ଅହିଚ୍ଛତ୍ରାପତିଃ ସର୍ଵୈଃ ସ୍ଵଗଣୈଃ ପରିଵାରିତଃ । ସଭାଯାଂ ସୁଖମାସ୍ତେ ଯୋ ବହୁରାଜନ୍ଯସେଵିତଃ
ଅହିଚ୍ଛତ୍ରର ନାୟକ, ନିଜ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ମହାସଭାରେ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କ ସେବାରେ ସୁଖରେ ବସିଛନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦଵିଦୁଷୋ ଵୈଶ୍ଯା ଧନସମୃଦ୍ଧଯଃ । ରାଜାନଂ ପର୍ଯୁପାସଂତେ ସୁମଦଂଶୋ ଭଯାନ୍ଵିତମ୍
ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧନୀ ବ୍ୟବସାୟୀ ଏବଂ ଅନେକ ରାଜା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସୁମଦାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି।
ଵେଦଵିଦ୍ଯାଵିନୋଦେନ ନ୍ଯାଯିନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵରାଃ । ଆଶୀର୍ଵଦଂତି ତଂ ଭୂପଂ ସର୍ଵଲୋକୈକରକ୍ଷକମ୍
ବେଦ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ଦକ୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ ଭୂପତିକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି।
ଏତସ୍ମିନ୍ସମଯେ କଶ୍ଚିଦାଗତ୍ଯ ନୃପତିଂ ଜଗୌ । ସ୍ଵାମିନ୍ନ ଜାନେ କସ୍ଯାସ୍ତି ହଯଃ ପତ୍ରଧରୋଂଽତିକେ
ଏହି ସମୟରେ କେହି ଆସି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ଚିହ୍ନିତ ଖୁର ଥିବା ଘୋଡ଼ା କାହାର ଅଟେ, ମୁଁ ଜାଣିନି।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସେଵକଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସତ୍ଵରଃ । ଜାନୀହି କସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋଽଯମଶ୍ଵୋ ମମ ପୁରାଂତିକେ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ସେବକଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, କହିଲେ— 'ଯାଅ, ଏହି ମୋ ସହର ନିକଟରେ ଥିବା ଘୋଡ଼ାଟି କେଉଁ ରାଜାଙ୍କର ଅଟେ, ଜାଣି ଆସ।'
ଗତ୍ଵାଥ ସେଵକସ୍ତତ୍ର ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵୃତ୍ତାଂତମାଦିତଃ । ନିଵେଦଯାମାସ ନୃପଂ ମହାରାଜନ୍ଯସେଵିତମ୍
ସେବକ ଶିଘ୍ର ସେଠାକୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଆରମ୍ଭରୁ ଜାଣିଲେ ଏବଂ ମହାରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଯିଏ ମହାମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ମହାମନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଖବର ଦେଲେ।
ସ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରଘୁନାଥସ୍ଯ ହଯଂ ନିତ୍ଯମନୁସ୍ମରନ୍ । ଆଜ୍ଞାପଯାମାସ ଜନଂ ସର୍ଵଂ ରାଜାଵିଶାରଦଃ
ଏହା ଶୁଣି, ଏହି ଘୋଡ଼ା ରଘୁନାଥଙ୍କର ବୋଲି ଜାଣି, ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ସଦା ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ମନେ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଲୋକା ମଦୀଯାଃ ସର୍ଵେ ଯେ ଧନଧାନ୍ଯସମାକୁଲାଃ । ତୋରଣାଦୀନି ଗେହେଷୁ ମଂଗଲାନି ସୃଜଂତ୍ଵିହ
ମୋ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଯେଉଁମାନେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ ଘରେ ତୋରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ ଆଲଙ୍କାର କରନ୍ତୁ।
କନ୍ଯାଃ ସହସ୍ରଶୋ ରମ୍ଯାଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ । ଗଜୋପରିସମାରୂଢା ଯାଂତୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସଂମୁଖମ୍
ହଜାର ହଜାର ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାମାନେ, ସମସ୍ତ ଗହନା ପିନ୍ଧି, ହାତୀ ଉପରେ ବସି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯାଦିସର୍ଵମାଜ୍ଞାପ୍ଯ ଯଯୌ ରାଜା ସ୍ଵଯଂ ତତଃ । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରମହିଷ୍ଯାଦିପରିଵାରସମାଵୃତଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ କଥା ଆଦେଶ ଦେଇ, ରାଜା ନିଜେ, ପୁଅ, ପଉତି, ରାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଚାଲିଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ସୁମହାମାତ୍ଯୈଃ ସୁଭଟୈଃ ପୁଷ୍କଲାଦିଭିଃ । ସଂଯୁତୋ ଭୂପତିଂ ଵୀରଂ ଦଦର୍ଶ ସୁମଦାଭିଧମ୍
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମହାମନ୍ତ୍ରୀ, ସୁସଜ୍ଜିତ ସେନାପତି ଓ ପୁଷ୍କଳ ଆଦିଙ୍କ ସହିତ, ସୁମଦା ନାମକ ବୀର ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ହସ୍ତିଭିଃ ସାଦିସଂଯୁକ୍ତୈଃ ପତ୍ତିଭିଃ ପରତାପନୈଃ । ଵାଜିଭିର୍ଭୂଷିତୈର୍ଵୀରୈଃ ସଂଯୁତଂ ଵୀରଶୋଭିତମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, ହାତୀ ଓ ତାଙ୍କ ଚାଳକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ପଦାତି, ଶୁଭ୍ର ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ବସିଥିବା ବୀରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ସେ ବୀରତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଅଥାଗତ୍ଯ ମହାରାଜଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ନତଵାନ୍ମୁଦା । ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମି କୃତକୃତ୍ଯୋଽସ୍ମି ସତ୍କୃତଂ ଚ କୃତଂ ଵପୁଃ
ତାପରେ, ମହାରାଜା ଆସି, ଆନନ୍ଦରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ— 'ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ, ଏବଂ ମୋତେ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ମିଳିଛି।'
ଇଦଂ ରାଜ୍ଯଂ ଗୃହାଣାଶୁ ମହାରାଜୋପଶୋଭିତମ୍ । ମହାମାଣିକ୍ଯମୁକ୍ତାଦି ମହାଧନସୁପୂରିତମ୍
ମହାରାଜ, ଏହି ରାଜ୍ୟଟି ତୁରନ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଏହା ମହାମାଣିକ୍ୟ, ମୁକ୍ତା ଓ ବହୁତ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସ୍ଵାମିଂଶ୍ଚିରଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷେଽହଂ ହଯସ୍ଯାଗମନଂ ପ୍ରତି । କାମାକ୍ଷାକଥିତଂ ପୂର୍ଵଂ ଜାତଂ ସଂପ୍ରତି ତତ୍ତଥା
ସ୍ୱାମୀ, ଘୋଡ଼ା ଆସିବାକୁ ଆମେ ବହୁତ ଦିନ ଧରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି; କାମାକ୍ଷା ଯେଉଁ କଥା ପୂର୍ବେ କହିଥିଲେ, ଏବେ ସେହିଠିକ ଘଟିଛି।
ଵିଲୋକଯ ପୁରଂ ମହ୍ଯଂ କୃତାର୍ଥାନ୍କୁରୁ ମାନଵାନ୍ । ପାଵଯାସ୍ମତ୍କୁଲଂ ସର୍ଵଂ ରାମାନୁଜ ମହୀପତେ
ମୋ ସହରକୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ମୋ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସଫଳ କରନ୍ତୁ, ରାମଙ୍କ ଭାଇ ମହାରାଜ, ଆମ ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାରୋହଯାମାସ କୁଂଜରଂ ଚଂଦ୍ରସୁପ୍ରଭମ୍ । ପୁଷ୍କଲଂ ଚ ମହାଵୀରଂ ତଥା ସ୍ଵଯମଥାରୁହତ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ଚାଁଦ୍ରପ୍ରଭା ହାତୀ ଆଣିଲେ, ପୁଷ୍କଳ ନାମକ ବୀରଙ୍କୁ ବସାଇଲେ ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଭେରୀପଣଵତୂର୍ଯାଣାଂ ଵୀଣାଦୀନାଂ ସ୍ଵନସ୍ତଦା । ଵ୍ଯାପ୍ନୋତି ସ୍ମ ମହାରାଜ ସୁମଦେନ ପ୍ରଣୋଦିତଃ
ସେ ସମୟରେ, ଢୋଳ, ଝାଞ୍ଜ, ତୁରୀ, ବୀଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି, ସୁମଦାଙ୍କ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଲା।
କନ୍ଯାଃ ସମାଗତ୍ଯ ମହାନରେଂଦ୍ରଂ -। ଶତ୍ରୁଘ୍ନମିଂଦ୍ରାଦିକସେଵିତାଂଘ୍ରିମ୍ । କରିସ୍ଥିତା ମୌକ୍ତିକଵୃଂଦସଂଘୈ-। ର୍ଵର୍ଧାପଯାମାସୁରିନପ୍ରଯୁକ୍ତାଃ
ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ହାତୀ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ମୁକ୍ତାମାଳାର ଗୁଛି ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପାଦସେବା କରନ୍ତି, ସେ ମହାରାଜ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଶନୈଃଶନୈଃ ସମାଗତ୍ଯ ପୁରୀମଧ୍ଯେ ଜନୈର୍ମୁଦା । ଵର୍ଧାପିତୋ ଗୃହଂ ପ୍ରାପ ତୋରଣାଦିକଭୂଷିତମ୍
ଧୀରେ ଧୀରେ ସହର ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ସମ୍ମାନ କଲେ, ସେ ତୋରଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଆଲଙ୍କାରରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ହଯରତ୍ନେନ ସଂଯୁକ୍ତସ୍ତଥା ଵୀରୈଃ ସୁଶୋଭିତଃ । ରାଜ୍ଞା ପୁରସ୍କୃତୋ ରାଜା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପ୍ରାପ ମଂଦିରମ୍
ହୟରତ୍ନ ଓ ବୀରମାନେ ସହିତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ରାଜାଙ୍କ ଆଗୁଆଇରେ, ମହଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅର୍ଘାଦିଭିଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ରଘୁନାଥାନୁଜଂ ତଦା । ସର୍ଵଂ ସମର୍ପଯାମାସ ରାମଚଂଦ୍ରାଯ ଧୀମତେ
ତାପରେ, ରଘୁନାଥଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜାସାମଗ୍ରୀ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ କିଛି ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଅଥ ସ୍ଵାଗତସଂତୁଷ୍ଟଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ପ୍ରାହ ଭୂମିପଃ । ରଘୁନାଥକଥାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷୁଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ଶେଷ କହିଲେ — ତାପରେ, ରାଜା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, ଯିଏ ଆତିଥ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ ଏବଂ ରଘୁନାଥଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ, ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୁମଦ ଉଵାଚ। କଚ୍ଚିଦାସ୍ତେ ସୁଖଂ ରାମଃ ସର୍ଵଲୋକଶିରୋମଣିଃ । ଭକ୍ତରକ୍ଷାଵତାରୋଽଯଂ ମମାନୁଗ୍ରହକାରକଃ
ସୁମଦ କହିଲେ — ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୁକୁଟମଣି ରାମ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅବତାର ନେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋତେ କୃପା କରିଛନ୍ତି।
ଧନ୍ଯା ଲୋକା ଇମେ ପୁର୍ଯାଂ ରଘୁନାଥମୁଖାଂବୁଜମ୍ । ଯେ ପିବଂତ୍ଯନିଶଂ ଚାକ୍ଷିପୁଟକୈଃ ପରିମୋଦିତାଃ
ଏହି ସହରର ଲୋକମାନେ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରଘୁନାଥଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖକୁ ନିରନ୍ତର ନୟନରେ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଅର୍ଥଜାତଂ ମଦୀଯଂ ଚ ନିତରାଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ । କୃତାର୍ଥଂ କୁଲଭୂମ୍ଯାଦି ଵସ୍ତୁଜାତଂ ମହାମତେ
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ସମସ୍ତ ଧନସମ୍ପତ୍ତି, କୁଳ ଓ ଭୂମିର ଧନ, ସବୁଠାରୁ ଏବେ ମୋର ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ହୋଇଛି, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି।
କାମାକ୍ଷଯା ପ୍ରସାଦୋ ମେ କୃତଃ ପୂର୍ଵଂ ଦଯାର୍ଦ୍ରଯା । ରଘୁନାଥମୁଖାଂଭୋଜଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେଦ୍ଯ ସକୁଟୁଂବକଃ
ମୋର ଇଚ୍ଛା ଶେଷ ହେବା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ କୃପା ମିଳିଥିଲା; ଆଜି ମୁଁ ମୋର ପରିବାର ସହିତ ରଘୁନାଥଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖିପାରିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଵୀରେ ତୁ ସୁମଦେ ପାର୍ଥିଵୋତ୍ତମେ । ସର୍ଵଂ ତତ୍କଥଯାମାସ ରଘୁନାଥଗୁଣୋଦଯମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶୂରବୀର ସୁମଦ ରାଜାଙ୍କୁ ରଘୁନାଥଙ୍କର ଗୁଣର ଉଦୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କଥାହେଲେ।
ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତ୍ଯ ରଘୁନାଥାନୁଜଃ ପରମ୍ । ଗଂତୁଂ ଚକାର ଧିଷଣାଂ ରାଜ୍ଞା ସହ ମହାମତିଃ
ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ରହି, ରଘୁନାଥଙ୍କର ଭାଇ ଶତୃଘ୍ନ ରାଜା ସହିତ ଯିବାକୁ ମନସ୍କଲେ।
ତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସୁମଦଃ ଶୀଘ୍ରଂ ପୁତ୍ରଂ ରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ମହାରାଜ୍ଞା ପୁଷ୍କଲେନାନୁମୋଦିତଃ
ଏହି କଥା ଜାଣି, ସୁମଦ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏହାକୁ ମହାରାଜା ଶତୃଘ୍ନ ଓ ପୁଷ୍କଳ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।