ଅଥାଦିଶନ୍ମହାରାଜୋ ଜାଂବଵଂତଂ କପୀଶ୍ଵରମ୍ । ରଘୁନାଥସ୍ଯ ସେଵାଯୈ କପିଷୂତ୍ତମତେଜସମ୍
ତାପରେ ମହାରାଜା ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ, ବନରାଜଙ୍କୁ, ରଘୁନାଥଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଲେ; ସେ ବନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ।
ଅଂଗଦୋ ଗଵଯୋ ମୈଂଦସ୍ତଥା ଦଧିମୁଖଃ କପିଃ । ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ଲଵଗାଧୀଶଃ ଶତଵଲ୍ଯକ୍ଷିକୌ କପୀ
ଅଙ୍ଗଦ, ଗବୟ, ମୈନ୍ଦ, ଦଧିମୁଖ ବନର, ସୁଗ୍ରୀବ ବନରମାନ୍ୟ ରାଜା, ଶତବଳି ଓ ଅକ୍ଷିକ ବନର—
ନୀଲୋ ନଲୋ ମନୋଵେଗୋଽଧିଗଂତା ଵାନରାଂଗଜଃ । ଇତ୍ଯେଵମାଦଯୋ ଯୂଯଂ ସଜ୍ଜୀଭୂତା ଭଵଂତୁ ଭୋଃ
ନୀଳ, ନଳ, ମନର ତୁଳ୍ୟ ତୀବ୍ର ଗତି ଥିବା, ବନରସନ୍ତାନ ଏମିତି ଆଦି ଯେଉଁମାନେ ଅଛ, ସମସ୍ତେ ସଜ୍ଜ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।
ସର୍ଵୈର୍ଗଜୈଃ ସଦଶ୍ଵୈଶ୍ଚ ତପ୍ତହାଟକଭୂଷଣୈଃ । କଵଚୈଃ ସଶିରସ୍ତ୍ରାଣୈର୍ଭୂଷିତାଯାଂ ତୁ ସତ୍ଵରାଃ
ସମସ୍ତ ହାତୀ ଓ ଘୋଡା, ତପ୍ତ ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧି, କବଚ ଓ ମୁଣ୍ଡରକ୍ଷା ସହିତ, ସବୁଠି ଦ୍ରୁତ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ସୁମଂତ୍ରମାହୂଯ ସୁମଂତ୍ରିଣଂ ତଦା ଜଗାଦ ରାମୋ ବଲଵୀର୍ଯଶୋଭନଃ । ଅମାତ୍ଯମୌଲେ ଵଦ କେଽତ୍ର ଯୋଜ୍ଯା ନରା ହଯଂ ପାଲଯିତୁଂ ସମର୍ଥାଃ
ଶେଷ କହିଲେ: ତାପରେ ବଳ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାମ, ସୁମନ୍ତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ: 'ମନ୍ତ୍ରୀମଣି, ଏଠି କିଏ ଘୋଡା ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ସମର୍ଥ, କୁହ।'
ତଦୁକ୍ତମେଵମାକର୍ଣ୍ଯ ଜଗାଦ ପରଵୀରହା । ହଯସ୍ଯ ରକ୍ଷଣେ ଯୋଗ୍ଯାନ୍ବଲିନୋଽତ୍ର ନରାଧିପାନ୍
ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁ ବୀରମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଏଠି ଘୋଡା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରପତିମାନେ ଅଛନ୍ତି।'
ରଘୁନାଥ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈତାନ୍ନଵଵୀରାନ୍ସୁସଂହିତାନ୍ । ଧନୁର୍ଧରାନ୍ମହାଵିଦ୍ଯାନ୍ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାନ୍
ରଘୁନାଥ, ଏହି ନୂତନ ବୀରମାନଙ୍କୁ ଶୁଣ, ସେମାନେ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ।
ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯଂ ନୀଲରତ୍ନଂ ତଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିଂ ନୃପମ୍ । ରିପୁତାପଂ ଚୋଗ୍ରହଯଂ ତଥା ଶସ୍ତ୍ରଵିଦଂ ନୃପମ୍
ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସେ ପ୍ରତାପରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ନୀଳମଣି ସମାନ, ଧନ-ସମ୍ପଦର ଭଣ୍ଡାର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ।
ରାଜନ୍ଯୋଽସୌ ନୀଲରତ୍ନୋ ମହାଵୀରୋ ରଥାଗ୍ରଣୀଃ । ସ ଏଵ ଲକ୍ଷଂ ରକ୍ଷେତ ଲକ୍ଷଂ ଯୁଧ୍ଯେତ ନିର୍ଭଯଃ
ସେଇ ରାଜପୁତ୍ର, ନୀଳମଣି ସଦୃଶ, ବଡ଼ ବୀର ଏବଂ ରଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ; ସେ ଏକାକି ଏକ ଦଳକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ।
ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭିର୍ଦଶଭିର୍ଯାତୁ ଵାହସ୍ଯ ରକ୍ଷଣେ । ଦଂଶିତୈସ୍ସ ଶିରସ୍ତ୍ରାଣୈର୍ମମ ବାହୁଭିରୁଦ୍ଧତୈଃ
ସେ ଦଶଟି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ଘୋଡ଼ା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯାଉନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ବାହୁ ଉଠାଇଛନ୍ତି।
ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯୋ ଯୋ ହ୍ଯଯଂ ଚ ରିପୁଗର୍ଵମଶାତଯତ୍ । ସଵ୍ଯାପସଵ୍ଯବାଣାନାଂ ମୋକ୍ତା ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ତମଃ
ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି, ଯିଏ ପ୍ରତାପରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଗର୍ବକୁ ଦମନ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଦୁଇହାତରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିପାରନ୍ତି।
ଏଷୋଽକ୍ଷୌହିଣିଵିଂଶତ୍ଯା ଯାତୁ ଯଜ୍ଞହଯାଵନେ । ସନ୍ନଦ୍ଧୋ ରିପୁନାଶାଯ ଯୁଵାକୋ ଦଂଡଦଂଡଭୃତ୍
ଏହି ଯୁବକ, ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ କବଚ ପିନ୍ଧି, ବିଶ୍ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ା ମାନ୍ଦପକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।
ତଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିସ୍ତ୍ଵେଷ ଯାତୁ ରାଜନ୍ଯସତ୍ତମଃ । ଯସ୍ତପୋଭିଃ ଶତଧୃତିଂ ପ୍ରସାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରାଣି ଚାଭ୍ଯସତ୍
ଏହିପରି, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଧନ-ସମ୍ପଦର ଭଣ୍ଡାର, ଯିଏ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଧୃତିଶୀଳ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଯାଉନ୍ତୁ।
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ପାଶୁପତ୍ଯାସ୍ତ୍ରଂ ଗାରୁଡଂ ନାଗସଂଜ୍ଞିତମ୍ । ମାଯୂରଂ ନାକୁଲଂ ରୌଦ୍ରଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ମେଘସଂଜ୍ଞିତମ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର, ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ର, ଗରୁଡ଼ାସ୍ତ୍ର, ନାଗାସ୍ତ୍ର, ମୟୂର, ନକୁଳ, ରୌଦ୍ର, ବୈଷ୍ଣବ ଏବଂ ମେଘ ନାମକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଵଜ୍ରଂ ପାର୍ଵତସଂଜ୍ଞଂ ଚ ତଥା ଵାଯଵ୍ଯସଂଜ୍ଞିତମ୍ । ଇତ୍ଯାଦିକାନାମସ୍ତ୍ରାଣାଂ ସଂପ୍ରଯୋଗଵିସର୍ଗଵିତ୍
ସେ ବଜ୍ର, ପର୍ବତ ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର, ବାୟୁ ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏପରି ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ରର ବ୍ୟବହାର ଓ ମୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜାଣନ୍ତି।
ସ ଏଷ ନିଜସୈନ୍ଯାନାମକ୍ଷୌହିଣ୍ଯୈକଯା ଯୁତଃ । ପ୍ରଯାତୁ ଶୂରମୁକୁଟଃ ସର୍ଵଵୈରିପ୍ରଭଂଜନଃ
ସେ, ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁକୁଟ ଧାରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନାଶ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ନିଜ ସେନାର ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସହିତ ଯାଉନ୍ତୁ।
ରିପୁତାପୋଽଯମେଵାଦ୍ଯ ଗଚ୍ଛତ୍ଵଗ୍ର୍ଯୋ ଧନୁର୍ଭୃତାମ୍ । ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୁଶଲୋ ରିପୁଵଂଶଦଵାନଲଃ
ଏହି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା, ଆଜି ଧନୁଷ୍ଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ, ଶତ୍ରୁ ବଂଶକୁ ଦାହ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି ସମାନ, ସେ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଗଚ୍ଛତାତ୍ସେନଯା ବହ୍ଵ୍ଯା ଚତୁରଂଗସମେତଯା । ଶତ୍ରୁଘ୍ନାଜ୍ଞାଂ ଶିରସ୍ଯେତେ ଦଧତ୍ଵଦ୍ଯ ବଲୋତ୍କଟାଃ
ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଆଜି ଚାରି ପ୍ରକାର ଦଳ ସହିତ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଯାଉନ୍ତୁ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଆଦେଶ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି।
ଉଗ୍ରାଶ୍ଵୋଽପି ମହାରାଜା ତଥା ଶସ୍ତ୍ରଵିଦେଷ ଚ । ସର୍ଵେ ଯାଂତୁ ସୁସଂନଦ୍ଧାସ୍ତଵ ଵାହସ୍ଯ ପାଲକାଃ
ଏହିପରି, ମହାରାଜା ଉଗ୍ରାଶ୍ୱ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ଏବଂ ତୁମ ଘୋଡ଼ାର ସମସ୍ତ ସୁସଜ୍ଜିତ ରକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଇତି ଭାଷିତମାକର୍ଣ୍ଯ ମଂତ୍ରିଣଃ ପ୍ରଜହର୍ଷ ଚ । ଆଜ୍ଞାପଯାମାସ ଚ ତାନ୍ସୁମଂତ୍ରକଥିତାନ୍ଭଟାନ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ସେହି ସେନାମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ତେଽନୁଜ୍ଞାଂ ରଘୁନାଥସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୋଦଂ ପ୍ରପେଦିରେ । ଚିରକାଲଂ ସାଂପରାଯଂ ଵାଂଚ୍ଛଂତୋ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ
ସେମାନେ ରଘୁନାଥଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶା କରୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସନ୍ନଦ୍ଧାଃ କଵଚାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ତଥା ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵର୍ତନୈଃ । ଯଯୁଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସଂଵାସଂ ସୀତାପତି ପ୍ରଣୋଦିତାଃ
କବଚ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ସୀତାପତିଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦେଇବାରେ, ସେମାନେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଅଥୋକ୍ତ ଋଷିଣା ରାମୋ ଵିଧିନା ପୂଜଯତ୍କ୍ରମାତ୍ । ଆଚାର୍ଯାଦୀନୃଷୀନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯଥୋକ୍ତଵରଦକ୍ଷିଣୈଃ
ଶେଷ କହିଲେ: ତାପରେ ଋଷିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ରାମ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆଚାର୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦାନ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କଲେ।
ଆଚାର୍ଯାଯ ଦଦୌ ରାମୋ ହସ୍ତିନଂ ଷଷ୍ଟିହାଯନମ୍ । ହଯମେକଂ ମନୋଵେଗଂ ରତ୍ନମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍
ରାମ ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ଷଷ୍ଠି ବର୍ଷ ବୟସର ଏକ ହାତୀ, ମନର ତୁଳନାରେ ତୀବ୍ର ଗତି ଥିବା ଏକ ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ମଣିମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଘୋଡ଼ା ଦେଲେ।
ପୌରଟଂ ରଥମେକଂ ଚ ମଣିରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍ । ଚତୁର୍ଭିର୍ଵାଜିଭିର୍ଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵୋପସ୍କରସଂଯୁତମ୍
ଏକଟି ନଗର ରଥ, ମଣି ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ସଜିଥିଲା।
ମଣିଲକ୍ଷଂ ତୁ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ମୁକ୍ତାଫଲତୁଲାଶତମ୍ । ଵିଦ୍ରୁମସ୍ଯ ତୁଲାନାଂ ତୁ ସହସ୍ରଂ ସ୍ଫୁଟତେଜସାମ୍
ଲକ୍ଷ ଟି ମଣି, ଶତ ଟି ମୁକ୍ତା ଫଳର ତୁଳା, ଏବଂ ହଜାର ଟି ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଦ୍ରୁମର ତୁଳା ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଗ୍ରାମମେକଂ ସୁସଂପନ୍ନଂ ନାନାଜନସମାକୁଲମ୍ । ଵିଚିତ୍ରସସ୍ଯନିଷ୍ପନ୍ନଂ ଵିଵିଧୈର୍ମଂଦିରୈର୍ଵୃତମ୍
ଏକଟି ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଗାଁ, ବିଭିନ୍ନ ଲୋକେ ଭରିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ପରିପକ୍ୱ ଫସଲ ଦେଉଥିବା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ବ୍ରହ୍ମଣେଽପି ତଥୈଵାଦାଦ୍ଧୋତ୍ରେଽପ୍ଯଧ୍ଵର୍ଯଵେ ଦଦୌ । ଋତ୍ଵିଗ୍ଭ୍ଯୋ ଭୂରିଶୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଣନାମ ରଘୂତ୍ତମଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ହୋତାକୁ ଏବଂ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁକୁ ଏଭଳି ଦାନ କଲେ; ଏବଂ ଅନେକ ରିତ୍ୱିଜଙ୍କୁ ବହୁତ ଦାନ ଦେଇ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନମସ୍କାର କଲେ।
ସର୍ଵେ ତେ ଵିଵିଧା ଵାଗ୍ଭିରାଶୀର୍ଭିରଭିପୂଜିତାଃ । ଚିରଂଜୀଵ ମହାରାଜ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ରଘୂଦ୍ଵହ
ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; 'ମହାରାଜ ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ରଘୁବଂଶର ଗୌରବ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ।
କନ୍ଯାଦାନଂ ଭୂମିଦାନଂ ଗଜଦାନଂ ତଥୈଵ ଚ । ଅଶ୍ଵଦାନଂ ସ୍ଵର୍ଣଦାନଂ ତିଲଦାନଂ ସମୌକ୍ତିକମ୍
କନ୍ୟା ଦାନ, ଜମି ଦାନ, ହାତୀ ଦାନ, ଏହିପରି ଘୋଡ଼ା ଦାନ, ସୁନା ଦାନ, ତିଳ ଦାନ ଓ ମୁକ୍ତା ଦାନ।