ଶିଵେ ଵିଷ୍ଣୌ ନ ଵା ଭେଦୋ ନ ଚ ବ୍ରହ୍ମମହେଶଯୋଃ । ତେଷାଂ ପାଦରଜଃ ପୂତଂ ଵହାମ୍ଯଘଵିନାଶନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଦଧୂଳିକୁ ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରେ, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ।
ଗୌରୀ ଗଂଗା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ପୃଥକ୍ତଯା । ତେ ମଂତଵ୍ଯା ନରାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକାଦିହାଗତାଃ
ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୌରୀ, ଗଙ୍ଗା ଓ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ସବୁ ଶ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ମନେ କର।
ଶରଣାଗତରକ୍ଷୀ ଚ ମାନଦାନପରାଯଣଃ । ଯଥାଶକ୍ତି ହରେଃ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ସ ଜ୍ଞେଯୋ ଵୈଷ୍ଣଵୋତ୍ତମଃ
ଯିଏ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସମ୍ମାନ ଓ ଦାନ ଦେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ, ଏବଂ ଯେପରି ଶକ୍ତି ଥାଏ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ କାମ କରେ—ସେଉଁଠି ବୈଷ୍ଣବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବିବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ଯ ନାମ ମହାପାପରାଶିଂ ଦହତି ସତ୍ଵରମ୍ । ତଦୀଯ ଚରଣଦ୍ଵଂଦ୍ଵେ ଭକ୍ତିର୍ଯସ୍ଯ ସ ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବଡ଼ ପାପ ପର୍ବତକୁ ଦହିଦେଉଛି, ଯାହାଙ୍କ ଭକ୍ତି ସେ ଚରଣ ଦ୍ୱୟରେ ଅଛି—ସେ ବୈଷ୍ଣବ।
ଇଂଦ୍ରିଯାଣି ଵଶେ ଯେଷାଂ ମନୋଽପି ହରିଚିଂତକମ୍ । ତାନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପୂଯାତ୍ସହ୍ଯା ଜନ୍ମମରଣାଂତିକାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖନ୍ତି, ମନ ହରିଚିନ୍ତାରେ ଲଗାଇଥନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଓ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁ ଦୁଃଖ ଦୂରିଯାଏ।
ପରସ୍ତ୍ରିଯଂ ତ୍ଵଂ କରଵାଲଵତ୍ତ୍ଯଜନ୍ଭଵେର୍ଯଶୋଭୂଷଣଭୂତିଭୂମିଃ । ଏଵଂ ମମାଦେଶମଥାଚରଂଶ୍ଚ ଲଭେଃ ପରଂ ଧାମ ସୁଯୋଗମୀଡ୍ଯମ୍
ଅନ୍ୟର ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀକୁ ତୁମେ ତଳୱାର ଭଳି ତ୍ୟାଗ କର; ଏପରି ଆଚରଣରେ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ମହିମା ଅଛି। ଏଭଳି ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଚାଲିଲେ, ଉତ୍ତମ ଗତି ଓ ପ୍ରଶଂସାନୀୟ ଦେଶ ପାଇବ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଏଵମାଜ୍ଞାପ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ରାମଶ୍ଚାମିତ୍ରକର୍ଷଣଃ । ଵୀରାନାଲୋକଯନ୍ଭୂଯୋ ଜଗାଦ ଶୁଭଯା ଗିରା
ଶେଷ କହିଲେ—ଏଭଳି ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, ଭଗବାନ ରାମ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା, ବୀରମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁଣି ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ କଥାହେଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ମମ ଭ୍ରାତୁର୍ଵାଜିରକ୍ଷାକରସ୍ଯ ଵୈ । କୋ ଗଂତା ପୃଷ୍ଠତୋ ରକ୍ଷଂସ୍ତନ୍ନିଦେଶପ୍ରପାଲକଃ
ମୋ ଭାଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଯିଏ ଘୋଡ଼ାର ରକ୍ଷା କରେ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ପ୍ରସ୍ତୁତ?
ଯଃ ସର୍ଵଵୀରାନ୍ପ୍ରତିମୁଖ୍ଯମାଗତାନ୍ଵିନିର୍ଜଯେନ୍ମର୍ମଭିଦସ୍ତ୍ରସଂଘୈଃ । ଗୃହ୍ଣାତ୍ଵସୌ ମେ କରଵୀଟକଂ ତଦ୍ଭୂମୌ ଯଶଃ ସ୍ଵଂ ପ୍ରଥଯନ୍ସୁଵିସ୍ତରମ୍
ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବୀରମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯିଏ ତାଳି ଦେଇ, ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଆଘାତ କରୁଥିବା ଦଳ ସହ ଜିତିପାରିବ, ସେ ମୋ ଠାରୁ ଏହି କରବୀଟକ ନେଉ; ଏହିପରି ତାଙ୍କର ଯଶ ଭୂମିରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ରାମେ ତୁ ପୁଷ୍କଲୋ ଭରତାତ୍ମଜଃ । ଜଗ୍ରାହ ଵୀଟକଂ ତସ୍ମାଦ୍ରଘୁରାଜକରାଂବୁଜାତ୍
ରାମଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭରତଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁଷ୍କଳ ରଘୁବଂଶର ରାଜାଙ୍କ ପଦ୍ମପରି ହାତରୁ ସେଇ ବୀଟକ ନେଲେ।
ସ୍ଵାମିନ୍ଗଚ୍ଛାମି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ପୃଷ୍ଠରକ୍ଷାକରୋଽନ୍ଵହମ୍ । ସନ୍ନଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ର ଚାପବାଣଧରଃ ପ୍ରଭୋ
ସ୍ୱାମୀ, ମୁଁ ଯାଉଛି, ଦିନେଦିନେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପଛ ରକ୍ଷା କରିବି; ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ସହିତ, ମୁଁ ସଜ୍ଜ ଅଛି, ପ୍ରଭୁ।
ସର୍ଵମଦ୍ଯ କ୍ଷିତିତଲଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରତାପୋ ଵିଜେଷ୍ଯତେ । ଏତେ ନିମିତ୍ତଭୂତା ଵୈ ରାମଚଂଦ୍ର ମହାମତେ
ହେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ଆଜି ତୁମ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଭୂମି ଜିତାଯିବ; ଏହି ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଏହିପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ମହାବୁଧି।
ଭଵତ୍କୃପାତଃ ସକଲଂ ସସୁରାସୁରମାନୁଷମ୍ । ଉପସ୍ଥିତଂ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧାଯ ତନ୍ନିଷେଧେ କ୍ଷମୋ ହ୍ଯହମ୍
ତୁମ ଦୟାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ।
ସର୍ଵଂ ସ୍ଵାମୀ ଜ୍ଞାସ୍ଯତି ଯନ୍ମମଵିକ୍ରମ ଦର୍ଶନାତ୍ । ଏଷ ଗଂତାସ୍ମି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ପୃଷ୍ଠରକ୍ଷାପ୍ରକାରକଃ
ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ମୋର ପ୍ରଭୁ ମୋର ସାହସ ସବୁ ଜାଣିପାରିବେ; ଏବେ ମୁଁ ଯାଉଛି, ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପଛ ରକ୍ଷା କରିବି।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵଂତଂ ଭରତାତ୍ମଜଂ ସ ପ୍ରସ୍ତୂଯ ସାଧ୍ଵିତ୍ଯନୁମୋଦମାନଃ । ଶଶଂସ ସର୍ଵାନ୍କପିଵୀରମୁଖ୍ଯାନ୍ପ୍ରଭଂଜନୋଦ୍ଭୂତମୁଖାନ୍ହରିଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଭରତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏଭଳି କହିବା ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ 'ଭଲ କହିଲ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବନର ବୀରମାନେଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଭୋ ହନୂମନ୍ମହାଵୀର ଶୃଣୁ ମଦ୍ଵାକ୍ଯମାଦୃତଃ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମଯା ପ୍ରାପ୍ତମିଦଂ ରାଜ୍ଯମକଂଟକମ୍
ହେ ହନୁମାନ, ମହାବୀର, ମୋ କଥା ଆଦର ସହିତ ଶୁଣ; ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ଏହି ଅବିଗ୍ନ ରାଜ୍ୟ ପାଇଛି।
ସୀତଯା ମମ ସଂଯୋଗେ ଯୋ ଭଵାଞ୍ଜଲଧିଂ ତରେଃ । ଚରିତଂ ତଦ୍ଧରେ ଵେଦ୍ମି ସର୍ଵଂ ତଵ କପୀଶ୍ଵର
ସୀତା ସହ ମୋର ମିଳନ ପାଇଁ ତୁମେ ସମୁଦ୍ର ଅଟିକିଥିଲ; ହେ କପିଶ୍ୱର, ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଛି।
ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ମମ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପାଲକଃ ସନ୍ମମାଜ୍ଞଯା । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ସୋଦରୋ ମହ୍ଯଂ ପାଲନୀଯସ୍ତ୍ଵହଂ ଯଥା
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ମୋ ସେନାର ରକ୍ଷାକାରୀ ହୋଇ ଯାଅ; ଶତୃଘ୍ନ, ମୋ ଭାଇ, ମୋ ପରି ତୁମେ ରକ୍ଷା କର।
ଯତ୍ର ଯତ୍ର ମତିଭ୍ରଂଶଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ପ୍ରଜାଯତେ । ତତ୍ର ତତ୍ର ପ୍ରବୋଦ୍ଧଵ୍ଯୋ ଭ୍ରାତା ମମ ମହାମତେ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଭ୍ରମିତ ହୁଏ, ସେଠି ସେଠି ମୋ ଭାଇଙ୍କୁ ସଚେତନ କର, ମହାବୁଧି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ଶିରସା ତତ୍ସମାଧାଯ ପ୍ରଣାମମକରୋତ୍ତଦା
ଧୀର ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଏହି ମହାତ୍ମ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ହନୁମାନ ମାଥା ନମାଇ ସମ୍ମତି ଦେଲେ ଏବଂ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଅଥାଦିଶନ୍ମହାରାଜୋ ଜାଂବଵଂତଂ କପୀଶ୍ଵରମ୍ । ରଘୁନାଥସ୍ଯ ସେଵାଯୈ କପିଷୂତ୍ତମତେଜସମ୍
ତାପରେ ମହାରାଜା ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ, ବନରାଜଙ୍କୁ, ରଘୁନାଥଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଲେ; ସେ ବନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ।
ଅଂଗଦୋ ଗଵଯୋ ମୈଂଦସ୍ତଥା ଦଧିମୁଖଃ କପିଃ । ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ଲଵଗାଧୀଶଃ ଶତଵଲ୍ଯକ୍ଷିକୌ କପୀ
ଅଙ୍ଗଦ, ଗବୟ, ମୈନ୍ଦ, ଦଧିମୁଖ ବନର, ସୁଗ୍ରୀବ ବନରମାନ୍ୟ ରାଜା, ଶତବଳି ଓ ଅକ୍ଷିକ ବନର—
ନୀଲୋ ନଲୋ ମନୋଵେଗୋଽଧିଗଂତା ଵାନରାଂଗଜଃ । ଇତ୍ଯେଵମାଦଯୋ ଯୂଯଂ ସଜ୍ଜୀଭୂତା ଭଵଂତୁ ଭୋଃ
ନୀଳ, ନଳ, ମନର ତୁଳ୍ୟ ତୀବ୍ର ଗତି ଥିବା, ବନରସନ୍ତାନ ଏମିତି ଆଦି ଯେଉଁମାନେ ଅଛ, ସମସ୍ତେ ସଜ୍ଜ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।
ସର୍ଵୈର୍ଗଜୈଃ ସଦଶ୍ଵୈଶ୍ଚ ତପ୍ତହାଟକଭୂଷଣୈଃ । କଵଚୈଃ ସଶିରସ୍ତ୍ରାଣୈର୍ଭୂଷିତାଯାଂ ତୁ ସତ୍ଵରାଃ
ସମସ୍ତ ହାତୀ ଓ ଘୋଡା, ତପ୍ତ ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧି, କବଚ ଓ ମୁଣ୍ଡରକ୍ଷା ସହିତ, ସବୁଠି ଦ୍ରୁତ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ସୁମଂତ୍ରମାହୂଯ ସୁମଂତ୍ରିଣଂ ତଦା ଜଗାଦ ରାମୋ ବଲଵୀର୍ଯଶୋଭନଃ । ଅମାତ୍ଯମୌଲେ ଵଦ କେଽତ୍ର ଯୋଜ୍ଯା ନରା ହଯଂ ପାଲଯିତୁଂ ସମର୍ଥାଃ
ଶେଷ କହିଲେ: ତାପରେ ବଳ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାମ, ସୁମନ୍ତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ: 'ମନ୍ତ୍ରୀମଣି, ଏଠି କିଏ ଘୋଡା ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ସମର୍ଥ, କୁହ।'
ତଦୁକ୍ତମେଵମାକର୍ଣ୍ଯ ଜଗାଦ ପରଵୀରହା । ହଯସ୍ଯ ରକ୍ଷଣେ ଯୋଗ୍ଯାନ୍ବଲିନୋଽତ୍ର ନରାଧିପାନ୍
ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁ ବୀରମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଏଠି ଘୋଡା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରପତିମାନେ ଅଛନ୍ତି।'
ରଘୁନାଥ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈତାନ୍ନଵଵୀରାନ୍ସୁସଂହିତାନ୍ । ଧନୁର୍ଧରାନ୍ମହାଵିଦ୍ଯାନ୍ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାନ୍
ରଘୁନାଥ, ଏହି ନୂତନ ବୀରମାନଙ୍କୁ ଶୁଣ, ସେମାନେ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ।
ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯଂ ନୀଲରତ୍ନଂ ତଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିଂ ନୃପମ୍ । ରିପୁତାପଂ ଚୋଗ୍ରହଯଂ ତଥା ଶସ୍ତ୍ରଵିଦଂ ନୃପମ୍
ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସେ ପ୍ରତାପରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ନୀଳମଣି ସମାନ, ଧନ-ସମ୍ପଦର ଭଣ୍ଡାର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ।
ରାଜନ୍ଯୋଽସୌ ନୀଲରତ୍ନୋ ମହାଵୀରୋ ରଥାଗ୍ରଣୀଃ । ସ ଏଵ ଲକ୍ଷଂ ରକ୍ଷେତ ଲକ୍ଷଂ ଯୁଧ୍ଯେତ ନିର୍ଭଯଃ
ସେଇ ରାଜପୁତ୍ର, ନୀଳମଣି ସଦୃଶ, ବଡ଼ ବୀର ଏବଂ ରଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ; ସେ ଏକାକି ଏକ ଦଳକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ।
ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭିର୍ଦଶଭିର୍ଯାତୁ ଵାହସ୍ଯ ରକ୍ଷଣେ । ଦଂଶିତୈସ୍ସ ଶିରସ୍ତ୍ରାଣୈର୍ମମ ବାହୁଭିରୁଦ୍ଧତୈଃ
ସେ ଦଶଟି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ଘୋଡ଼ା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯାଉନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ବାହୁ ଉଠାଇଛନ୍ତି।