ଆଵୃତ୍ଯ ଚ ଯଥାଶକ୍ତି ପଶ୍ଚାଦ୍ଗଂଧାଦି ଵିନ୍ଯସେତ୍ । ତତଶ୍ଚ ଶୋଭନୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ପତ୍ରୈର୍ବିଲ୍ଵୈଃ ସମର୍ଚଯେତ୍
ଯେଉଁଠି ଯେପରି ସମ୍ଭବ, ଢାକି ଦେଇ, ପରେ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦିଆଯାଏ; ତାପରେ ଶୁଭ ଫୁଲ ଓ ବିଲ୍ୱପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ।
ତୁଲସୀମାରୁଵଦଲୈଃ କଲ୍ହାରୈଶ୍ଚ ମହୋତ୍ପଲୈଃ । ନୀଲୋତ୍ପଲୈରୁତ୍ପଲୈଶ୍ଚ ଶେଷୈଶ୍ଚ କରଵୀରକୈଃ
ତୁଳସୀ, ମାରୁଆ ପତ୍ର, କଲ୍ହାର, ବଡ଼ ପଦ୍ମ, ନୀଳ ପଦ୍ମ, ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କରବୀର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ।
କର୍ଣିକାରୈଃ ସିତାଂଭୋଜୈରପରାଜିତଯା ତଥା । ତିଲାକ୍ଷତୈରକ୍ଷତୈଶ୍ଚ ଶ୍ରୀପତ୍ରୈସ୍ତିଲମିଶ୍ରକୈଃ
କର୍ଣ୍ଣିକାର, ସ୍ୱେତ ପଦ୍ମ, ଅପରାଜିତା, ତିଳ, ଅଭଙ୍ଗ ଚାଉଳ, ଶୁଭ ପତ୍ର ଓ ତିଳ ମିଶାଇ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ଏଵଂ ମହେଶମୀଶାନଂ ପୂଜଯାମାସ ଗୌତମଃ । କର୍ପୂରାଗରୁକସ୍ତୂରୀ ସର୍ଜ୍ଜାଗରୁକଚଂଦନୈଃ
ଏଭଳି ଗୌତମ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କର୍ପୂର, ଅଗରୁ, କସ୍ତୂରୀ, ସର୍ଜ, ଅଗରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ।
ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଧୂପଯାମାସ ଷୋଡଶାଥ ପ୍ରଦୀପିକାଃ । କର୍ପୂରଵର୍ତ୍ତିସଂଯୁକ୍ତା ଦୀପଯଂତ୍ରୋପରିସ୍ଥିତାଃ
ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ଧୂପ ଦେଲେ, ଏବଂ ପରେ ଷୋଳ ଟି ଦୀପ ରଖିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ କର୍ପୂର ବତି ଲଗାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେଗୁଡିକୁ ଦୀପଦାନରେ ରଖାଯାଇଥିଲା।
ନିଵେଦିତଂ ମହେଶାଯ ଅଥ ନୈଵେଦ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ସୁପକ୍ଵଶାଲିପିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଲେହ୍ଯଂ ଚ ଚୋଷ୍ଯକମ୍
ତାପରେ, ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଭୋଗ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ—ଭଲଭାବେ ରାନ୍ଧା ଚାଉଳ, ଚାଉଳ ଚୁଣା ର ଖାଦ୍ୟ, ଖାଇବା, ଚାଟିବା ଏବଂ ଚୁସିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ।
ମଧୁରାଦିସମୋପେତଂ ପଂଚଭକ୍ଷ୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍ । ଅନେକପକ୍ଵଶାକାଢ୍ଯମନେକ ପକ୍ଵମିଶ୍ରିତମ୍
ଏହି ଭୋଗରେ ମିଠା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱାଦ, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମିଠା, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ରାନ୍ଧା ଶାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ମିଶିଥିଲା।
ପାନଂ ଵିଂଶତିସଂଯୁକ୍ତଂ ଦ୍ରାକ୍ଷାରଂଭାଫଲାନ୍ଵିତମ୍ । ସୂପାଷ୍ଟକାଦିସଂଯୁକ୍ତଂ ଯୁକ୍ତଂ ମୂଲଫଲାଦିନା
ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ଦ୍ରାକ୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟା ଫଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା କୁଳି ଦ୍ରିଙ୍କ, ସୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ମିଶାଯାଇଥିଲା।
ଯଥାସଂଭଵସଂଯୁକ୍ତୈରନ୍ଯୈରପ୍ଯୁପକଲ୍ପିତମ୍ । ଅଗ୍ରପୁଷ୍ପସମୋପେତଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପ୍ରଦଦୌ ମୁନିଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା ମିଳିଲା, ସେସବୁ ମଧ୍ୟ ଭଲଭାବେ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ଭୋଗ ମୁନି ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
ସୌଵର୍ଣପାତ୍ରିକା ନ୍ଯସ୍ତନୀରାଜନସହସ୍ରକମ୍ । ସୋପହାରାଯ ଦେଵାଯ ଦତ୍ଵା ଚୈଵ ନମସ୍ଯ ଚ
ସୁନା ଦିଆ ବାଟିରେ ହଜାର ଦୀପ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଇ ସେ ଶିର ନମାଇଲେ।
ପୂଗଖଂଡାନଥୋ ଘୃଷ୍ଟାନ୍ପତ୍ରାଣି କ୍ଷାଲିତାନି ଚ । ଅପୃଷ୍ଠାଗ୍ରାଣି ସୁଶ୍ଵେତଚ୍ଛଦଯାଵୃତିକାନି ଚ
ତାପରେ, ପୁଗଖଣ୍ଡ, ଭଲଭାବେ ଘସା ହୋଇଥିବା ପତ୍ର, ଧୋଇ ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଅଭଙ୍ଗ ଅଗ୍ର ଥିବା ପତ୍ର, ସୁଧା ସ୍ୱେତ ଚାଦରରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା।
ଘନସାରକଚୂର୍ଣଂ ଚ ନ୍ଯସ୍ତପତ୍ରତ୍ରଯଂ ଶୁଭମ୍ । ସୌଵର୍ଣପାତ୍ରଵିନ୍ଯସ୍ତମିଦଂ ତାଂବୂଲମୀଶ୍ଵରେ
ଘନସାର ଚୁରୁଣ୍ଣ ସହିତ ତିନିଟି ଶୁଭ ପତ୍ର, ସୁନା ବାଟିରେ ରଖି, ଏହି ତାମ୍ବୁଳ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଅଥ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ନମସ୍କାରାନନଂତରମ୍ । ଅଷ୍ଟଯୋଷାସ୍ତତଃ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତଂତ୍ରୀଵେଣ୍ଵାଦିଧାରିକାଃ
ତାପରେ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଓ ନମସ୍କାର କରିବା ପରେ, ଆଠ ଜଣୀ ମହିଳା ତାନ୍ତ୍ରୀ, ବାଂଶୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ନେଇ ଆସିଲେ।
ଵିଚିତ୍ରଵାଦ୍ଯଵାଦିନ୍ଯଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ମୁନିସନ୍ନିଧିମ୍ । କ୍ଷୁଦ୍ରତାଲଯୁଗଂ ଗୃହ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ଗାତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ଏହି ମହିଳାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମୁନିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସି, ତାଲ ଧରି ନିଜେ ଗାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଗୌତମେ ଗାତୁମୁଦ୍ଯୁକ୍ତେ ତାନଂ କୁର୍ଯୁରଥାଂଗନାଃ । ମଂଦଂ ମଂଦଂ ଚ ଵାଦ୍ଯାନି ଵାଦଯଂତି ତଥାପରାଃ
ଗୌତମ ଗାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ମହିଳାମାନେ ସ୍ୱର ଧରିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ବାଦ୍ୟ ଚଳାଇଲେ।
ମଧୁରଂ ଗାଯତି ମୁନୌ ସ୍ଵରାମୂର୍ତିଭୃତସ୍ତଥା । ପ୍ରାନୃତ୍ଯଂତ ମହେଶାଗ୍ରେ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ମୁନିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସେମାନେ ମିଠା ସ୍ୱରରେ ଗାଇଲେ, ସ୍ୱରର ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି, ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କ ଆଗରେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଗଵାନ୍ନାରଦୋ ମୁନିଃ । ତମାଗତଂ ଗୌତମୋପି ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ
ଏହି ସମୟରେ ପୂଜ୍ୟ ନାରଦ ମୁନି ଆସିଲେ; ଗୌତମ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି ଶିର ନମାଇଲେ।
ଆହଚୈନଂକୃତାର୍ଥୋସ୍ମିନଚକଶ୍ଚିନ୍ମଯାସମଃ । ତଵାଗମନକୃତ୍ଯଂ କିଂ କୁତ ଆଗମନଂ ତଥା
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋର କାମ ସଫଳ କରିଛି; ମୋ ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ, କେଉଁଠୁ ଆସିଛ?'
ଶ୍ରୀନାରଦ ଉଵାଚ- ପାତାଲାଦାଗତୋସ୍ମୀହ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵୈ ବାଣମଂଦିରେ । ଆଯାସ୍ଯଂତି ମହାତ୍ମାନୋ ବାଣଶୁକ୍ରାଦଯୋ ଗୃହମ୍
ଶ୍ରୀନାରଦ କହିଲେ: 'ମୁଁ ପାତାଳରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ବାଣଙ୍କ ଗୃହରେ ଭୋଜନ କରିଛି। ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ବାଣ, ଶୁକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନେ ଆସିବେ।'
ଅଥ କ୍ଷଣାଦଭ୍ଯଗାଚ୍ଚ ବାଣଃ ପରପୁରଂଜଯଃ । ଵିଂଶତ୍ଯକ୍ଷୌହିଣୀଯୁକ୍ତୋ ଗଜମାରୁହ୍ଯ ସୋସୁରଃ
ଏହିପରେ, କିଛି ଖଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜିତିଥିବା ବାଣ, ବିଶି ଅଂଶରେ ସେନା ନେଇ, ହାତୀରେ ଚଢି ଅସୁରମାନେ ସହିତ ଆସିଲେ।
ଅପରଂ ହି ଗଜଂ ଶୁକ୍ରଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ରଥମୁତ୍ତମମ୍ । ଵୃଷପର୍ଵା ରଥଵରଂ ବଲିସ୍ତୁରଗମୁତ୍ତମମ୍
ଅନ୍ୟ ହାତୀରେ ଶୁକ୍ର, ଉତ୍ତମ ରଥରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ବୃଷପର୍ବା, ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାରେ ବଳି ଚଢି ଆସିଲେ।
ଆଗତାନଥ ତାନ୍ସର୍ଵାନାଜ୍ଞାଯ ସ ତୁ ଗୌତମଃ । ସଶିଷ୍ଯୋ ନିର୍ଜଗାମାଥ ହ୍ଯାଦାଯାର୍ଘ୍ଯାଦିକଂ ତ୍ଵରା
ତାପରେ ଗୌତମ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବାହାରିଲେ ଏବଂ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ନେଇ ଆସିଲେ।
ଗୌତମଂ ଚାପି ତେ ଵୀକ୍ଷ୍ଯାଵରୁହ୍ଯ ଚ ଗଜାଦିକାତ୍ । ନମଶ୍ଚକ୍ରୁରଥୋ ଦୈତ୍ଯାସ୍ତଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଭାର୍ଗଵମ୍
ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାନରୁ ଅବତରିଲେ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ଏବଂ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଆଲିଂଗ୍ଯ ରାକ୍ଷସାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପୂଜଯିତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି । ସେନାଯାଃ ସନ୍ନିଵେଶଂ ଚ ଚକାର ମୁନିପୁଂଗଵଃ
ସେ ମହାମୁନି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଇ, ସେନାର ଶିବିର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଜଲଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଧୃତଂ ତଥା । ଵିଚିତ୍ରଫଲସଂଯୁକ୍ତଂ ଦତ୍ତଵାନର୍ହଣଂ ମୁନିଃ
ମୁନି ଶୁକ୍ରଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇ, ମୁଣ୍ଡରେ ପାଣି ଦେଲେ; ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଫଳରେ ଶୋଭିତ ଆଦରସୂଚକ ଉପହାର ଦେଲେ।
ଵାପୀତଡାଗସରସୀ ସ୍ନାନପୂର୍ଵକୃତ କ୍ରିଯାଃ । ସଂଗମେ ଵର୍ତମାନେ ତୁ ଗୌତମସ୍ଯାଶ୍ରମେ ଶୁଭେ
ପୋଖରୀ, ତାଳାବ ଓ ସରସ୍ବି ନହାଇ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେମାନେ ଶୁଭ ଗୌତମ ଆଶ୍ରମରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ତଦ୍ଗେହଂ ତୁ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଥ ରାକ୍ଷସାସ୍ସପୁରୋହିତାଃ । ଦେଵପୂଜାପ୍ରପତ୍ତିଂ ଚ ଚକ୍ରୁଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵିଜାଲଯେ
ତାପରେ, ସେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେ, ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କ ଘରେ ଦେବପୂଜା କଲେ।
ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରକଲ୍ପିତାଯାଂ ଚ ଵେଦ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ରୋଽଯଜଚ୍ଛିଵମ୍ । ତସ୍ଯୈଵ ଵାମଭାଗେ ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋଯଜଦଚ୍ଯୁତମ୍
ସହସା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବେଦୀରେ, ଶୁକ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଏବଂ ତାହାର ବାମପାଖରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ସୋମଂ ଚ ବଲିରପ୍ଯେଵମନ୍ଯେ ଚାସୁରପୁଂଗଵାଃ । ଅଥ ବାଣୋଽଯଜଦ୍ଦେଵମେକମେଵ ତ୍ରିଯଂବକମ୍
ବଳି ସୋମଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅସୁରନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ; ପରେ ବାଣ ଏକମାତ୍ର ଦେବତା ତ୍ରିଅମ୍ବକଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଶୁକ୍ରୋପି ଭଗଵନ୍ତନ୍ତମୁମାନାଥମପୂଜଯତ୍ । ଗୌତମୋପ୍ଯଥ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ପୂଜଯାମାସ ଶଂକରମ୍
ଶୁକ୍ର ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ଉମାନାଥଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ; ଏବଂ ଗୌତମ ମଧ୍ୟାହ୍ନବେଳେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।