ଶ୍ଵେତାତପତ୍ରରଚିତଃ ସିତଚାମରଶୋଭିତଃ । ବହୁଶୋଭାପରୀତାଂଗୋ ନିର୍ଯଯୌ ହଯରାଟ୍ତତଃ
ଧଳା ଛତା ଓ ଧଳା ଚାମରରେ ଶୋଭିତ, ଦେହରେ ବହୁ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଘୋଡ଼ାରାଜା ସେଠାରୁ ବାହାରିଗଲା।
ଅଗ୍ରତୋ ମଧ୍ଯତଶ୍ଚୈକେ ପୃଷ୍ଠତଃ ସୈନିକାସ୍ତଥା । ଦେଵା ହରିଂ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ସେଵଂତେ ସେଵନୋଚିତମ୍
ସେନାମାନେ ଆଗରେ, ମଧ୍ୟରେ ଓ ପଛରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ହରିଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଅଥ ସୈନ୍ଯଂ ସମାହୂଯ ସର୍ଵମାଜ୍ଞାପଯତ୍ତଦା । ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥପାଦାତଵୃନ୍ଦୈଃ ସୁବହୁସଂକୁଲମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଡାକି, ସେ ସମୟରେ ଆଦେଶ ଦେଲେ; ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତିର ଦଳରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଭିଡ଼ ହେଲା।
ତତସ୍ତତଃ ସମେତାନାଂ ସୈନ୍ଯାନାଂ ଶ୍ରୂଯତେ ଧ୍ଵନିଃ । ତତୋ ଦୁଂଦୁଭିନାଦୋଽଭୂତ୍ତସ୍ମିନ୍ପୁରଵରେ ତଦା
ତାପରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ସେନା ଏକଠା ହେବା ପରେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା; ସେ ସମୟରେ ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୀରେ ଢୋଲର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା।
ତନ୍ନିନାଦେନ ଶୂରାଣାଂ ପ୍ରିଯେଣ ମହତା ତଦା । କଂପଂତି ଗିରିଶୃଂଗାଣି ପ୍ରାସାଦା ଵିଚଲଂତି ଚ
ସେ ସମୟରେ ବୀରମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧ୍ୱନିରେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରମାନେ କମ୍ପିତ ହେଲେ ଏବଂ ରାଜମହଳମାନେ ମଧ୍ୟ ହଲିଗଲେ।
ହେଷାରଵୋ ମହାନାସୀଦ୍ଵାଜିନାଂ ମୁହ୍ଯତାଂ ନୃପ । ରଥାଂଗଘାତସଂଘୁଷ୍ଟା ଧରା ସଂଚଲତୀଵ ସା
ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ହିନ୍ହାଡ଼ିର ଶବ୍ଦରେ ରାଜା ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ; ରଥର ଚକାର ଗଡ଼ାଗଡ଼ି ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା ହେଉଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ଚଲିତୈର୍ଗଜଯୂଥୈଶ୍ଚ ପୃଥ୍ଵୀ ରୁଦ୍ଧା ସମଂତତଃ । ରଜସ୍ତୁ ପ୍ରଚଲତ୍ତତ୍ର ଜନାଂତର୍ଦ୍ଧାନମାଦଧାତ୍
ଚଳିଥିବା ହାତୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୃଥିବୀ ଅଟକିଗଲା; ସେଠାରେ ଧୂଳି ଉଡ଼ି ଲୋକମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନଥିଲେ।
ନିର୍ଜଗାମ ମହାସୈନ୍ଯଂ ଛତ୍ରୈଃ ସଂଛାଦ୍ଯ ଭାସ୍କରମ୍ । ସେନାନ୍ଯାକାଲଜିନ୍ନାମ୍ନା ପ୍ରେରିତଂ ଜନସଂକୁଲମ୍
ବିଶାଳ ସେନା ଝଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକି ଚାଲିଗଲା; ସେ ସେନା କାଳଜିନ୍ ନାମକ ସେନାପତିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିଲେ।
ଗର୍ଜଂତସ୍ତଲଵୀରାଗ୍ର୍ଯାଃ କୁର୍ଵଂତୋ ରଣସଂଭ୍ରମମ୍ । ରଘୁନାଥସ୍ଯ ଯାଗାଯ ସଜ୍ଜାସ୍ତେ ପ୍ରଯଯୁର୍ମୁଦା
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନେ ଗର୍ଜନ କରି ଏବଂ ଉତ୍ସାହରେ ରଘୁନାଥଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ମୃଗମଦମଯମଂଗେଷ୍ଵଂଗରାଗଂ ଦଧାନାଃ କୁସୁମଵିମଲମାଲାଶୋଭିତସ୍ଵୋତ୍ତମାଂଗାଃ । ମୁକୁଟକଟକଭୂଷାଭୂଷିତାଂଗାଃ ସମସ୍ତାଃ ପ୍ରଯଯୁରଵନିନାଥପ୍ରେରିତାସ୍ତେଽପି ସର୍ଵେ
ସମସ୍ତେ ଦେହରେ ମୃଗମଦ ଲଗାଇ, ଶୁଭ୍ର ଫୁଲମାଳା ପିନ୍ଧି, ମୁଣ୍ଡ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ମୁକୁଟ ଓ କଙ୍ଗନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଭୂମିପତିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ତେ ମହାରାଜଂ ଯଯୁଃ ସେନାଚରା ଵରାଃ । ଧନୁର୍ଧରାଃ ପାଶଧରାଃ ଖଡ୍ଗଧାରାଃ ସ୍ଫୁଟକ୍ରମାଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେନାମାନେ ଧନୁର୍ଧର, ପାଶଧାରୀ, ତଳୱାର ଧାରୀ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ରମରେ ମହାରାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ଶନୈଃଶନୈଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମଂଡପଂ ଯାଗଚିହ୍ନିତମ୍ । ହଯଃ ଖୁରକ୍ଷତତଲାଂ ଭୂମିଂ କୁର୍ଵନ୍ନଭଃ ପ୍ଲଵନ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଘୋଡ଼ା ଦୀରେ-ଦୀରେ ଯଜ୍ଞ ଚିହ୍ନିତ ମଣ୍ଡପକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ତାହାର ଖୁରରେ ଭୂମି ଅନେକ ଚିରିଗଲା ଏବଂ ମଣେ ହେଉଥିଲା ଭୂମି ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଛି।
ରାମୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ବହୁସଂତୁଷ୍ଟମାନସଃ । ଵସିଷ୍ଠଂ ପ୍ରେରଯାମାସ କ୍ରିଯାକର୍ତଵ୍ଯତାଂ ପ୍ରତି
ରାମ ଘୋଡ଼ାକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ; ସେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ରାମମାହୂଯ ସ୍ଵର୍ଣପତ୍ନୀସମନ୍ଵିତମ୍ । ପ୍ରଯୋଗଂ କାରଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାପନୋଦନମ୍
ବସିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଡାକି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଵ୍ରତଧରୋ ମୃଗଶୃଂଗପରିଗ୍ରହଃ । ତତ୍କର୍ମ କାରଯାମାସ ରାମଃ ପରପୁରଂଜଯଃ
ପରଶତ୍ରୁ ଜୟୀ ରାମ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଉପବାସ ଧାରଣ କରି ଏବଂ ମୃଗଶୃଙ୍ଗ ଧରି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ।
ପ୍ରାରେଭେ ଯାଗକର୍ମାର୍ଥଂ କୁଂଡଂ ମଣ୍ଡପସଂମିତମ୍ । ତତ୍ରାଚାର୍ଯୋଭଵଦ୍ଧୀମାନ୍ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଵିଚାରଵିତ୍
ସେ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟରେ କୁଣ୍ଡ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସେଠାରେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଜ୍ଞାନୀ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ରଘୁନାଥସ୍ଯ କୁଲପୂର୍ଵଗୁରୁର୍ମୁନିଃ । ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତତ୍ରାଚରଦ୍ବ୍ରହ୍ମକର୍ମାଗସ୍ତ୍ଯସ୍ତପୋନିଧିଃ
ବସିଷ୍ଠ, ରଘୁନାଥଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଗୁରୁ ଏବଂ ଋଷି, ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ତପସ୍ଵୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଵାଲ୍ମୀକିର୍ମୁନିରଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ମୁନିଃ କଣ୍ଵସ୍ତୁ ଦ୍ଵାରପଃ । ଅଷ୍ଟୌ ଦ୍ଵାରାଣି ତତ୍ରାସନ୍ସତୋରଣ ଶୁଭାନି ଵୈ
ବାଲ୍ମୀକି ଋଷି ଅଧ୍ଵର୍ୟୁ ହେଲେ; କଣ୍ବ ଦ୍ୱାରର ରକ୍ଷା କଲେ; ସେଠାରେ ଆଠଟି ଶୁଭ ତୋରଣ ସହିତ ଦ୍ୱାର ଥିଲା।
ଦ୍ଵାରି ଦ୍ଵାରି ଦ୍ଵଯଂ ଵିପ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାଧିମଂତ୍ରଵିତ୍ । ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ଦେଵଲାସିତ ସଂଜ୍ଞିତୌ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ; ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଦେବଳ ଓ ଅସିତ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଦକ୍ଷିଣଦ୍ଵାରି ଭୂମାନୌ କଶ୍ଯପାତ୍ରୀ ତପୋନିଧୀ । ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରି ଋଷଭୌ ଜାତୂକର୍ଣ୍ଯୋଽଥ ଜାଜଲିଃ
ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପ ଓ ଅତ୍ରି ତପସ୍ଵୀ ଥିଲେ; ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ୍ୟ ଓ ଜାଜଲି ନାମକ ଋଷି ଥିଲେ।
ଉତ୍ତରଦ୍ଵାରି ତୁ ମୁନୀ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵିତୈକତ ତାପସୌ । ଏଵଂ ଦ୍ଵାରଵିଧିଂ କୃତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠଃ କଲଶୋଦ୍ଭଵଃ
ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ଦୁଇଜଣ ତପସ୍ଵୀ ମୁନି ଏକତାରେ ବସିଥିଲେ; ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ବସିଷ୍ଠ କଳଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ହଯଵର୍ଯସ୍ଯ ସତ୍ପୂଜାଂ କର୍ତୁମାରଭତ ଦ୍ଵିଜ । ସୁଵାସିନ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତତ୍ର ଵାସୋଲଂକାରଭୂଷିତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ାର ଯଥାଯଥ ପୂଜା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସେଠାରେ ସୁନ୍ଦର ଜନାନୀମାନେ ଭୂଷା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ହରିଦ୍ରାକ୍ଷତଗଂଧାଦ୍ଯୈଃ ପୂଜଯାମାସୁରର୍ଚିତମ୍ । ନୀରାଜନଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଧୂପଯିତ୍ଵାଗୁରୂକ୍ଷଣୈଃ
ହଳଦୀ, ଅକ୍ଷତ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ସେମାନେ ପୂଜା କଲେ; ତାପରେ ଦୀପ ଦେଖାଇ, ଅଗରୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଜଳାଇ ଧୂପ ଦେଲେ।
ଵର୍ଧାପନଂ ତତୋ ଵେଶ୍ଯାଶ୍ଚକ୍ରୁସ୍ତା ଵାଡଵାଜ୍ଞଯା । ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିମଲେ ଭାଲେ ଚଂଦନଚର୍ଚିତେ
ତାପରେ ବେଶ୍ୟାପତିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବେଶ୍ୟାମାନେ ଘୋଡ଼ାର ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇବା ପୂଜା କଲେ; ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ସେମାନେ ଶୁଭ୍ର ଲଳାଟକୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଲେ।
କୁଂକୁମାଦିକଗଂଧାଢ୍ଯେ ସର୍ଵଶୋଭାସମନ୍ଵିତେ । ବବଂଧ ଭାସ୍ଵରଂ ପତ୍ରଂ ତପ୍ତହାଟକନିର୍ମିତମ୍
କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟର ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ସମସ୍ତ ଶୋଭା ଦେଇ, ସେମାନେ ତପ୍ତ ସୁନାରେ ତିଆରି ଏକ ଜଜ୍ଜ୍ୱଳ ପତ୍ର ବାନ୍ଧିଲେ।
ତତ୍ରାଲିଖଦ୍ଦାଶରଥେଃ ପ୍ରତାପବଲମୂର୍ଜିତମ୍ । ସୂର୍ଯଵଂଶଧ୍ଵଜୋ ଧନ୍ଵୀ ଧନୁର୍ଦୀକ୍ଷା ଗୁରୁର୍ଗୁରୁଃ
ସେଠାରେ ଲେଖାଗଲା: 'ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ଧ୍ୱଜ, ଧନୁର୍ଧର, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୀକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ, ଗୁରୁମାନ୍ୟ, ଦଶରଥଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଯୁକ୍ତ।'
ଯଂ ଦେଵାଃ ସାସୁରାଃ ସର୍ଵେ ନମଂତି ମଣିମୌଲିଭିଃ । ତସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଵୀରବଲଦର୍ପହାରୀ ରଘୂଦ୍ଵହଃ
ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଣିମୁକୁଟ ନମାଇ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ବୀରମାନଙ୍କର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ରାମଚଂଦ୍ରୋ ମହାଭାଗଃ ସର୍ଵଶୂରଶିରୋମଣିଃ । ତନ୍ମାତା କୋସଲନୃପପତ୍ନୀଗର୍ଭସମୁଦ୍ଭଵା
ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଶୂରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଣି, ଯାହାଙ୍କ ମାଆ କୋଶଳର ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଃ କୁକ୍ଷିଭଵଂ ରତ୍ନଂ ରାମଃ ଶତ୍ରୁକ୍ଷଯଂକରଃ । କରୋତି ହଯମେଧଂ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ସୁଶିକ୍ଷିତଃ
ସେ ମାଆଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମଣି ରାମ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶ କରୁଥିବା, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶିକ୍ଷାରେ ଘୋଡ଼ାଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି।
ରାଵଣାଭିଧଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଵଧପାପାପନୁତ୍ତଯେ । ମୋଚିତସ୍ତେନ ଵାହାନାଂ ମୁଖ୍ଯୋଽସୌ ଵାଜିନାଂ ଵରଃ
ରାବଣ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରିବାର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଏହି ଘୋଡ଼ା ସମସ୍ତ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।