ମାତଃ କ୍ଷମସ୍ଵ ଯଦଘଂ ମଯା କୃତମବୁଦ୍ଧିନା । ତ୍ଵତ୍ସଦୃଶ୍ଯଃ ପତିପରାଃ ସର୍ଵେଷାଂ ସାଧୁକାରିକାଃ
'ମା, ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନରେ ଯେ ଅପରାଧ କରିଛି, ଦୟାକରି ମାଫ କର; ତୁମ ପରି ପତିପରାୟଣ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର।'
ଜାନକ୍ଯାପି ମହାଭାଗା ଦେଵରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସାଦରମ୍ । ଆଶୀର୍ଭିରଭିଯୁଜ୍ଯାଥ ସମପୃଚ୍ଛଦନାମଯମ୍
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଜାନକୀ ଭରତଙ୍କୁ ଆଦର ସହ ଦେଖି, ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଖବର ନେଲେ।
ଵିମାନଵରମାରୂଢାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ନଭସୋଂଽଗଣେ । କ୍ଷଣାଦାଲୋକଯାଂଚକ୍ରେ ନିକଟେ ସ୍ଵପିତୁଃ ପୁରୀମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅତି ଶୋଭାମୟ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନିଜ ପିତାଙ୍କର ସହରକୁ ନିକଟରେ ଦେଖିଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ରାଜଧାନୀଂ ନିଜଲୋକନିଵାସିନୀମ୍ । ଜହର୍ଷ ମତିମାନ୍ଵୀରଶ୍ଚିରଦର୍ଶନଲାଲସଃ
ଶେଷ କହିଲେ— ନିଜ ଜନମାନ୍ୟ ସହରକୁ ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ପ୍ରବଳ ରାମ, ଯିଏ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଭରତୋଽପି ସ୍ଵକଂ ମିତ୍ରଂ ସୁମୁଖଂ ନଗରଂ ପ୍ରତି । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଚିଵଂ ନଗରୋତ୍ସଵସିଦ୍ଧଯେ
ଭରତ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସହର ପାଇଁ ନିଜ ବିଶ୍ୱାସୀ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଗରେ ପଠାଇଲେ, ସହରରେ ଉତ୍ସବର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ।
ଭରତ ଉଵାଚ। କୁର୍ଵଂତୁ ଲୋକାସ୍ତ୍ଵରିତଂ ରଘୁନାଥାଗମୋତ୍ସଵମ୍ । ମଂଦିରେ ମଂଦିରେ ରମ୍ଯଂ କୃତକୌତୁକଚିତ୍ରକମ୍
ଭରତ କହିଲେ— ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ରଘୁନାଥଙ୍କ ଆଗମନ ଉପଲକ୍ଷେ ଉତ୍ସବର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରକୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୋଭାର ସଜାଣାରେ ଭରିଦିଅନ୍ତୁ।
ଵିପାଂସୁକା ରାଜମାର୍ଗାଶ୍ଚଂଦନଦ୍ରଵସିଂଚିତାଃ । ପ୍ରସୂନଭରସଂକୢପ୍ତା ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାଵୃତାଃ
ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକୁ ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଛିଟିଏ ଓ ସୁକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳିରେ ଢାକିଦିଅନ୍ତୁ, ଫୁଲର ଢେର ଲଗାଇ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ଭରିଦିଅନ୍ତୁ।
ଵିଚିତ୍ରଵର୍ଣଧ୍ଵଜଭା ଚିତ୍ରିତାଖିଲସ୍ଵାଂଗଣାଃ । ମେଘାଗମେ ଧନୁରିଵ ପଶ୍ଯଂତ୍ଵେଵ ଵଲୀମୁଖାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଙ୍ଗନକୁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ କରନ୍ତୁ, ମେଘ ଆସିଲେ ଯେମିତି ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦେଖାଯାଏ, ସେଭଳି ଲୋକମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉ।
ପ୍ରତିଗେହଂ ତୁ ଲୋକାନାଂ କାରଯଂତ୍ଵଗରୂକ୍ଷଣମ୍ । ଯଦ୍ଧୂମଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶିଖିନୋ ନୃତ୍ଯଂ କୁର୍ଵଂତୁ ଲୀଲଯା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଲୋକମାନେ ଶୁଭ ଅଗ୍ନି ଜଳାନ୍ତୁ; ଧୂଆଁ ଦେଖି ଅଗ୍ନିପୂଜକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତୁ।
ହସ୍ତିନୋ ମମ ଶୈଲାଭାନାଧୋରଣସୁଯଂତ୍ରିତାନ୍ । ଵିଚିତ୍ରଯଂତୁ ବହୁଶୋ ଗୈରିକାଦ୍ଯୁପଧାତୁଭିଃ
ମୋର ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ଭାରୀ ହାତୀମାନେ ଶୁଭ ଦ୍ୱଜପତାକାରେ ଶୋଭିତ ହେଉ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ମାଟି ଓ ଖଣିଜଦ୍ରବ୍ୟରେ ବହୁଭାବରେ ସଜାଯାଉ।
ଵାଜିନଶ୍ଚିତ୍ରିତା ଭୂଯଃ ସୁଶୋଭଂତୁ ମନୋଜଵାଃ । ଯଦ୍ଵେଗଵୀକ୍ଷଣାଦେଵ ଗର୍ଵଂ ତ୍ଯଜତି ସ୍ଵର୍ହଯଃ
ଦ୍ରୁତ ଓ ଶୋଭାମୟ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସଜାଯାଉ; ସେମାନଙ୍କ ତେଜ ଦେଖି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅତି ଗର୍ବିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗର୍ବ ଛାଡ଼ିଦେବେ।
କନ୍ଯାଃ ସହସ୍ରଶୋ ରମ୍ଯାଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ । ଗଜୋପରି ସମାରୂଢା ମୁକ୍ତାଭିର୍ଵିକିରଂତୁ ଚ
ହଜାର ହଜାର ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାମାନେ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ମୋତି ବିକିରଣ କରନ୍ତୁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଃ ପାତ୍ରହସ୍ତାଶ୍ଚ ଦୂର୍ଵାହାରିଦ୍ରସଂଯୁତାଃ । ସୁଵାସିନ୍ଯୋ ମହାରାଜଂ ରାମଂ ନୀରାଜଯଂତୁ ତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ, ହାତରେ ପାତ୍ର ଧରି, ଦୁର୍ବା ଓ ହଳଦୀ ସହିତ, ସେମାନେ ମହାରାଜା ରାମଙ୍କୁ ଆରତି କରନ୍ତୁ।
କୌସଲ୍ଯାପୁତ୍ରସଂଯୋଗସଂଦେଶ ଵିଧୁରା ସତୀ । ହର୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତୁ ସୁକୃଶା ତଦୀକ୍ଷଣସୁଲାଲସା
କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ବିୟୋଗ ଖବରରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦେହରେ ଶିଥିଳା, ଏହି ଭକ୍ତିମୟୀ ରାଣୀ, ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁନ୍।
ଇତ୍ଯେଵମାଦିରଚନାଃ ପୁରଶୋଭାଵିଧାଯିକାଃ । କରୋତୁ ଜନତା ହୃଷ୍ଟା ରାମସ୍ଯାଗମନଂ ପ୍ରତି
ଏଭଳି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ସହରକୁ ଶୋଭାମୟ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ସୁମୁଖୋ ମଂତ୍ରଵିତ୍ତମଃ । ପ୍ରଯଯୌ ନଗରୀଂ କର୍ତୁଂ କୃତକୌତୁକତୋରଣାମ୍
ଶେଷ କହିଲେ— ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁମୁଖ ସହରକୁ ଯାଇ, ଉତ୍ସବର ଶୋଭାମୟ ତୋରଣ ତିଆରି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଗତ୍ଵାଥ ନଗରୀଂ ତାଂ ଵୈ ମଂତ୍ରୀ ତୁ ସୁମୁଖାଭିଧଃ । ଖ୍ଯାପଯାମାସ ଲୋକାନାଂ ରାମାଗମମହୋତ୍ସଵମ୍
ତାପରେ, ସେହି ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସୁମୁଖ ନାମକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ଆଗମନର ମହାଉତ୍ସବ ବିଷୟରେ ଘୋଷଣା କଲେ।
ଲୋକାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁରୀଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ରଘୁନାଥଂ ସୁହର୍ଷିତାଃ । ପୂର୍ଵଂ ତଦୀଯ ଵିରହତ୍ଯକ୍ତଭୋଗସୁଖାଦଯଃ
ରଘୁନାଥ ସହରକୁ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୋଗ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦସଂପନ୍ନାଃ ପଵିତ୍ରା ଦର୍ଭପାଣଯଃ । ଧୌତୋତ୍ତରୀଯଵଲିତା ଜଗ୍ମୁଃ ଶ୍ରୀରଘୁନାଯକମ୍
ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପବିତ୍ର, ହାତରେ ଦର୍ଭା ଧରିଥିବା, ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ରୀରଘୁନାୟକଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଗଲେ।
କ୍ଷତ୍ରିଯା ଯେ ଶୂରତମା ଧନୁର୍ବାଣଧରା ଵରାଃ । ସଂଗ୍ରାମେ ବହୁଶୋ ଵୀରା ଜେତାରୋ ଯଯୁରପ୍ଯମୁମ୍
ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସାହସୀ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ଵୈଶ୍ଯା ଧନସମୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ମୁଦ୍ରାଶୋଭିତପାଣଯଃ । ଶୁଭ୍ରଵସ୍ତ୍ରପରୀଧାନା ଅଭିଜଗ୍ମୁର୍ନରେଶ୍ଵରମ୍
ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ ବଣିକମାନେ, ହାତରେ ମୁଦ୍ରା ଝଲମଲାଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଶୂଦ୍ରା ଦ୍ଵିଜେଷୁ ଯେ ଭକ୍ତାଃ ସ୍ଵୀଯାଚାରସୁନିଷ୍ଠିତାଃ । ଵେଦାଚାରରତା ଯେ ଵୈ ତେଽପିଜଗ୍ମୁଃ ପୁରୀପତିମ୍
ଯେ ସୂଦ୍ରମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ଆଚାରରେ ଦୃଢ଼, ବେଦ ଆଚାରରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସହରର ନାଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଯେ ଯେ ଵୃତ୍ତିକରା ଲୋକାଃ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ କର୍ମଣ୍ଯଧିଷ୍ଠିତାଃ । ସ୍ଵକଂ ଵସ୍ତୁ ସମାଦାଯ ଯଯୁଃ ଶ୍ରୀରାମଭୂପତିମ୍
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଜିନିଷ ନେଇ, ଶ୍ରୀରାମ ଭୂପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ଭୂପତିସଂଦେଶାତ୍ପ୍ରମୋଦାପ୍ଲଵସଂଯୁତାଃ । ନାନା କୌତୁକସଂଯୁକ୍ତା ଆଜଗ୍ମୁର୍ମନୁଜେଶ୍ଵରମ୍
ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଆନନ୍ଦରେ ଭିଜିଥିବା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସ ସହିତ ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ରଘୁନାଥୋଽପି ସକଲୈର୍ଦୈଵତୈଃ ସ୍ଵସ୍ଵଯାନଗୈଃ । ପରୀତଃ ପ୍ରଵିଵେଶୋଚ୍ଚୈଃ ପୁରୀଂ ରଚିତମୋହନାମ୍
ଶେଷ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ଘିରି ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ମହିମା ଥିବା ମୋହନ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ।
ପ୍ଲଵଂଗାଃ ପ୍ଲଵନୈର୍ଯୁକ୍ତା ଆକାଶପଥଚାରିଣଃ । ସ୍ଵସ୍ଵଶୋଭାପରୀତାଂଗାଶ୍ଚାନୁଜଗ୍ମୁଃ ପୁରୋତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁ ବାନରମାନେ ଲାଫିବାର ଶକ୍ତି ଥିଲା ଏବଂ ଆକାଶ ମାଗରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ନିଜ ଶୋଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ସେମାନେ ମହାନଗରକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ପୁଷ୍ପକାଦଵରୁହ୍ଯାଶୁ ନରଯାନମଥାରୁହତ୍ । ସୀତଯା ସହିତୋ ରାମଃ ପରିଵାରସମାଵୃତଃ
ପୁଷ୍ପକ ଯାନରୁ ତୁରନ୍ତ ଅବତରି, ସୀତାଙ୍କ ସହ ଏବଂ ପରିବାର ସହିତ ରାମ ମାନବ ରଥରେ ବସିଲେ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ପ୍ରଵିଵେଶାଥ କୃତକୌତୁକତୋରଣାମ୍ । ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣାମୁତ୍ସଵୈଃ ପରୀଭୂଷିତାମ୍
ତାପରେ ସେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଉତ୍ସବ ତୋରଣ ଦ୍ୱାରରେ ଶୋଭିତ, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିବା, ଉତ୍ସବରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
ଵୀଣାପଣଵଭେର୍ଯାଦିଵାଦିତ୍ରୈରାହତୈର୍ଭୃଶମ୍ । ଶୋଭମାନଃ ସ୍ତୂଯମାନଃ ସୂତମାଗଧବଂଦିଭିଃ
ବୀଣା, ଢୋଳ, ଭେରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନିରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ସୂତ, ମାଗଧ, ବନ୍ଦିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ଜଯ ରାଘଵରାମେତି ଜଯ ସୂର୍ଯକୁଲାଂଗଦ । ଜଯ ଦାଶରଥେ ଦେଵ ଜଯତାଲ୍ଲୋକନାଯକଃ
ଜୟ ରାଘବ ରାମ! ଜୟ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ମଣି! ଜୟ ଦଶରଥଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପୁଅ! ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଥଙ୍କୁ ଜୟ!