗଵାନ୍ । ସକୁଟୁଂବଂ ନିନାଯାଶୁ ଵାଯୁଃ ଖ ଇଵ ସର୍ଵଗଃ
ହନୁମାନ୍, ବାୟୁବେଗର ଦ୍ରୁତତାରେ, ମୁନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପିଠରେ ବସାଇ, ପରିବାର ସହିତ ଆକାଶରେ ବାୟୁ ପରି ଶୀଘ୍ର ନେଇଗଲେ।
ଆଗତଂ ତଂ ମୁନିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ମତିମତାଂ ଵରଃ । ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିକଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରଣଯଵିହ୍ଵଲଃ
ମୁନିଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାମ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଭାବପ୍ରବଳ ହୋଇ, ପାଦ୍ୟ ଆଦି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଆଦର ସହିତ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମି ମୁନିଵର୍ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନେନ ତଵାଧୁନା । ପଵିତ୍ରିତୋ ମଖୋ ମହ୍ଯଂ ସର୍ଵସଂଭାରସଂଭୃତଃ
ମୁନିବର, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହେଲି। ଏବେ ମୋର ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଚ୍ଯଵନୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ । ଉଵାଚ ପ୍ରେମନିର୍ଭିନ୍ନ ପୁଲକାଂଗୋଽତିନିର୍ଵୃତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ଚ୍ୟବନ ପ୍ରେମରେ ଭିଜି ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସ୍ଵାମିନ୍ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵସ୍ଯ ତଵ ଵାଡଵପୂଜନମ୍ । ଯୁକ୍ତମେଵ ମହାରାଜ ଧର୍ମମାର୍ଗଂ ପ୍ରରକ୍ଷିତୁଃ
ସ୍ୱାମୀ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ରାଜା, ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିଠିକ୍ ଅଟୁଟ ଧର୍ମ ଅଟୁଟ ଉପାୟ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ୍ଯଵନସ୍ଯାଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଚିଂତ୍ଯଂ ତପୋବଲମ୍ । ପ୍ରଶଶଂସ ତପୋ ବ୍ରାହ୍ମଂ ସର୍ଵଲୋକୈକଵଂଦିତମ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ଶତୃଘ୍ନ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ତପୋବଳ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ୟାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଅହୋ ପଶ୍ଯତ ଯୋଗସ୍ଯ ସିଦ୍ଧିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମେ । ଯଃ କ୍ଷଣାଦେଵ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ତଦ୍ଵିମାନମଚୀକରତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେଖନ୍ତୁ ଯୋଗର ସିଦ୍ଧି! ଯେଉଁଠି ସେ ଅତି କଷ୍ଟରେ ମିଳୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଦେଲେ।
କ୍ଵ ଭୋଗସିଦ୍ଧିର୍ମହତୀ ମୁନୀନାମମଲାତ୍ମନାମ୍ । କ୍ଵ ତପୋବଲହୀନାନାଂ ଭୋଗେଚ୍ଛା ମନୁଜାତ୍ମନାମ୍
ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ମୁନିମାନେ ଯେଉଁ ମହା ଭୋଗସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ତାହା କେଉଁଠି ତପୋବଳ ନଥିବା ମଣିଷମାନେ ଭୋଗ ଆଶା କରିପାରିବେ?
ଇତି ସ୍ଵଗତମାଶଂସଞ୍ଛତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ୍ଯଵନାଶ୍ରମେ । କ୍ଷଣଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଜଲଂ ପୀତ୍ଵା ସୁଖସଂଭୋଗମାପ୍ତଵାନ୍
ଏପରି ଭାବେ ଶତୃଘ୍ନ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ମନେମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ। କିଛି ସମୟ ରହି, ପାଣି ପିଇ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ।
ହଯସ୍ତସ୍ଯାଃ ପଯୋଷ୍ଣ୍ଯାଖ୍ଯା ନଦ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଜଲାତ୍ମନଃ । ପଯଃ ପୀତ୍ଵା ଯଯୌ ମାର୍ଗେ ଵାଯୁଵେଗଗତିର୍ମହାନ୍
ଅଶ୍ୱଟି ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଥିବା ପୟୋଷ୍ଣୀ ନଦୀର ପାଣି ପିଇଲା। ପାଣି ପିଇ ସେ ବଡ଼ ବେଗରେ ବାୟୁ ପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲା।