ନାରଦୋପ୍ଯନୁମେନେ
ନାରଦ ମଧ୍ୟ ସେଥିରେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
ଉଵାଚ ଶ୍ଵଃ ପରାହ୍ଣେ ଚ କ୍ଷତ୍ତ୍ରଵିଵାହଶ୍ଚ ଭଵେଦତଃ ସ୍ଵଯଂ ଵରାର୍ଥଂ ନୃପା ଆଗଚ୍ଛଂତୁ ତନ୍ନୃପଦୂତାନ୍ପ୍ରେଷଯ
ସେ କହିଲେ, 'ଆସନ୍ତା କାଲି କିମ୍ବା ପରଦିନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିବାହ ହେଉ; ତେଣୁ ବର ପାଇଁ ରାଜାମାନେ ନିଜେ ଆସନ୍ତୁ। ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକିବା ପାଇଁ ଦୂତ ପଠା।'
ଅଥ ରାଜା ଦଶରଥାନୁମତେନ ସର୍ଵାନେଵ ନୃପାନାଗମଯ୍ଯାଚିଂତଯତ୍ କଥଂ ସର୍ଵାନେଵ ତିରସ୍କୃତ୍ଯ ଵୈଦେହୀ ରାମାଯ ଦେଯେତି
ତାପରେ ରାଜା, ଦଶରଥଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଓ ଚିନ୍ତା କଲେ, କିପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏଡ଼ି ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେବେ।
ଅଥ ରାତ୍ରୌ ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ନିଦ୍ରାଲୁରପି ନ ନିଦ୍ରାମାପ
ତାପରେ ରାତିରେ ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଘୁମ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୟନ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଜଜାପ ଶତରୁଦ୍ରିଯଂ ଜୁହାଵ ଚ ତେନୈଵ କାମାହୁତୀଃ ପ୍ରାସ୍ତୁଵଚ୍ଚ ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ
ସେ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପାଠ କଲେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ କାମାହୁତି ଦେଲେ, ଏବଂ ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଅଥ ତାଦୃଶ ଏଵ ମହେଶ୍ଵରସ୍ତତ୍ର ପ୍ରାଦୁରଭୂତ୍
ତାପରେ, ଏଭଳି ଦ୍ୟାନ କରିବା ସମୟରେ ମହେଶ୍ୱର ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଅଥ ରାଜା ନମସ୍କୃତ୍ଯାସ୍ତୁଵୀତ
ତାପରେ, ରାଜା ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଇତି ସ୍ତୋତ୍ରମାକର୍ଣ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଭଵୋ ରାଜାନମୁଵାଚ ଵରଦୋଽହଂ ଵରଂ ଵୃଣୁ
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ ଭବ କହିଲେ—'ମୁଁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମାଗ।'
ରାଜୋଵାଚ ଶ୍ରୀମନ୍ମମ କନ୍ଯା ଵୈଦେହୀ ରାମାଯ ଦିତ୍ସିତା ସ୍ଵଯଂଵରେ କୁଲରୂପବଲୋତ୍ସାହ ସଂପନ୍ନାନେକଭୂପରାକ୍ଷସଵିପ୍ରାଦିସର୍ଵପ୍ରାଣିସମାଗମେ ରାମାଧିକବଲୋ ଯଦି ତାମଗ୍ରହୀଷ୍ଯତ୍ ତଦା ଵଚନମନୃତଂ ମମ ପାପଂ ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି
ରାଜା କହିଲେ—'ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଝିଅ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂବରରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ। ସେ କୁଳ, ରୂପ, ବଳ, ଉତ୍ସାହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଅନେକ ରାଜା, ରାକ୍ଷସ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ରାମଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କେହି ତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବେ, ତେବେ ମୋ କଥା ମିଥ୍ୟା ହେବ ଏବଂ ମୋତେ ପାପ ଲାଗିବ।'
ପ୍ରତ୍ଯୁତ ଦଶରଥୋଽପି ସର୍ଵାନେଵାଗତାନ୍ଵିଜେତୁମଲଂ କ୍ଷତ୍ରକଦନଶ୍ଚ ରାମୋ ଯଦ୍ଯାଯାସ୍ଯତି ତର୍ହି ମମ ସୁତାଂ କିଂ କରିଷ୍ଯତି ଵା କିଂକିଂ ଵା ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯତି କୀଦୃଶଂ କାରଯିଷ୍ଯତି ମମ କିଂଵା କରିଷ୍ଯତି ସର୍ଵଥା ହି ପ୍ରଭୂତବଲଵାହନୋ ନରପତିରଶେଷମପି ତ୍ରିଭୁଵନଂ ହନ୍ଯାତ୍ କିମୁତ ମାମଲ୍ପସତ୍ଵଂ କିମୁତ ବହୁନା ଭଵାନେଵ ଶରଣଂ ମମୋପାଯଂ ଵଦ ଯଥା ଵିଵାହେ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ରାମଶ୍ଚ ଜାମାତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଶଂଭୁରପି ତଥା କରୋମୀତ୍ଯୁଵାଚ
ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ—'ଏହିପରି ହେବ, ମୁଁ ଏହିପରି କରିବି।'
ରାମ ଏଵ ନାଥଃ ସୀତାଯା ଭଵିଷ୍ଯତି ରାମଂ ଚ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଦ୍ଯୈଵ କରିଷ୍ଯାମି ଗୃହାଣାଜଗଵଂ ଧନୁରିଦମ୍
'ସୀତାଙ୍କ ନାଥ କେବଳ ରାମ ହେବେ। ଆଜି ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରି, ଏହି ଧନୁଷ ତୁମକୁ ଦେଇଯିବି।'
ରାଜୋଵାଚ- କିମେତେନାଜଗଵେନ ଧନୁଷା ସ୍ଵଯଂଵରେ ସୀତାଂ ରାମଂ ପ୍ରାପଯ
ରାଜା କହିଲେ—'ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂବରରେ ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରାନ୍ତୁ।'
ଶଂକର ଉଵାଚ- ଇଦଂ ଧନୁରସଜ୍ଯଂ ମେ ଯସ୍ତୁ ସଜ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯତି ତସ୍ମୈ ଦେଯା ମଯା ସୀତା ପ୍ରତିଜ୍ଞାମେଵମାଚର
ଶଙ୍କର କହିଲେ—'ମୋ ଏହି ଧନୁଷ ଅସଜ୍ୟ। ଯିଏ ଏହାକୁ ସଜ୍ୟ କରିପାରିବ, ସେଠିକୁ ମୁଁ ସୀତାକୁ ଦେବି। ଏହି ପ୍ରତିଞ୍ଜା ରଖ।'
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଗଣୈରଂତର୍ଦଧେ ହରଃ । ଅଥାଦାତୁଂ ଧନୂ ରାଜା ନ ଶଶାକାତିଯତ୍ନତଃ
ଏଭଳି କହି, ଭଗବାନ୍ ହର ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ, ରାଜା ବହୁତ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଧନୁଷ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥୋଜ୍ଜ୍ଵଲଂ ଶତସହସ୍ରଗଜବଲଂ ସମାହୂଯ ଗୃହାଣେତ୍ଯୁଵାଚ
ତାପରେ, ଶତସହସ୍ର ହାତୀର ବଳ ଏକଠା କରି, 'ଏହାକୁ ଉଠା' ବୋଲି କହିଲେ।
ସ ଚାପି ମାତୁଲଂ ନତ୍ଵାଟ୍ଟହାସଂ କୃତ୍ଵୋତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯ ଧନୁର୍ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ କରାଭ୍ଯାମୁଦ୍ଦଧାର ଜାନୁପର୍ଯଂତଂ ମାତୁଲୋ ମାରୀଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଏକାକୀ ଵିପ୍ରଵେଷଂ କୃତ୍ଵା ଵିଦେହମଯାଚତ ଵୈଶ୍ଵଦେଵାଂତେ ପ୍ରାପ୍ତମତିଥିଂ ମାମଵୈହି
ସେ ମାମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଜୋରରେ ହସି, ଦୁଇ ହାତରେ ଧନୁଷ ଉଠାଇ ଜାଙ୍ଘ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଗଲେ। ମାମା ମାରୀଚ ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶ ଧରି, ଭିଦେହରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷରେ, 'ମୋତେ ନୂତନ ଅତିଥି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ରାଜୋଵାଚ- ସ୍ଵାଗତଂ ଭୋ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାସନଂ ତତ୍ର ନିଷୀଦେତି
ରାଜା କହିଲେ—'ସ୍ୱାଗତମ୍ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଏଠାରେ ଆସନ ଅଛି, ଦୟାକରି ବସନ୍ତୁ।'
ସ ଚାତିଥିସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିଷସାଦ
ସେ ଅତିଥି 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ବସିଗଲେ।
ଅଥ ରାଜା ଜଲମାଦାଯ ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଗଂଧପୁଷ୍ପାକ୍ଷତୈରଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମହାଜଂ ତସ୍ମୈ ନିଵେଦ୍ଯ ଭୋଜନାଯ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ
ତାପରେ, ରାଜା ଜଳ ନେଇ, ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ, ବଡ଼ ଆଦରରେ ଭୋଜନ ପାଇଁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ସ ଚାପି ତଦନ୍ନଂ ଷଡ୍ରସୋପେତଂ ସୌଵର୍ଣଭାଜନଗତମୀକ୍ଷମାଣଇଵେତସ୍ତତୋ ଵିଲୋକଯାମାସ
ସେ ମଣିଷଟିଏ ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ପରିବେଶିତ ଛଅ ରସର ଖାଦ୍ୟକୁ ଦେଖି, ତାହାକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ନଜର ଦେଲା।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯାସାଵଚିଂତଯଦେନାଂ କଥମପହରାମି କଥମାଲିଂଗାମି କଥମନ୍ଯତ୍କିଂଚିତ୍କରୋମୀତ୍ଯେଵମଵସରମଲଭମାନସ୍ତୂଷ୍ଣୀମେଵ ଵିନିର୍ଗତଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଭାବିଲେ—‘କିପରି ଏହାକୁ ଚୋରିବି? କିପରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବି? କିଛି ଅନ୍ୟ କାମ କିପରି କରିବି?’ କିନ୍ତୁ ସୁଯୋଗ ନ ମିଳିଲେ, ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥ ଦେଵା ଧନୁଃସଜ୍ଜୀକରଣାଯ ଯତମାନା ଅହଂପୂର୍ଵିକଯା ଵିଦ୍ଯମାନା ଅନ୍ଯୋନ୍ଯତିରସ୍କାରେଣ ମହେଂଦ୍ରଃ ପ୍ରାପ ଧନୁରୁତ୍ତମଂ ପ୍ରାଂତଦ୍ଵଯାତ୍ପରଂ ନାଵନମଯିତୁଂ ଶଶାକ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଧନୁଷକୁ ଚଢ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅନ୍ୟକୁ ଟପିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ମହେନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରଥମେ ଧନୁଷ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତ ମାତ୍ର ବାକା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥ ସୂର୍ଯୋ ଧନୁରାଦାଯ ନମଯନ୍ନେଵ ନିପପାତ
ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ବାକା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଵାଯୁର୍ବଲଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜଗ୍ରାହାଜଗଵମଥ ସ୍ଵେନୈଵ କରେଣୋତ୍କର୍ଷଯନ୍ନଧଃ ପପାତ ଧନୁଶ୍ଚ ଵାଯୋରୁପରି ପପାତ ଅହସଂସ୍ତଦା ସର୍ଵେ
ବାୟୁ, ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧନୁଷ ଧରି, ନିଜ ହାତରେ ଟାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ଧନୁଷ ବାୟୁ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା; ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ହସିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ତୁରଗଵରମାରୁହ୍ଯ ବାଣାସୁରଃ ସହସ୍ରବାହୁରନେକାନେକଶିରୋଭିର୍ଦୈତ୍ଯୈଃ ପରିଵୃତଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦସମେତୋ ଵିଦେହପୁରୀମାଜଗାମ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ହଜାର ବାହୁ ଥିବା ବାଣା ଦେତ୍ୟ, ଅନେକ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଦେତ୍ୟମାନେ ସହିତ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ସହ ମିଳି, ବିଦେହପୁରୀକୁ ଆସିଲେ।
ଅଥ ସ୍ଵଵିଭୂଷଣୋଦ୍ଭାସିତାଂ ଦିଶଂ କୁର୍ଵନ୍ସ୍ଵତେଜସାପଯଶସୋ ଦେଵତାଃ କୁର୍ଵନ୍ନାନାଵିଧଗୀତଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ଦ୍ଵ୍ଯଂଗୁଲମାତ୍ରେଣ ଶକ୍ତୋ ଵିରରାମ
ତାପରେ, ନିଜ ଭୂଷଣ ଓ ତେଜରେ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଗୀତ ଶୁଣି, ସେ କେବଳ ଦୁଇ ଆଂଠିର ଶକ୍ତିରେ ଧନୁଷକୁ ରୋକିଦେଲେ।
ଅଥ ମଧ୍ଯେ ନିଶଂ ରାଜା ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ତ୍ର୍ଯଂବକଂ ସାଂବିକଂ ମଂଗଲଦୁକୂଲଧାରିଣଂ କମଲଭଵପୁରୁଷୋତ୍ତମଶକ୍ର-ପ୍ରମୁଖନିଖିଲଦେଵୈର୍ଭୃଗୁପ୍ରମୁଖମୁନିଵରୈର୍ହାହାପ୍ରମୁଖଗଂଧର୍ଵୈସ୍ତୁଂବୁରୁପ୍ରମୁଖୈଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତୀତିହାସପୁରାଣୈର୍ମୂର୍ତିମଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରାଦିମାତୃକାଗଣୈଶ୍ଚ ନଂଦୀପ୍ରମୁଖଗଣୈଶ୍ଚ ସେଵ୍ଯମାନ ପାଦକମଲଂ ସର୍ଵାମଂଗଲପରିମୋଚକମତିପୁଣ୍ଯସଲିଲଯା ଗଂଗଯା ନିଷ୍କଲଂ କେନ ଚଂଦ୍ରମସା ସେଵ୍ଯମାନ ଶିରୋଭାଗଂ ଵାମାଂକାରୂଢଯା ଗିରିଜଯା ପ୍ରଦୀଯମାନଵୀଟିଂ ସହାସଂ ସକାମଂ ସହାଵେକ୍ଷଣମାଦଦାନଂ ଗୋକ୍ଷୀରସଦୃଶଂ ପ୍ରତିକୂଲକସ୍ତୂରିକାସଦୃଶକଂଠଂ ମୃଦୁସୂକ୍ଷ୍ମସ୍ନିଗ୍ଧଜଟାଭିର୍ଵିରଚିତକପର୍ଦଂ ଵିଶୁଦ୍ଧକାର୍ତସ୍ଵରକୁଂଡଲୋପଶୋଭିତଗଂଡଭାଗଂ ଦ୍ଵିରଷ୍ଟଵର୍ଷଵଯସଂ ଗୋକ୍ଷୀରସଦୃଶ ସ୍ଥୂଲମୁକ୍ତାଫଲକୌସୁଂଭଵର୍ଣାଂଚଲେନାଵେଷ୍ଟିତଶିରୋଭାଗଂ ଵିଵିଧରତ୍ନଵିରଚିତକାର୍ତସ୍ଵରଭୂଷିତଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲମତିଧଵଲୋପଵୀତେନୋପଶୋଭିତଶରୀରମଂବିକାନୁଲଗ୍ନକୁଂକୁମାରୁଣସୁଗଂଧିଶରୀରମୀକ୍ଷମାଣଂ ତର୍ଜମାନକାମମାର୍ଗଣଂ କୋଟିକଂଦର୍ପସଦୃଶଂ ମନସାଚିଂତଯତ୍
ତାପରେ, ରାତିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ରାଜା ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ମନେ କଲେ—ଅମ୍ବିକା ସହିତ ମଙ୍ଗଳ ଚୀର ପିନ୍ଧିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଭୃଗୁ ଆଦି ମହାର୍ଷି, ହାହା ଓ ତୁମ୍ବୁରୁ ଆଦି ଗନ୍ଧର୍ବ, ଶ୍ରୁତି, ସ୍ମୃତି, ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଆଦି ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ଶାସ୍ତ୍ର, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ମାତୃଗଣ, ନନ୍ଦୀ ଆଦି ଗଣମାନେ ଯାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ସେବନ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଅମଙ୍ଗଳ ଦୂର କରନ୍ତି, ଅତି ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସେବା କରନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ବାମ ଜଘନ୍ ଉପରେ ଗିରିଜା ବସିଥିବେ, ଯାଙ୍କୁ ତାମ୍ବୁଳ ଦିଆଯାଏ, ହସିଥିବା, ଇଚ୍ଛା ଓ ହସର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଥିବା, ଦେହ ଗୋଧୂଳି ଦୁଧ ପରି ଧଳା, କଣ୍ଠ କଷ୍ଟୂରୀ ପରି କଳା, ମୃଦୁ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ତେଲା ଜଟା ରେ ଚୂଡ଼ା ଶୋଭା, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ଗାଳ ଉପରେ ଶୋଭା, ଷୋଳ ରୁ ବୟସର ଯୁବକ ଦେଖାଯାଏ, ମୋତି ଓ କୁସୁମ୍ଭ ରଙ୍ଗ ଚୀର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବନ୍ଧା, ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଓ ସୁନାର ଭୂଷଣ ଛାତି ଉପରେ, ଧଳା ଉପବୀତ ଦେହକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଛି, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଲାଗି ଲାଗିଥିବା କୁଙ୍କୁମ ଗନ୍ଧ ଦେହରେ, କାମଦେବଙ୍କ ତୀର ଦେଖି ହସୁଛନ୍ତି, କୋଟି କାମଦେବ ପରି ଅଭିମାନୀ ମନ ରଖିଛନ୍ତି—ଏଭଳି ଶିବଙ୍କୁ ରାଜା ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ରାଜୋଵାଚ- କ୍ଷିତିସଲିଲଗଗନପଵନଦହନରଵିଶଶିଯଜମାନମୂର୍ତିଭିରଷ୍ଟମୂର୍ତେ ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତେ ଲୋକମୂର୍ତ୍ତେ ତ୍ରିଭୁଵନମୂର୍ତେ ଵେଦପୁରାଣମୂର୍ତ୍ତେ ଯଜ୍ଞମୂର୍ତେ ସ୍ତୋତ୍ରମୂର୍ତ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ରମୂର୍ତ୍ତେସ୍ଵଧାମୂର୍ତ୍ତେ ନାରାଯଣମୂର୍ତ୍ତେ ସର୍ଵଦେଵତାମୂର୍ତ୍ତେ ତ୍ରଯୀମଯତ୍ରଯୀପ୍ରମାଣତ୍ରଯୀନେତ୍ରସା-ମପ୍ରିଯଵସୁଧାରାପ୍ରିଯଭକ୍ତିପ୍ରିଯଭକ୍ତସୁଲଭାଭକ୍ତଵିଦୂରସ୍ତୁତିପ୍ରିଯ ଧୂପପ୍ରିଯ ଦୀପପ୍ରିଯ ଘୃତକ୍ଷୀରପ୍ରିଯ ଦ୍ରୋ ଣକରଵୀରପ୍ରିଯ ଶ୍ରୀପତ୍ରପ୍ରିଯ କମଲକହ୍ଲାରପ୍ରିଯ ନଂଦ୍ଯାଵର୍ତପ୍ରିଯ ବକୁଲପ୍ରିଯ ଯୂଥିକାପ୍ରିଯ କୋକନଦପ୍ରିଯ ଗ୍ରୀଷ୍ମଜଲାଵାସପ୍ରିଯ ଯମନିଯମପ୍ରିଯ ନିଯତେଂଦ୍ରିଯପ୍ରିଯ ଜପପ୍ରିଯ ଶ୍ରାଦ୍ଧପ୍ରିଯ ଗାଯନପ୍ରିଯ ଗାଯତ୍ରୀପ୍ରିଯ ପଂଚବ୍ରହ୍ମପ୍ରିଯ ସଦାଚାରପ୍ରିଯ ଗୋତ୍ରୋତ୍ସାଦିକମଲଭଵହରିହରନଯନସମର୍ଚିତ ପାଦକମଲଜଯପ୍ରଦ ହରିପ୍ରାର୍ଥିତଜଲୋତ୍ପାଦିତଚକ୍ରପ୍ରଦର୍ଶକୃତ୍ସ୍ମୃତିଯୁକ୍ତିପ୍ରଦ ସ୍ମୃତମଂଗଲପ୍ରଦ ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯ ନମସ୍ତେ ନମସ୍ତେ
ରାଜା କହିଲେ— ହେ ପ୍ରଭୁ! ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଯଜମାନ ଭାବରେ ଆପଣ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଆପଣ ମୂର୍ତ୍ତି, ତିନି ଲୋକର ଆପଣ ମୂର୍ତ୍ତି, ବେଦ ପୁରାଣର ଆପଣ ମୂର୍ତ୍ତି, ଯଜ୍ଞର ଆପଣ ମୂର୍ତ୍ତି, ସ୍ତୁତିର ଆପଣ ମୂର୍ତ୍ତି, ଶାସ୍ତ୍ରର ଆପଣ ମୂର୍ତ୍ତି, ସ୍ୱଧାର ଆପଣ ମୂର୍ତ୍ତି, ନାରାୟଣ ଭାବରେ ଆପଣ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଆପଣ। ତିନି ବେଦର ସ୍ୱରୂପ, ତିନି ବେଦର ମାପ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରିୟ, ଭକ୍ତିକୁ ପ୍ରିୟ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସହଜରେ ମିଳନ୍ତି, ଅଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୂର ରହନ୍ତି, ସ୍ତୁତିକୁ ପ୍ରିୟ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଘୃତ, କ୍ଷୀର, ଦ୍ରୋଣା ପ୍ରମାଣ, ଶ୍ରୀପତ୍ର, ପଦ୍ମ, କହ୍ଲାର, ନନ୍ଦ୍ୟାବର୍ତ୍ତ, ବକୁଳ, ଯୂଥିକା, କୋକନଦ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଜଳ, ଯମ ଓ ନିୟମ, ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଜପ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଗାୟନ, ଗାୟତ୍ରୀ, ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମ, ସଦାଚାର—ସବୁକୁ ପ୍ରିୟ। ଯାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ହରିହର ପୂଜା କରନ୍ତି, ବିଜୟ ଦେଇଥିବା, ହରିଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଜଳରୁ ଚକ୍ର ଦେଖାଇଥିବା, ସ୍ମୃତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା, ଶୁଭ ସ୍ମୃତି ଦେଇଥିବା, ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ପ୍ରଣାମ କରେ।
ଉପରେଉପରି, ଯଦି ଦଶରଥ ସମସ୍ତ ସେନା ନେଇ ଆସନ୍ତି ଏବଂ ରାମ ଯଦି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ଝିଅର କଣ ହେବ? ସେ କଣ ପଠାଇବେ, କଣ କରିବେ, କିପରି କରିବେ? ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ, ଆମେ ତ ଦୁର୍ବଳ। ଯାହାହେଉ, ଆପଣ ଛଡ଼ା ମୋର ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ଏହି ବିବାହ ଶୁଭ ହେବା ପାଇଁ ଏବଂ ରାମ ମୋର ଜାମାତା ହେବେ, କେମିତି ଉପାୟ କରିବି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।
ତସ୍ମିନ୍ନେଵାଵସରେ ସୀତା ପଦ୍ମକିଂଜଲ୍କପ୍ରଭେଷଦରୁଣଵସନଂ ବିଭ୍ରତୀ ନୀଲକୁଟିଲକୁଂତଲୈଶ୍ଚଲଦ୍ଭିର୍ଯୂନାଂ ମନାଂସ୍ଯାକର୍ଷଯଦ୍ଭିଃ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣଦୃଷ୍ଟିଭଗ୍ନକଲୈରିଵ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚିତ୍ତମୀଦୃଶମିତି ଦର୍ଶଯଦ୍ଭିରିଵୋପଶୋଭିତ-ଲଲାଟାନଂଗଚାପସୁଭ୍ରୂପଦ୍ମପତ୍ରାରୁଣଵିଲୋଚନା ତିଲପ୍ରସୂନନାସାମୃଦୁସ୍ନିଗ୍ଧରୋ ମଶକପୋଲାନଂତରା ରକ୍ତୋଷ୍ଠରାକ୍ତାସନମାଣିକ୍ଯନିଭଦାଡିମୀଦଶନା ଜପାକୁସୁମାରୁଣାଧରାତିଶୋଭିତଚିବୁକାଶୁକ୍ତି-କର୍ଣାସମଦୀର୍ଘକଂଠାତିମାଂସଲଵକ୍ଷାଃ ପୀନୋଦ୍ଭିନ୍ନକୁଚକୁଡ୍ମଲାନେକହାରୋପଶୋଭିତା ସୁଭଗାକା-। ରାନତିମାଂସଲବାହୁଲତା ମୁଗ୍ଧାଯତସମାନାଂଗୁଲିଶିଖାପଦ୍ମାରୁଣପଲ୍ଲଵାଵିଵିଧବହୁରତ୍ନାଂଗୁଲିଭୂଷଣାମୁଷ୍ଟିଗ୍ରାହ୍ଯମଧ୍ଯାସୁ ରୋମରାଜିଗଂଭୀରନାଭିଃ ପୃଥୁଜଘନାକରିକରୋରୁସ୍ତୂଣୀରଜଂଘାସୁପାଦକମଲା-ନୂପୁରାଦି ପାଦଵିଭୂଷଣା ପାଦାଂଗୁଲୀଭୂଷିତା ଵିକସିତସୌଗଂଧିକଂ ଵିଦଧତୀ ଭୁଂଜାନମାରୀଚସ୍ଯ ପୁରତଶ୍ଚାଗତା
ଏହି ସମୟରେ, ଲୋଟସ୍ ରେସାର ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ସୀତା, ଗାଢ଼ କୁଞ୍ଚିତ କେଶ ହଲେଇ, ଯୁବତୀମାନଙ୍କର ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାଙ୍କର ମନକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିଲା, ଯେପରି ଦେଖାଉଛନ୍ତି—'ମହିଳାମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଏପରି ହୁଏ'। ତାଙ୍କର କପାଳ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଭୂଁହି ମଧୁକାମ୍ବ ଧନୁଷ ଭଳି ବାକ୍ର, ଚକ୍ଷୁ ଲୋଟସ୍ ପତ୍ର ଭଳି ରକ୍ତିମ, ନାକ ତିଳ ଫୁଲ ଭଳି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଗାଲ ମୃଦୁ ଓ ମସୃଣ, ମଧ୍ୟଯୋଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଠୋଠ ବିମ୍ବା ଫଳ ଭଳି ଲାଲ, ଦାନ୍ତ ଦାଡିମ୍ବ ବୀଜ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଠୁଣ୍ଠି ଶଂଖ ଭଳି ଶୋଭାମୟ, କଣ୍ଠ ଲମ୍ବା ଓ ଗ୍ରାସ୍ୟ, ଛାତି ପୁଷ୍ଟ ଓ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗ, ଅନେକ ହାର ରେ ଶୋଭିତ, ବାହୁ ମୋଟା, ଆଂଠି ଲୋଟସ୍ କୁଡ଼ିଆ ଭଳି ଲାଲ ଓ ସୁନ୍ଦର, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଆଂଠିରେ ଶୋଭିତ, କମର ପତଳା, ନାଭି ଗଭୀର, କଟି ଚଉଡ଼ା, ଜଂଘା ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡ ଭଳି, ପାଦ ଶୋଭାମୟ, ଚରଣ ନୂପୁର ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପାଦଅଙ୍ଗୁଳି ଭୂଷିତ, ଖିଲିଥିବା ନୀଳ କମଳର ସୁଗନ୍ଧ ଛଡ଼ାଉଥିଲେ। ସେ, ମୁହଁରେ ମରିଚ ଖାଇ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।