ଋତୁକାଲାଭିଗମନଂ ଧର୍ମୋଽଯଂ ଗୃହିଣଃ ପରଃ । ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵରମନୁସ୍ମୃତ୍ଯାଽପତ୍ଯକାମୋଥଵା ଭଵେତ୍
ଠିକ ସମୟରେ ଜୀବନ ସାଥୀଙ୍କୁ ନିକଟ ଯିବା ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ। ନାରୀଙ୍କ ନିୟମ ମନେ ରଖି, ଏହା ସନ୍ତାନ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ।
ଦିଵାଭିଗମନଂ ପୁଂସାମନାଯୁଷ୍ଯକରଂ ମତମ୍ । ଶ୍ରାଦ୍ଧାହଃ ସର୍ଵପର୍ଵାଣି ଯତସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯାନି ଧୀମତା
ଦିନେ ସଂସ୍ପର୍ଶ କରିବା ପୁରୁଷଙ୍କ ଆୟୁ ହ୍ରାସ କରେ ବୋଲି ମନ୍ତା। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିନ, ପର୍ବ ଦିନ ଓ ନିଷିଦ୍ଧ ଦିନ ସଦା ଜଣା ଜଣା ଛାଡି ଦେବା ଉଚିତ।
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ତ୍ରିଯଂ ମୋହାଦ୍ଧର୍ମାତ୍ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ପରାତ୍ । ଋତୁକାଲାଭିଗାମୀ ଯଃ ସ୍ଵଦାରନିରତଶ୍ଚ ଯଃ
ମୋହରେ ଅନୁଚିତ ସମୟରେ ନାରୀଙ୍କୁ ନିକଟ ଯିବା ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ କରେ; କିନ୍ତୁ ଠିକ ସମୟରେ ନିଜ ପତ୍ନୀ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଲୋକ ପ୍ରଶଂସିତ।
ସର୍ଵଦା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସ ଗୃହାଶ୍ରମୀ । ଋତୁଃ ଷୋଡଶଯାମିନ୍ଯଶ୍ଚତସ୍ରସ୍ତା ସୁଗର୍ହିତାଃ
ଏପରି ଗୃହସ୍ଥ, ସଦା ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ସତ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହେବା ଉଚିତ। ଏକ ଋତୁରେ ଶୋଳ ରାତି ଥାଏ, ତାହାରୁ ଚାରିଟି ଅତି ଉତ୍ତମ।
ପୁତ୍ରଦାସ୍ତାସୁ ଯା ଯୁଗ୍ମା ଅଯୁଗ୍ମାଃ କନ୍ଯକାପ୍ରଦାଃ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚଂଦ୍ରମସଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ମଘାଂ ମୂଲଂ ଵିହାଯ ଚ
ଏହି ରାତିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ଯୁଗଳ ରାତି, ସେମାନେ ପୁଅ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଅଯୁଗଳ ରାତି ଝିଅ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଅପବିତ୍ର ରାତି, ମଘା ଓ ମୂଳ ରାତି ଛାଡି ଦେବା ଉଚିତ।
ଶୁଚିଃ ସନ୍ନିର୍ଵିଶେତ୍ପତ୍ନୀଂ ପୁଂନାମର୍କ୍ଷେ ଵିଶେଷତଃ । ଶୁଚିଂ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରସୂଯେତ ପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରସାଧନମ୍
ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ପୁଅ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ନିକଟ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହାର ଫଳରେ ଶୁଧ୍ଧ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେବ, ଯେଉଁ ମାନବ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବ।
ଆର୍ଷେ ଵିଵାହେ ଗୋଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ତତ୍ପ୍ରଶସ୍ଯତେ । ଶୁଲ୍କମଣ୍ଵପି କନ୍ଯାଯାଃ କନ୍ଯାକ୍ରେତୁସ୍ତୁ ପାପକୃତ୍
ଋଷି ବିବାହରେ ଦୁଇଟି ଗାଁ ଦେବା ଯଥାଯଥ ମାନାଯାଏ; କିନ୍ତୁ କନ୍ୟା ବିକ୍ରୟ ବିବାହରେ ଅଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପାପ।
ଵାଣିଜ୍ଯଂ ନୃପତେଃ ସେଵା ଵେଦାନଧ୍ଯଯନଂ ତଥା । କୁଵିଵାହଃ କ୍ରିଯାଲୋପଃ କୁଲପାତନହେତଵଃ
ବ୍ୟବସାୟ, ରାଜାଙ୍କ ସେବା, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ଅନୁଚିତ ବିବାହ, କ୍ରିୟାର ଅବହେଳା—ଏସବୁ କୁଳର ପତନର କାରଣ।
ଅନ୍ନୋଦକ ପଯୋ ମୂଲଫଲୈର୍ଵାପି ଗୃହାଶ୍ରମୀ । ଗୋଦାନେନ ତୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପାତ୍ରାଯ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ଯେ ଗୃହସ୍ଥ ଲୋକ ଭଲ ଉପାୟରେ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ, ପାଣି, ଦୁଧ, ମୂଳ ବା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ଗାଈ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଅନର୍ଚିତୋଽତିଥିର୍ଗେହାଦ୍ଭଗ୍ନାଶୋ ଯସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି । ଆଜନ୍ମସଂଚିତାତ୍ପୁଣ୍ଯାତ୍କ୍ଷଣାତ୍ସ ହି ବହିର୍ଭଵେତ୍
ଯଦି ଗୃହରେ ଆସିଥିବା ଅତିଥିକୁ ଆଦର ନ ମିଳିଲେ ଓ ସେ ନିରାଶ ହୋଇ ଚାଲିଯାଏ, ତେବେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଜନ୍ମଠାରୁ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସବୁ ତୁରନ୍ତ ହରାଯାଏ।
ପିତୃଦେଵମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତ୍ଵାଶ୍ନୀତାମୃତଂ ଗୃହୀ । ସ୍ଵାର୍ଥଂ ପଚତ୍ଯଘଂ ଭୁଂକ୍ତେ କେଵଲଂ ସ୍ଵୋଦରଂଭରିଃ
ଯେ ଗୃହସ୍ଥ ଲୋକ ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମାନବକୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ପରେ ଖାନ୍ତି, ସେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯିଏ କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ଖାଇଥାଏ, ସେ ପାପ ଭୋଜନ କରେ ଓ କେବଳ ନିଜ ପେଟ ପୁରାଏ।
ଷଷ୍ଠ୍ଯଷ୍ଟମ୍ଯୋର୍ଵିଶେତ୍ପାପଂ ତୈଲେ ମାଂସେ ସଦୈଵ ହି । ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତଥାମାଯାଂ ତ୍ଯଜେତ କ୍ଷୁରମଂଗନାମ୍
ଛଅଟି ଓ ଆଠଟି ତିଥିରେ, ତେଲ ବା ମାଂସ ଖାଇଲେ ପାପ ହୁଏ। ଏହିଭଳି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଲାଗୁ ହୁଏ। ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ଷୁର କାମ କିମ୍ବା ଦେହ ମାସାଜ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ରଜସ୍ଵଲାଂ ନ ସେଵେତ ନାଶ୍ନୀଯାତ୍ସହ ଭାର୍ଯଯା । ଏକଵାସା ନ ଭୁଂଜୀତ ନ ଭୁଂଜୀତୋତ୍କଟାସନେ
ରଜସ୍ୱଳା ମହିଳାଙ୍କୁ ସମ୍ପର୍କ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ଜନାନୀ ସହିତ ଏକାଠି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏକ ଜଣା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି ଖାଇବା ନାହିଁ, ବା ଉଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାଶ୍ନଂତୀଂ ସ୍ତ୍ରିଯମୀକ୍ଷେତ ତେଜଃକାମୋ ନରୋତ୍ତମଃ । ମୁଖେନୋପଧମେନ୍ନାଗ୍ନିଂ ନଗ୍ନାଂ ନେକ୍ଷେତ ଯୋଷିତମ୍
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ତେଜ ଚାହାନ୍ତି, ସେ ଖାଉଥିବା ଜନାନୀକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଫୁଙ୍କିବା ନାହିଁ, ଏବଂ ନଗ୍ନ ଜନାନୀକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାଂଘ୍ରୀ ପ୍ରତାପଯେଦଗ୍ନୌ ନ ଵସ୍ତ୍ଵଶୁଚି ନିକ୍ଷିପେତ୍ । ପ୍ରାଣିହିଂସାଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ନାଶ୍ନୀଯାତ୍ସଂଧ୍ଯଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ
ପାଦକୁ ଅଗ୍ନି ଆଗରେ ତାପିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ହିଂସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାଚକ୍ଷୀତ ଧଯଂତୀଂ ଗାଂ ନେଂଦ୍ରଚାପଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯେତ୍ । ନ ଦିଵୋଦ୍ଗତସାରଂ ଚ ଭକ୍ଷଯେଦ୍ଦଧିନୋ ନିଶି
ଗାଈ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ବେଳେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଟାଣି ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦହି ଫାଟିଯାଇଥିଲେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ରାତିରେ ଦହି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସ୍ତ୍ରୀଂ ଧର୍ମିଣୀଂ ନାଭିଵାଦେନ୍ନାଦ୍ଯାଦାତୃପ୍ତି ରାତ୍ରିଷୁ । ତୌର୍ଯତ୍ରିକପ୍ରିଯୋ ନ ସ୍ଯାତ୍କାଂସ୍ଯେ ପାଦୌ ନ ଧାଵଯେତ୍
ଧର୍ମପରାୟଣ ଜନାନୀକୁ ରାତିରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ରାତିରେ ତୃପ୍ତି ପୂର୍ବକ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜୁଆ ଖେଳିବା ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ପାଦ ଧୁଅଁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଧାରଯେଦନ୍ଯଭୁକ୍ତଂ ଵାସଶ୍ଚୋପାନହାଵପି । ନ ଭିନ୍ନଭାଜନେଽଶ୍ନୀଯାନ୍ନାଶ୍ନୀତାନ୍ନଂ ଵିଦୂଷିତମ୍
ଅନ୍ୟ ଲୋକ ପିନ୍ଧିଥିବା କପଡ଼ା ବା ଜୁତା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନା ଦୁଷିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସଂଵିଶେନ୍ନାର୍ଦ୍ରଚରଣୋ ନୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଃ କ୍ଵଚିଦାଵ୍ରଜେତ୍ । ଶଯାନୋ ଵା ନ ଚାଶ୍ନୀଯାନ୍ନୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଃ ସଂସ୍ପୃଶେଚ୍ଛିରଃ
ପାଦ ଭିଜା ଅବସ୍ଥାରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଖାଇବା ପରେ ଅପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ କୌଣସିଠାରେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶୋଇଥିବା ବେଳେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅପବିତ୍ର ହାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ମନୁଷ୍ଯସ୍ତୁତିଂ କୁର୍ଯାନ୍ନାତ୍ମାନମଵମାନଯେତ୍ । ଅଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଂ ନ ପ୍ରଣମେତ୍ପରମର୍ମାଣି ନୋ ଵଦେତ୍
ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ କାହାକୁ ବଡ଼ ମାନି ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନା ନିଜକୁ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ଅଂଗ ବିଷୟରେ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏଵଂ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସସ୍ତ୍ରୀକୋ ଵା ଗତସ୍ତ୍ରୀକୋ ଵିରଜ୍ଯେତ ତତଃ ପରମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ପୂରଣ କରି ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଚାହେଁଲେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ କିମ୍ବା ଏକା ଭାବେ ବନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ପରେ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଇତ୍ଯେଵମାଦଯୋ ଧର୍ମା ଗଦିତା ଋଷିଭିସ୍ତଦା । ଶ୍ରୁତା ରାମେଣ ମହତା ସର୍ଵଲୋକହିତୈଷିଣା
ଏପରି ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ସେଇ ସମୟରେ ଋଷିମାନେ କହିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ମହାନ ରାମ ଏହା ଶୁଣିଥିଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତ୍ଥଂ ସଂଶୃଣ୍ଵତୋ ଧର୍ମାନ୍ଵସଂତଃ ସମୁପସ୍ଥିତଃ । ଯତ୍ର ଯଜ୍ଞ କ୍ରିଯାଦୀନାଂ ପ୍ରାରଂଭଃ ସୁମହାତ୍ମନାମ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ଏଭଳି ଧର୍ମ ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ, ବଡ଼ ଆତ୍ମାମାନେ କରିଥିବା ଯଜ୍ଞ ଓ କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଋତୁ ଆସିଗଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ସମଯଂ ଧୀମାନ୍ଵସିଷ୍ଠଃ କଲଶୋଦ୍ଭଵଃ । ରାମଚଂଦ୍ରଂ ମହାରାଜଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଯଥୋଚିତମ୍
ସେଇ ସମୟକୁ ଦେଖି, କଳଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଧୀର ବସିଷ୍ଠ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମହାରାଜଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ କହିଲେ।
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ। ରାମଚଂଦ୍ର ମହାବାହୋ ସମଯଃ ପର୍ଯଭୂତ୍ତଵ । ହଯୋ ଯତ୍ର ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ପରିପୂଜିତଃ
ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ: ହେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୁମେ, ଏବେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସମୟ ଆସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।
ସାମଗ୍ରୀ କ୍ରିଯତାଂ ତତ୍ର ଆହୂଯଂତାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । କରୋତୁ ପୂଜାଂ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଯଥୋଚିତାମ୍
ସେଠାରେ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଡାକାଯାଉ, ଭଗବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।
ଦୀନାଂଧକୃପଣାନାଂ ଚ ଦାନଂ ସ୍ଵାଂତେ ସମୁତ୍ଥିତମ୍ । ଦଦାତୁ ଵିଧିଵତ୍ତେଷାଂ ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯାଧିମାନ୍ଯ ଚ
ନିଜ ହୃଦୟରୁ ଉପଜିଥିବା ଦୟାରେ, ଗରିବ, ଅନ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖୀମାନେ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆଦର ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଭଵାନ୍କନକସତ୍ପତ୍ନ୍ଯା ଦୀକ୍ଷିତୋଽତ୍ର ଵ୍ରତଂ ଚର । ଭୂମିଶାଯୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଵସୁଭୋଗଵିଵର୍ଜିତଃ
ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହଣୀ ଓ ସୁନାରେ ସଂସ୍କୃତ ହୋଇ, ଏଠି ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ରଖିବା ଓ ଧନସମ୍ପତ୍ତିର ଭୋଗରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ମୃଗଶୃଂଗଧରଃ କଟ୍ଯାଂ ମେଖଲାଜିନଦଂଡଭୃତ୍ । କରୋତୁ ଯଜ୍ଞସଂଭାରଂ ସର୍ଵଦ୍ରଵ୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ମୃଗଶୃଙ୍ଗର ବେଳ୍ଟ କମରେ ପିନ୍ଧି, ଚର୍ମ ଓ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଯଥାଯଥ ତୟାରି କର।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଯଥାର୍ଥକମ୍ । ଉଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଧୀମାନ୍ନାନାର୍ଥପରିବୃଂହିତମ୍
ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ଏହି ମହାନ ଓ ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଜ୍ଞାନୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବହୁ ଅର୍ଥ ଥିବା କଥା କହିଲେ।