ପଶ୍ଯ ଦର୍ଶଯ ମେ ଲିଂଗଂ ପୀଠଂ ଯଦ୍ଯାଗତଂ ନ ଵା । ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୀରଭଦ୍ରୋ ଲିଂଗଂ ପୀଠମନାଗତମ୍
ମୋତେ ଦେଖା ଦେ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ପୀଠ ଆସିଛି କି ନାହିଁ। ତାପରେ ବୀରଭଦ୍ର ଦେଖିଲେ ଯେ, ଲିଙ୍ଗ ପୀଠ ଏଉଁଠି ଆସିନଥିଲା।
ଦଗ୍ଧୁକାମୋଽଖିଲାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ଵୀରଭଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଅନଲଂ ଭୁଵି ଚିକ୍ଷେପ କ୍ଷଣାଦ୍ଦଗ୍ଧା ମହୀ ତଦା
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୁଡ଼ିଦେବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ଛାଡ଼ିଲେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପୃଥିବୀ ପୁଡ଼ିଗଲା।
ଅଥ ସପ୍ତତଲାନ୍ଦଗ୍ଧ୍ଵା ପୁନରୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଵର୍ତତ । ପଂଚୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵଲୋକାନଦହଜ୍ଜନଲୋକନିଵାସିନଃ
ତାପରେ ସେ ସାତଟି ତଳକୁ ପୁଡ଼ିଦେଇ, ପୁଣି ଉପରକୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ଉପର ଲୋକରେ ଥିବା ଜନମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ପୁଡ଼ିଦେଲେ।
ଲଲାଟନେତ୍ରସଂଭୂତଂ ନଖେନାଦାଯ ଚାନଲମ୍ । ଜଂବୀରଫଲସଂକାଶଂ କୃତ୍ଵା କରତଲେ ଵିଭୁଃ
ଲଳାଟର ଚକ୍ଷୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିକୁ ନଖରେ ଧରି, ପ୍ରଭୁ ତାହାକୁ ଜମ୍ବିର ଫଳ ଭଳି ଆକାର ଦେଇ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଧରିଲେ।
ଯଦି ନାଯାତି ପୀଠଂ ତେ ଦଗ୍ଧା ଲୋକା ନ ସଂଶଯଃ । ଅନାଯାତମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୀରଭଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଯଦି ତୁମର ପୀଠ ଏଠାକୁ ନାଆସେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ପୁଡ଼ିଯିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦେଖି ବୀରଭଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ସନକାଦଯୋ ମହାତ୍ମାନୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯୋଗେନ ଚାଗମନ୍ । ଗୌତମସ୍ଯାଶ୍ରମଵରଂ ସମାଗମ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ସନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନେ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆଗମନ ଜାଣି, ଗୌତମଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ନ ଦୃଷ୍ଟଵଂତୋ ଦେଵାଦିଂ ଵିଦ୍ଯମାନମପି ଦ୍ଵିଜାଃ । ଅସ୍ତୁଵନ୍ନଥ ଚ ସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ସର୍ଵଵେଦସମୁଦ୍ଭଵୈଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେବତାମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବେଦର ଉପଜିତ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଓଁନମୋ ଦେଵଦେଵାଯ ତସ୍ମୈ ଶୁଦ୍ଧପ୍ରଭାଚିଂତ୍ଯରୂପାଯ ତସ୍ମୈ । ନମଃ ସୁରାଣାମଧୀଶାଯ ତସ୍ମୈ ନମୋ ଵେଦଗୁହ୍ଯାଯ ଶୁଦ୍ଧାଯ ତସ୍ମୈ
ଓଁ, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶୁଦ୍ଧ ତେଜ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବେଦର ଗୁପ୍ତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ନମଃ ଶିଵାଯାଦିଦେଵାଯ ତସ୍ମୈ ନମୋ ଵ୍ଯାଲଯଜ୍ଞୋପଵୀତାଯ ତସ୍ମୈ । ନମଃ ସୁରାନଂଦସଂଦୋହ ଵର୍ଷତ୍ରଯୀ ବିଂଦୁଵିଶ୍ଵଂଭରାଯ ତସ୍ମୈ
ଶିବଙ୍କୁ, ଆଦିଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସର୍ପକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଭାବେ ପିନ୍ଧିଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦେବାନନ୍ଦର ମୂଳ, ତିନି ବେଦର ସାର, ବିନ୍ଦୁ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରକ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ପୃଥିଵ୍ଯଥୋ ଵାଯୁରାକାଶମାପଃ ପୁନଃ ଶଶୀ ଵହ୍ନିସୂର୍ଯ୍ଯୌ ତଥାତ୍ମା । ଯସ୍ଯାଷ୍ଟୈତା ମୂର୍ତଯଃ ଶଂକରସ୍ଯ ତସ୍ମୈ ନମୋ ଜ୍ଞାନଗମ୍ଯାଯ ଶଶ୍ଵତ୍
ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଜଳ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆତ୍ମା—ଏହି ଆଠଟି ଶଙ୍କରଙ୍କର ରୂପ। ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଏତାଂ ସ୍ତୁତିମଥାକର୍ଣ୍ଯ ଭଗନେତ୍ରପ୍ରଦଃ ଶିଵଃ । ଵିଷ୍ଣୁମାହ ଚ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ସମାନଯ ଚ ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍
ଏହି ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ଭଗନେତ୍ର ଦାତା ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯାଅ, ସେଇ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଆଣ।'
ଆନୀତାସ୍ତେନ ହରିଣା ଦେଵାଯ ପ୍ରଣତାସ୍ତୁ ତେ । ତାନାହ ଶଂକରୋ ଵାକ୍ଯଂ କିମର୍ଥଂ ଯୂଯମାଗତାଃ
ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇ, ସେମାନେ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଶଙ୍କର ସେମାନେକୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ?'
ମୁନଯ ଊଚୁଃ - ଦେଵ ଦ୍ଵାଦଶଲୋକାନାଂ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଭସ୍ମରାଶଯଃ । ସ୍ଥିତମେକଂ ଵନମିଦଂ ପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଲୋକସଂକ୍ଷଯମ୍
ମୁନିମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ଦେବ, ବାରଟି ଲୋକରେ ଖାଲି ଛାର ଛାରି ଦେଖାଯାଉଛି; ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛିନାହିଁ। ଆପଣ ଦେଖନ୍ତୁ, ଲୋକମାନେ କିପରି ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।'
ସଦାଶିଵ ଉଵାଚ- ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵସ୍ଥପଂଚଲୋକାନାଂ ଦାହେ ସଂଦେହ ଏଵ ନଃ । କଥମଂଗାରଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ କଥଂ ନୋ ଵା ମହାଧ୍ଵନିଃ
ସଦାଶିବ କହିଲେ: 'ଉପର ଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ଲୋକ ପୁଡ଼ିଯିବାରେ ଆମେ ସନ୍ଦେହ କରୁନାହିଁ; କିନ୍ତୁ କିପରି ଅଙ୍ଗାର ବର୍ଷା ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କାହିଁକି?'
ମୁନଯ ଊଚୁଃ - ଭୀତିରସ୍ମାକମଧୁନା ଵର୍ତତେ ଵୀରଭଦ୍ରତଃ । ସ ଏଵାଂଗାରଵୃଷ୍ଟିଂ ଚ ପିପାସୁରିଵ ତାମପାତ୍
ମୁନିମାନେ କହିଲେ: 'ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମେ ଏବେ ଭୟଭୀତ। ସେ ଅଙ୍ଗାର ବର୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ଏବଂ ତାହାକୁ ପତିତ କଲେ, ଯେମିତି ତିଆରି ଥିଲେ।'
ଦେଵୋଥ ଵୀରମାହୂଯ କିଂ ଵୀରେତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଭଵଃ । ଵୀରୋ ହନୂମତୋ ଲିଂଗପୀଠାଭାଵାଦିଦଂ କୃତମ୍
ତାପରେ ଦେବତା ବୀରକୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ: 'କାହିଁକି, ବୀର?' ଭବ କହିଲେ: 'ହନୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗ ପୀଠ ନଥିବାରୁ ଏହି କାମ ହେଇଛି।'
କପେଶ୍ଚିତ୍ତଂ ପରିଜ୍ଞାତୁଂ ମଯା କୃତମିଦଂ ବୃହତ୍ । କୃପାନିଧିରଥୋ ଦେଵୋ ଯଥାପୂର୍ଵମକଲ୍ପଯତ୍
'ମୁଁ ବନରାଜଙ୍କ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିବାକୁ ଏହା କରିଥିଲି। ତାପରେ କୃପାମୟ ଦେବ ପୁରୁଣା ପରି ସବୁକିଛି ଠିକ୍ କରିଦେଲେ।'
ଦଗ୍ଧାନପ୍ଯଖିଲାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପୂର୍ଵତଃ ଶୋଭନାନ୍ଵିଭୁଃ । କଲ୍ପଯାମାସ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵୀରଭଦ୍ରମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକ ପୁଡ଼ିଯିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁ ପୂର୍ବବତ୍ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ହୋଇ, ସେମାନେକୁ ପୁନଃ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେଲେ ଏବଂ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆଲିଂଗ୍ଯାଘ୍ରାଯ ଶିରସି ତାଂବୂଲଂ ଦତ୍ତଵାନ୍ହରଃ । ଅଥାସୌ ହନୁମାନୀଶ ପୂଜନଂ କୃତଵାନଥ
ହରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ପାନ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ହନୁମାନ୍ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଏକଂ ଵନଚରଂ ତତ୍ର ଗଂଧର୍ଵଂ ସଵିପଂଚିକମ୍ । ଇଦମାହ ମହାଵୀଣା ମମ ଵୈ ଦୀଯତାମିତି
ସେଠାରେ ଏକ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯାହା ପାଖରେ ବୀଣା ଓ ପାଞ୍ଚ ତାରର ବାଦ୍ୟ ଥିଲା, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଏହି ମହାବୀଣା ମୋତେ ଦିଅ।’
ଗଂଧର୍ଵୋ ନ ମଯା ତ୍ଯାଜ୍ଯା ଵୀଣା ପ୍ରାଣସମା ମମ । ମମାପି ପ୍ରାଣସଦୃଶୀ ଵୀଣେତ୍ଯାହ କପୀଶ୍ଵରଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ କହିଲେ—‘ମୁଁ ମୋ ବୀଣାକୁ ଛାଡିପାରିବି ନାହିଁ, ଏହା ମୋ ପ୍ରାଣ ସମାନ।’ ବାନରମୁଖ୍ୟ କହିଲେ—‘ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ବୀଣା ପ୍ରାଣ ସମାନ।’
ଅଥ ମୁଷ୍ଟିନିପାତେନ ଗଂଧର୍ଵେ ପତିତେ କପିଃ । ଆଦାଯ ଵୀଣାଂ ମହତୀଂ ସ୍ଵରତଂତୁସମନ୍ଵିତାମ୍
ତାପରେ ବାନର ଏକ ଘୁଞ୍ଚିରେ ଗନ୍ଧର୍ବକୁ ପଡ଼ାଇଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ମହାବୀଣା, ମଧୁର ତାରସହିତ, ନେଇଲେ।
ଅଲାବୁସଂଯୁତାଂ କୃତ୍ଵା ରାଜଵୃକ୍ଷଫଲାକୃତିମ୍ । ତସ୍ଯୋରସି ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଗାଯନ୍ନାଗାଚ୍ଛିଵାଂତିକମ୍
ସେ ବୀଣାକୁ ଲାଉ ଲଗାଇ ରାଜବୃକ୍ଷର ଫଳ ଆକୃତିରେ ତିଆରି କଲେ। ତାହାକୁ ଛାତିରେ ରଖି, ଗାଇ ଶିବଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ବୃହତୀକୁସୁମୈଃ ଶୁଦ୍ଧୈର୍ଦେଵପାଦାଵପୂଜଯତ୍ । ତସ୍ମୈ ଵରମଥ ପ୍ରାଦାଦାକଲ୍ପଂ ଜୀଵିତଂ ପୁନଃ
ସେ ଶୁଦ୍ଧ ବୃହତୀ ଫୁଲରେ ଦେବଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ପୂଜିଲେ। ଏହା ପରେ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଦୀର୍ଘାୟୁଷ୍ୟର ବର ଦେଲେ।
ସମୁଦ୍ରଲଂଘନେ ଶକ୍ତିଂ ଵରଂ ପ୍ରାଦାଦଥାପରମ୍
ସମୁଦ୍ର ଲାଘନ କରିବାର ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ବର ଭାବେ ଦେଲେ।
ସମସ୍ତଭୂଷାସୁଵିଭୂଷିତାଂଗଃ ସ୍ଵଦୀପ୍ତିମଂଦୀକୃତଦେଵଦୀପ୍ତିଃ । ପ୍ରସନ୍ନମୂର୍ତିସ୍ତରୁଣଃ ଶିଵାଙ୍ଗକଃ ସଂଭାଵଯାମାସ ସମସ୍ତଦେଵାନ୍
ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ନିଜ ତେଜରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧାର କରି, ମଧୁର ମୂର୍ତ୍ତି, ଯୁବକ, ଶିବଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ପୀତମୁଦ୍ଗମନୀଯଂ ଚ ସମାଦାଯ ମହେଶ୍ଵରଃ । ପୀତଵସ୍ତ୍ରମିଦଂ ଦେଵ ତ୍ଵଂ ଗୃହାଣ ହରେ ଶୁଭମ୍
ମହେଶ୍ୱର ଏକ ପିତାମ୍ବର ନେଇ କହିଲେ—‘ହରେ, ଏହି ଶୁଭ୍ର ପିତାବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ନେଅ।’
ବ୍ରହ୍ମଣେ ରକ୍ତଵସନଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵସୁଦସ୍ତଥା । ଦେଵର୍ଷିଦାନଵାଦୀନାଂ ଦତ୍ତଵାନ୍ଵସୁଯୁଗ୍ମକମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଲାଲ୍ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧନଦାତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ। ଦେବତା, ଋଷି ଓ ଦାନବମାନେ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ।
ରାମୋପି ଚୈତଦାକର୍ଣ୍ଯ ଶଂଭଵେ ଯୁଗ୍ମମର୍ପଯତ୍ । ସୁସୂକ୍ଷ୍ମଂ ବହୁମୂଲ୍ଯଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଣଭୂଷଣମେଵ ଚ
ଏହା ଶୁଣି ରାମ ମଧ୍ୟ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଏକ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ମୂଲ୍ୟବାନ ଏବଂ ସୁନାର ଭୂଷଣ ଲାଗିଥିଲା।
ଅଥ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସୁଖାସୀନଃ ସାମାତ୍ଯଃ ସପୁରୋହିତଃ । ନାନାମୁନିଗଣୈର୍ଭୂପୈର୍ଵାନରୈର୍ଗୌତମୀ ତଟେ
ଖାଇ ସାରି, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ସୁଖରେ ବସି, ବିଭିନ୍ନ ମୁନି, ରାଜା ଓ ବାନରମାନେ ଗୌତମୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଥିଲେ।