ନାତିକ୍ରମଣୀଯମିଦଂ ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାରପାଲକୌ । ଦାସତ୍ଵଂ ସପ୍ତଜନ୍ମାନି ଯୁଵାଂ ଭକ୍ତୌ ମମାନଘୌ
ହେ ଦ୍ୱାରପାଳ, ଏହି ଶାପ ତୁମେ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ମୋର ନିଷ୍ପାପ ଭକ୍ତ ଭାବେ ଦାସତ୍ୱ ଭୋଗିବ।
ଅମିତ୍ରତସ୍ତଥା ତ୍ରୀଣି ଜନ୍ମାନି ଭଜତୋଽପି ଵା । ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତୌ ତୌ ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯାଵବ୍ରୂତାଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
କିମ୍ବା, ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ତିନି ଜନ୍ମ ନେବ, ମୋତେ ଭଜିଲେ ମଧ୍ୟ। ରୁଦ୍ର କହିଲେ— ଏଭଳି କହି, ସେଇ ଦୁଇଁଜଣ ବଳଶାଳୀ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଜଯଵିଜଯାଵୂଚତୁଃ । ଚିରକାଲଂ ମହୀଂ ଗଂତୁଂ ନ ସମର୍ଥୌ ସ୍ଵ ମାନଦ । ତସ୍ମାଦ୍ଵୈରାଯ ଜନ୍ମାନି ଵିଦ୍ଧି ଵାଂ ଚ ଵ୍ରଜାଵହେ
ଜୟ ବିଜୟ କହିଲେ— ହେ ମାନଦାତା, ଆମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପୃଥିବୀରେ ରହିପାରିବୁ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଆମେ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଏହା ଜାଣନ୍ତୁ, ଆମେ ଚାଲୁ।
ଦେଵତ୍ଵ ଯୈଵ ନିହତୋ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାଵୋ ଭଵଦଂତିକମ୍ । ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵାରପାଲୌ ତୌ ପୂର୍ଵଂ ଜାତୌ ମହାବଲୌ
ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଇ, ଆମେ ତୁମ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ରୁଦ୍ର କହିଲେ— ଏଭଳି କହି, ସେଇ ଦୁଇଁଜଣ ବଳଶାଳୀ ଦ୍ୱାରପାଳ ପ୍ରଥମେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଲେ।
କଶ୍ଯପସ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯୌ ଦିତିଗର୍ଭେ ମହାସୁରୌ । ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଃ କନିଷ୍ଠକଃ
କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣ ବଳଶାଳୀ ପୁଅ, ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ମହାସୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ— ଜେଷ୍ଠ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, କନିଷ୍ଠ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ।
ଉଭୌ ତୌ ଲୋକଵିଖ୍ଯାତୌ ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯ ବଲୋଦ୍ଧତୌ । ଅପ୍ରମାଣଶରୀରଃ ସ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ମହୋଦ୍ଧତଃ
ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବଳ ଓ ଅହଂକାରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଅପରିମିତ ଦେହ ଓ ଅତି ଅହଂକାରୀ।
ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ବାହୁସାହସ୍ରୈଃ ପୃଥିଵୀଂ ସମହୀଧରାମ୍ । ସସାଗରାଂ ଦ୍ଵୀପଯୁତାଂ ସର୍ଵ୍ଵପ୍ରାଣିସମନ୍ଵିତାମ୍
ହଜାର ହଜାର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ ଉପଡ଼ି ନେଲେ।
ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ଶିରସା କୃତ୍ଵା ପ୍ରଵିଵେଶ ରସାତଲମ୍ । ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଭଯପୀଡିତାଃ
ଏହିପରି ଉପଡ଼ି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ସେ ତଳପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଭୟରେ ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ କନ୍ଦିଲେ।
ଶରଣଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ଦେଵଂ ନାରାଯଣମନାମଯମ୍ । ତତସ୍ତଦଦ୍ଭୁତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ
ସେମାନେ ଦୁଃଖରହିତ ଦେବତା ନାରାୟଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ତାପରେ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାଟିକୁ ଜାଣିଲେ।
ଵାରାହରୂପମାସ୍ଥାଯ ଵିଶ୍ଵରୂପଂ ଜନାର୍ଦନଃ । ଅନାଦିମଧ୍ଯାଂତଵପୁଃ ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ଵିଭୁଃ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାହାପରେ ବରାହ ଓ ବିଶ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହର ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ କିଛି ନାହିଁ; ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଵିଶ୍ଵତଃ ପାଣିପଚ୍ଚକ୍ଷୁର୍ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାଭୁଜଃ । ଦଂଷ୍ଟ୍ରୈକଯା ତୁ ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଜଘାନ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ସେ ଚାରିପଟେ ହାତ ଓ ଚକ୍ଷୁ, ବଡ଼ ଦାଁତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଧାରଣ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଭୁ ଏକମାତ୍ର ଦାଁତରେ ସେଇ ଦାନବକୁ ମାରିଦେଲେ।
ସଂଚୂର୍ଣିତମହାଗାତ୍ରୋ ମମାର ଦିତିଜାଧମଃ । ପତିତାଂ ଧରଣୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯୋଦ୍ଧୃତ୍ଯ ପୂର୍ଵଵତ୍
ଦିତିର ଦୁଷ୍ଟ ସନ୍ତାନ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଦେହ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ପୂର୍ବବତ୍ ସେ ଦାଁତରେ ଉଠାଇଲେ।
ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଧାରଯାମାସ ଶେଷେ କୂର୍ମ୍ମଵପୁସ୍ତଦା । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵତାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ କ୍ରୋଡରୂପଂ ମହାହରିମ୍ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ମ୍ମୁନଯଶ୍ଚୈଵ ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମମୂର୍ତ୍ତଯଃ
ପୃଥିବୀକୁ ଶେଷ ନାଗଙ୍କ ଉପରେ ରଖି, କୂର୍ମ ରୂପେ ଧାରଣ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଋଷିମାନେ, କୋଳ ରୂପରେ ମହାହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶିର ନମାଇ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ- ନମୋ ଯଜ୍ଞଵରାହାଯ ନମସ୍ତେ ଶତବାହଵେ । ନମସ୍ତେ ଦେଵଦେଵାଯ ନମସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵରୂପିଣେ
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ — ବଳିଦାନ ଦେଇଥିବା ବରାହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶତବାହୁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବତା, ବିଶ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ନମଃ ସ୍ଥିତିସ୍ଵରୂପାଯ ସର୍ଵଯଜ୍ଞସ୍ଵରୂପିଣେ । କଲାକାଷ୍ଠାନିମେଷାଯ ନମସ୍ତେ କାଲରୂପିଣେ
ସ୍ଥିତିର ମୂର୍ତ୍ତି ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। କ୍ଷଣ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଘଣ୍ଟା ଭାବେ ଯିଏ ସମୟ ତାହାର ରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଭୂତାତ୍ମନେ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯମୃଗ୍ଵେଦଵପୁଷେ ତଥା । ସୁରାତ୍ମନେ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ସାମଵେଦାଯ ତେ ନମଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଋଗ୍ବେଦ ରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଦେବତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ସାମବେଦ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଓଁକାରାଯ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଯଜୁର୍ଵେଦସ୍ଵରୂପିଣେ । ଋଚଃସ୍ଵରୂପିଣେ ଚୈଵ ଚତୁର୍ଵେଦମଯାଯ ଚ
ଓଁକାର ରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଯଜୁର୍ବେଦ ରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଋଚ୍ଛର ରୂପ ଏବଂ ଚାରି ବେଦ ମିଶିଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ନମସ୍ତେ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗ ସାଂଗୋପାଂଗାଯ ତେ ନମଃ । ଗୋଵିଂଦାଯ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯମନାଦିନିଧନାଯ ଚ
ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ସହିତ ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଓ ଉପଅଂଶ ତୁମେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଗୋବିନ୍ଦ, ଆଦି ଓ ଶେଷ ନଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ନମସ୍ତେ ଵେଦଵିଦୁଷେ ଵିଶିଷ୍ଟୈକସ୍ଵରୂପିଣେ । ଶ୍ରୀଭୂଲୀଲାଧିପତଯେ ଜଗତ୍ପିତ୍ରେ ନମୋନମଃ
ବେଦ ଜଣା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଏକମାତ୍ର ବିଶିଷ୍ଟ ରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ରୀ ଓ ଭୂ ଲୀଳାଧିପତି, ଜଗତ୍ପିତା, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯାଦି ସ୍ତୁତିଭିଃ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଦେଵଂ ଵାରାହରୂପିଣମ୍ । ଅର୍ଚ୍ଚଯାମାସୁରାତ୍ମେଶଂ ଗଂଧପୁଷ୍ପାଦିଭିର୍ହରିମ୍
ରୁଦ୍ର କହିଲେ — ଏପରି ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ବରାହ ରୂପ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସେମାନେ ଆତ୍ମାର ଈଶ୍ୱର ହରିଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କଲେ।
ସମର୍ଚ୍ଯମାନସ୍ତୈର୍ଦେଵୈସ୍ତେଷାମିଷ୍ଟଂ ଵରଂ ଦଦୌ । ଗଂଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ଗାଯମାନୋ ମୁଦା ହରିଃ
ସେଇ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରିବା ସମୟରେ, ହରି ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦେଇଦେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ମହର୍ଷିଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ । ଏଭିଃ ସ୍ତୁତ୍ଵା ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଭକ୍ତିମାନ୍
ମହାର୍ଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କରିବା ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଯିଏ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ତୁତି କରେ—
ଈପ୍ସିତାଂଲ୍ଲଭତେ ଭୂମିଂ ଚିରଂ ସସ୍ଯଫଲାନ୍ଵିତାମ୍ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଵାରାହଵୈଭଵଂ ହରୈଃ । ନାରସିଂହଂ ତଥା ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ଦେଵି ଵରାନନେ
ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଭୂମି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫସଲ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପାଏ। ବରାହଙ୍କର ସମସ୍ତ ମହିମା ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ଏବେ ନାରସିଂହ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ରବଦନା।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ। ଵରାହାଵତାରକଥନଂନାମ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଦଧିକଦ୍ଵିଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏପରି ଭାବେ, ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାରେ, ବରାହ ଅବତାର କଥା ନାମକ ଦୁଇଶେ ସାତତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ- ଭ୍ରାତରଂ ନିହତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହିରଣ୍ଯକଶିପୁସ୍ତତଃ । ତପସ୍ତେପେ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ମେରୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଚ ମାଂ ପ୍ରତି
ରୁଦ୍ର କହିଲେ — ଭାଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମହାଦାନବ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ପାଖରେ ମୋତେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵାଯୁଭକ୍ଷୋ ମହାବଲଃ । ଜପନ୍ପଂଚାକ୍ଷରଂ ମଂତ୍ରଂ ପୂଜଯାମାସ ମାଂ ଶୁଭେ
ହଜାର-ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଯାଏଁ, ବାୟୁ ଖାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ହେ ଶୁଭେ, ସେ ମୋତେ ପୂଜା କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସା ତମଵୋଚଂ ମହାସୁରମ୍ । ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଦୈତେଯ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତ୍ତତେ । ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଦୈତେଯୋ ମାଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ ଶୁଭାନନେ
ତାପରେ ମୁଁ ଖୁସି ହୃଦୟରେ ସେଇ ମହାସୁରଙ୍କୁ କହିଲି: 'ଦେଖ, ତୁମ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଛା ଅଛି, ଏକ ଦାନ ମାଗ।' ତାପରେ ସେ ଦାନବ ମୋତେ କହିଲେ, ହେ ଶୁଭାନନେ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଖୁସି ହେଇଛ, ମୁଁ ମାଗୁଛି।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁଵାଚ- ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଗଂଧର୍ଵୋରଗରକ୍ଷସାମ୍ । ପଶୁପକ୍ଷିମୃଗାଣାଂ ଚ ସିଦ୍ଧାନାଂ ଵୈ ମହାତ୍ମନାମ୍
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: 'ଦେବତା, ଦାନବ, ମଣିଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ଗାଏ, ପକ୍ଷୀ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ—
ଯକ୍ଷଵିଦ୍ଯାଧରାଣାଂ ଚ କିନ୍ନରାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ । ସର୍ଵେଷାମେଵ ରୋଗାଣାମାଯୁଧାନାଂ ତଥୈଵ ଚ । ସର୍ଵେଷାମୃଷିମୁଖ୍ଯାନାମଵଧ୍ଯତ୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, କିନ୍ନର, ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ଅସ୍ତ୍ର, ସମସ୍ତ ମହାମୁନିମାନେ—ଏମାନଙ୍କ ହାତରୁ ମୋତେ ଅମର୍ୟାଦ୍ୟତା ଦିଅ।
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ- ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଦ୍ରକ୍ଷସ୍ତ୍ଵବ୍ରୁଵଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନେ । ମତ୍ତୋ ମହଦ୍ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ ଦୈତେଯୋ ମହାବଲଃ
ରୁଦ୍ର କହିଲେ: 'ଏହିପରି ହେଉ,' ବୋଲି ମୁଁ ସେଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କହିଲି, ହେ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନେ। ମୋଠାରୁ ଏହି ବଡ଼ ଦାନ ପାଇ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ—