ପ୍ରିଯଂକରାଶ୍ଚ ବାଲାନାଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତି ତେ । ମାସିମାସ୍ଯେକଦିଵସେ ଦର୍ଶେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵ୍ରତା ନରାଃ
ଯେମାନେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରତି ମାସର ଅମାବାସ୍ୟା କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଯେମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବ୍ରତ କରନ୍ତି—
ତୃପ୍ଯଂତି ପିତରୋ ଯେଷାଂ ତେ ଧନ୍ଯାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଭୋଜନେଷୂପପନ୍ନେଷୁ ଭୋଜ୍ଯଂ ଯଚ୍ଛଂତି ସାଦରାତ୍
ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୋଜନରେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଆଦର ସହିତ ଦିଆଯାଏ—
ଅଭିନ୍ନମୁଖରାଗେଣ ଶିଷ୍ଟାସ୍ତେ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଅବିଚଳିତ ମୁଖମୁଦ୍ରା ଓ ଉଚିତ ଆଚରଣ ସହିତ ଯେମାନେ ଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯେ ଭକ୍ତିମଂତୋ ମଧୁସୂଦନସ୍ଯ ନାରାଯଣସ୍ଯାଖିଲନାଯକସ୍ଯ । ସତ୍ଯେନ ହୀନା ରଜସାପି ଯୁକ୍ତା ଗଚ୍ଛଂତି ତେ ନାକମନଂତପୁଣ୍ଯାଃ
ଯେମାନେ ମଧୁସୂଦନ, ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାୟକଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଦିଓ ସତ୍ୟରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ରଜୋଗୁଣରେ ଥିବେ, ତଥାପି ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵିତସ୍ତାଂ ଯମୁନାଂ ସୀତାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଗୋଦାଵରୀଂ ନଦୀମ୍ । ସେଵଂତେ ଯେ ଶୁଭାଚାରାଃ ସ୍ନାନଦାନପରାଯଣାଃ
ଯେମାନେ ନୀତିମାନ୍ୟ ହୋଇ ବିତସ୍ତା, ଯମୁନା, ସୀତା ଓ ପବିତ୍ର ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ସେବନ କରନ୍ତି, ସ୍ନାନ ଓ ଦାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି—
ନ ତେ ପଶ୍ଯଂତି ପଂଥାନଂ ନରକସ୍ଯ କଦାଚନ । ଯେ ନର୍ମଦାଯାମିହ ଶର୍ମଦାଯାଂ ମଜ୍ଜଂତି ତୁଷ୍ଯଂତ୍ଯପି ଦର୍ଶନେନ
ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ନରକ ପଥ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ପାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି।
ଵିଧୂଯ ପାପାନି ମହେଶଲୋକଂ ଗଚ୍ଛଂତି ତେ ତତ୍ର ଚିରଂ ରମଂତେ
ପାପଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ବସନ୍ତି।
ସ୍ନାତାଶ୍ଚର୍ମନଦୀ ତୀରେ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ନିଯତା ନରାଃ । ଵ୍ଯାସାଶ୍ରମେ ଵିଶେଷେଣ ତେ ନରା ନାକିନଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଯେମାନେ କର୍ମନଦୀ କୂଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ତିନି ରାତି ଯାଏଁ ନିୟମରେ ରହନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ବ୍ୟାସ ଆଶ୍ରମରେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଗଂଗାଜଲେ ପ୍ରଯାଗେ ଚ କେଦାରେ ପୁଷ୍କରେ ତଥା । ଵ୍ଯାସାଶ୍ରମେ ପ୍ରଭାସେ ଚ ମୃତାସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ପ୍ରୟାଗରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ, କେଦାର, ପୁଷ୍କର, ବ୍ୟାସ ଆଶ୍ରମ କିମ୍ବା ପ୍ରଭାସରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଯୋଗାଭ୍ଯାସେନ ଵା ମୃତାଃ । ହରିରିତ୍ଯକ୍ଷରଂ ଵକ୍ତ୍ରେ ଯେଷାଂ ତେ ନ ପୁନର୍ଭଵାଃ
ଦ୍ୱାରାବତୀ କିମ୍ବା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ, କିମ୍ବା ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମୁଁହରେ 'ହରି' ନାମ ରହିଥାଏ, ସେମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।
ତ୍ରିରାତ୍ରମପି ଯେ ଵିପ୍ର ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ପୁରି ସ୍ଥିତାଃ । ମଜ୍ଜଂତି ଗୋମତୀ ତୀରେ ଧନ୍ଯାସ୍ତେ କେଶଵପ୍ରିଯାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକେ ତିନି ରାତି ଯାଏଁ ଦ୍ୱାରାବତୀ ନଗରରେ ରହନ୍ତି ଏବଂ ଗୋମତୀ କୂଳରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେଶବଙ୍କର ପ୍ରିୟ।
ନରନାରାଯଣାଵାସେ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ଯେ ସମାଶ୍ରିତାଃ । ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ଚ ନଂଦାଯାଂ ଧନ୍ଯାସ୍ତେ କେଶଵପ୍ରିଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ନର-ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ କିମ୍ବା ମାନବ ଲୋକରେ ନନ୍ଦାରେ ତିନି ରାତି ଯାଏଁ ଶରଣ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ ଏବଂ କେଶବଙ୍କର ପ୍ରିୟ।
ଷଣ୍ମାସମୁଷିତା ଵିପ୍ର ପୁରୁଷୋତ୍ତମସଂନିଧୌ । ତେ ନୂନମଚ୍ଯୁତାତ୍ମାନୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଯୁରଘହାରିଣଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ ଛଅ ମାସ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର ଭକ୍ତ ହେଇ, ପାପ ନାଶକୁ ଦେଖିଥାନ୍ତି।
ଅନେକ ଜନ୍ମାର୍ଜିତପୁଣ୍ଯତୋଯେ ମଜ୍ଜଂତି ତୋଯେ ମଣିକର୍ଣିକାଯାଃ । ନମଂତି ଵିଶ୍ଵେଶମଵାପ୍ଯକାଶୀଂ ତେ ଵୈ ମଯାପୀହ ଭଵଂତି ଵଂଦ୍ଯାଃ
ଅନେକ ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଜଳରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଖରେ ପୂଜ୍ୟ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ହରିଂ ଯେ ତୁ ଭୂମୌ ଦର୍ଭ ତିଲୈଃ ସହ । ତିଲାନ୍ଵିକୀର୍ଯ ଲୋହଂ ଚ ଦତ୍ଵା ଧେନୁଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍
ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଦର୍ଭା ଓ ତିଳ ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତିଳ ଛିଟାଇ ଓ ଲୋହା ଏବଂ ଦୁଧାଳ ଗାଈ ଦାନ କରନ୍ତି—
ଯେ ମୃତା ଵିଧିଵଦ୍ଵିପ୍ର ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଉତ୍ପାଦ୍ଯ ପୁତ୍ରାନ୍ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପିତୃପୈତାମହେ ପଦେ
ଏପରି ଭାବେ ଯେଉଁମାନେ ବିଧିମତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନେ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ କରି, ପିତୃପୁରୁଷ ଗୋତିକୁ ରଖି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ନିର୍ମମା ନିରହଂକାରା ଯେ ମୃତାସ୍ତେଽପି ନାକିନଃ । ସ୍ତୈନ୍ଯାନ୍ନିଵୃତ୍ତାଃ ସତତଂ ସଂତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵଧନେନ ଚ
ଯେଉଁମାନେ ମମତା ଓ ଅହଂକାର ଛାଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚୋରିରୁ ସଦା ବିରତ ଏବଂ ନିଜ ଧନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସ୍ଵଭାଗ୍ଯେନୋପଜୀଵଂତି ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣାଂ ଵାଣୀଂ ନିରାବାଧାଂ ମଧୁରୋପାଯ ଵର୍ଜିତାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ; ସେମାନେ କମଳମୃଦୁ, ଅବିରୋଧିତ ଓ ଚତୁର୍ତ୍ଥ ଭାବରେ ମିଠା କଥା କହନ୍ତି।
ସ୍ଵାଗତେନାଭିଭାଷଂତେ ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଶୁଭାନାମଶୁଭାନାଂ ଚ କର୍ମଣାଂ ଫଲସଂଚଯେ
ଯେଉଁମାନେ ଅତିଥିମାନେ ଆସିଲେ ହସିମୁଖରେ ସ୍ୱାଗତ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ; ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସଂଚୟ ଯେପରି ହେଉ।
ଵିପାକଜ୍ଞାଶ୍ଚ ଯେ ଵିପ୍ର ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ । ଧନଧର୍ମପ୍ରଵୃତ୍ତାନାଂ ଧର୍ମମାର୍ଗାନୁଯାଯିନାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ କର୍ମର ଫଳ ଜାଣନ୍ତି, ଧନ ଓ ଧର୍ମରେ ଲିନ ଏବଂ ଧର୍ମର ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ପ୍ରୋତ୍ସାହଂ ଵର୍ଧଯଂତେ ଯେ ମୋଦଂତେ ଦିଵି ତେ ନରାଃ । ହେମଂତେ ଵହ୍ନିଦୋ ଯଶ୍ଚ ତଥା ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଜଲପ୍ରଦଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ଶୀତକାଳରେ ଅଗ୍ନି ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପାଣି ଦେଇଥିବା—
ଵର୍ଷା ସ୍ଵାଶ୍ରମଦାତା ଚ ସ ସ୍ଵର୍ଗେ ମୋଦତେ ଚିରମ୍ । ପୁଣ୍ଯକାଲେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନିତ୍ଯ ନୈମିତ୍ତିକାଦିଷୁ
ବର୍ଷାକାଳରେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କାଳରେ, ନିତ୍ୟ କିମ୍ବା ନିମିତ୍ତିକ ଯେପରି ହେଉ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଃ କୁରୁତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସ ନୂନଂ ସୁରଲୋକଭାକ୍
ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ।
ଦାନଂ ଦରିଦ୍ରସ୍ଯ ଵିଭୋଃ କ୍ଷମିତ୍ଵଂ ଯୂନାଂ ତପୋ ଜ୍ଞାନଵତାଂ ଚ ମୌନମ୍ । ଇଚ୍ଛାନିଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ସୁଖୋଚିତାନାଂ ଦଯା ଚ ଭୂତେଷୁ ଦିଵଂ ନଯଂତି
ଗରିବଙ୍କ ଦାନ, ଯୁବକଙ୍କ ଖ୍ଷମା, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ନିବୃତ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟା—ଏସବୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ।
ଦ୍ଵିଵିଧଃ କର୍ମସଂବଂଧଃ ପାପପୁଣ୍ଯସମୁଦ୍ଭଵଃ । ସତ୍ଯମେଵ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ହ୍ଯତ୍ର ନିର୍ଣଯଃ
କର୍ମର ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବାନ୍ଧନ ଅଛି—ଏକଟି ପାପରୁ, ଅନ୍ୟଟି ପୁଣ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏଠାରେ ସତ୍ୟକୁ ଆଧାର କରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଏ।
ତପୋଧ୍ଯାନସମାଯୁକ୍ତଂ ତାରଣାଯ ଭଵାଂବୁଧେଃ । ପାପଂ ତୁ ପତନାଯୋକ୍ତଂ ସତ୍ଯମେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେ କର୍ମ ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ହୁଏ, ସେଠିଏ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ସମୁଦ୍ରକୁ ପାର କରିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। କିନ୍ତୁ ପାପ କରିଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ଅବନତି ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ବଲେନ ପରିଚାରେଣ ଶୌର୍ଯେଣାଭିଯୁତସ୍ଯ ଚ । ପୁଣ୍ଯହୀନସ୍ଯ ଵୈ ପୁଂସସ୍ତଦ୍ବଲାଦିଵ ଲୀଯତେ
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ପୁଣ୍ୟହୀନ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଶକ୍ତି, ସେବା କିମ୍ବା ସାହସ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଅନ୍ତେଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ହ୍ରାସ ପାଏ।
ଉନ୍ନତା ଗିରି ଦୁର୍ଗେଷୁ ଵୃକ୍ଷାଃ ସଂତି ସୁପୁଷ୍ଟକାଃ । ପତଂତି ଵାତଵେଗେନ ସମୂଲାସ୍ତୁ ଘନା ଅପି
ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗରେ ମଜବୁତ ଓ ପୋଷିତ ଗଛ ଥାଏ; ତଥାପି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ବାତାସର ଜୋରରେ ମୂଳସହିତ ଉଖଳି ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ସତ୍ଯଧର୍ମଵିହୀନାସ୍ତେ ତଥା ଯାଂତି ଯମାଲଯମ୍ । ସାମାନ୍ଯଂ ସର୍ଵଜଂତୂଂନାଂ ବଲଂ ଧର୍ମସ୍ତୁ କେଵଲଃ
ଏଭଳି, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ହୀନ ଲୋକମାନେ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଖରେ ଶକ୍ତି ସାଧାରଣ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ଯେନ ସଂତରତେ ଜଂତୁରିହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ । ମଯା ସର୍ଵମିଦଂ ସମ୍ଯକ୍ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗ ପ୍ରଦାଯକମ୍
ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀ ପାର ହୋଇପାରେ—ସେଇ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଇଁ ମାର୍ଗ ଦେଉଛି।