ଅଥ ରାମସ୍ତଥେତି ବାଣମାଦାଯ ଵାଲିନମୁଵାଚ କିମିଷ୍ଟଂ ଦୀଯତାଂ ଵଦ
ତାପରେ ରାମ କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି,” ବାଣ ଧରି ବାଲିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମର କଣ ଇଚ୍ଛା? କହ, ମୁଁ ଦେବି।
କପିରୁଵାଚ- ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ମମ ସଦ୍ଗତିଂ ଦେହି
ବାନର କହିଲେ, “ଯଦି ପ୍ରଭୁ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ମୋତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ଦିଅ।
ଅଯଂ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତଥା ରକ୍ଷଣୀଯୋଂଽଗଦୋଽଥ ତାରା ଚ ମଯା ପାପିନାପରାଧଃ କୃତସ୍ତତ୍ଫଲମନୁଭୂତମ୍
ଏହି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର; ମୁଁ ସ୍ୱସ୍ଥ ଅଛି। ଏବଂ ତାରାଙ୍କୁ ନେଇ ମୋ ପାପ ଦ୍ୱାରା ଅପରାଧ ହୋଇଥିଲା, ତାହାର ଫଳ ମୁଁ ଭୋଗ କରିଛି।
ଅଥ ରାମଂ ପଶ୍ଯନ୍ନେଵ ଵାଲୀ ମମାର ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ଗତଃ
ତାପରେ ବାଲୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଅଥ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ରାଜ୍ଯେଽଭିଷିଚ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ଵନଂ ଵିଵେଶ
ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି, ରାମ ନିଜେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ତେନ ସହାଯେନ ଜଲଧିସମୀପଂ ଗତ୍ଵା କ୍ଵ ଲଂକା କ୍ଵ ସୀତା କ୍ଵ ଚାରାତିରିତି ସୁଗ୍ରୀଵମାହ ରାମଃ
ତାପରେ ସେ ସହଯୋଗୀ ସହିତ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଯାଇ, ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଲଙ୍କା କେଉଁଠି? ସୀତା କେଉଁଠି? ଶତ୍ରୁ କେଉଁଠି?'
ଅଥ ହନୁମାନାହ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଲଂକାଂ ଵିଚିତ୍ଯ ସୀତାଂ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵମଵଗତ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧଂ ସଂଧିର୍ଵା କର୍ତଵ୍ଯଃ ତଦୁଦଧିଲଂଘନାଯ କିଂଚିତ୍ସମାଦିଶତୁ ଭଗଵାନ୍
ତାପରେ ହନୁମାନ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି, ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ଜାଣିବି; ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ସମ୍ଧି କରାଯିବ। ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ପାଇଁ ଭଗବାନ କିଛି ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।'
ଅଥ ସୁଗ୍ରୀଵମାହ ରାମଃ । କଥମେତଦ୍ଘଟତ ଇତି
ତାପରେ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ?'
କପିରୁଵାଚ- ମମ ଵାନରା ଭଲ୍ଲୂପ୍ରମୁଖାଃ କୋଟିଶଃ ସଂତି
ବାନର କହିଲେ: 'ମୋ ବାନରମାନେ, ଭଲ୍ଲୂକ ଆଦି ମୁଖ୍ୟ ହୋଇ, କୋଟି କୋଟି ଅଛନ୍ତି।'
ଏକଂ ନିଯୁଜ୍ଯ ସର୍ଵମାକଲଯ୍ଯ ଯଥାଯୁକ୍ତଂ ତଥା କରଣୀଯମ୍
ଏକଜଣଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକଠା କରି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ କାମ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଥ ଜାଂବଵାନାହ । ହନୂମାନେକୋ ଗଚ୍ଛତୁ ବୁଧ୍ଯତୁ ଲଂକାମ୍
ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ କହିଲେ: 'ହନୁମାନ ଏକାକି ଯାଉନ୍ତୁ, ଲଙ୍କା ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।'
ଅଥ ହନୂମାନଗମଲ୍ଲଂକାପୁରଂ ଵିଚିତ୍ଯ ସୀତାମଶୋକଵନିକାଯାମାସୀନାଂ ତଥା ଚ ସଂଭାଷ୍ଯ ଵିଶ୍ଵାସଂ କୃତ୍ଵା ଵନଂ ବଭଂଜ ଵନରକ୍ଷକାଂଶ୍ଚ
ତାପରେ ହନୁମାନ ଲଙ୍କାପୁରକୁ ଯାଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି, ଅଶୋକବନରେ ବସିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ କଥା ହେଲେ, ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ବନ ଭଙ୍ଗ କଲେ ଏବଂ ବନରକ୍ଷକମାନେକୁ ପିଟିଲେ।
ବଦ୍ଧୋ ରକ୍ଷସା ଲଂକାଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଉତ୍ତରକୂଲଂ ଗତ୍ଵା ରାମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୃତ୍ତାଂତଂ କଥଯିତ୍ଵା ତୂଷ୍ଣୀମତିଷ୍ଠତ୍
ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇ, ଲଙ୍କାକୁ ଜଳାଇ, ଉତ୍ତର ପାରକୁ ଯାଇ, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଅଥ ରାମଃ ସର୍ଵୈର୍ଵିଚାରଯାମାସ ଜାଂବଵାନୁଵାଚ ରାମେଣ ଲଂକା କପିଭିର୍ଵିନଶ୍ଯତୀତି ନାରଦେନ ମମୋକ୍ତମ୍
ତାପରେ ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କଲେ; ଜାମ୍ବବାନ କହିଲେ: 'ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ବାନରମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ନଶ୍ଟ କରିବେ—ଏହି କଥା ମୋତେ ନାରଦ କହିଥିଲେ।'
ଅଥ ସାଗରୋତ୍ତରଣେ ଯତ୍ନତଯା ସ୍ଥେଯମ୍
ତାପରେ ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦରକାର।
ଅଥ ରାମଃ ଶଂକରମାରାଧ୍ଯ ସର୍ଵଂ ନିଵେଦଯିତ୍ଵା ତ୍ଵଦୁକ୍ତଂ କରୋମୀତି ଵଚନମୁକ୍ତ୍ଵା ଶିଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ଵ୍ଯଜିଜ୍ଞପତ୍
ତାପରେ ରାମ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇ, 'ଆପଣ କହିଥିବାଠାରେ ମୁଁ କାମ କରିବି' ବୋଲି କହି, ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶିର ନମାଇ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଏଵଂ ସ୍ତୁଵତୋ ରାମସ୍ଯ ପୁରତୋ ଲିଂଗମଧ୍ଯକୋପେତସ୍ତେଜୋମଯମୂର୍ତିରାଵିର୍ବଭୂଵ
ଏଭଳି ରାମ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତେଜୋମୟ ରୂପ ସହିତ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖାଦେଲା।
ଅଭଯଵାନଥ ପୁନଃ ପଦ୍ମାସନାସୀନମୁମାଧିଷ୍ଠିତାଂକମୀଶମାମୁକ୍ତସର୍ଵାଭରଣଂ ସୁକାଂତିକିରୀଟିନଂ ହୈମଵତୀକଟିସ୍ପର୍ଶଂ କରଦ୍ଵଯେନାଭଯଵରପ୍ରଦଂ ତରଂଗିତାନେକଦିଶାଭିଃ । ପୂର୍ଣତେଜସ୍ଵିନଂ ହାସମୁଖଂ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନଂ ଦଦର୍ଶ ରାମଃ
ତାପରେ ଭୟହୀନ ହୋଇ, ରାମ ଦେଖିଲେ—ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା, ଉମାଙ୍କୁ ଆଂକ ରଖିଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ହିମାଳୟ କନ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଟି ଛୁଇଁଥିବା, ଦୁଇ ହାତରେ ଅଭୟ ଓ ବର ଦେଉଥିବା, ଅନେକ ଦିଗରେ ତେଜ ଛଡ଼ାଉଥିବା, ପୂର୍ଣ୍ଣ ତେଜସ୍ୱୀ, ହସୁଥିବା ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ମୁହଁ।
ପରମେଶିତାରଂ ନନାମ ବଦ୍ଧାଂଜଲିପୁନଶ୍ଚ ଦଂଡଵତ୍ପପାତ
ରାମ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ପୁଣିଥରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଅଥ ରାମଂ ପରମେଶ୍ଵରୋଽପି ଵରଂ ଵୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଵରଦୋଽହମିତ୍ଯୁକ୍ତଵାନ୍
ତେବେ ପରମେଶ୍ୱର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ଦେଉଥିବା ବର ଚୟନ କର।
ରାମ ଉଵାଚ- ଲଂକାଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ସମୁଦ୍ରତରଣେ ଉପାଯମେକଂ ମମ ଦେହି ଶଂଭୋ
ରାମ କହିଲେ, “ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ, ସମୁଦ୍ର ଅଟକା ଅଟକା ଯିବା ପାଇଁ ମୋତେ ଏକ ଉପାୟ ଦିଅ, ହେ ଶମ୍ଭୁ।
ଶଂଭୁରୁଵାଚ- ମମାଜଗଵଂ ଧନୁରସ୍ତି ତତ୍କାଲରୂପମଵିକଲ୍ପଂ ଵା ଭଵତି । ତଦାରୁହ୍ଯ ସମୁଦ୍ରଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ଲଂକାମାପ୍ନୁହି
ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ, “ମୋର ନିଜ ଶିଙ୍ଗରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଧନୁଷ ଅଛି, ଏହା ଯେକୌଣସି ଆକାର ନେଇପାରେ। ଏହାକୁ ଚଢ଼ି ସମୁଦ୍ର ଅଟକି ଲଙ୍କାକୁ ପହଞ୍ଚ।
ରାମସ୍ତଥେତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ସସ୍ମାରାଜଗଵମ୍
ରାମ ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି ଶିଙ୍ଗ ଧନୁଷକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଆଗତଂ ଧନୁସ୍ତତଶ୍ଚ ରାମୋଽପୂଜଯତ୍
ତାପରେ ଧନୁଷ ଆସିଗଲା ଏବଂ ରାମ ଏହାକୁ ପୂଜିଲେ।
ଅଥ ହରୋ ଧନୁରାଦାଯ ରାମାଯ ଦତ୍ତଵାନ୍
ତେବେ ହରା ଧନୁଷଟିକୁ ନେଇ ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ରାମୋଽପି ଜଲଧାଵପାତଯତ୍
ରାମ ଏହି ଧନୁଷକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଆରୁରୁହୁଃ ସର୍ଵେ ଵାନରା ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ଚ ଷଷ୍ଟିପରାର୍ଦ୍ଧଂ ତେଷାମସଂଖ୍ଯେଷୁ ଵାନରେଷୁ ଧନୁରାରୂଢେଷୁ ନିକାମଂ ଯଯୌ
ସମସ୍ତ ବାନର, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ଧନୁଷ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ; ଅଗଣିତ ବାନର ଧନୁଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଧନୁସ୍ତଟଂ ଵାନରାଶ୍ଚ ତତସ୍ତତୋ ଗତ୍ଵା ନିରୀକ୍ଷଯାମାସୁଃ
ବାନରମାନେ ଧନୁଷର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏଠୁ ସେଠୁ ଘୁଞ୍ଚି ଦେଖିଲେ।
ଅଥାତିକାଯୋ ନାମ ରକ୍ଷଃ କପିବଲମାଲୋକ୍ଯ ରାଵଣାଯୋକ୍ତଵାନ୍
ତେବେ ଅତିକାୟ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ବାନରମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖି ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହେ ମହାଦେଵ ମହାଭୂତଗ୍ରାସ ମହାପ୍ରଲଯକାରଣ ମହାହିଭୂଷଣ ମହାରୁଦ୍ର ଶଂକର ପରମେଶ୍ଵର ଵିରୂପାକ୍ଷ ନାଗଯଜ୍ଞୋପଵୀତକରି କୃତ୍ତିଵସନ ବ୍ରହ୍ମଶିରଃ କପାଲମାଲାଭରଭୂଷଣ –ନରକାସ୍ଥିଭୂଷଣଭସିତ ପରନାରାଯଣପ୍ରିଯ ଶୁଭଚରିତ ପଂଚବ୍ରହ୍ମାଦିଦେଵ ପଂଚାନନ ଚତୁର୍ଵଦନ ଵେଦଵେଦ୍ଯ ଭକ୍ତସୁଲଭା ଭକ୍ତଦୁର୍ଲଭ ପରମାନଂଦଵିଜ୍ଞାନ ପର ପୂଷଦଂତପାତନ ଦକ୍ଷଶିରଶ୍ଛେଦନ ବ୍ରହ୍ମପଂଚମଶିରୋହରଣ ପାର୍ଵତୀଵଲ୍ଲଭ ନାରଦୋପଗୀଯମାନ ଶୁଭଚରିତ ଶର୍ଵ ତ୍ରିନେତ୍ର ତ୍ରିଶୂଲଧର ପିନାକପାଣେ କପର୍ଦିନ୍ନନେକରୂପଧର ଵୃଷଭଵାହନ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଂକାଶ ଚତୁର୍ଭୁଜ ନାନାଯୁଧ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତେ ଈଶ୍ଵର ଦେଵପତେ ଗଂଗାଧର ତ୍ରିପୁରହର ଶ୍ରୀଶୈଲନିଵାସ କାଶୀନାଥ କେଦାରେଶ୍ଵର ଭୂଷଣସିଦ୍ଧେଶ୍ଵର ଗୋକର୍ଣେଶ୍ଵର କନଖଲେଶ୍ଵର ପର୍ଵତେଶ୍ଵର ଚକ୍ରପ୍ରଦ ବାଣଚିଂତାପାଦକ ମୁରହର ପୂଜିତଚରଣକମଲ ସୋମସୋମଭୂଷଣ ସର୍ଵଜ୍ଞ ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯ ଜଗନ୍ମଯ ନମସ୍ତେ ନମସ୍ତେ
ହେ ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ପଞ୍ଚଭୂତଙ୍କୁ ଗ୍ରସଣ କରୁଥିବା, ମହାପ୍ରଳୟର କାରଣ, ବଡ଼ ସାପ ଭୂଷଣ ହୋଇଥିବା, ମହାରୁଦ୍ର, ଶଙ୍କର, ପରମେଶ୍ୱର, ବିରୂପାକ୍ଷ, ନାଗ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡମାଳା ଧାରଣ କରୁଥିବା, ନରକର ଅସ୍ଥି ଓ ଭସ୍ମ ଭୂଷିତ, ପରନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଶୁଭ ଚରିତ୍ର, ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଦେବତା, ପଞ୍ଚମୁଖୀ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ, ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତ, ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜ, ତଥା ଦୁର୍ଲଭ, ପରମ ଆନନ୍ଦ ଓ ଜ୍ଞାନର ମୂଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା, ଦକ୍ଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ମୁଣ୍ଡ ହରଣ କରିଥିବା, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଗାଯାଯାଉଥିବା, ଶର୍ବ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ପିନାକ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଜଟାଧାରୀ, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବୃଷଭବାହନ, ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି, ଈଶ୍ୱର, ଦେବମୁଖ୍ୟ, ଗଙ୍ଗାଧର, ତ୍ରିପୁରାସୁର ନାଶକ, ଶ୍ରୀଶୈଳବାସୀ, କାଶୀନାଥ, କେଦାରେଶ୍ୱର, ଭୂଷଣସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର, ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର, କନଖଳେଶ୍ୱର, ପର୍ବତେଶ୍ୱର, ଚକ୍ରଦାତା, ବାଣଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦୂର କରୁଥିବା, ମୁରାସୁର ନାଶକ, ଚରଣକମଳ ପୂଜିତ, ସୋମ ଓ ସୋମଭୂତି ଭୂଷିତ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ, ନମସ୍କାର କରେ।