ଏତାନି ପୁଣ୍ଯନାମାନି ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଯଃ ପଠେତ୍ । ସ ମହାଶ୍ରିଯମାପ୍ନୋତି ଧନଧାନ୍ଯମକଲ୍ମଷମ୍
ଯେ କେହି ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଏହି ପୁଣ୍ୟ ନାମଗୁଡିକ ପଢେ, ସେ ବଡ ଶ୍ରୀ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଅପବିତ୍ରତାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣାଂ ହରିଣୀଂ ସୁଵର୍ଣରଜତଃ ସ୍ରଜାମ୍ । ଚଂଦ୍ରାଂ ହିରଣ୍ମଯୀଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଵିଷ୍ଣୋରନପଗାମିନୀମ୍
ସୁନା ରଙ୍ଗର, ହରିଣୀ ଭଳି, ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦି ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା; ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ସୁନାର ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କେବେ ଛାଡିନଥିବା।
ଗନ୍ଧଦ୍ଵାରାଂ ଦୁରାଧର୍ଷାଂ ନିତ୍ଯପୁଷ୍ଟାଂ କରୀଷିଣୀମ୍ । ଈଶ୍ଵରୀଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତାମିହୋପହ୍ଵଯେ ଶ୍ରିଯମ୍
ସୁଗନ୍ଧି, ଅଜୟ, ସଦା ପୁଷ୍ଟି, କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଥିବା; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଇଶ୍ୱରୀ—ତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଶ୍ରୀ ଭାବେ ଡାକୁଛି।
ଏଵଂ ଋକ୍ସଂହିତାଯାଂ ତୁ ସ୍ତୂଯମାନା ମହେଶ୍ଵରୀ । ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯସୁଖଂ ପ୍ରାଦାଚ୍ଛିଵାଦୀନାଂ ଦିଵୌକସାମ୍
ଏଭଳି ଋଗ୍ବେଦରେ ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେ ଶିବ ଓ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ସୁଖ ଦେଇଥିଲେ।
ଅସ୍ଯେଶାନା ହି ଜଗତୋ ଵିଷ୍ଣୁପତ୍ନୀ ସନାତନୀ । ଯଦପାଙ୍ଗାଶ୍ରିତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଂଗମମ୍
ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଶାସକ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଜନା; ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିର୍ଭର କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତ।
ଯସ୍ଯ ଵକ୍ଷସି ସା ଦେଵୀ ପ୍ରଭାଗ୍ନାଵିଵ ତିଷ୍ଠତି । ସ ଵୈ ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସାକ୍ଷାଦକ୍ଷରଃ ପୁରୁଷୋଽଵ୍ଯଯଃ
ଯାହାର ଛାତିରେ ସେ ଦେବୀ ଅଗ୍ନିର ଚମକ ଭଳି ବସିଛନ୍ତି; ସେ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ଅବିନାଶୀ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ପୁରୁଷ।
ସ ଵୈ ନାରାଯଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵାତ୍ସଲ୍ଯଗୁଣସାଗରଃ । ସ୍ଵାମୀ ସୁଶୀଲଃ ସୁଭଗଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଶକ୍ତିମାନ୍
ସେ ନାରାୟଣ, ଶ୍ରୀର ମାଲିକ, ସ୍ନେହ ଓ ଗୁଣର ସାଗର; ସ୍ୱାମୀ, ଶିଳ୍ପୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ।
ନିତ୍ଯଂ ସଂପୂର୍ଣକାମଶ୍ଚ ନୈସର୍ଗିକସୁହୃତ୍ସଖା । କୃପାପୀଯୂଷଜଲଧିଃ ଶରଣଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍
ସେ ସଦା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ୱଭାବିକ ଭାବେ ମିତ୍ର ଓ ସଙ୍ଗୀ; କୃପାର ଅମୃତ ସାଗର, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଶ୍ରୟ।
ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗସୁଖଦୋ ଭକ୍ତାନାଂ କରୁଣାକରଃ । ଶ୍ରୀମତେ ଵିଷ୍ଣଵେ ତସ୍ମୈ ଦାସ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ସୁଖ ଦେଇଥିବା, ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କରୁଣାର ଉତ୍ସ; ଏହି ଶ୍ରୀମତ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ସେବା ଦେଉଛି।
ଦେଶକାଲାଦ୍ଯଵସ୍ଥା ତୁ ସର୍ଵାସୁ କମଲାପତେଃ । ଇତି ସ୍ଵରୂପଂ ସଂସିଦ୍ଧଂ ସୁଖଂ ଦାସ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଦେଶ, କାଳ ଓ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସମସ୍ତ କମଳାପତିଙ୍କ; ଏଭଳି ତାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ଜାଣି, ସେବାର ସୁଖ ପାଯାଏ।
ଏଵଂ ଵିଦିତ୍ଵା ମଂତ୍ରାର୍ଥଂ ତଦ୍ଭକ୍ତିଂ ସମ୍ଯଗାଚରେତ୍ । ଦାସଭୂତମିଦଂ ତସ୍ଯ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଂଗମମ୍
ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝି, ଭକ୍ତିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତ ତାଙ୍କ ସେବକ।
ଶ୍ରୀମନ୍ନାରାଯଣଃ ସ୍ଵାମୀ ଜଗତାଂ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ । ମାତା ପିତା ସୁତୋ ବଂଧୁର୍ନିଵାସଃ ଶରଣଂ ଗତିଃ
ଶ୍ରୀମନ୍ ନାରାୟଣ, ସ୍ୱାମୀ, ବିଶ୍ୱର ନାୟକ; ମାତା, ପିତା, ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ନିବାସ, ଆଶ୍ରୟ ଓ ଗତି।
କଲ୍ଯାଣଗୁଣଵାନ୍ଶ୍ରୀଶଃ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦଃ । ଯୋଽସୌ ନିର୍ଗୁଣ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ
ଶ୍ରୀର ମାଲିକ, ଶୁଭ ଗୁଣର ଅଧିକାରୀ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା; ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ରରେ 'ନିର୍ଗୁଣ' ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ବିଶ୍ୱର ନାୟକ।
ପ୍ରାକୃତୈର୍ହେଯସଂଯୁକ୍ତୈର୍ଗୁଣୈର୍ହୀନତ୍ଵମୁଚ୍ଯତେ । ଯତ୍ର ମିଥ୍ଯା ପ୍ରପଞ୍ଚତ୍ଵଂ ଵାକ୍ଯୈର୍ଵେଦାଂତଗୋଚରୈଃ
ପ୍ରାକୃତ ଦୁର୍ଗୁଣ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ ହୀନତା କୁହାଯାଏ; ଯେଉଁଠି ମିଥ୍ୟା ଜଗତ ଭାବ ବେଦାନ୍ତର ବାକ୍ୟରେ କୁହାଯାଏ।
ଦୃଶ୍ଯମାନମିଦଂ ସର୍ଵମନିତ୍ଯମିତି ଚୋଚ୍ଯତେ । ଅତ୍ରାପି ପ୍ରାକୃତଂ ରୂପମଣ୍ଡସ୍ଯୈଵ ଵିନାଶନମ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ସବୁ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେସବୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠି ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାକୃତିକ ରୂପ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ୱର।
ପ୍ରାକୃତାନାଂ ହି ରୂପାଣାମନିତ୍ଯତ୍ଵଂ ତଥୋଚ୍ଯତେ । ଇମମର୍ଥଂ ମହାଦେଵି ପ୍ରକୃତେରୁଦ୍ଭଵଂ ହରେଃ
ପ୍ରାକୃତିକ ରୂପଗୁଡ଼ିକର ଅସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ଏପରି ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଛି। ମହାଦେବୀ, ଏହି କଥା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତିରୁ ହରିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ।
କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୀଲାଧିକାରିଣଃ । ଲୋକୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିର୍ଦଶଭିଃ ସାଗରୈର୍ଦ୍ଵୀପସଂଯୁତୈଃ
ଦେବଦେବ ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ଲୀଳାର ଅଧିକାରୀ, ସେ ଖେଳା ପାଇଁ ଚାରିଟି ଏବଂ ପରେ ଦଶଟି ସାଗର ଓ ଦ୍ୱୀପ ସହିତ ବିଶ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଭୂତୈଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧୈଶ୍ଚାପି ଭୂଧରୈଶ୍ଚ ମହୋଚ୍ଛ୍ରଯୈଃ । ପରିପୂର୍ଣମିଦଂ ରମ୍ଯମଂଡଂ ପ୍ରକୃତିସଂଭଵମ୍
ଚାରି ପ୍ରକାରର ଜୀବ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ସହିତ, ଏହି ସୁନ୍ଦର ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦଶୋତ୍ତରଗୁଣୋପେତଂ ସପ୍ତାଵରଣସଂଵୃତମ୍ । କଲାକାଷ୍ଠାଦିରୂପେଣ ଯଃ କାଲଂ ପରିଵର୍ତତେ
ଦଶ ଓ ତା'ଠାରେ ଅଧିକ ଗୁଣ ଥିବା, ସାତଟି ଆବରଣ ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ କାଳ କଳା, କଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ଘୂରିଥାଏ।
କାଲେନୈଵ ଜଗତ୍ସର୍ଗସ୍ଥିତିସଂହରଣଂ ଭଵେତ୍ । ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରଂ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦିଵସୋ ଭଵେତ୍
କେବଳ କାଳ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି, ରକ୍ଷା ଓ ନାଶ ହୁଏ। ଚାରିଯୁଗର ହଜାର ଚକ୍ର ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ।
ତାଵଂତି ରାତ୍ରିଵର୍ଷାଣି ବ୍ରହ୍ମଣୋଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ । କ୍ଷଯେ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରାପ୍ତେ ସର୍ଵସଂହାରକୋ ଭଵେତ୍
ଏତେ ଦିନ ଓ ବର୍ଷ ହେଉଛି ଅବ୍ୟକ୍ତ ଜନ୍ମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶେଷ ଆସିଲେ ସବୁ କିଛି ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଅଂଡମଂଡଗତା ଲୋକା ଦହ୍ଯଂତେ କାଲଵହ୍ନିନା । ସର୍ଵାତ୍ମାନସ୍ତଥା ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରକୃତୌ ଵିନିଵେଶିତାଃ
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକ କାଳ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଏ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରକୃତିରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଂଡାଵରଣଭୂତାନି ପ୍ରକୃତୌ ଲଯମାପ୍ନୁଯୁଃ । ସା ସର୍ଵଜଗଦାଧାରା ପ୍ରକୃତିର୍ହରିସଂଶ୍ରିତା
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆବରଣ ହୋଇଥିବା ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକୃତିରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି। ସେହି ପ୍ରକୃତି, ଯାହା ହରିଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର।
ତଯା ଜଗତ୍ସର୍ଗଲଯୌ କରୋତି ଭଗଵାନ୍ସଦା । କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵେନ ସୃଷ୍ଟା ମାଯା ଜଗନ୍ମଯୀ
ସେଇ ପ୍ରକୃତି ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ ସଦା ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି ଓ ଲୟ କରନ୍ତି। ଦେବଦେବଙ୍କ ଖେଳା ପାଇଁ ଏହି ମାୟା ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଅଵିଦ୍ଯା ପ୍ରକୃତିର୍ମାଯା ଗୁଣତ୍ରଯମଯୀ ସଦା । ସର୍ଗସ୍ଥିତିଲଯାନାଂ ସା ହେତୁଭୂତା ସନାତନୀ
ଅଜ୍ଞାନ, ପ୍ରକୃତି ଓ ମାୟା — ସେ ସଦା ତିନି ଗୁଣରେ ଗଠିତ। ସେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ନାଶର ଚିରସ୍ଥାୟୀ କାରଣ।
ଯୋଗନିଦ୍ରା ମହାମାଯା ପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ରିଗୁଣାନ୍ଵିତା । ଅଵ୍ଯକ୍ତା ଚ ପ୍ରଧାନଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୀଲାଵିକାରିଣଃ
ଯୋଗନିଦ୍ରା, ମହାମାୟା, ତିନି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ପ୍ରକୃତି, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ପ୍ରଧାନ — ଏସବୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାର ଅଂଶ।
ଜଗତ୍ସର୍ଗଲଯୌ ସ୍ଯାତାଂ ପ୍ରକୃତେରେଵ ସର୍ଵଦା । ଅସଂଖ୍ଯପ୍ରକୃତେଃ ସ୍ଥାନଂ ନିବିଡଧ୍ଵାନ୍ତମଵ୍ଯଯମ୍
ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଲୟ ସଦା ପ୍ରକୃତିରୁ ହୁଏ। ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରକୃତିମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅବିନାଶୀ।
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ତୁ ସୀମ୍ନି ଵିରଜା ନିସ୍ସୀମାଧସ୍ସନାତନୀ । ତଯାଦୃତଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ସ୍ଥୂଲସୂକ୍ଷ୍ମାଦ୍ଯଵସ୍ଥଯା
ଉପରେ ସୀମାରେ ଅଛନ୍ତି ବିରଜା, ଅନନ୍ତ ଓ ଚିରକାଳୀନ। ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଥୁଳା ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ।
ଵିକାସସଂକୋଚାଵସ୍ଥେ ତସ୍ଯାଂ ସର୍ଗଲଯୌ ସ୍ମୃତୌ । ଏଵଂ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ପ୍ରକୃତ୍ଯଂତର୍ଗତାନି ଵୈ
ତାଙ୍କ ଭିତରେ ବିକାଶ ଓ ସଂକୋଚ ଅବସ୍ଥାରେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଲୟ ଘଟେ। ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ପ୍ରକୃତି ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ତତଃ ଶୂନ୍ଯମିଦଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୃତ୍ଯଂତର୍ଗତଂ ମହତ୍ । ଏଵଂ ପ୍ରକୃତିରୂପାଯା ଵିଭୂତେ ରୂପମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ମହା ପ୍ରକୃତିରେ ଲୟ ହୁଏ। ଏହି ଭଳି ପ୍ରକୃତିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିମାର ରୂପ।