କରଦ୍ଵଯେ ଧୃତକୁଶଃ ସ ରାଘଵଃ ପ୍ରାଗମଦ୍ଵରୁଣଦିଶାମଥୋତ୍ତମାମ୍ । ଦତ୍ଵା ତତୋଽର୍ଘତ୍ରିତଯଂ ଯଥାଵିଧି ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୋମାଥ ଜଜାପ ସୋଂଽତରେ
ରାଘବ ଦୁଇ ହାତରେ କୁଶ ଧରି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ଭଲ ଭାବରେ ତିନିଥର ପାଣି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ। ତାପରେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଲୋମ ଖଡ଼ିଉଠିଲା ଏବଂ ମନେ ମନେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ।
ସଂପ୍ରାର୍ଥଯିତ୍ଵା ଵରୁଣଂ ଯଥାକ୍ରମଂ ଶଂଭୁଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ପ୍ରଣନାମ ରାଘଵଃ । ତାଭ୍ଯାଂ କୃତାଶୀରଗମନ୍ମନଃପଦଂ ହନୂମତା କ୍ଷାଲିତ ପାଦପଂକଜଃ । ଜୁହାଵ ଵହ୍ନୀନଥ ବଂଦିମାଗଧୈଃ ସଂସ୍ତୂଯମାନୋଽଥ ଵିନିର୍ଯଯୌ ବହିଃ
ଯଥାଯଥି ଭାବେ ବରୁଣଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଶିବ ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଶୁଭ ମନୋଭାବରେ, ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଦ ଧୋଇ, ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କଲେ। ବନ୍ଦୀ ଓ ମାଗଧମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ବାହାରିଗଲେ।
ପ୍ରହସଚ୍ଚଂଦ୍ର କିରଣୈଃ ସୁଧାଲିପ୍ତମିଵାଂବରମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନତାରାକୁସୁମଂ ଵିତାନମିଵ ସର୍ଵତଃ
ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣରେ ଆକାଶ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଅମୃତ ଲେପିଥିଲେ। ତାରାମାନଙ୍କ ରୂପ ଫୁଲରେ ଆକାଶ ଏକ ଶୁଭ ମଣ୍ଡପ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ଅଥାଗଚ୍ଛତ୍ସୌଧତଲଂ ଵୃଦ୍ଧାମାତ୍ଯେନ କଲ୍ପିତମ୍ । ନାନାସନସମୋପେତଂ ସଭାସ୍ଥାନଂ ଯଯୌ ନୃପଃ
ତାପରେ ସେ ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀ ତିଆରି କରିଥିବା ଉପର ମହଳକୁ ଗଲେ। ରାଜା ବିଭିନ୍ନ ଆସନ ଥିବା ସଭାଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ମୁନିଂ ହ୍ଯୁପଵେଶ୍ଯ ସ ରାଘଵଃ ସ୍ଵଯମପି ପ୍ରଥମାସନମାଭଜତ୍ । କପିଗଣାଃ ପରିତଃ ପୃଥୁଵିଗ୍ରହା ରଚନଯାସ୍ଥିତିମାପ୍ରତିପେଦିରେ
ତାପରେ ରାଘବ ମୁନିଙ୍କୁ ବସାଇଦେଲେ ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଆସନରେ ବସିଲେ। ବନରାଜ ମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେହରେ ଉଦାର ଓ ବିଶାଳ, ସେମାନେ ସୁନିୟମରେ ଚାରିପାଖରେ ବସିଗଲେ।
ସୁଖସ୍ଥିତଂ ନୃପମଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ ଦ୍ଵିଜୋ ଵଚସ୍ତଦା ସମୁଚିତମାହ ଶଂଭୁଃ । ଇହସ୍ଥିତୋ ଭଵତି ସମସ୍ତପୂଜିତଃ କଥଂ କଥା ନୃପଵର ଵର୍ତତେ ଗୁହାଯାମ୍
ରାଜାଙ୍କୁ ସୁଖରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ସେ ଦ୍ୱିଜ ଶମ୍ଭୁ ଉଚିତ ଭାବରେ କହିଲେ— 'ଏଠାରେ ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଉଛନ୍ତି; ଏହି ଗୁହାରେ କିପରି ଏହି କଥା ଘଟିଲା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା?'
ଆକର୍ଣ୍ଯାଥ ରଘୂଦ୍ଵହୋ ଦ୍ଵିଜଵଚଃ ଶୁଶ୍ରୂଷୁରାସୀତ୍କଥାଂ । ତତ୍ରସ୍ଥୋ ନିପୁଣଂ ନିଵାର୍ଯଵଚନଂ ସର୍ଵୈଃ ଶ୍ରୁତଂ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ । ଶୁଶ୍ରୂଷାମି କଥଂ ମହାଦ୍ଭୁତତଯା ସ୍ଵାତ୍ମାଶ୍ରଯାମନ୍ଯଥା । ରକ୍ଷୋବାଧନଵାଦିନୀମଥନୃପଃ କିଂତ୍ଵେତଦିତ୍ଯାହ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି ରଘୁନାୟକ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ସେ ନିଜେ ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଏହି କଥାକୁ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୁଣିଲେ। 'ମୁଁ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ଏହା ମୋ ସ୍ୱୟଂ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ। କିନ୍ତୁ ଏହି ରାକ୍ଷସ ବଧ ସଂପର୍କିତ କଥା କ'ଣ, ହେ ରାଜା?' ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
କୁଂଭଶ୍ରୋତ୍ରଵଧଃ ପୁରା ସମଜନି ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦଶାସ୍ଯୋ ଵଧଂ । ପଶ୍ଚାଦିତ୍ଯଯମନ୍ଯଥା ଵିରଚିତଂ ରାମାଯଣଂ ଭାଷତେ । କୋଽଯଂ ଵିପ୍ରଵରଃ ସମସ୍ତଜନତା ନାସ୍ତିକ୍ଯ ସଂପାଦକୋ । ରାଜ୍ଞାଂସ୍ଥାନମୁପେତ୍ଯ ଵକ୍ତି ସମଯା ଦଂଡ୍ଯୋଽଥ ପୂଜ୍ଯୋଽଥଵା
ପୂର୍ବେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ବଧ ଘଟିଥିଲା, ତାପରେ ଦଶମୁଖୀଙ୍କ ବଧ ହେଲା। ପରେ ଏହି ରାମାୟଣ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ରଚିତ ହୋଇଛି। ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଏ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନାସ୍ଥା ଆଣୁଛନ୍ତି? ରାଜାମାନେ ବସିଥିବା ସଭାରେ ଏହିପରି କଥା କହିବାକୁ ସେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଦଣ୍ଡନୀୟ କି, କିମ୍ବା ପୂଜ୍ୟ?
ଅଥାହ ଜାଂବଵାନମୁଂ ରଘୂତ୍ତମଂ କଥାଂ ପ୍ରତି । ରାମାଯଣଂ ନ ତାଵକଂ ତ୍ଵିଦଂ ହି କଲ୍ପିତଂ ମତମ୍ । ସମସ୍ତମତ୍ର ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵଦାମି ଦେଵ ତଚ୍ଛୃଣୁ । ପଂକେରୁହସ୍ଯସୂନୁତୋ ମଯା ଶ୍ରୁତଂ ପୁରାହ୍ଯଭୂତ୍
ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଏହି ରାମାୟଣ ଆପଣଙ୍କର ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ଗଢ଼ା କଥା, ଏପରି ମନ୍ୟାଯାଏ। ମୁଁ ଏଠାରେ ସବୁ କଥା ବିସ୍ତୃତରେ କହିବି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ଏହି କଥା ପୂର୍ବେ ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କ ପୁଅଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି।'
ଜାଂବଵଂତଂ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ରାମଚଂଦ୍ରୋ ଵଚନମାହ
ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଇ, ରାମଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—
ଶ୍ରୀରାମ ଉଵାଚ- କୀର୍ତଯ ପୁରାଣଂ ମେ ଶୁଶ୍ରୂଷୁଃ କୁତୂହଲାଦହଂ ପ୍ରଣୀତଂ ତତ୍କେନ ଚ ଵିଜ୍ଞାତମ୍
ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ— 'ମୋ ପାଇଁ ପୁରାତନ କଥାଟିଏ କହ, ମୁଁ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଏହି କଥା କିଏ ରଚିଲେ ଏବଂ କିପରି ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଲା, ତାହା ମତେ ଜଣା।'
ଜାଂବଵାନଥ ବଭାଷେ ହି ଵିଧାତ୍ରେ ନମୋ ନମସ୍ତଥୈଵ ଵିଧୁଭୂଷଣକେଶଵାଭ୍ଯାମ୍
ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ କହିଲେ, 'ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀ କେଶବଙ୍କୁ ମୋର ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।'
ଅଥ ପୁରାତନଂ ରାମାଯଣଂ କଥଯାମି
ଏବେ ମୁଁ ପୁରାତନ ରାମାୟଣ କଥା କହିବି।
ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣେନାଖିଲଜନ୍ମସଂପାଦିତ ପାପକ୍ଷଯୋ ଜାଯତେ
ଯାହା ଶୁଣିଲେ, ଅସଂଖ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ସଂଚିତ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
ଅଥ ତଥାପି ଦଶରଥୋ ଦଶରଥସମାନରଥୀ ମହୀଯସା ବଲେନ ସୁମାନସନାମନଗରଜିଗୀଷଯା ପଂକେରୁହସୁତସୁତଂ ଵସିଷ୍ଠମାହୂଯ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ମୁନିଦତ୍ତାନୁଜ୍ଞଃ ଶତାକ୍ଷୌହିଣୀସେନଯା ସହାରୁହ୍ଯ ତୁରଂଗମଂ ଚଂଦ୍ର ସମାନଶରୀରମତିରୋଷସମାଵିଷ୍ଟୋ ଵିଷ୍ଟରଶ୍ରଵସମାରାଧ୍ଯ ଦଂଡଯାତ୍ରାଂ ଚକାର
ତାହାପରେ ମଧ୍ୟ, ଦଶରଥ—ଯିଏ ଦଶରଥଙ୍କ ସମାନ ରଥଯୋଧ୍ଦା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଚ୍ଚ ମନୋଭାବ ଓ ନଗର ଜିତିବା ଇଚ୍ଛାରେ—ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କ ପୁଅ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି, ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁନିଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଶତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସଦୃଶ ଦେହରେ, ଅତି କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବିଷ୍ଟରଶ୍ରବାସଙ୍କୁ ପୂଜି, ଦଣ୍ଡଯାତ୍ରାରେ ନିକଳିଲେ।
ସାଧ୍ଯୋ ନାମ ସ୍ଵୀଯଯା ସେନଯାଵୃତୋ ଦଶରଥାଭିମୁଖମାଯଯୌ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମଭୂତ୍
ସାଧ୍ୟ ନାମକ ଜଣେ, ନିଜ ସେନା ସହିତ ଦଶରଥଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଲେ ଏବଂ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ମାସମେକଂ ଯୁଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ଦଶରଥସ୍ତଂ ସାଧ୍ଯଂ ଜଗ୍ରାହ
ଏକ ମାସ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଦଶରଥ ସେଇ ସାଧ୍ୟଙ୍କୁ ପକଡ଼ିଲେ।
ଅଥ ସାଧ୍ଯସୂନୁର୍ଭୂଷଣୋନାମାଲ୍ପପରିଵାରୋ ଯୁଯୁଧେ ଦଶରଥେନ
ତାପରେ ସାଧ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଭୂଷଣ, ଅଳ୍ପ ସାଥୀ ସହିତ, ଦଶରଥଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଦଶରଥୋଽପି ସାଧ୍ଯସୂନୁଂ ଭୁଵୋଭୂଷଣମଵଲୋକ୍ଯ ଯୋଦ୍ଧୁମେଵ ନୈଚ୍ଛତ୍
କିନ୍ତୁ ଦଶରଥ, ସାଧ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଭୂଷଣଙ୍କୁ—ଏ ଭୂମିର ଶୋଭା—ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ।
କଥମେତାଦୃଶଂ ହନ୍ମି ଚାସ୍ମିନ୍ହତେଽସ୍ଯ କଥଂ ପିତା ଭଵିଷ୍ଯତି କଥଂ ତନ୍ମାତା କଥମପ୍ରୌଢଯୌଵନାପ୍ରିଯାର୍ଯା
ଏପରି ଜଣେ ନବଯୁବକଙ୍କୁ କିପରି ମୁଁ ମାରିପାରିବି? ସେ ମରିଗଲେ, ତାଙ୍କ ପିତା କଣ ହେବେ? ତାଙ୍କ ମାଆ, ତାଙ୍କ ଅପ୍ରଉଢ଼ା ଯୁବତୀ ପତ୍ନୀ କଣ କରିବେ?
ଅମୁଷ୍ଯ ହି ଦେହେ ସମାଲିଂଗନଚୁଂବନପରିଵର୍ତନ ନଵୀନତରଦଲାରଵିଂଦପଦାନି କୁସୁମାନୀଵ ଦୃଶ୍ଯଂତେ
ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ, ଚୁମ୍ବନ ଓ ଖେଳର ଚିହ୍ନ, ତରୁଣ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ତାଜା ଦେଖାଯାଏ।
ଏତତ୍ସମାନଵର୍ଣଵଯା ଏତାଦୃଶଃ ସୁଭଗଃ ପରମପ୍ରୀତିଵର୍ଦ୍ଧନୋନାମ ପୁତ୍ରୋ ଭଲ୍ଲୂକଭକ୍ଷିତୋମୃତଃସ୍ମୃତିପଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯାପି ମାଂ ରକ୍ଷଯିତୁମିଚ୍ଛତୀଵ ମମ ହୃଦଯମନ୍ଯଥା କରୋତି ଇତି ମନସା ଵିତର୍କ୍ଯାତିବାଲକଂ ଗ୍ରହୀତୁମାରଭତ୍
ଏହି ପୁଅ ମୋ ରଙ୍ଗ ଓ ବୟସର ସମାନ, ଏପରି ଶୋଭାବାନ୍, ତାଙ୍କ ନାମ ପରମପ୍ରୀତିବର୍ଦ୍ଧନ। ତାଙ୍କୁ ଭଲ୍ଲୁକ ଖାଇଦେଇଥିଲା, ସେ ମରିଗଲେ। ସେଉଁଥିରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମନେକରିଲେ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ବୋଲି ଲାଗେ—ମୋ ହୃଦୟ ଅନ୍ୟଭାବକୁ ଯାଉଛି। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଅତି କମ୍ବୟସର ଛୁଆକୁ ଧରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସ ଚ ସାଧ୍ଯୋପି ପରାଧୀନୋ ବଭୂଵ
ସେ ସାଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟର ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ।
ସ ଚ କୁମାରେଣ ସହ ପରାଜଯ ଖେଦମପି ମତ୍ଵା ସୁଖମଧ୍ଯୁଵାସ ଚ
ସେ ଏବଂ ରାଜକୁମାର ଦୁହେଁ, ପରାଜୟର ଦୁଃଖକୁ ଭାବି ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ଖୁସିରେ ରହିଲେ।
ଦଶରଥୋଽପି ତତ୍ର ମାସଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତତ୍ପୁତ୍ରସଂଦର୍ଶନସୁଖମଵଲୋକ୍ଯାଚିଂତଯତ୍
ଦଶରଥ ଏଠାରେ ଏକ ମାସ ରହି, ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଅହୋ ସର୍ଵଦୁଃଖାପନୋଦନକ୍ଷମମେତନ୍ମୁଖାଵଲୋକନଂ ପୁତ୍ରସଂଵର୍ଦ୍ଧନଂନାମ ସର୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରିକୋ ମମ ଜଯଃ ପୁତ୍ରଵିଯୋଗମନୁସ୍ମରତୋ ଦୁଃଖାଯ କେଵଲଂ ଭଵତି
ହାଁ! ପୁଅର ମୁହଁ ଦେଖିବା, ଯାହାକୁ ପୁଅ ପାଳନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରିପାରେ; ମୋର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଜିତିବା ମଧ୍ୟ, ପୁଅ ବିୟୋଗ ମନେ ପକାଇଲେ, ସେମାନେ କେବଳ ଦୁଃଖର କାରଣ ହୁଏ।
ତଦସ୍ଯ ପୃଚ୍ଛାଂ କରୋମି କଥମୀଦୃଶୋ ଜାଯତେ ପୁତ୍ର ଇତି ଵିତର୍କ୍ଯ ତମପୃଚ୍ଛତ୍
ଏହିପରି ପୁଅ କିପରି ହୁଏ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିବି—ଏଭାବେ ଭାବି, ସେ ପଚାରିଲେ।
ସାଧ୍ଯୋଽପି ସକଲମୋକ୍ଷମାର୍ଗଂ କ୍ଷିତୀଶାଯାଦିଶତ୍
ସାଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋକ୍ଷ ପଥ ବୁଝାଇଲେ।
ତଥା ଵ୍ରତାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ନାରାଯଣପ୍ରୀଣନାଯ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ହରୀଶାନୌ ସହାରାଧ୍ଯ ସର୍ଵୈକାଦଶୀରୁପୋଷ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶୀଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାରାଧ୍ଯ ତତ୍ତତ୍କାଲଭଵଂ ଫଲପୂର୍ଵମନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଵ୍ଯଂଜନଂ ପୁଷ୍ପଂ ଚ ନ୍ଯାଯେନ ସଂପାଦ୍ଯ କପିଲାଘୃତେନ କେଶଵଂ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ମୁଦ୍ଗଚୂର୍ଣେନ ସଂଲିପ୍ଯ ସ୍ଵାଦୂଦକେନ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ସୁରଭିପାଟୀରଂ ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଘୃଷ୍ଟଂ ମୃଗନାଭ୍ଯାଗୁରୁସାରେଣ ଵାସମେତଂ ଦେଵାଂଗଂ ସର୍ଵମୁପଲିପ୍ଯ ତୁଲସୀଦଲୈର୍ଯୂଥିକାକରଵୀରନୀଲୋତ୍ପଲକମଲ କୋକନଦଦ୍ରୋ ଣକୁସୁମ ମରୁଵଦମନକ ଗିରିକର୍ଣିକାକେତକୀଦଲପୂର୍ଵୈର୍ଯଥାସଂଭଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରେଣ ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ ଵା ନାମ୍ନା ଷୋଡଶୋପଚାରେଣ ଵାରାଧ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ନୃତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵଂ କ୍ଷମାପଯେତ୍
ହରି ଓ ଈଶାନଙ୍କୁ ଏକାଠି ପୂଜି, ସମସ୍ତ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ରଖି, ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା, ଫୁଲ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, କପିଳା ଘିଅରେ କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ମୁଗ ଚୂରା ଲଗାଇ, ମିଠା ପାଣିରେ ପୁଣି ସ୍ନାନ କରାଇ, ମୃଗନାଭି, ଅଗୁରୁ, ଓ ଅନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପରିଧାନ ଦେଇ, ତୁଳସୀ, ଯୁଥିକା, କରବୀର, ନୀଳପଦ୍ମ, ରକ୍ତପଦ୍ମ, କୋକନଦ, ଦ୍ରୋଣ, ମରୁଭ, ମଦନକ, ପାହାଡ଼ି କର୍ଣ୍ଣିକା, କେତକୀ ପତ୍ର ଯାହା ମିଳେ, ସେସବୁ ଫୁଲ ଓ ପତ୍ରରେ ପୂଜା କରି, ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ପୁରୁଷସୂକ୍ତ କିମ୍ବା ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଷୋଡଶୋପଚାରେ ପୂଜା କରି, ପ୍ରଣାମ ଓ ନୃତ୍ୟ କରି, ପରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା।