ଇଂଦ୍ରାଦିସର୍ଵଦେଵାଶ୍ଚ ସ୍ଵସ୍ଵଵାହନସଂଯୁତାଃ । ଅଥ ତେ ନିର୍ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ନାନାଵାଦ୍ଯାନୁମୋଦିତାଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ବାହନରେ ବସି, ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି ସହିତ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବାହାରିଲେ।
କୋଟିକୋଟିଗଣାକୀର୍ଣା ଗୌତମସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ଗତାଃ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
କୋଟି କୋଟି ଲୋକ ଭିତରେ ଘିରି ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ସ୍ଵଭକ୍ତଂ ଜୀଵଯାମାସ ଵାମକୋଣନିରୀକ୍ଷଣାତ୍ । ଶଂକରୋ ଗୌତମଂ ପ୍ରାହ ତୁଷ୍ଟୋଽହଂ ତେ ଵରଂ ଵୃଣୁ
ବାମ ପାଖରୁ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇ ଶିବ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ। ତେଣୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଶଙ୍କର ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି—ତୁମେ ଏକ ଵର ଚାହିଁ।'
ଗୌତମ ଉଵାଚ- ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନୋ ଦେଵେଶ ଯଦି ଦେଯୋ ଵରୋ ମମ । ତ୍ଵଲ୍ଲିଂଗାର୍ଚନସାମର୍ଥ୍ଯଂ ନିତ୍ଯମସ୍ତୁ ମହେଶ୍ଵର
ଗୌତମ କହିଲେ—'ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ମୋତେ ଵର ଦେବେ, ତେବେ ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବାର ସମର୍ଥ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ମହେଶ୍ୱର।'
ଵୃତମେତନ୍ମଯା ଦେଵ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈତତ୍ତ୍ରିଲୋଚନ । ମମ ଶିଷ୍ଯୋ ମହାଭାଗୋ ହେଯାହେଯାଦିଵର୍ଜିତଃ
'ଏହି ଵର ମୁଁ ଚାହିଲି, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆଉ ଶୁଣନ୍ତୁ—ମୋ ଶିଷ୍ୟ ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସେ ନିଜେ ଭଲ କି ଖରାପ କିଛି ଧରେନି।'
ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯଂ ମମତ୍ଵେନ ନ ଚ ପଶ୍ଯତି ଚକ୍ଷୁଷା । ନ ଚ ଘ୍ରାଣେନ ଘ୍ରାତଵ୍ଯଂ ନ ଦାତଵ୍ଯଂ ନ ଚେତରତ୍
'ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ଯାହାକୁ ନିଜ ବୋଲି ଭାବେନି, ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖେନି; ଘ୍ରାଣରେ ଶୁଘେନି, ଦେଉନି, ଆଉ କିଛି କରେନି।'
ଇତି ବୁଦ୍ଘ୍ଵା ତଥା କୁର୍ଵନ୍ସ ହି ଯୋଗୀ ମହାଯଶାଃ । ଉନ୍ମତ୍ତଵିକୃତାକାରଃ ଶଂକରାତ୍ମେତି କୀର୍ତିତଃ
'ଏହା ବୁଝି, ଏହିପରି କାମ କରି, ସେ ବଡ଼ ଯଶସ୍ବୀ ଯୋଗୀ, ମତି ହରାଇଥିବା ଦେଖାଯାଏ, ଶଙ୍କର ତରଫରୁ ଆସିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।'
ନ କଶ୍ଚିତ୍ତଂ ପ୍ରତିଦ୍ଵିଷ୍ଯାନ୍ନ ଚ ତଂ ହିଂସଯେଦିତି । ଏତନ୍ମେ ଦୀଯତାଂ ଦେଵ ଏତେଷାମମୃତିସ୍ତଥା
'କେହି ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତା କରିବେନି, କିମ୍ବା କେହି ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବେନି; ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଦିଅନ୍ତୁ, ଏମିତି ଏମାନଙ୍କୁ ଅମୃତତ୍ୱ ମିଳୁ।'
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ-। ଆକଲ୍ପମେତେ ଜୀଵଂତୁ ତତୋ ମୁକ୍ତିଂ ଭଜଂତୁ ଚ । ତ୍ଵଯା କୃତମିଦଂ ଵେଶ୍ମ ଵିସ୍ତୃତଂ ଵିକୃତଂ ଶୁଭମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—'ଏମାନେ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚନ୍ତୁ, ତାପରେ ମୁକ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ। ତୁମେ ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ଘର ବଡ଼, ଅସାଧାରଣ ଓ ଶୁଭ।'
ତିଷ୍ଠାମଃ କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ ତୁ ତତୋ ଯାସ୍ଯାମ ମଂଦିରମ୍ । ଗୌତମ ଉଵାଚ- ଅଯୋଗ୍ଯଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମୀଶ ହ୍ଯର୍ଥୀ ଦୋଷଂ ନ ପଶ୍ଯତି
'ଆମେ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରହିବା, ତାପରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବା।' ଗୌତମ କହିଲେ—'ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଯାହା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ତାହା ଚାହୁଁଛି, କାରଣ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଥିଲେ ଦୋଷ ଦେଖେନି।'
ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯଲଭ୍ଯଂ ଦେଵେଶ ଦୀଯତାଂ ଯଦି ରୋଚତେ । ଅଥେଶୋ ଵିଷ୍ଣୁମାଲୋକ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ କରଂ ହରେଃ
'ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହା ପାଇପାରନ୍ତିନି, ସେହି ଦିଅନ୍ତୁ।' ଏହାପରେ ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ହରିଙ୍କ ହାତ ଧରିଲେ।
ପ୍ରହସନ୍ନଂବୁଜାଭାକ୍ଷମିତ୍ଯୁଵାଚ ସଦାଶିଵଃ । ମ୍ଲାନୋଦରୋସି ଗୋଵିଂଦ ଦେଯଂ ତେ ଭୋଜନଂ କିମୁ
ହସି ଅମ୍ବୁଜ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ସଦାଶିବ କହିଲେ—'ତୋର ପେଟ ଅପସାରିଛି, ଗୋବିନ୍ଦ, କଣ ଖାଇବାକୁ ଦେବି?'
ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଯଦି ଵା ସ୍ଵଯଂ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ସ୍ଵଗେହଵତ୍ । ଗଚ୍ଛ ଵା ପାର୍ଵତୀଗେହଂ ଯା କୁକ୍ଷିଂ ପୂରଯିଷ୍ଯତି
'ନିଜେ ପ୍ରବେଶ କରି ନିଜ ଘର ଭଳି ଖାଅ, କିମ୍ବା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଘରକୁ ଯା—ସେ ତୋର ପେଟ ଭରିଦେବେ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍କରାଲଂବୀ ଏକାଂତମଗମଦ୍ଵିଭୁଃ । ଆଦିଶ୍ଯ ନଂଦିନଂ ଦେଵୋ ଦ୍ଵାରାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଯଥୋକ୍ତଵତ୍
ଏଭଳି କହି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ଏକାନ୍ତକୁ ଗଲେ। ନନ୍ଦିକୁ ଆଦେଶ ଦେଇ, ଦେବତା ଦ୍ୱାରପାଳକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ଗୌତମଂ ସମୁଵାଚାଯମୁତ୍ତରଂ ଵିଷ୍ଣୁଭାଷଣମ୍ । ସଦାଶିଵ ଉଵାଚ- ସଂପାଦଯାନ୍ନଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୋକ୍ତୁକାମା ଵଯଂ ମୁନେ
ସଦାଶିବ ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦେଇଃ— 'ମୁନି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୈକାଂତମଗମଦ୍ଵାସୁଦେଵେନ ଶଂକରଃ । ମୃଦୁଶଯ୍ଯାଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଶଯିତୌ ଦେଵତୋତ୍ତମୌ
ଏହିପରି କହି, ଶଙ୍କର ଓ ବାସୁଦେବ ଦୁଇଁଜଣେ ଏକାଁତକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ମୃଦୁ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଦୁଇଁଜଣ ଦେବତା ଶୋଇଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଭାଷଣଂ କୃତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରୋତ୍ତସ୍ଥତୁରୁଭାଵପି । ଗତ୍ଵା ତଟାକଂ ଗଂଭୀରଂ ସ୍ନାସ୍ଯଂତୌ ଦେଵସତ୍ତମୌ
ଏହିଭଳି, ଦୁଇଁଜଣେ ଏକାଉଁଥିରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ପୁନି ଉଠିଲେ। ସେମାନେ ଗଭୀର ପୋଖରୀକୁ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
କରାଂବୁପାନମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପୃଥକ୍କୃତ୍ଵୋଭଯତ୍ର ଚ । ମୁନଯୋ ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚୈଵ ଜଲକ୍ରୀଡାଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ଏଠାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜେ ନିଜେ ହାତରେ ପାଣି ନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମୁନିମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଣିରେ ଖେଳ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଥ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହେଶଶ୍ଚ ଜଲପାତାନି ଶୀଘ୍ରତଃ । ଚକ୍ରତୁଃ ଶଂକରଃ ପଦ୍ମକିଂଜଲ୍କାଂଜଲିନା ହରେଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ ତୁରନ୍ତ ପାଣି ଛିଟିଲେ। ଶଙ୍କର ହସ୍ତରେ ପଦ୍ମର କେଶର ନେଇ, ହରିଙ୍କୁ ଛିଟିଲେ।
ଅଵାକିରନ୍ମୁଖେ ତସ୍ଯ ପଦ୍ମୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଵିଲୋଚନେ । ନେତ୍ରେ କେଶରସଂପାତାନ୍ନ୍ଯମୀଲଯତ କେଶଵଃ
ସେ, ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ହରିଙ୍କ ମୁହଁରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଛିଟିଲେ। କେଶବଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରେ କେଶର ପଡ଼ିବାରୁ ସେ ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ହରେଃ ସ୍କଂଧମାରୁରୋହ ମହେଶ୍ଵରଃ । ହର୍ଯୁତ୍ତମାଂଗଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସଂନ୍ଯମଜ୍ଜଯତ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ମହେଶ୍ୱର ହରିଙ୍କ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ଦୁଇ ହାତରେ ହରିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଧରି, ସେଠାରେ ଡୁବାଇଲେ।
ଉନ୍ମଜ୍ଜଯିତ୍ଵା ଚ ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚାପି ପୁନଃ ପୁନଃ । ପୀଡିତଃ ସ ହରିଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ପାତଯାମାସ ଶଂକରମ୍
ପୁନିପୁନି ଉଠାଇ ଏବଂ ଡୁବାଇଲେ। ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦବାଯିବାରୁ, ହରି ସ୍ନିଗ୍ଧ ଭାବେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଚୁଆଇଦେଲେ।
ଅଥ ପାଦୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ଆଚକର୍ଷ ଚ ଭ୍ରାମଯତ୍ । ଅତାଡଯଦ୍ଧରେର୍ଵକ୍ଷଃ ପାତଯାମାସ ଚାଚ୍ଯୁତମ୍
ତାପରେ, ହରିଙ୍କ ପାଦ ଧରି ଟାଣିଲେ ଏବଂ ଘୁରାଇଲେ। ହରିଙ୍କ ଛାତିକୁ ମାଡ଼ି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଚୁଆଇଦେଲେ।
ଅଥୋତ୍ଥିତୋ ହରିସ୍ତୋଯମାଦାଯଂଜଲିନା ତତଃ । ଅଵାକିରଦଥୋ ଶଂଭୁମଥ ଵିଷ୍ଣୁମଥୋ ହରଃ
ତାପରେ, ହରି ଉଠି ହାତରେ ପାଣି ନେଲେ। ସେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପାଣି ଛିଟିଲେ, ଏବଂ ହରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପାଣି ଛିଟିଲେ।
ଜଲକ୍ରୀଡୈଵମଭଵଦଥ ଚର୍ଷିଗଣାଂତରେ । ଜଲକ୍ରୀଡାସଂଭ୍ରମେଣ ଵିସ୍ରସ୍ତଜଟବଂଧନାଃ
ଏଭଳି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାଣି ଖେଳ ଚାଲିଥିଲା। ଖେଳର ଉତ୍ସାହରେ ସେମାନଙ୍କ ଯଟା ଖୁଲିଯାଉଥିଲା।
ଅଥ ସଂଭ୍ରମତସ୍ତେଷାମନ୍ଯୋନ୍ଯଜଟବଂଧନମ୍ । ଇତରେତରବଦ୍ଧାସୁ ଜଟାସୁ ଚ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ
ଏହି ଉତ୍ସାହରେ, ସେମାନଙ୍କ ଯଟା ଏକାଉଁଥିରେ ଗଁଠିଯାଉଥିଲା। ମହାମୁନିମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କ ଯଟାରେ ବନ୍ଧିଯାଉଥିଲେ।
ଶକ୍ତିମଂତୋଽଶକ୍ତିମତଃ ଆକର୍ଷଂତି ଚ ସଵ୍ଯଥମ୍ । ପାତଯଂତୋନ୍ଯତଶ୍ଚାପି କ୍ରୋଶତୋ ରୁଦତସ୍ତଥା
ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଦୁର୍ବଳମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ଟାଣୁଥିଲେ। କେହି ଚୁଆଯାଉଥିଲେ, କେହି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, କେହି କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁମୁଲେ ସଂଭୂତେ ତୋଯକର୍ମ୍ମଣି । ଆକାଶେ ନାରଦୋ ହୃଷ୍ଟୋ ନନର୍ତ ଚ ନନାଦ ଚ
ଏଭଳି ଉତ୍ତେଜିତ ପାଣି ଖେଳ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଆକାଶରେ ନାରଦ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ ଏବଂ ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ଵିପଂଚୀଂ ନାଦଯନ୍ଵାଦ୍ଯଂ ଲଲିତାଂ ଗୀତିମୁଜ୍ଜଗୌ । ସୁଗୀତ୍ଯା ଲଲିତାଯାସ୍ତୁ ଅଗାଯତ ଵିଧା ଦଶ
ସେ ବିପଞ୍ଚୀ ବାଦ୍ୟ ରବ କରି, ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ। ସେ ଦଶଟି ମନୋହର ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ଗୀତଂ ମଧୁରଂ ଶଂକରୋ ଲୋକଭାଵନଃ । ସ୍ଵଯଂ ଗାତୁଂ ହି ଲଲିତଂ ମଂଦଂ ମଂଦଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ଶଙ୍କର, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସେଇ ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣିଲେ। ସେ ନିଜେ ମଧୁର ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଗାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।