ଅନାଦିରାଦ୍ଯୋଜରରୂପଧାରୀ ହାରୀ କିରୀଟୀ ମକରଧ୍ଵଜାଭଃ । ଜଯଂ କରୋତୁ ପ୍ରସଭଂ ହତାରିଃ ସ୍ମରାରି ସଂସେଵିତପାଦପଦ୍ମଃ
ଅନାଦି, ପ୍ରାଚୀନ, ଜନ୍ମ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଧାରଣ କରୁଥିବା, ମାଳା ଓ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମକର ଧ୍ୱଜ ସମାନ ଚମକୁଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନୋଁକୁ ଦଳନ କରୁଥିବା, ମଦନ ଶତ୍ରୁ ଯେଉଁଠି ପାଦପଦ୍ମ ସେବନ କରେ, ସେ ଆମକୁ ଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମେଂଦ୍ରପ୍ରମୁଖା ମୁହୁଃ । ପ୍ରଣେମୁରରିନାଶେନ ପ୍ରୀଣିତା ରଘୁନାଯକମ୍
ଏଭଳି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ୱନ ହେବାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ।
ଇତି ସ୍ତୁତ୍ଯାତିସଂହୃଷ୍ଟୋ ରଘୁନାଥୋ ମହାଯଶାଃ । ପ୍ରୋଵାଚ ତାନ୍ସୁରାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରଣତାନ୍ନତକଂଧରାନ୍
ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି ଶ୍ରୀରାମ, ମହାୟଶସ୍ବୀ ଓ ରଘୁନାଥ, ନମ୍ର ଗଳା ନମାଇଥିବା ଦେବତାମାନୋଁକୁ ଦେଖି, ସେମାନୋଁକୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀରାମ ଉଵାଚ। ସୁରା ଵୃଣୁତ ମେ ଯୂଯଂ ଵରଂ କିଂଚିତ୍ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ଯଂ କୋଽପି ଦେଵୋ ଦନୁଜୋ ନ ଯକ୍ଷଃ ପ୍ରାପ ସାଦରଃ
ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ: ହେ ଦେବତାମାନେ, ତୁମେ ମୋ ପାଖରୁ ଯେଉଁ ଦୁର୍ଲଭ ଦାନ ଚାହଁ, ଯାହା କୌଣସି ଦେବ, ଦାନବ କିମ୍ବା ଯକ୍ଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଇନଥିଲେ, ତାହା ମାଗ।
ସୁରା ଊଚୁଃ। ସ୍ଵାମିନ୍ଭଗଵତଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତମସ୍ମାଭିରୁତ୍ତମମ୍ । ଯଦଯଂ ନିହତଃ ଶତ୍ରୁରସ୍ମାକଂ ତୁ ଦଶାନନଃ
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ଦଶମୁଖୀ ଆମର ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ୱନ ହୋଇଛି, ତେଣୁ ଆମେ ତୁମଠାରୁ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେୟ ପାଇଛୁ।
ଯଦାଯଦାଽସୁରୋଽସ୍ମାକଂ ବାଧାଂ ପରିଦଧାତି ଭୋଃ । ତଦା ତଦେତି କର୍ତଵ୍ଯମେତାଵଦ୍ଵୈରିନାଶନମ୍
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦାନବ ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ତାକୁ ନଶ୍ୱନ କରିବା।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୁନର୍ଵୀରଃ ପ୍ରୋଵାଚ ରଘୁନଂଦନଃ । ଶ୍ରୀରାମ ଉଵାଚ। ସୁରାଃ ଶୃଣୁତ ମଦ୍ଵାକ୍ଯମାଦରେଣ ସମନ୍ଵିତାଃ
ଏପରି କହି, ଶୂରବୀର ରଘୁନନ୍ଦନ ପୁଣି କହିଲେ: ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ: ହେ ଦେବତାମାନେ, ଆଦର ସହିତ ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ଭଵତ୍କୃତଂ ମଦୀଯୈର୍ଵୈଗୁଣୈର୍ଗ୍ରଥିତମଦ୍ଭୁତମ୍ । ସ୍ତୋତ୍ରଂ ପଠିଷ୍ଯତି ମୁହୁଃ ପ୍ରାତର୍ନିଶି ସକୃନ୍ନରଃ
ତୁମେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ତୁତି ରଚନା କରିଛ, ଯେଉଁଥିରେ ମୋର ଗୁଣ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ବେଳେ କିମ୍ବା ରାତିରେ, କିମ୍ବା ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିବ,
ତସ୍ଯ ଵୈରି ପରାଭୂତିର୍ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ଦାରୁଣା । ନ ଚ ଦାରିଦ୍ର୍ଯସଂଯୋଗୋ ନ ଚ ଵ୍ଯାଧିପରାଭଵୌ
ତାହାଙ୍କୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ପରାଜୟ ହେବ ନାହିଁ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କିମ୍ବା ରୋଗର ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ମଦୀଯଚରଣଦ୍ଵଂଦ୍ଵେ ଭକ୍ତିସ୍ତେଷାଂ ତୁ ଭୂଯସୀ । ଭଵିଷ୍ଯତି ମୁଦାଯୁକ୍ତେ ସ୍ଵାଂତେ ପୁଂସାଂ ତୁ ପାଠତଃ
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ମନରେ ମୋର ଚରଣ ଯୁଗଳ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଅଧିକ ହେବ ଓ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଆସିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୋଽଭଵତ୍ତୂଷ୍ଣୀଂ ନରଦେଵଶିରୋମଣିଃ । ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାସ୍ତେ ଯଯୁର୍ଲୋକଂ ସ୍ଵକଂ ସ୍ଵକମ୍
ଏଭଳି କହି ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଣେ ଚୁପ୍ଚାପ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ।
ରଘୁନାଥୋଽପି ଭ୍ରାତୄଂସ୍ତାନ୍ପାଲଯଂସ୍ତାତଵଦ୍ବୁଧାନ୍ । ପ୍ରଜାଃ ପୁତ୍ରାନିଵ ସ୍ଵୀଯାଲ୍ଲାଁଲଯଁଲ୍ଲୋକନାଯକଃ
ରଘୁନାଥ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାଇମାନେଂକୁ ବାପା ଭଳି ଦେଖୁଥିଲେ, ଏବଂ ଲୋକମାନେଂକୁ ନିଜ ପୁଅମାନେ ପରି ମମତାରେ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।
ଯସ୍ମିଞ୍ଛାସତି ଲୋକାନାଂ ନାକାଲମରଣଂ ନୃଣାମ୍ । ନ ରୋଗାଦି ପରାଭୂତିର୍ଗୃହେଷୁ ଚ ମହୀଯସୀ
ତାଙ୍କର ଶାସନକାଳରେ ଲୋକମାନେଂକ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉନଥିଲା, ଘରେ ରୋଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିପଦରେ କେହି ହାରି ନଥିଲେ।
ନେତିଃ କଦାପି ଦ୍ଦଶ୍ଯେତ ଵୈରିଜଂ ଭଯମେଵ ଚ । ଵୃକ୍ଷାଃ ସଦୈଵ ଫଲିନୋ ମହୀ ଭୂଯିଷ୍ଠଧାନ୍ଯକା
କେବେ ବି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଭୟ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା; ଗଛମାନେ ସବୁବେଳେ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ, ମାଟି ଅଧିକ ଧାନ୍ୟ ଦେଉଥିଲା।
ପୁତ୍ରପୌତ୍ରପରୀଵାର ସନାଥୀ କୃତଜୀଵନାଃ । କାଂତା ସଂଯୋଗଜସୁଖୈର୍ନିରସ୍ତଵିରହକ୍ଲମାଃ
ଲୋକମାନେ ପୁଅ, ପଉତା ଓ ପରିବାରରେ ଘିରିଥିଲେ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ଲାଗିଥିଲା; ସେମାନେ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ମିଳନର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ବିଚ୍ଛେଦର ଦୁଃଖ ନଥିଲା।
ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରୀରଘୁନାଥସ୍ଯ ପାଦପଦ୍ମକଥୋତ୍ସୁକାଃ । କଦାପି ପରନିଂଦାସୁ ଵାଚସ୍ତେଷାଂ ଭଵଂତି ନ
ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ରଘୁନାଥଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ, କେବେ ବି ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦା କଥା କହୁନଥିଲେ।
କାରଵୋଽପି କଦା ପାପଂ ନାଚରଂତି ମନସ୍ଯହୋ । ରଘୁନାଥକରାଘାତଦୁଃଖଶଂକାଭିଶଂସିନଃ
ମନରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ବି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଖରାପ କାମ କରୁନଥିଲେ, ରଘୁନାଥଙ୍କ ହାତର ଶାସନ ଭୟରେ।
ସୀତାପତିମୁଖାଲୋକ ନିଶ୍ଚଲୀଭୂତଲୋଚନାଃ । ଲୋକା ବଭୂଵୁଃ ସତତଂ କାରୁଣ୍ଯପରିପୂରିତାଃ
ସୀତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଅଡ଼ିଗ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତକି ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ କରୁଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତମସାପତ୍ନଂ ସମୃଦ୍ଧବଲଵାହନମ୍ । ଋଷିଭିର୍ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ରମ୍ଯଂ ହାଟକଭୂଷଣୈଃ
ସେ ରାଜ୍ୟଟି ଶତ୍ରୁବିହୀନ, ବହୁ ସେନା ଓ ଯାନ ଥିବା, ଖୁସି ଓ ସୁସ୍ଥ ଋଷିମାନେ ରହୁଥିବା, ସୁନାର ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ସଂପୁଷ୍ଟମିଷ୍ଟାପୂର୍ତାନାଂ ଧର୍ମାଣାଂ ନିତ୍ଯକର୍ତୃଭିଃ । ସଦା ସଂପନ୍ନସସ୍ଯଂ ଚ ସୁଵସୁକ୍ଷେତ୍ରସଂଯୁତମ୍
ସେଠାରେ ନିତ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ କର୍ମ ଓ ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ଫସଲ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉତ୍ତମ ଜମି ଥିଲା।
ସୁଦେଶଂ ସୁପ୍ରଜଂ ସ୍ଵସ୍ଥଂ ସୁତୃଣଂ ବହୁଗୋଧନମ୍ । ଦେଵତାଯତନାନାଂ ଚ ରାଜିଭିଃ ପରିରାଜିତମ୍
ସେ ଦେଶଟି ଭଲ, ଲୋକମାନେ ସ୍ୱସ୍ଥ, ଉତ୍ତମ ଘାସ ଓ ବହୁ ଗାଈ ଥିଲା; ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଧାରି ଧାରି ଲାଗିଥିଲା।
ସୁପୂର୍ଣା ଯତ୍ର ଵୈ ଗ୍ରାମାଃ ସୁଵିତ୍ତର୍ଦ୍ଧିଵିରାଜିତାଃ । ସୁପୁଷ୍ପକୃତ୍ରିମୋଦ୍ଯାନାଃ ସୁସ୍ଵାଦୁଫଲପାଦପାଃ
ସେଠାର ଗ୍ରାମମାନେ ସବୁବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଧନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୁଭ୍ର କୃତ୍ରିମ ବାଗିଚା ଓ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଫଳ ଥିବା ଗଛ ଥିଲା।
ସପଦ୍ମିନୀକକାସାରା ଯତ୍ର ରାଜଂତି ଭୂମଯଃ । ସଦଂଭା ନିମ୍ନଗା ଯତ୍ର ନ ଯତ୍ର ଜନତା କ୍ଵଚିତ୍
ସେଠାର ଭୂମି ଶାରଦା ପଦ୍ମ ଭରା ପୋଖରି ଓ ଜିଲ୍ଲାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ନଦୀମାନେ ସବୁବେଳେ ବହୁଥିଲେ, କେଉଁଠି ବି ଲୋକ ଅଭାବ ନଥିଲା।
କୁଲାନ୍ଯେଵ କୁଲୀନାନାଂ ଵର୍ଣାନାଂ ନାଧନାନି ଚ । ଵିଭ୍ରମୋ ଯତ୍ର ନାରୀଷୁ ନ ଵିଦ୍ଵତ୍ସୁ ଚ କର୍ହିଚିତ୍
ଉଚ୍ଚ ବଂଶର ଲୋକମାନେ ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରଖିଥିଲେ, କୌଣସି ଜାତିରେ ଦରିଦ୍ରତା ନଥିଲା; ନାରୀମାନେ କିମ୍ବା ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଭ୍ରମିତ ହେଉନଥିଲେ।
ନଦ୍ଯଃ କୁଟିଲଗାମିନ୍ଯୋ ନ ଯତ୍ର ଵିଷଯେ ପ୍ରଜାଃ । ତମୋଯୁକ୍ତାଃ କ୍ଷପା ଯତ୍ର ବହୁଲେଷୁ ନ ମାନଵାଃ
ନଦୀମାନେ କେବେ ବାଙ୍କା ଚାଲୁନଥିଲେ, ସେ ଦେଶରେ ଲୋକମାନେ କେବେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଉନଥିଲେ, ଗଭୀର ରାତିରେ କେଉଁଠି ବି ମଣିଷ ନଥିଲେ।
ରଜୋଯୁଜଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଯତ୍ର ନାଧର୍ମବହୁଲା ନରାଃ । ଧନୈରନଂଧୋ ଯତ୍ରାସ୍ତି ଜନୋ ନୈଵ ଚ ଭୋଜନେ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ରଜୋଗୁଣରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉନଥିଲେ, ପୁରୁଷମାନେ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହେଉନଥିଲେ; କେହି ଧନ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟରେ ଅନ୍ଧ ହେଉନଥିଲେ।
ଅନଯଃ ସ୍ଯଂଦନୋ ଯତ୍ର ନ ଚ ଵୈରାଜପୂରୁଷଃ । ଦଂଡଃ ପରଶୁକୁଦ୍ଦାଲଵାଲଵ୍ଯଜନରାଜିଷୁ
ସେଠାରେ ଅନ୍ୟାୟ ରଥ ନଥିଲା, ନା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସେବକ; କୌଣସି କୁହାଡ଼ି, କୁଦାଳ, ବା ପଖା ଧାରିରେ ଶାସନ ଆସୁନଥିଲା।
ଆତପତ୍ରେଷୁ ନାନ୍ଯତ୍ର କ୍ଵଚିତ୍କ୍ରୋଧୋପରୋଧଜଃ । ଅନ୍ଯତ୍ରାକ୍ଷିକଵୃଂଦେଭ୍ଯଃ କ୍ଵଚିନ୍ନ ପରିଦେଵନମ୍
ଛତା ତଳେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ବି କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ବାଧା ଦେଖାଯାଉନଥିଲା, ଦ୍ୟୁତ ଖେଳାଳି ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ବି କେହି ଦୁଃଖ କରୁନଥିଲେ।
ଆକ୍ଷିକା ଏଵ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଯତ୍ର ପାଶକପାଣଯଃ । ଜାଡ୍ଯଵାର୍ତା ଜଲେଷ୍ଵେଵ ସ୍ତ୍ରୀମଧ୍ଯା ଏଵ ଦୁର୍ବଲାଃ
ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ହାତରେ ଚକ୍କ ଧରି ଦୂତ କେଳି ଖେଳନ୍ତି, ଶିଥିଳତା କେବଳ ପାଣିରେ ଦେଖାଯାଏ, ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର ଦୁର୍ବଳତା ଥାଏ।
କଠୋରହୃଦଯା ଯତ୍ର ସୀମଂତିନ୍ଯୋ ନ ମାନଵାଃ । ଔଷଧେଷ୍ଵେଵ ଯତ୍ରାସ୍ତି କୁଷ୍ଠଯୋଗୋ ନ ମାନଵେ
ଯେଉଁଠି ନାରୀମାନେ କଠିନ ହୃଦୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେଠି ସେମାନେ ମଣିଷ ନୁହଁନ୍ତି; କୁଷ୍ଠ ରୋଗ କେବଳ ଔଷଧରେ ମିଳେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ।