ଵସ୍ତ୍ରମଂତ୍ରଃ । ଦାମୋଦର ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ତ୍ରାହି ମାଂ ଭଵସାଗରାତ୍ । ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ଗୃହାଣ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ବସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର: ଦାମୋଦର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମୋତେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ଯେଇଁ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ଦେଉଛି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ଉପଵୀତମଂତ୍ରଃ । ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ସୁଗଂଧୀନି ମାଲତ୍ଯାଦୀନି ଵୈ ପ୍ରଭୋ । ମଯା ଦତ୍ତାନି ଦେଵେଶ ପ୍ରୀତିତଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍
ଉପବୀତ ମନ୍ତ୍ର: ମାଳତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ମୁଁ ଦେଉଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଦୟାକରି ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ପୁଷ୍ପମଂତ୍ରଃ । ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଗୃହ୍ଯତାଂ ନାଥ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯୈଃ ସମନ୍ଵିତମ୍ । ସର୍ଵୈ ରସୈଃ ସୁସଂପନ୍ନଂ ଗୃହାଣ ପରମେଶ୍ଵର
ପୁଷ୍ପ ମନ୍ତ୍ର: ନାଥ, ଭୋଜନ ଓ ଭକ୍ଷ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ସହିତ ସମସ୍ତ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଉଛି, ପରମେଶ୍ୱର, ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ନୈଵେଦ୍ଯମଂତ୍ରଃ । ପୂଗାନି ନାଗପତ୍ରାଣି କର୍ପୂରସହିତାନି ଚ । ମଯା ଦତ୍ତାନି ଦେଵେଶ ତାଂବୂଲଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍
ନୈବେଦ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର: ପୁଗଫଳ, ନାଗପତ୍ର ଓ କର୍ପୂର ସହିତ ତାମ୍ବୁଳ ମୁଁ ଦେଉଛି, ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ଦୟାକରି ଏହି ତାମ୍ବୁଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ତାଂବୂଲମଂତ୍ରଃ । ଧୂପଂ ଦତ୍ଵା ଗୁରୁଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୁଗ୍ଗୁଲଂ ଘୃତମିଶ୍ରିତମ୍ । ଏଵଂ ପୂଜା ପ୍ରକର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ଘୃତେନ ଦୀପମାଚରେତ୍
ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଧୂପ ଦେଇ, ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଓ ଘିଅ ମିଶାଇ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ଘିଅର ଦୀପ ଜଳାଇବା ଦରକାର।
ଵିଵିଧଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଦୀପଂ କୃତ୍ଵା ସମାହିତଃ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣସ୍ଯାଗ୍ରେ ତୁଲସୀଵନସନ୍ନିଧୌ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ରହି, ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ଆଗରେ ତୁଳସୀ ଜଙ୍ଗଲର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୀପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅର୍ଘଂ ତତ୍ର ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ଦେଵଦେଵାଯ ଚକ୍ରିଣେ । ନଵମ୍ଯାଂ ନାଲିକେରେଣ ପୁତ୍ରାର୍ଥମର୍ଘମୁତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ନବମୀ ତିଥିରେ ପୁଅ ପାଇଁ ନାଡ଼ିଆ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର।
ଦଶମ୍ଯାଂ ବୀଜପୂରଂ ତୁ ଧର୍ମକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ଦାଡିମେନ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ନାଶଯେତ୍ସଦା
ଦଶମୀ ତିଥିରେ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବିଜପୁରା ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଦାଡିମ୍ବ ଦେଇ ସଦା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂର କରିବା ଦରକାର।
ସପ୍ତଧାନ୍ଯେନ ସଂଯୁକ୍ତଂ ଵଂଶପାତ୍ରେଣ ନାରଦ । ଫଲସପ୍ତକସଂଯୁକ୍ତଂ ପତ୍ରଂ ପୂଗସମନ୍ଵିତମ୍
ହେ ନାରଦ, ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ, ବାଁସର ପାତ୍ର, ସାତ ପ୍ରକାର ଫଳ ଓ ପୁଗା ସହିତ ପତ୍ର ଏକାଠି କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵସ୍ତ୍ରେଣାଚ୍ଛାଦିତଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵସ୍ଯାଗ୍ରେ ନିଵେଦଯେତ୍ । ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଵିପେଂଦ୍ର ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକାଗ୍ରମାନସଃ
ଏହାକୁ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଦେବା ପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଆଗରେ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ୍। ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ।
ତୁଲସୀସହିତୋ ଦେଵ ସଦା ଶଂଖେନ ସଂଯୁତମ୍ । ଗୃହାଣାର୍ଘଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ଦେଵଦେଵ ନମୋସ୍ତୁତେ
ହେ ଦେବ, ତୁଳସୀ ଓ ସଦା ଶଂଖ ସହିତ ମୋତେ ଯେଉଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି, ତାହା ଗ୍ରହଣ କର। ହେ ଦେବଦେବ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ଅର୍ଘମଂତ୍ରଃ । ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସହ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ପ୍ରାର୍ଥଯେଦ୍ଦେଵଦେଵେଶଂ ଵ୍ରତସଂପୂର୍ତିସିଦ୍ଧଯେ
ଏଭଳି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ବ୍ରତ ପୂରଣ ଓ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଉପୋଷିତୋଽହଂ ଦେଵେଶ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତଃ । ଵ୍ରତେନାନେନ ଦେଵେଶ ତ୍ଵମେଵଶରଣଂ ମମ
ହେ ଦେବଦେବ, ମୁଁ ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧ ରହିତ ଭାବେ ଉପବାସ କରିଛି। ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।
ଗୃହୀତେଽସ୍ମିନ୍ଵ୍ରତେ ଦେଵ ଯଦପୂର୍ଣଂ କୃତଂ ମଯା । ସର୍ଵଂ ତଦସ୍ତୁ ସଂପୂର୍ଣଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜନାର୍ଦନ
ହେ ଦେବ, ଏହି ବ୍ରତରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି, ସେ ସବୁ ତୁମର କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
ନମଃ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷ ନମସ୍ତେ ଜଲଶାଯିନେ । ଇଦଂ ଵ୍ରତଂ ମଯାଚୀର୍ଣଂ ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ କେଶଵ
ହେ କମଳନୟନ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଜଳଶାୟୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ବ୍ରତ ମୁଁ ତୁମର କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି, ହେ କେଶବ।
ଅଜ୍ଞାନତିମିରଧ୍ଵଂସିନ୍ଵ୍ରତେନାନେନ କେଶଵ । ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଦୃଷ୍ଟିପ୍ରଦୋ ଭଵ
ହେ କେଶବ, ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାର ନାଶ କରୁଥିବା, ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୟାଳୁ ହେଉ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ।
ତତୋ ଜାଗରଣଂ ରାତ୍ରୌ ଗୀତପୁସ୍ତକଵାଚନମ୍ । ନାଦ ନୃତ୍ଯକଲାଭିଜ୍ଞୈଃ ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନୈଃ ସୁଭୋଭନୈଃ
ତାପରେ ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା, ଗୀତ ଗାଇବା, ପୁସ୍ତକ ପଢିବା, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଗଳ୍ପ ଓ ଶୁଭ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍।
ଵିଭାତାଯାଂ ତୁ ଶର୍ଵର୍ଯାମୁଦିତେ ଵିମଲେ ରଵୌ । ନିମଂତ୍ର୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଚ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍
ରାତି ଶେଷ ହେଲେ ଓ ପବିତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଯଥାକାମଂ ପାଯସେନ ଘୃତେନ ଚ । ତାଂବୂଲପୁଷ୍ପଗଂଧାଦି ଦକ୍ଷିଣାଭିଃ ସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହାପରେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ପାୟସ ଓ ଘିଅ ସହିତ, ତାମ୍ବୁଳ, ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍।
ଉପଵୀତାନି ଵାସାଂସି ଦତ୍ଵା ମାଲାଂ ଚ ଚଂଦନମ୍ । ଦାଂପତ୍ଯତ୍ରିତଯଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରଭୂଷଣ କୁଂକୁମୈଃ
ଉପବୀତ, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ, ତିନି ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଭୂଷଣ ଓ କୁଙ୍କୁମ ସହିତ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଦରକାର।
ଵଂଶପାତ୍ରାଣି ଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵିରୂଢୈଃ ପରିପୂରଯେତ୍ । ନାଲିକେରୈଶ୍ଚ ପକ୍ଵାନ୍ନୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଃ ଫଲୈଃ
ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ବାଁସର ପାତ୍ରକୁ ଅଙ୍କୁରିତ ଧାନ୍ୟ, ନାଡ଼ିଆ, ପକା ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳରେ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସପତ୍ନୀକଂ ଗୁରୁଂ ତତ୍ର ଵସ୍ତ୍ରାଣି ପରିଧାପଯେତ୍ । ଵିଭୂଷଣାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଗଂଧମାଲ୍ଯୈଃ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ସେଠାରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ଦେବା ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ସର୍ଵୋପସ୍କରସଂଯୁକ୍ତାଂ ଗାଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍ । ସଦକ୍ଷିଣାଂ ସଵସ୍ତ୍ରାଂ ଚ ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ, ସହିତ ଦକ୍ଷିଣା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇଦିଅ; ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ତୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହୁଛି, ଶୁଣ।
ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ନାତାନାଂ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ସ ଲଭେତ୍ସର୍ଵଂ ଦେଵଦେଵପ୍ରସାଦତଃ
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ତାହା ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେବଦେବଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ଲୋକ ଲାଭ କରେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଵିପୁଲାନ୍ଭୋଗାନ୍ସର୍ଵକାମାନ୍ମନୋରମାନ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମାପ୍ନୋତି ଅଂତେ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରସାଦତଃ
ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ମନୋରମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ବ୍ରହ୍ମନ୍ସଂଵତ୍ସରାଖ୍ଯସ୍ଯ ଦୀପସ୍ଯ ଵିଧିମୁତ୍ତମମ୍ । ସର୍ଵଵ୍ରତପ୍ରଧାନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପ୍ରଵଦସ୍ଵ ମେ
ନାରଦ କହିଲେ — ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଯେଉଁ ସଂବତ୍ସର ନାମକ ଦୀପବ୍ରତ, ତାହାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ମହିମା ମୋତେ କହ।
ଯେନ ଵ୍ରତାନି ସର୍ଵାଣି କୃତାନ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ସଫଳ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ - ଵଦାମି ତଵ ଦେଵର୍ଷେ ରହସ୍ଯଂ ପାପନାଶନମ୍ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମହା ଗୋଘ୍ନୋ ମିତ୍ରଘ୍ନୋ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ — ଦେବଋଷି, ମୁଁ ତୋତେ ଏହି ପାପ ନାଶକ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିବି; ଯାହା ଶୁଣିଲେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା, ଗୋହତ୍ୟା, ବନ୍ଧୁଦ୍ରୋହ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ—
ଵିଶ୍ଵାସଘାତୀ କ୍ରୂରାତ୍ମା ମୁକ୍ତିମାପ୍ନୋତି ଶାଶ୍ଵତୀମ୍ । ଶତଂ କୁଲାନାମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା, କ୍ରୁର ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଶତାଧିକ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତଦହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଦୀପଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍ । ସଂଵତ୍ସରପ୍ରମାଣସ୍ଯ ଵିଧିଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯମେଵ ଚ
ଏହିପରି, ମୁଁ ଏବେ ତୋତେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୀପବ୍ରତ, ଏହାର ବାର୍ଷିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ମହିମା ବିସ୍ତାରରେ କହିବି।