ଦୃଢଂ ସପରିରଭ୍ଯୈତାଂ ଚିରମାଶ୍ଵାସଯତ୍ତଦା । ଵୀରପତ୍ନି କାଂତିମତି ଵିରହଂ ମା କୃଥା ମମ
ସେ ତାକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ବାହୁଡ଼ିଆ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ: 'ବୀରପତ୍ନୀ କାନ୍ତିମତୀ, ମୋ ଦୂରେ ଥିବାକୁ ଦୁଃଖ କରନି।'
ଏଷ ଗଚ୍ଛାମି ସଵିଧେ ତଵ ଭାମେ ପତିଵ୍ରତେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ନିଜାଂ ପତ୍ନୀଂ ରଥମାରୁରୁହେ ଵରମ୍
'ମୁଁ ଏବେ ଯାଉଛି, ମୋର ଭାଗ୍ୟଶାଳି ପତିବ୍ରତା,' ଏଭଳି କହି, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ତଂ ପ୍ରଯାଂତଂ ପତିଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ନଯନୈର୍ନିମିଷୋଜ୍ଝିତୈଃ । ଵିଲୋକଯାମାସ ତଦା ପତିଵ୍ରତପରାଯଣା
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତି ଯିବାବେଳେ, ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଚକ୍ଷୁ ଦେଇ ଦେଖୁଥିଲେ।
ସ ଯଯୌ ଜନକଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଜନନୀଂ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲାମ୍ । ଗତ୍ଵା ପିତରମଂବାଂ ଚ ଵଵଂଦେ ଶିରସା ମୁଦା
ସେ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ପ୍ରେମରେ ଭିଜା ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଆନନ୍ଦରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ।
ମାତା ପୁତ୍ରଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସ୍ଵାଂକମାରୋପଯତ୍ତଦା । ମୁଂଚଂତୀ ବାଷ୍ପନିଚଯଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତ୍ଵିତି ଜଗାଦ ସା
ମାଆ ତାଙ୍କୁ ବାହୁଡ଼ିଆ କରି, ଆପଣ ଆଂକ ଉପରେ ବସାଇ, ଅନେକ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ, 'ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ।
ପିତରଂ ପ୍ରାହ ଭରତଂ ରାମୋ ଯଜ୍ଞକରଃ ପରଃ । ପାଲନୀଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ
ତାଙ୍କ ପିତା, ଭାରତ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ: 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ତୁମେ, ମହାତ୍ମାମାନେ, ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ।'
ଆଜ୍ଞପ୍ତୋଽସୌ ଜନନ୍ଯା ଚ ପିତ୍ରା ହୃଷିତଯା ଗିରା । ଯଯୌ ଶତ୍ରୁଘ୍ନକଟକଂ ମହାଵୀରଵିଭୂଷିତମ୍
ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦିତ ଆଦେଶ ପାଇ, ସେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଶିବିରକୁ ଚଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବୀରମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ରଥିଭିଃ ପତ୍ତିଭିର୍ଵୀରୈଃ ସଦଶ୍ଵୈଃ ସାଦିଭିର୍ଵୃତଃ । ଯଯୌ ମୁଦା ରଘୂତ୍ତଂସ ମହାଯଜ୍ଞହଯାଗ୍ରଣୀଃ
ରଥଯୋଦ୍ଧା, ପଦାତି, ବୀର, ଘୋଡ଼ା ଓ ଘୋଡ଼ାଚାଳକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ ଏବଂ ମହାଯଜ୍ଞର ନେତା ଆନନ୍ଦରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ପାଂଚାଲଦେଶାଂଶ୍ଚ କୁରୂଂଶ୍ଚୈଵୋତ୍ତରାନ୍କୁରୂନ୍ । ଦଶାର୍ଣାଞ୍ଛ୍ରୀଵିଶାଲାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶୋଭାସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ପାଞ୍ଚାଳ, କୁରୁ, ଉତ୍ତର କୁରୁ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶ୍ରୀବିଶାଳ ଦେଶ ଦେଖି ଯାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ଓ ମହିମାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତତ୍ର ତତ୍ରୋପଶୃଣ୍ଵାନୋ ରଘୁଵୀରଯଶୋଽଖିଲମ୍ । ରାଵଣାସୁରଘାତେନ ଭକ୍ତରକ୍ଷାଵିଧାଯକମ୍
ସେଠାରେ ଏବଂ ପଥରେ ସେ ରଘୁବୀରଙ୍କର ଯଶ ଶୁଣିଲେ—ଯିଏ ରାବଣ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ ଓ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ପୁନଶ୍ଚ ହଯମେଧାଦି କାର୍ଯମାରଭ୍ଯ ପାଵନମ୍ । ଯଶୋ ଵିତନ୍ଵନ୍ଭୁଵନେ ଲୋକାନ୍ରାମୋଽଵିତା ଭଯାତ୍
ପୁଣିଥରେ ହୟମେଧ ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରି, ରାମ ତାଙ୍କର ଯଶ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସାର କଲେ ଓ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ତେଭ୍ଯସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଦଦୌ ହାରାନ୍ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ମହାଧନାନି ଵାସାଂସି ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପ୍ରଵରୋ ମହାନ୍
ସେମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶତୃଘ୍ନ ମହାନ୍ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହାର, ବିଭିନ୍ନ ମଣି, ବହୁ ଧନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ।
ସୁମତିର୍ନାମ ତେଜସ୍ଵୀ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାଵିଶାରଦଃ । ରଘୁନାଥସ୍ଯ ସଚିଵଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନାନୁଚରୋ ଵରଃ
ସୁମତି ନାମକ ଏକ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ, ଯିଏ ରଘୁନାଥଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହଚର ଥିଲେ।
ଯଯୌ ତେନ ମହାଵୀରୋ ଗ୍ରାମାଞ୍ଜନପଦାନ୍ବହୂନ୍ । ରଘୁନାଥପ୍ରତାପେନ ନ କୋପି ହୃତଵାନ୍ହଯମ୍
ସେ ସୁମତିଙ୍କ ସହିତ ଏହି ମହାବୀର ବହୁ ଗ୍ରାମ ଓ ଦେଶ ଦେଖି ଯାଉଥିଲେ; ରଘୁନାଥଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଘୋଡ଼ାକୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଦେଶାଧିପାଯେ ବହଵୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ । ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥପାଦାତ ଚତୁରଂଗସମନ୍ଵିତାଃ
ବହୁ ଦେଶର ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି ସହିତ ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ନେଇ ଆସିଥିଲେ।
ସଂପଦୋ ବହୁଶୋ ନୀତ୍ଵା ମୁକ୍ତାମାଣିକ୍ଯସଂଯୁତାଃ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ହଯରକ୍ଷାର୍ଥମାଗତଂ ପ୍ରଣତା ମୁହୁଃ
ମୁକ୍ତା ଓ ମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ବହୁ ଧନ ଆଣି, ସେମାନେ ଘୋଡ଼ାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସିଥିବା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଇଦଂ ରାଜ୍ଯଂ ଧନଂ ସର୍ଵଂ ସପୁତ୍ରପଶୁବାଂଧଵମ୍ । ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵଂ ହି ନ ମଦୀଯଂ ରଘୂଦ୍ଵହ
ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ପୁଅ, ପଶୁ ଓ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ—ସବୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର; ଏହା ମୋର ନୁହେଁ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏଵଂ ତଦୁକ୍ତମାକର୍ଣ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପରଵୀରହା । ଆଜ୍ଞାଂ ସ୍ଵାଂ ତତ୍ର ସଂଜ୍ଞାପ୍ଯ ଯଯୌ ତୈଃ ସହିତଃ ପଥି
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଶତୃଘ୍ନ ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ, ସେଠାରେ ନିଜ ଆଦେଶ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ପଥରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ହଯସଂଯୁତଃ । ଅହିଚ୍ଛତ୍ରାଂ ପୁରୀଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାନାଜନସମାକୁଲାମ୍
ଏଭଳି କ୍ରମରେ ଶତୃଘ୍ନ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଅହିଛତ୍ର ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଜସମାକୀର୍ଣାଂ ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତାମ୍ । ସୌଵର୍ଣୈଃ ସ୍ଫାଟିକୈର୍ହର୍ମ୍ଯୈର୍ଗୋପୁରୈଃ ସମଲଂକୃତାମ୍
ଏହି ସହର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭରିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁନା ଓ ସ୍ଫଟିକ ର ମହଳ ଓ ଗୋପୁର ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ।
ଯତ୍ର ରଂଭା ତିରସ୍କାରକାରିଣ୍ଯଃ କମଲାନନାଃ । ଦୃଶ୍ଯଂତେ ସର୍ଵହର୍ମ୍ଯେଷୁ ଲଲନା ଲୀଲଯାନ୍ଵିତାଃ
ଏଠାରେ ରମ୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ପଦ୍ମମୁଖୀ ନାରୀମାନେ, ସମସ୍ତ ମହଳରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମଜାର କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଲିନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଯତ୍ର ସ୍ଵାଚାରଲଲିତାଃ ସର୍ଵଭୋଗୈକଭୋଗିନଃ । ଧନଦାନୁଚରାଯଦ୍ଵତ୍ତଥା ଲୀଲାସମନ୍ଵିତାଃ
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା, ନିଜ ଆଚରଣରେ ମୃଦୁ ଓ ଗୃଚ୍ଛିତ, କୁବେରଙ୍କ ସହଚର ଭଳି ଲୋକମାନେ ମଜାର କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି।
ଯତ୍ର ଵୀରା ଧନୁର୍ହସ୍ତାଃଶରସଂଧାନକୋଵିଦାଃ । କୁର୍ଵଂତି ତତ୍ର ରାଜାନଂ ସୁହୃଷ୍ଟଂ ସୁମଦାଭିଧମ୍
ଏଠାରେ ବୀରମାନେ, ଧନୁଷ ହାତରେ ଏବଂ ଶର ଚଢ଼ାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେଠାର ରାଜା ସୁମଦାଙ୍କୁ ବହୁତ ଖୁସି କରନ୍ତି।
ଏଵଂଵିଧଂ ଦଦର୍ଶାସୌ ନଗରଂ ଦୂରତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ପାର୍ଶ୍ଵେ ତସ୍ଯ ପୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମୁଦ୍ଯାନଂ ଶୋଭଯାନ୍ଵିତମ୍
ଏପରି ଶୋଭାମୟ ନଗରକୁ ପ୍ରଭୁ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ, ତାହାର ପାଖରେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦ୍ୟାନ ଚମକୁଥିଲା।
ପୁନ୍ନାଗୈର୍ନାଗଚଂପୈଶ୍ଚ ତିଲକୈର୍ଦେଵଦାରୁଭିଃ । ଅଶୋକୈଃ ପାଟଲୈଶ୍ଚୂତୈର୍ମଂଦାରୈଃକୋଵିଦାରକୈଃ
ପୁନ୍ନାଗ, ନାଗଚମ୍ପା, ତିଳକ ଓ ଦେବଦାରୁ ଗଛ, ଏହାସହିତ ଅଶୋକ, ପାଟଳ, ଆମ୍ବ, ମନ୍ଦାର ଓ କୋବିଦାର ଗଛମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ଆମ୍ରଜଂବୁକଦଂବୈଶ୍ଚ ପ୍ରିଯାଲପନସୈସ୍ତଥା । ଶାଲୈସ୍ତାଲୈସ୍ତମାଲୈଶ୍ଚ ମଲ୍ଲିକାଜାତିଯୂଥିଭିଃ
ଆମ୍ବ, ଜାମୁ, କଦମ୍ବ, ପିଆଳ ଓ ପନସ ଗଛ, ଏହାସହିତ ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ ଓ ମଲ୍ଲିକା, ଯାତି, ଯୂଥି ଫୁଲର ଗଛମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ନୀପୈଃ କଦଂବୈର୍ବକୁଲୈଶ୍ଚଂପକୈର୍ମଦନାଦିଭିଃ । ଶୋଭିତଂ ସଦଦର୍ଶାଥଶତ୍ରୁଘ୍ନଃପରଵୀରହା
ନୀପ, କଦମ୍ବ, ବକୁଳ, ଚମ୍ପକ ଓ ମଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେଠା ଅତି ସୁନ୍ଦର ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଶତୃଘ୍ନ, ଶତୃମାନଙ୍କର ନାଶକ, ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ।
ହଯୋଗତସ୍ତଦ୍ଵନମଧ୍ଯଦେଶେ । ତମାଲତାଲାଦି ସୁଶୋଭିତେ ଵୈ । ଯଯୌ ତତଃ ପୃଷ୍ଠତ ଏଵ ଵୀରୋ । ଧନୁର୍ଧରୈଃ ସେଵିତପାଦପଦ୍ମଃ
ଘୋଡ଼ାର ଚଳାଚଳ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅରଣ୍ୟର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ତମାଳ ଓ ତାଳ ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ, ଶୂରବୀର ଶତୃଘ୍ନ ପଛରୁ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଧନୁର୍ଧାରୀମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ତ ରଚିତଂ ଦେଵାଯତନମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଇଂଦ୍ରନୀଲୈଶ୍ଚ ଵୈଡୂର୍ଯୈସ୍ତଥା ମାରକତୈରପି
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବାଳୟ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ, ବୈଡୂର୍ୟ ଓ ମାରକତ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଶୋଭିତଂ ସୁରସେଵାର୍ହଂ କୈଲାସପ୍ରସ୍ଥସନ୍ନିଭମ୍ । ଜାତରୂପମଯୈଃ ସ୍ତଂଭୈଃଶୋଭିତଂ ସଦ୍ମନାଂ ଵରମ୍
ସେ ଦେବାଳୟ ଦେବତାଙ୍କର ସେବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖର ସଦୃଶ, ସୁନାର ଖମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଘରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।