ସୁରାପୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାକୃତ୍ସ୍ଵର୍ଣସ୍ତେଯୀ ମହାଘକୃତ୍ । ସର୍ଵେ ତ୍ଵନ୍ନାମଵାଦେନ ପୂତାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଭଵଂତି ହି
ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା, ସୁନା ଚୋରି କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପ କରୁଥିବା ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ଶୀଘ୍ର ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଇଯଂ ଦେଵୀ ଜନକଜା ମହାଵିଦ୍ଯା ମହାମତେ । ଯସ୍ଯାଃ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ମୁକ୍ତା ଯାସ୍ଯଂତି ସଦ୍ଗତିମ୍
ଏହି ଦେବୀ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ମହାବିଦ୍ୟା। ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ରାଵଣୋଽପି ନ ଵୈ ଦୈତ୍ଯୋ ଵୈକୁଂଠେ ତଵ ସେଵକଃ । ଋଷୀଣାଂ ଶାପତୋଽଵାପ୍ତୋ ଦୈତ୍ଯତ୍ଵଂ ଦନୁଜାଂତକ
ରାବଣ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ଦାନବ ନୁହେଁ, ସେ ତୁମର ବୈକୁଣ୍ଠର ସେବକ। ଋଷିମାନେ ଶାପ ଦେଇଥିବାରୁ ସେ ଦାନବ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଦାନବନାଶକ।
ତସ୍ଯାନୁଗ୍ରହକର୍ତା ତ୍ଵଂ ନ ତୁ ହଂତା ଦ୍ଵିଜନ୍ମନଃ । ଏଵଂ ସଂଚିଂତ୍ଯ ମା ଭୂଯୋ ନିଜଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ତାଙ୍କୁ କୃପା କରିଥିଲ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ନୁହଁ। ଏଭଳି ଭାବି, ଆଉ ନିଜ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ରାମଃ ପରପୁରଂଜଯଃ । ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଗଦ୍ଗଦସ୍ଵରଭାଷିତମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜେତା ରାମ ଭାବବିହ୍ୱଳ କଣ୍ଠରେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀରାମ ଉଵାଚ। ପାତକଂ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଜ୍ଞାତାଜ୍ଞାତଵିଭେଦତଃ । ଜ୍ଞାତଂ ଯଦ୍ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ହି ଅଜ୍ଞାତଂ ତଦ୍ଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ— ପାପ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ଜଣା ଓ ଅଜଣା। ଯାହା ବୁଝିବା ସହିତ କରାଯାଏ, ସେହି ଜଣା; ଯାହା ତାହା ନୁହେଁ, ସେ ଅଜଣା।
ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ କୃତଂ କର୍ମ ଭୋଗେନୈଵ ଵିନଶ୍ଯତି । ନଶ୍ଯେଦନୁଶଯାଦନ୍ଯଦିଦଂ ଶାସ୍ତ୍ରଵିନିଶ୍ଚିତମ୍
ବୁଝିବା ସହିତ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଟି ଅନୁତାପ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ— ଏହି ହେଉଛି ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଶ୍ଚୟ।
କୁର୍ଵତୋ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ମେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ସୁନିଂଦିତାମ୍ । ନ ମେ ଦୁଃଖାପନୋଦାଯ ସାଧୁଵାଦଃ ସୁସଂମତଃ
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ବୁଝିବା ସହିତ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଛି, ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂରିବା ପାଇଁ କେବଳ ପ୍ରଶଂସା ସୁନିବାକୁ ମୁଁ ଠିକ୍ ଭାବୁନି।
ପ୍ରବ୍ରୂହି ତାଦୃଶଂ ମହ୍ଯଂ ଯାଦୃଶଂ ପାପଦାହକମ୍ । ଵ୍ରତଂ ଦାନଂ ମଖଂ କିଂଚିତ୍ତୀର୍ଥମାରାଧନଂ ମହତ୍
ଏଭଳି ପାପ ଦହିଦେବା ପାଇଁ କେଉଁଠି ଉପବାସ, ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ତୀର୍ଥ କିମ୍ବା ମହାପୂଜା ଅଛି, ମୋତେ କହ।
ଯେନ ମେ ଵିମଲା କୀର୍ତିର୍ଲୋକାନ୍ଵୈ ପାଵଯିଷ୍ଯତି । ପାପାଚାରାପ୍ତକାଲୁଷ୍ଯାନ୍ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାହତପ୍ରଭାନ୍
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ପବିତ୍ର ହେବ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରିପାରିବ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପାପ କାରଣରେ ଦୂଷିତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାରେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଧ ହେବେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵଂତଂ ତଂ ରାମଂ ଜଗାଦ ସ ତପୋନିଧିଃ । ସୁରାସୁରନମନ୍ମୌଲି ମଣିନୀରାଜିତାଂଘ୍ରିକମ୍
ଶେଷ କହିଲେ— ଏଭଳି କଥା କହିଥିବା ରାମଙ୍କୁ, ଯେଉଁ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ନମନ କରିଥିବା ମଣି ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥାଏ, ସେ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଶୃଣୁ ରାମ ମହାଵୀର ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାରକ । ଵିପ୍ରହତ୍ଯାପନୋଦାଯ ତଵ ଯଦ୍ଵଚନଂ ବ୍ରୁଵେ
ଶୁଣ, ରାମ, ମହାବୀର, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉପକାରୀ, ତୁମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ତାହା ଶୁଣ।
ସର୍ଵଂ ସ ପାପଂ ତରତି ଯୋଽଶ୍ଵମେଧଂ ଯଜେତ ଵୈ । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଯଜ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନ୍ଵାଜିମେଧେନ ଶୋଭିନା
ଯିଏ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ତେଣୁ, ହେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ତୁମେ ମହା ମହିମା ଥିବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କର।
ସପ୍ତତଂତୁର୍ମହୀଭର୍ତ୍ରା ତ୍ଵଯା ସାଧ୍ଯୋ ମନୀଷିଣା । ମହାସମୃଦ୍ଧିଯୁକ୍ତେନ ମହାବଲସୁଶାଲିନା
ସପ୍ତତି ତନ୍ତୁ ଥିବା ଏହି ଯଜ୍ଞ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ତୁମେ ମହାଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ଭୂପତି ଭାବେ ଏହି ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କର।
ସ ଵାଜିମେଧୋ ଵିପ୍ରାଣାଂ ହତ୍ଯାଯାଃ ପାପନୋଦନଃ । କୃତଵାନ୍ଯଂ ମହାରାଜୋ ଦିଲୀପସ୍ତଵ ପୂର୍ଵଜଃ
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ତୁମ ଆଗ୍ରଜ, ମହାନ ରାଜା ଦିଲୀପ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଶତକ୍ରତୁଃ ଶତଂ କୃତ୍ଵା କ୍ରତୂନାଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ । ପଦମାପାମରାଵତ୍ଯାଂ ଦେଵଦୈତ୍ଯସୁସେଵିତମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ ଯଜ୍ଞ କରି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଅମରାବତୀରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ।
ମନୁଶ୍ଚ ସଗରୋ ରାଜା ମରୁତ୍ତୋ ନହୁଷାତ୍ମଜଃ । ଏତେ ତେ ପୂର୍ଵଜାଃ ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞଂ କୃତ୍ଵା ପଦଂ ଗତାଃ
ମନୁ, ରାଜା ସଗର, ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ମରୁତ୍ତ—ଏହି ସମସ୍ତେ ତୁମ ଆଗ୍ରଜମାନେ ଯଜ୍ଞ କରି, ସେହି ଦିବ୍ୟ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁ ରାଜେଂଦ୍ର ସମର୍ଥୋଽସି ସମଂତତଃ । ଭ୍ରାତରୋ ଲୋକପାଲାଭା ଵର୍ତଂତେ ତଵ ଭାଵୁକାଃ
ତେଣୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କର। ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତୁମ ଭାଇମାନେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ପରି ତୁମ ପାଖରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଭାବରେ ରହିଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତମାକର୍ଣ୍ଯ ମୁନେଃ ସ ଭାଗ୍ଯଵାନ୍ ରଘୂତ୍ତମୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଘାତଭୀତଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ଯାଗେ ସୁମତିଂ ଚିକୀର୍ଷନ୍ଵିଧିଂ ପୁରାଵିତ୍ପରିଗୀଯମାନଃ
ମୁନିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରଘୁବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପକୁ ଭୟ କରି, ପୁରାତନ କାଳରେ ଯେପରି ଯଜ୍ଞ କରାଯାଏ, ତାହାର ବିଧି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଶ୍ରୀରାମ ଉଵାଚ। କୀଦୃଶୋଽଶ୍ଵସ୍ତତ୍ର ଭାଵ୍ଯଃ କୋ ଵିଧିସ୍ତତ୍ର ପୂଜନେ । କଥଂ ଵା ଶକ୍ଯତେ କର୍ତୁଂ କେ ଜେଯାସ୍ତତ୍ର ଵୈରିଣଃ
ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ: ଏଠାରେ କେମିତି ଘୋଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ? ତାହାର ପୂଜା କେମିତି କରାଯିବ? କେମିତି ଏହା ସଫଳ ହେବ, ଏବଂ କେଉଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ସେଠାରେ ଜିତିବାକୁ ପଡ଼ିବ?
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଗଂଗାଜଲସମାନେନ ଵର୍ଣେନ ଵପୁଷା ଶୁଭଃ । କର୍ଣେ ଶ୍ଯାମୋ ମୁଖେ ରକ୍ତଃ ପୀତଃ ପୁଚ୍ଛେ ସୁଲକ୍ଷିତଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଘୋଡ଼ା ଗଙ୍ଗାଜଳ ଭଳି ଧଳା ରଙ୍ଗର, କାନରେ କଳା, ମୁହଁରେ ଲାଲ, ପୁଛରେ ହଳଦିଆ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଉତ୍ତମ ହେବା ଉଚିତ।
ମନୋଵେଗଃ ସର୍ଵଗତିରୁଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସ୍ସମପ୍ରଭଃ । ଵାଜିମେଧେ ହଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତଃ
ଘୋଡ଼ା ମନର ବେଗ ଭଳି ଦ୍ରୁତ, ସମସ୍ତଠାରେ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ, ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଦରକାର।
ଵୈଶାଖପୂର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି । ପତ୍ରଂ ଲିଖିତ୍ଵା ଭାଲେ ତୁ ସ୍ଵନାମବଲଚିହ୍ନିତମ୍
ବୈଶାଖ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଘୋଡ଼ାର ପୂଜା କରି, ତୁମର ନାମ ଓ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଏକ ପତ୍ର ଲେଖି ତାହାର ଲଲାଟରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।
ମୋଚନୀଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ରକ୍ଷକୈଃ ପରିରକ୍ଷିତଃ । ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛତି ଯଜ୍ଞାଶ୍ଵସ୍ତତ୍ର ଗଚ୍ଛେତ୍ସୁରକ୍ଷକଃ
ଘୋଡ଼ାକୁ ସାବଧାନିରେ ଛାଡ଼ିବା ଦରକାର, ରକ୍ଷକମାନେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ। ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ା ଯାଏ, ତାହାର ରକ୍ଷକମାନେ ସେଠାକୁ ଯିବେ।
ଯସ୍ତଂବଲାନ୍ନିବଧ୍ନାତି ସ୍ଵଵୀର୍ଯବଲଦର୍ପିତଃ । ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରସଭମାନେଯଃ ପରିରକ୍ଷାକରୈର୍ହଯଃ
ଯେଉଁଠି ଘୋଡ଼ାକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଗର୍ବରେ ଜୋରକରି ଧରିବ, ସେଉଁଠି ତାକୁ ଦମନ କରିବା ଦରକାର। ଘୋଡ଼ାକୁ ତାହାର ରକ୍ଷକମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବେ।
କର୍ତ୍ରା ତାଵତ୍ସୁଵିଧିନା ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ନିଯମାଦିହ । ମୃଗଶୃଂଗଧରୋ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ନିୟମ ଓ ଆଚାର ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର, ମୃଗଶୃଙ୍ଗ ଧାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ରତଂ ପାଲଯମାନସ୍ଯ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷମତିକ୍ରମେତ୍ । ତାଵଦ୍ଦୀନାଂଧକୃପଣାଃ ପରିତୋଷ୍ଯା ଧନାଦିଭିଃ
ଏହି ବ୍ରତ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖିବା ସମୟରେ, ଦୁଃଖୀ, ଅନ୍ଧ ଓ ଦରିଦ୍ରମାନେ ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ନଂ ତୁ ବହୁଶୋ ଦେଯଂ ଧନଂ ଵା ଭୂରି ମାରିଷ । ଯଦ୍ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯତେ ଧୀମାଂସ୍ତତ୍ତଦେଵ ଦଦାତି ହି
ଅନେକ ଭଳି ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର, ଧନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତାହା ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତଃ କର୍ମ ଯଜ୍ଞଃ ସଂପୂର୍ଣତାଂ ଗତଃ । କରୋତି ସର୍ଵପାପାନାଂ ନାଶନଂ ରିପୁନାଶନ
ଏଭଳି ଭାବେ କରିଲେ, ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହୁଏ। ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଭଵାନ୍ସମର୍ଥୋଽସ୍ତି କରଣେ ପାଲନେଽର୍ଚନେ । କୃତ୍ଵା କୀର୍ତିଂ ସୁଵିମଲାଂ ପାଵଯାନ୍ଯାଞ୍ଜନାନ୍ନୃପ
ତେଣୁ, ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ପୂଜା କରିବାରେ ସମର୍ଥ। ଶୁଭ କୀର୍ତ୍ତି ହାସଲ କରି, ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କର, ରାଜନ।