ଇମୌ ତେ ତ୍ଵିଷୁଧୀ ଵୀର ବଧ୍ଯେତାଂ ଶଂ ଯଥା ଭଵେତ୍ । ଵୈରିକୋଟିଵିନିଷ୍ପେଷ ବାଣକୋଟି ସୁପୂରିତୌ
ବୀର, ଏହି ଦୁଇଟି ତୁମର ତୁଣୀ, ଅନେକ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦଳନ କରି ଶୁଭ ହେବା ପାଇଁ ତିଆରି।
କଵଚଂ ତ୍ଵିଦମାଧେହି ଶରୀରେ କାମସୁଂଦରେ । ଵଜ୍ରପ୍ରଭା ମହାଦୀପ୍ତି ହତସଂତମସଂଦୃଢମ୍
ଏହି କବଚ ତୁମର ସୁନ୍ଦର ଦେହରେ ପିନ୍ଧ; ଏହା ବଜ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ ଏବଂ ଦୃଢ଼ତା ଦେଇଥାଏ।
ଶିରସ୍ତ୍ରାଣଂ ନିଜୋତ୍ତଂସେ କୁରୁ କାଂତ ମନୋରମମ୍ । ଇମେଵ ତଂସେ ଵିଶଦେ ମଣିରତ୍ନଵିଭୂଷିତେ
ଏହି ମନୋହର ମୁକୁଟ, ମଣି ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ତୁମର ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧ; ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ।
ଇତି ସୁଵିମଲଵାଚଂ ଵୀରପୁତ୍ରୀଂ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ । ନଯନକମଲଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତଂଦଂଗମ୍ । ଅଧିଗତପରିମୋଦୋ ଭାରତିଃ ଶତ୍ରୁଜେତା । ରଣକରଣସମର୍ଥସ୍ତାଂ ଜଗାଦାତିଧୀରଃ
ସୁନ୍ଦର ଭାଷାରେ କହୁଥିବା ବୀର କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି, କମଳ ନୟନରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଭାରତ ଅନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ମନେ ତାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ପୁଷ୍କଲ ଉଵାଚ। କାଂତେ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦସି ମାଂ ତଥା ସର୍ଵଂ ଚରାମ୍ଯହମ୍ । ଵୀରପତ୍ନୀ ଭଵେତ୍କୀର୍ତିସ୍ତଵ କାଂତିମତୀପ୍ସିତା
ପୁଷ୍କଳ କହିଲେ: ପ୍ରିୟେ, ତୁମେ ଯାହା କହିବ, ମୁଁ ସେହିଭଳି କରିବି। ବୀରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଆଲୋକମୟ ହେଉ, ଯେପରି ତୁମେ ଚାହୁଁଛ।
ଇତି କାଂତିମତୀଦତ୍ତଂ କଵଚଂ ମୁକୁଟଂ ଵରମ୍ । ଧନୁର୍ମହେଷୁଧୀଖଡ୍ଗଂ ସର୍ଵଂ ଜଗ୍ରାହ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଏଭଳି, କାନ୍ତିମତୀ କବଚ, ମୁକୁଟ, ଧନୁଷ, ବଡ଼ ତୁଣୀ ଓ ତଳୱାର ଦେଲେ; ସେ ବଳବାନ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ପରିଧାଯ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ବହୁଶୋ ଭାସମନ୍ଵିତଃ । ଶୁଶୁଭେଽତୀଵ ସୁଭଟଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଅଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ଅନେକ ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୀର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଗଲେ।
ତମସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରଶୋଭାଢ୍ଯଂ ଵୀରମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍ । କୁଂକୁମାଗୁରୁକସ୍ତୂରୀ ଚଂଦନାଦିକଚର୍ଚିତମ୍
ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରର ଶୋଭାରେ ଭରିତ, ବୀରତାର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ସେ ନାୟକ, କୁଙ୍କୁମ, ଅଗୁରୁ, କସ୍ତୂରୀ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଚନ୍ଦିତ ହୋଇଥିଲେ।
ନାନାକୁସୁମମାଲାଭିରାଜାନୁପରିଶୋଭିତମ୍ । ନୀରାଜଯାମାସ ମୁହୁସ୍ତତ୍ର କାଂତିମତୀ ସତୀ
ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ମାଳା ଦେଇ ତାଙ୍କ ଜାଙ୍ଘା ଉପରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ; ସେଠାରେ ସତୀ କାନ୍ତିମତୀ ବାରମ୍ବାର ଆରତି କଲେ।
ନୀରାଜଯିତ୍ଵା ବହୁଶଃ କିରଂତୀ ମୌକ୍ତିକୈର୍ମୁହୁଃ । ଗଲଦଶ୍ରୁଚଲନ୍ନେତ୍ରା ପରିରେଭେ ପତିଂ ନିଜମ୍
ବାରମ୍ବାର ଆରତି କରି, ପୁଣିପୁଣି ମୁକ୍ତା ଛିଟିଦେଇ, ଅଶ୍ରୁ ଝରୁଥିବା ଓ କମ୍ପିତ ନୟନରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବାହୁଡ଼ିଆ କଲେ।
ଦୃଢଂ ସପରିରଭ୍ଯୈତାଂ ଚିରମାଶ୍ଵାସଯତ୍ତଦା । ଵୀରପତ୍ନି କାଂତିମତି ଵିରହଂ ମା କୃଥା ମମ
ସେ ତାକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ବାହୁଡ଼ିଆ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ: 'ବୀରପତ୍ନୀ କାନ୍ତିମତୀ, ମୋ ଦୂରେ ଥିବାକୁ ଦୁଃଖ କରନି।'
ଏଷ ଗଚ୍ଛାମି ସଵିଧେ ତଵ ଭାମେ ପତିଵ୍ରତେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ନିଜାଂ ପତ୍ନୀଂ ରଥମାରୁରୁହେ ଵରମ୍
'ମୁଁ ଏବେ ଯାଉଛି, ମୋର ଭାଗ୍ୟଶାଳି ପତିବ୍ରତା,' ଏଭଳି କହି, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ତଂ ପ୍ରଯାଂତଂ ପତିଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ନଯନୈର୍ନିମିଷୋଜ୍ଝିତୈଃ । ଵିଲୋକଯାମାସ ତଦା ପତିଵ୍ରତପରାଯଣା
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତି ଯିବାବେଳେ, ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଚକ୍ଷୁ ଦେଇ ଦେଖୁଥିଲେ।
ସ ଯଯୌ ଜନକଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଜନନୀଂ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲାମ୍ । ଗତ୍ଵା ପିତରମଂବାଂ ଚ ଵଵଂଦେ ଶିରସା ମୁଦା
ସେ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ପ୍ରେମରେ ଭିଜା ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଆନନ୍ଦରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ।
ମାତା ପୁତ୍ରଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସ୍ଵାଂକମାରୋପଯତ୍ତଦା । ମୁଂଚଂତୀ ବାଷ୍ପନିଚଯଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତ୍ଵିତି ଜଗାଦ ସା
ମାଆ ତାଙ୍କୁ ବାହୁଡ଼ିଆ କରି, ଆପଣ ଆଂକ ଉପରେ ବସାଇ, ଅନେକ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ, 'ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ।
ପିତରଂ ପ୍ରାହ ଭରତଂ ରାମୋ ଯଜ୍ଞକରଃ ପରଃ । ପାଲନୀଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମହାତ୍ମଭିଃ
ତାଙ୍କ ପିତା, ଭାରତ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ: 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ତୁମେ, ମହାତ୍ମାମାନେ, ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ।'
ଆଜ୍ଞପ୍ତୋଽସୌ ଜନନ୍ଯା ଚ ପିତ୍ରା ହୃଷିତଯା ଗିରା । ଯଯୌ ଶତ୍ରୁଘ୍ନକଟକଂ ମହାଵୀରଵିଭୂଷିତମ୍
ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦିତ ଆଦେଶ ପାଇ, ସେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଶିବିରକୁ ଚଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବୀରମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ରଥିଭିଃ ପତ୍ତିଭିର୍ଵୀରୈଃ ସଦଶ୍ଵୈଃ ସାଦିଭିର୍ଵୃତଃ । ଯଯୌ ମୁଦା ରଘୂତ୍ତଂସ ମହାଯଜ୍ଞହଯାଗ୍ରଣୀଃ
ରଥଯୋଦ୍ଧା, ପଦାତି, ବୀର, ଘୋଡ଼ା ଓ ଘୋଡ଼ାଚାଳକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ ଏବଂ ମହାଯଜ୍ଞର ନେତା ଆନନ୍ଦରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ପାଂଚାଲଦେଶାଂଶ୍ଚ କୁରୂଂଶ୍ଚୈଵୋତ୍ତରାନ୍କୁରୂନ୍ । ଦଶାର୍ଣାଞ୍ଛ୍ରୀଵିଶାଲାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶୋଭାସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ପାଞ୍ଚାଳ, କୁରୁ, ଉତ୍ତର କୁରୁ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶ୍ରୀବିଶାଳ ଦେଶ ଦେଖି ଯାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ଓ ମହିମାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତତ୍ର ତତ୍ରୋପଶୃଣ୍ଵାନୋ ରଘୁଵୀରଯଶୋଽଖିଲମ୍ । ରାଵଣାସୁରଘାତେନ ଭକ୍ତରକ୍ଷାଵିଧାଯକମ୍
ସେଠାରେ ଏବଂ ପଥରେ ସେ ରଘୁବୀରଙ୍କର ଯଶ ଶୁଣିଲେ—ଯିଏ ରାବଣ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ ଓ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ପୁନଶ୍ଚ ହଯମେଧାଦି କାର୍ଯମାରଭ୍ଯ ପାଵନମ୍ । ଯଶୋ ଵିତନ୍ଵନ୍ଭୁଵନେ ଲୋକାନ୍ରାମୋଽଵିତା ଭଯାତ୍
ପୁଣିଥରେ ହୟମେଧ ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରି, ରାମ ତାଙ୍କର ଯଶ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସାର କଲେ ଓ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ତେଭ୍ଯସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଦଦୌ ହାରାନ୍ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ମହାଧନାନି ଵାସାଂସି ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପ୍ରଵରୋ ମହାନ୍
ସେମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶତୃଘ୍ନ ମହାନ୍ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହାର, ବିଭିନ୍ନ ମଣି, ବହୁ ଧନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ।
ସୁମତିର୍ନାମ ତେଜସ୍ଵୀ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାଵିଶାରଦଃ । ରଘୁନାଥସ୍ଯ ସଚିଵଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନାନୁଚରୋ ଵରଃ
ସୁମତି ନାମକ ଏକ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ, ଯିଏ ରଘୁନାଥଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହଚର ଥିଲେ।
ଯଯୌ ତେନ ମହାଵୀରୋ ଗ୍ରାମାଞ୍ଜନପଦାନ୍ବହୂନ୍ । ରଘୁନାଥପ୍ରତାପେନ ନ କୋପି ହୃତଵାନ୍ହଯମ୍
ସେ ସୁମତିଙ୍କ ସହିତ ଏହି ମହାବୀର ବହୁ ଗ୍ରାମ ଓ ଦେଶ ଦେଖି ଯାଉଥିଲେ; ରଘୁନାଥଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଘୋଡ଼ାକୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଦେଶାଧିପାଯେ ବହଵୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ । ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥପାଦାତ ଚତୁରଂଗସମନ୍ଵିତାଃ
ବହୁ ଦେଶର ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି ସହିତ ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ନେଇ ଆସିଥିଲେ।
ସଂପଦୋ ବହୁଶୋ ନୀତ୍ଵା ମୁକ୍ତାମାଣିକ୍ଯସଂଯୁତାଃ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ହଯରକ୍ଷାର୍ଥମାଗତଂ ପ୍ରଣତା ମୁହୁଃ
ମୁକ୍ତା ଓ ମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ବହୁ ଧନ ଆଣି, ସେମାନେ ଘୋଡ଼ାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସିଥିବା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଇଦଂ ରାଜ୍ଯଂ ଧନଂ ସର୍ଵଂ ସପୁତ୍ରପଶୁବାଂଧଵମ୍ । ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵଂ ହି ନ ମଦୀଯଂ ରଘୂଦ୍ଵହ
ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ପୁଅ, ପଶୁ ଓ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ—ସବୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର; ଏହା ମୋର ନୁହେଁ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏଵଂ ତଦୁକ୍ତମାକର୍ଣ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପରଵୀରହା । ଆଜ୍ଞାଂ ସ୍ଵାଂ ତତ୍ର ସଂଜ୍ଞାପ୍ଯ ଯଯୌ ତୈଃ ସହିତଃ ପଥି
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଶତୃଘ୍ନ ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ, ସେଠାରେ ନିଜ ଆଦେଶ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ପଥରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ହଯସଂଯୁତଃ । ଅହିଚ୍ଛତ୍ରାଂ ପୁରୀଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାନାଜନସମାକୁଲାମ୍
ଏଭଳି କ୍ରମରେ ଶତୃଘ୍ନ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଅହିଛତ୍ର ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଜସମାକୀର୍ଣାଂ ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତାମ୍ । ସୌଵର୍ଣୈଃ ସ୍ଫାଟିକୈର୍ହର୍ମ୍ଯୈର୍ଗୋପୁରୈଃ ସମଲଂକୃତାମ୍
ଏହି ସହର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭରିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁନା ଓ ସ୍ଫଟିକ ର ମହଳ ଓ ଗୋପୁର ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ।