ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ସୁମହାମାତ୍ଯୈଃ ସୁଭଟୈଃ ପୁଷ୍କଲାଦିଭିଃ । ସଂଯୁତୋ ଭୂପତିଂ ଵୀରଂ ଦଦର୍ଶ ସୁମଦାଭିଧମ୍
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମହାମନ୍ତ୍ରୀ, ସୁସଜ୍ଜିତ ସେନାପତି ଓ ପୁଷ୍କଳ ଆଦିଙ୍କ ସହିତ, ସୁମଦା ନାମକ ବୀର ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ହସ୍ତିଭିଃ ସାଦିସଂଯୁକ୍ତୈଃ ପତ୍ତିଭିଃ ପରତାପନୈଃ । ଵାଜିଭିର୍ଭୂଷିତୈର୍ଵୀରୈଃ ସଂଯୁତଂ ଵୀରଶୋଭିତମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, ହାତୀ ଓ ତାଙ୍କ ଚାଳକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ପଦାତି, ଶୁଭ୍ର ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ବସିଥିବା ବୀରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ସେ ବୀରତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଅଥାଗତ୍ଯ ମହାରାଜଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ନତଵାନ୍ମୁଦା । ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମି କୃତକୃତ୍ଯୋଽସ୍ମି ସତ୍କୃତଂ ଚ କୃତଂ ଵପୁଃ
ତାପରେ, ମହାରାଜା ଆସି, ଆନନ୍ଦରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ— 'ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ, ଏବଂ ମୋତେ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ମିଳିଛି।'
ଇଦଂ ରାଜ୍ଯଂ ଗୃହାଣାଶୁ ମହାରାଜୋପଶୋଭିତମ୍ । ମହାମାଣିକ୍ଯମୁକ୍ତାଦି ମହାଧନସୁପୂରିତମ୍
ମହାରାଜ, ଏହି ରାଜ୍ୟଟି ତୁରନ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଏହା ମହାମାଣିକ୍ୟ, ମୁକ୍ତା ଓ ବହୁତ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସ୍ଵାମିଂଶ୍ଚିରଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷେଽହଂ ହଯସ୍ଯାଗମନଂ ପ୍ରତି । କାମାକ୍ଷାକଥିତଂ ପୂର୍ଵଂ ଜାତଂ ସଂପ୍ରତି ତତ୍ତଥା
ସ୍ୱାମୀ, ଘୋଡ଼ା ଆସିବାକୁ ଆମେ ବହୁତ ଦିନ ଧରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି; କାମାକ୍ଷା ଯେଉଁ କଥା ପୂର୍ବେ କହିଥିଲେ, ଏବେ ସେହିଠିକ ଘଟିଛି।
ଵିଲୋକଯ ପୁରଂ ମହ୍ଯଂ କୃତାର୍ଥାନ୍କୁରୁ ମାନଵାନ୍ । ପାଵଯାସ୍ମତ୍କୁଲଂ ସର୍ଵଂ ରାମାନୁଜ ମହୀପତେ
ମୋ ସହରକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ମୋ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସଫଳ କରନ୍ତୁ, ରାମଙ୍କ ଭାଇ ମହାରାଜ, ଆମ ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାରୋହଯାମାସ କୁଂଜରଂ ଚଂଦ୍ରସୁପ୍ରଭମ୍ । ପୁଷ୍କଲଂ ଚ ମହାଵୀରଂ ତଥା ସ୍ଵଯମଥାରୁହତ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ଚାଁଦ୍ରପ୍ରଭା ହାତୀ ଆଣିଲେ, ପୁଷ୍କଳ ନାମକ ବୀରଙ୍କୁ ବସାଇଲେ ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଭେରୀପଣଵତୂର୍ଯାଣାଂ ଵୀଣାଦୀନାଂ ସ୍ଵନସ୍ତଦା । ଵ୍ଯାପ୍ନୋତି ସ୍ମ ମହାରାଜ ସୁମଦେନ ପ୍ରଣୋଦିତଃ
ସେ ସମୟରେ, ଢୋଳ, ଝାଞ୍ଜ, ତୁରୀ, ବୀଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି, ସୁମଦାଙ୍କ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଲା।
କନ୍ଯାଃ ସମାଗତ୍ଯ ମହାନରେଂଦ୍ରଂ -। ଶତ୍ରୁଘ୍ନମିଂଦ୍ରାଦିକସେଵିତାଂଘ୍ରିମ୍ । କରିସ୍ଥିତା ମୌକ୍ତିକଵୃଂଦସଂଘୈ-। ର୍ଵର୍ଧାପଯାମାସୁରିନପ୍ରଯୁକ୍ତାଃ
ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ହାତୀ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ମୁକ୍ତାମାଳାର ଗୁଛି ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପାଦସେବା କରନ୍ତି, ସେ ମହାରାଜ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଶନୈଃଶନୈଃ ସମାଗତ୍ଯ ପୁରୀମଧ୍ଯେ ଜନୈର୍ମୁଦା । ଵର୍ଧାପିତୋ ଗୃହଂ ପ୍ରାପ ତୋରଣାଦିକଭୂଷିତମ୍
ଧୀରେ ଧୀରେ ସହର ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ସମ୍ମାନ କଲେ, ସେ ତୋରଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଆଲଙ୍କାରରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ହଯରତ୍ନେନ ସଂଯୁକ୍ତସ୍ତଥା ଵୀରୈଃ ସୁଶୋଭିତଃ । ରାଜ୍ଞା ପୁରସ୍କୃତୋ ରାଜା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପ୍ରାପ ମଂଦିରମ୍
ହୟରତ୍ନ ଓ ବୀରମାନେ ସହିତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ରାଜାଙ୍କ ଆଗୁଆଇରେ, ମହଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅର୍ଘାଦିଭିଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ରଘୁନାଥାନୁଜଂ ତଦା । ସର୍ଵଂ ସମର୍ପଯାମାସ ରାମଚଂଦ୍ରାଯ ଧୀମତେ
ତାପରେ, ରଘୁନାଥଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜାସାମଗ୍ରୀ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ କିଛି ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଅଥ ସ୍ଵାଗତସଂତୁଷ୍ଟଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ପ୍ରାହ ଭୂମିପଃ । ରଘୁନାଥକଥାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷୁଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ଶେଷ କହିଲେ — ତାପରେ, ରାଜା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, ଯିଏ ଆତିଥ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ ଏବଂ ରଘୁନାଥଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ, ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୁମଦ ଉଵାଚ। କଚ୍ଚିଦାସ୍ତେ ସୁଖଂ ରାମଃ ସର୍ଵଲୋକଶିରୋମଣିଃ । ଭକ୍ତରକ୍ଷାଵତାରୋଽଯଂ ମମାନୁଗ୍ରହକାରକଃ
ସୁମଦ କହିଲେ — ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୁକୁଟମଣି ରାମ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅବତାର ନେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋତେ କୃପା କରିଛନ୍ତି।
ଧନ୍ଯା ଲୋକା ଇମେ ପୁର୍ଯାଂ ରଘୁନାଥମୁଖାଂବୁଜମ୍ । ଯେ ପିବଂତ୍ଯନିଶଂ ଚାକ୍ଷିପୁଟକୈଃ ପରିମୋଦିତାଃ
ଏହି ସହରର ଲୋକମାନେ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରଘୁନାଥଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖକୁ ନିରନ୍ତର ନୟନରେ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଅର୍ଥଜାତଂ ମଦୀଯଂ ଚ ନିତରାଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ । କୃତାର୍ଥଂ କୁଲଭୂମ୍ଯାଦି ଵସ୍ତୁଜାତଂ ମହାମତେ
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ସମସ୍ତ ଧନସମ୍ପତ୍ତି, କୁଳ ଓ ଭୂମିର ଧନ, ସବୁଠାରୁ ଏବେ ମୋର ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ହୋଇଛି, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି।
କାମାକ୍ଷଯା ପ୍ରସାଦୋ ମେ କୃତଃ ପୂର୍ଵଂ ଦଯାର୍ଦ୍ରଯା । ରଘୁନାଥମୁଖାଂଭୋଜଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେଦ୍ଯ ସକୁଟୁଂବକଃ
ମୋର ଇଚ୍ଛା ଶେଷ ହେବା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ କୃପା ମିଳିଥିଲା; ଆଜି ମୁଁ ମୋର ପରିବାର ସହିତ ରଘୁନାଥଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖିପାରିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଵୀରେ ତୁ ସୁମଦେ ପାର୍ଥିଵୋତ୍ତମେ । ସର୍ଵଂ ତତ୍କଥଯାମାସ ରଘୁନାଥଗୁଣୋଦଯମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶୂରବୀର ସୁମଦ ରାଜାଙ୍କୁ ରଘୁନାଥଙ୍କର ଗୁଣର ଉଦୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କଥାହେଲେ।
ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତ୍ଯ ରଘୁନାଥାନୁଜଃ ପରମ୍ । ଗଂତୁଂ ଚକାର ଧିଷଣାଂ ରାଜ୍ଞା ସହ ମହାମତିଃ
ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ରହି, ରଘୁନାଥଙ୍କର ଭାଇ ଶତୃଘ୍ନ ରାଜା ସହିତ ଯିବାକୁ ମନସ୍କଲେ।
ତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସୁମଦଃ ଶୀଘ୍ରଂ ପୁତ୍ରଂ ରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ମହାରାଜ୍ଞା ପୁଷ୍କଲେନାନୁମୋଦିତଃ
ଏହି କଥା ଜାଣି, ସୁମଦ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏହାକୁ ମହାରାଜା ଶତୃଘ୍ନ ଓ ପୁଷ୍କଳ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
ଵାସାଂସି ବହୁରତ୍ନାନି ଧନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନସେଵକେଭ୍ଯୋଽସୌ ପ୍ରାଦାତ୍ତତ୍ର ମହାମତିଃ
ସେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କର ସେବକମାନେଁକୁ ବହୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଲଗା ଜମା କପଡ଼ା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଧନ ଦାନ କଲେ।
ତତୋ ଗମନମାରେଭେ ମଂତ୍ରିଭିର୍ବହୁଵିତ୍ତମୈଃ । ପତ୍ତିଭିର୍ଵାଜିଭିର୍ନାଗୈଃ ସଦଶ୍ଵୈରଥ କୋଟିଭିଃ
ତାପରେ ସେ ବହୁ ଧନୀ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପଦାତି, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ଅନେକ ରଥ ସହିତ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ସହିତସ୍ତେନ ସୁମଦେନ ଧନୁର୍ଭୃତା । ଜଗାମ ମାର୍ଗେ ଵିହସନ୍ରଘୁନାଥପ୍ରତାପଭୃତ୍
ଶତୃଘ୍ନ, ସୁମଦ ଓ ଧନୁର୍ଧାରୀ ସେନା ସହିତ ରାସ୍ତାରେ ହସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ରଘୁନାଥଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ବହନ କରି ଯାଉଥିଲେ।
ପଯୋଷ୍ଣୀତୀରମାସାଦ୍ଯ ଜଗାମ ସ ହଯୋତ୍ତମଃ । ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ଯୋଧା ଵୈ ହଯରକ୍ଷିଣଃ
ପୟୋଷ୍ଣୀ ନଦୀର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ଘୋଡ଼ା ରକ୍ଷକମାନେ ପଛରେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଆଶ୍ରମାନ୍ଵିଵିଧାନ୍ପଶ୍ଯନ୍ନୃଷୀଣାଂ ସୁତପୋଭୃତାମ୍ । ତତ୍ରତତ୍ର ଵିଶୃଣ୍ଵାନୋ ରଘୁନାଥଗୁଣୋଦଯମ୍
ସେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରମ ଦେଖି, ସେଠାଠାରେ ରଘୁନାଥଙ୍କର ଗୁଣର ଉଦୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଲେ।
ଏଷ ଧୀମାନ୍ହରିର୍ଯାତି ହରିଣା ପରିରକ୍ଷିତଃ । ହରିଭିର୍ହରିଭକ୍ତୈଶ୍ଚ ହରିଵର୍ଯାନୁଗୈର୍ମୁହୁଃ
ଏହି ଧୀର ହରି, ବାନରମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ବାନର, ବାନରଭକ୍ତ ଓ ବାନରମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସହିତ ପୁନିପୁନି ଯାଉଛନ୍ତି।
ଇତି ଶୃଣ୍ଵଞ୍ଛୁଭା ଵାଚୋ ମୁନୀନାଂ ପରିତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ତୁତୋଷ ଭକ୍ତ୍ଯୁତ୍କଲିତଚିତ୍ତଵୃତ୍ତିଭୃତାଂ ମହାନ୍
ଏପରି ଭାବରେ, ଚାରିପାଖରେ ମୁନିମାନଙ୍କର ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ ଭକ୍ତିରେ ଉତ୍କଳିତ ହୃଦୟ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଚାଶ୍ରମଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଜନଜଂତୁସମାକୁଲମ୍ । ଵେଦଧ୍ଵନିହତାଶେଷା ମଂଗଲଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ନୃଣାମ୍
ସେ ଏକ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବେଦର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଶୁଭତାକୁ ଦୂର କରୁଥିଲା।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରହଵିର୍ଧୂମ ପଵିତ୍ରିତନଭୋଖିଲମ୍ । ମୁନିଵର୍ଯକୃତାନେକ ଯାଗଯୂପସୁଶୋଭିତମ୍
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ହବିର ଧୂଆଁ ଆକାଶକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିଲା; ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଅନେକ ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ଦେଖି ଅଞ୍ଚଳ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।
ଯତ୍ର ଗାଵସ୍ତୁ ହରିଣା ପାଲ୍ଯଂତେ ପାଲନୋଚିତାଃ । ମୂଷକା ନ ଖନଂତ୍ଯସ୍ମିନ୍ବିଡାଲସ୍ଯ ଭଯାଦ୍ବିଲମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ବାନରମାନେ ଗାଁମାନେକୁ ଯଥାଯଥ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ମୁଷାମାନେ ବିଲାର ଭୟରେ ଗହ୍ୱର ଖୋଦନ୍ତି ନାହିଁ।