ତଦାତିଦୁଃଖିତା ଦେଵାଃ ସେଂଦ୍ରା ବ୍ରହ୍ମାଣମାଯଯୁଃ । ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରୁର୍ମହାତ୍ମାନୋ ଦଂଡଵତ୍ପ୍ରଣତିଂ ଗତାଃ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ସେମାନେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଷ୍ଟୁତି କଲେ।
ତେ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଵାଗ୍ଭିରର୍ଥ୍ଯାଭିରାଦୃତାଃ । ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍କିଂକରୋମୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆଦର ଓ ଆବେଗ ସହିତ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ଷ୍ଟୁତି କଲେ; ତାପରେ ଭଗବାନ ଖୁସି ହୋଇ, 'ମୁଁ କଣ କରିବି?' ବୋଲି କହିଲେ।
ତତୋ ନିଵେଦଯାଂଚକ୍ରୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣେ ଵିବୁଧାଃ ପୁରଃ । ଦଶଗ୍ରୀଵାଚ୍ଚ ସଂକଷ୍ଟଂ ତଥା ନିଜପରାଭଵମ୍
ତାପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଶମୁଖୀ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କଷ୍ଟ ଓ ନିଜମାନେର ପରାଜୟ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
କ୍ଷଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଯଯୌ ବ୍ରହ୍ମା କୈଲାସଂ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସହ । ତସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ଵୈଚିତ୍ର୍ଯେଣ ସମାକୁଲାଃ
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧ୍ୟାନ କରି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ କୈଳାସକୁ ଗଲେ; ସେ ପର୍ବତର ପାଶେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲେ।
ସ୍ଥିତାଃ ସଂତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଦେଵାଃ ଶଂଭୁଂ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ । ନମୋ ଭଵାଯ ଶର୍ଵାଯ ନୀଲଗ୍ରୀଵାଯ ତେ ନମଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ଠିଆ ହୋଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ: 'ଭବ, ଶର୍ବ, ନୀଳକଣ୍ଠ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।'
ନମଃ ସ୍ଥୂଲାଯ ସୂକ୍ଷ୍ମାଯ ବହୁରୂପାଯ ତେ ନମଃ । ଇତି ସର୍ଵମୁଖେନୋକ୍ତାଂ ଵାଣୀମାକର୍ଣ୍ଯ ଶଂକରଃ
'ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ବହୁ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।' ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଶଙ୍କର—
ପ୍ରୋଵାଚ ନଂଦିନଂ ଦେଵା ନାନଯେତି ମମାଂତିକମ୍ । ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵା ଆହୂତା ନଂଦିନା ଚ ତେ
ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଦେବତାମାନେ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିବେ ନାହିଁ।' ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ନନ୍ଦି ଦ୍ୱାରା ଡାକାଯାଇଥିଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଂତଃପୁରେ ଦେଵା ଦଦୃଶୁର୍ଵିସ୍ମିତେକ୍ଷଣାଃ । ବ୍ରହ୍ମାଗତ୍ଯ ଦଦର୍ଶାଥ ଶଂକରଂ ଲୋକଶଂକରମ୍
ଦେବତାମାନେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆସିବା ଦେଖିଲେ ଓ ଲୋକଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଉଥିବା ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଗଣକୋଟିସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ସେଵିତଂ ମୋଦଶାଲିଭିଃ । ନଗ୍ନୈର୍ଵିରୂପୈଃ କୁଟିଲୈର୍ଧୂସରୈର୍ଵିକଟୈସ୍ତଥା
ହଜାର ହଜାର ଗଣମାନେ, ଆନନ୍ଦିତ ଅବସ୍ଥାରେ, ନଗ୍ନ, ବିକୃତ, ବାଙ୍କା, ଧୂସର ଓ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିରେ ସେଉଁଥିବାମାନେ, ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସହ ଦେଵୈଃ ପିତାମହଃ । ଉଵାଚ ଦେଵଦେଵେଶଂ ପଶ୍ଯାଵସ୍ଥାଂ ଦିଵୌକସାମ୍
ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପିତାମହ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେର ଅବସ୍ଥା ଦେଖନ୍ତୁ।'
କୃପାଂ କୁରୁ ମହାଦେଵ ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲ । ଦୁଷ୍ଟଦୈତ୍ଯଵଧାର୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ସମୁଦ୍ଯୋଗଂ ଵିଧେହି ଭୋଃ
ହେ ମହାଦେବ, ଆପଣ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ବହୁତ ଭଲପାଆନ୍ତି, ଦୟା କରନ୍ତୁ । ଦୁଷ୍ଟ ଦେତ୍ୟାଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଦୟାକରି ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତୁ ।
ସୋଽପି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୈନ୍ଯଶୋକସମନ୍ଵିତମ୍ । ତ୍ରିଦଶୈଃ ସହିତୈଃ ସର୍ଵୈରାଜଗାମ ହରେଃ ପଦମ୍
ସେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଭରିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ହରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ଗଲେ ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ସସୁରୋରଗକିନ୍ନରାଃ । ଜଯ ମାଧଵ ଦେଵେଶ ଜଯ ଭକ୍ତଜନାର୍ତିହନ୍
ସମସ୍ତ ଋଷି, ଦେବତା, ନାଗ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ: 'ଜୟ ମାଧବ, ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଭକ୍ତମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଜୟ ।'
ଵିଲୋକଯ ମହାଦେଵ ଲୋକଯସ୍ଵ ସ୍ଵସେଵକାନ୍ । ଇତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ଜଗଦୁଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ଶର୍ଵପୁରୋଗମାଃ
ହେ ମହାଦେବ, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ସେବକମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଦେଖନ୍ତୁ । ଏଭଳି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଶିବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, କହିଲେ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତମାକର୍ଣ୍ଯ ସୁରାଧିନାଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁରାର୍ତିଂ ପରିଚିଂତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ । ଜଗାଦ ଦେଵାଞ୍ଜଲଦୋଚ୍ଚଯା ଗିରା ଦୁଃଖଂ ତୁ ତେଷାଂ ପ୍ରଶମଂ ନଯନ୍ନିଵ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବମାନେ କେତେ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି ଦେଖି ଏବଂ ଭାବି, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ ହେଉଥିଲା ।
ଭୋ ବ୍ରହ୍ମଶର୍ଵେଂଦ୍ର ପୁରୋଗମାମରାଃ ଶୃଣ୍ଵଂତୁ ଵାଚଂ ଭଵତାଂ ହିତେରତାମ୍ । ଜାନେ ଦଶଗ୍ରୀଵକୃତଂ ଭଯଂ ଵସ୍ତନ୍ନାଶଯାମ୍ଯଦ୍ଯ କୃତାଵତାରଃ
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ମୋର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯାହା ଆପଣମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ କହୁଛି । ଦଶମୁଖ ରାବଣ ଯେଉଁ ଭୟ ଦେଇଛି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଆଜି ନାଶ କରିବି, ଏହି ପାଇଁ ଅବତାର ନେଇଛି ।
ପୁରୀ ତ୍ଵଯୋଧ୍ଯା ରଵିଵଂଶଜାତୈର୍ନୃପୈର୍ମହାଦାନମଖାଦିସତ୍କ୍ରିଯୈଃ । ପ୍ରପାଲିତା ଭୂତଲମଂଡନୀଯା ଵିରାଜତେ ରାଜତଭୂମିଭାଗୈଃ
ଅୟୋଧ୍ୟା ନଗରୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ରାଜାମାନେ ଶାସନ କରିଥିବା, ବଡ଼ ଦାନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ସତ୍କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା ପାଇଛି; ଏହି ନଗରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂମିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଛି ।
ତସ୍ଯାଂ ଦଶରଥୋ ରାଜା ନିରପତ୍ଯଃ ଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତଃ । ପାଲଯତ୍ଯଧୁନା ରାଜ୍ଯଂ ଦିକ୍ଚକ୍ରଜଯଵାନ୍ଵିଭୁଃ
ସେଠାରେ ଦଶରଥ ରାଜା, ସନ୍ତାନହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ଭରପୂର, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ, ଏବେ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି ।
ସ ତୁ ଵଂଦ୍ଯାଦୃଷ୍ଯଶୃଂଗାତ୍ପ୍ରାର୍ଥିତାତ୍ପୁତ୍ରକାମ୍ଯଯା । ପୁତ୍ରେଷ୍ଟ୍ଯାଂ ଵିଧିନା ଯଜ୍ଵା ମହାବଲସମନ୍ଵିତଃ
ସେ, ପୁଅ ପାଇବା ଆଶାରେ, ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ମୁନିଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ବିଧିମତ ଭାବେ ପୁତ୍ରେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ କରି, ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଲାଭ କଲେ ।
ତତୋଽହଂ ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ପୂର୍ଵଂ ତପସା ତେନ ଭୋଃ ସୁରାଃ । ପତ୍ନୀଷୁ ତିସୃଷୁ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଚତୁର୍ଧାପି ଭଵତ୍କୃତେ
ତାପରେ, ହେ ଦେବମାନେ, ସେ ରାଜାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଆହ୍ୱାନିତ ହୋଇଥିଲି; ତାଙ୍କ ତିନିଜଣ ପତ୍ନୀଙ୍କ ପ୍ରେମରେ, ଆପଣମାନଙ୍କର ଉପକାର ପାଇଁ ମୁଁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେବି ।
ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଭରତାଖ୍ଯା ସମନ୍ଵିତଃ । କର୍ତାସ୍ମି ରାଵଣୋଦ୍ଧାରଂ ସମୂଲ ବଲଵାହନମ୍
ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଭରତ ସହିତ, ମୁଁ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ମୂଳସହିତ ନାଶ କରିଦେବି ।
ଭଵଂତୋଽପି ସ୍ଵକୈରଂଶୈରଵତୀର୍ଯ ଚରଂତ୍ଵିହ । ଋକ୍ଷଵାନରରୂପେଣ ସର୍ଵତ୍ର ପୃଥିଵୀତଲେ
ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅଂଶରେ ଅବତରଣ କରି, ଭୂମିରେ ସମସ୍ତଠାରେ ଭାଲୁ ଓ ବାନର ରୂପ ଧାରଣ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରରାମାଶୁ ନଭସୀରିତଵାଙ୍ମୁନେ । ଦେଵାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସର୍ଵେ ସଂହୃଷ୍ଟମାନସାଃ
ଏଭଳି କହି ସେ ଚୁପ ହେଲେ, ତାଙ୍କର କଥା ଆକାଶରେ ଭାସିଗଲା; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ମହାତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ।
ତେ ଚକ୍ରୁର୍ଗଦିତଂ ଯାଦୃଗ୍ଦେଵଦେଵେନ ଧୀମତା । ସ୍ଵୈଃସ୍ଵୈରଂଶୈର୍ମହୀ ପୂର୍ଣା ଋକ୍ଷଵାନରରୂପିଭିଃ
ଦେବତାମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦେବତାଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ କାମ କଲେ; ଭୂମି ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଂଶରେ ଭରିଗଲା, ସେମାନେ ଭାଲୁ ଓ ବାନର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ।
ଯୋଽସୌ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାଦେଵୋ ଦେଵାନାଂ ଦୁଃଖନାଶକଃ । ସତ୍ଵମେଵ ମହାରାଜ ଭଗଵାନ୍କୃତଵିଗ୍ରହଃ
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ, ମହାଦେବ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ସେଇ ଭଗବାନ ଏବେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ।
ଭରତୋଽଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ ମହାମତେ । ତାଵକାଂଶାଦ୍ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଜନିତଶ୍ଚ ସୁରାର୍ଦ୍ଦନଃ
ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଭରତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଦଶମୁଖ ଦେତ୍ୟ ତୁମ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିଲେ ।
ପୂର୍ଵଵୈରାନୁବଂଧେନ ଜାନକୀଂ ହୃତଵାନ୍ପୁନଃ । ସ ତ୍ଵଯା ନିହତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସଜାତିମାନ୍
ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତା ଦ୍ୱାରା ସେ ପୁଣି ଜାନକୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ; ସେଇ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ ଦେତ୍ୟ ତୁମେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯପୁତ୍ରୋ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ର ସର୍ଵଲୋକୈକକଂଟକଃ । ପାତିତଃ ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵା ସୁଖମାପମହେଶ୍ଵର
ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ବିଘ୍ନ, ପଡ଼ିଗଲେ; ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ, ହେ ମହେଶ୍ୱର, ଏବେ ସୁଖ ପାଇଛି ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସୁଖଂ ତ୍ଵଦ୍ଯ ମୁନୀନାଂ ତାପସଂ ବଲମ୍ । ଶିଵାନି ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞାଃ ସୁସଂହିତାଃ
ଆଜି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ସୁଖ, ମୁନିମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛି।
ତ୍ଵଯି ରାଜ୍ଞି ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷମ୍ । ସୁଖଂ ପ୍ରପେଦେ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମଞ୍ଜଗଦ୍ଯୋନେ ନରୋତ୍ତମ
ହେ ମହାନ ରାଜା, ତୁମର ଶାସନରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ—ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ସୁଖ ପାଇଛନ୍ତି, ହେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ।