ଏଵଂ କୃତସ୍ତ୍ଵଯା ଵିପ୍ର କୃଷିମାର୍ଗଃ ପୁନଃପୁନଃ । ପଶୂନାଂ ପାଲନଂ ପୂର୍ଵଂଗ ଚ୍ଛଂଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଏପରି ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ଚାଷ କରିଥିଲ, ପୂର୍ବରୁ ଗାଈ ଓ ଛାଗଳ ପାଳିଥିଲ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ମହିଷୀଣାଂ ତଥାଶ୍ଵୀନାଂ ପାଲନଂ ଚ ପୁନଃପୁନଃ । ଏଵଂ ପୂର୍ଵଂ କୃତଂ କର୍ମ ତ୍ଵଯୈଵ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ମହିଷ ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଳିଥିଲ। ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ କରିଥିଲ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଵିପୁଲଂ ତୁ ଧନଂ ତଦ୍ଵଲ୍ଲୋଭେନ ପରିସଂଚିତମ୍ । ତସ୍ଯ ଵ୍ଯଯସ୍ତୁ ପୁଣ୍ଯେନ ନ କୃତସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା କଦା
ଏହି ବଡ଼ ଧନ ତୁମେ ଲୋଭରେ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କାମରେ ବ୍ୟୟ କରିନଥିଲେ।
ପାତ୍ରେ ଦାନଂ ନ ଦତ୍ତଂ ହି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵା ଦୁର୍ବଲଂ ଚ ତତ୍ । କୃଷିଂ କୃତ୍ଵା ନ ଦତ୍ତଂ ତୁ ଭଵତା ଧନମେଵ ହି
ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଉନଥିଲେ, ଦୁଃଖୀକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଦିଅନଥିଲେ; ଚାଷ କରି ଧନ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଥିରୁ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦେଉନଥିଲେ।
ଗୋମଯଂ ହି ତ୍ଵିଦଂ ସର୍ଵଂ ପଶୂନାଂ ସଂଚଯଂ ଚ ଵୈ । ଵିକ୍ରଯିତ୍ଵା ଧନଂ ଵିପ୍ର ସଂଚିତଂ ଵିପୁଲଂ ତ୍ଵଯା
ଗୋବର ଓ ପଶୁମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବେଚି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ବଡ଼ ଧନ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିଲେ।
ତକ୍ରଂ ଘୃତଂ ତଥା କ୍ଷୀରଂ ଵିକ୍ରୀତଂ ସତତଂ ଦଧି । ଦୁଷ୍କାଲଶ୍ଚିଂତିତୋ ଵିପ୍ର ମୋହିତୋ ଵିଷ୍ଣୁମାଯଯା
ତକ୍ର, ଘିଅ, ଦୁଧ, ଦହି ସବୁବେଳେ ବେଚୁଥିଲେ; ଦୁଃସମୟ ଆସିବ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇଥିଲେ।
କୃତ୍ଵା ମହାର୍ଘମେଵୈତଦ୍ଧନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମ । ନିର୍ଦଯେନ ତ୍ଵଯା ଦାନଂ ନ ଦତ୍ତଂ ତୁ ତଦା କିଲ
ଏହି ଧନକୁ ବହୁମୂଲ୍ୟ କରିଥିଲେ, ହେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ସମୟରେ ତୁମେ କଠୋର ହୋଇ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦାନ ଦେଉନଥିଲେ।
ଦେଵାନାଂ ପୂଜନଂ ଵିପ୍ର ଭଵତା ନ କୃତଂ ସଦା । ପର୍ଵାଣି ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନୈଵ ସମର୍ପିତମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କେବେ କରିନଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ପର୍ବପର୍ବଣୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି ଦେଉନଥିଲେ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲଂ ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ନ କୃତଂ ତ୍ଵଯା । ଭାର୍ଯା ଵଦତି ତେ ସାଧ୍ଵୀ ଦିନମଧ୍ଯେ ସମାଗତେ
ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ କରୁନଥିଲେ; ତୁମର ଶୁଭ୍ର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଉଥିଲେ।
ଶ୍ଵଶୁରଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲଶ୍ଚ ଶ୍ଵଶ୍ର୍ଵାଶ୍ଚୈଵ ମହାମତେ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ଵଚସ୍ତେଷାଂ ଗୃହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପଲାଯସେ
ଶ୍ୱଶୁର ଓ ଶ୍ୱଶ୍ରୁଙ୍କ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଆସିଲେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଘର ଛାଡ଼ି ପଳାଇଯାଉଥିଲେ।
ଧର୍ମମାର୍ଗୋ ନ ଦୃଷ୍ଟୋ ହି ଶ୍ରୁତୋ ନୈଵ କଦା ତ୍ଵଯା । ଲୋଭୋ ମାତାପିତା ଭ୍ରାତା ଲୋଭଃ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵାଃ
ଧର୍ମର ପଥ କେବେ ଦେଖିନଥିଲେ, କେବେ ଶୁଣିନଥିଲେ; ଲୋଭ ହେଉଛି ତୁମର ମା, ବାପା, ଭାଇ ଓ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ।
ପାଲିତୋ ଲୋଭ ଏଵୈକସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମଂ ସଦୈଵ ହି । ତସ୍ମାଦ୍ଦୁଃଖୀ ଭଵାଞ୍ଜାତୋ ଦାରିଦ୍ରେଣାତି ପୀଡିତଃ
ସବୁବେଳେ ତୁମେ ଲୋଭକୁ ଧରିଛ, ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଛ; ଏହିଠାରୁ ତୁମେ ଦୁଃଖୀ ଓ ଦରିଦ୍ରତାରେ ବହୁତ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଛ।
ଦିନେଦିନେ ମହାତୃଷ୍ଣା ହୃଦଯେ ତେ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ । ଯଦାଯଦା ଗୃହେ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵୃଦ୍ଧିମାଯାତି ତେ ସଦା
ପ୍ରତିଦିନ ତୁମ ହୃଦୟରେ ବଡ଼ ଆସା ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଘରେ ଧନ ବଢ଼ିଲେ, ତୁମର ଆସା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ।
ତୃଷ୍ଣଯା ଦହ୍ଯମାନସ୍ତୁ ତଦା ତ୍ଵଂ ଵହ୍ନିରୂପଯା । ରାତ୍ରୌ ଵା ତ୍ଵଂ ପ୍ରସୁପ୍ତସ୍ତୁ ଲୋଭଂ ଚିଂତଯସେଽଧିକମ୍
ଆସାର ଆଗୁନିରେ ତୁମେ ଜଳୁଛ; ରାତିରେ ଶୁଇଥିଲେ କିମ୍ବା ଜାଗିଥିଲେ, ତୁମେ ଆଉ ଅଧିକ ଲୋଭ ଭାବୁଛ।
ଦିନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମହାମୋହୈର୍ଵ୍ଯାପିତୋ ହି ସଦୈଵ ହି । ସହସ୍ରଂ ଲକ୍ଷତଃ କୋଟିଃ କଦାଵାର୍ବୁଦମେଵ ଚ
ପ୍ରତିଦିନ ତୁମେ ବଡ଼ ମୋହରେ ଲିପ୍ତ ରହୁଛ; 'କେବେ ମୋ ପାଖରେ ହଜାର, ଲକ୍ଷ, କୋଟି କିମ୍ବା ଦଶ କୋଟି ହେବ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଛ।
ଭଵିଷ୍ଯତି କଦା ଖର୍ଵୋ ନିଖର୍ଵଶ୍ଚାଥ ମେ ଗୃହେ । ଏଵଂ ସହସ୍ରଲକ୍ଷଂ ଚ କୋଟିରର୍ବୁଦମେଵ ଚ
'କେବେ ମୋ ଘରେ ଖର୍ବ କିମ୍ବା ନିଖର୍ବ ହେବ? ଏଭଳି ହଜାର, ଲକ୍ଷ, କୋଟି, ଦଶ କୋଟି ହେବ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଛ।
ଖର୍ଵୋ ନିଖର୍ଵଃ ସଂଜାତସ୍ତୃଷ୍ଣା ନୈଵ ପ୍ରଗଚ୍ଛତି । ଏଵଂ କାଲଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧିମାଯାତି ସର୍ଵଦା
ଖର୍ବ କିମ୍ବା ନିଖର୍ବ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଆସା କମେନି; ଏଭଳି ଦିନକୁ ଅନାଦର କରି ତୁମର ଆସା ସବୁବେଳେ ବଢ଼ିଯାଏ।
ନୈଵ ଦତ୍ତଂ ହୁତଂ ଵିପ୍ର ଭୁକ୍ତଂ ନୈଵ କଦା ତ୍ଵଯା । ନିଶ୍ଚିତଂ ଭୂମିମଧ୍ଯେ ତତ୍କ୍ଷିପ୍ତଂ ପୁତ୍ରାନଜାନତେ
ତୁମେ କେବେ ଦାନ, ହୋମ କିମ୍ବା ଭୋଗ କରିନଥିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଯେ ଧନ ଭୂମି ତଳେ ଲୁଚାଇଥିଲ, ସେଥିରେ ତୁମ ପୁଅମାନେ ଅଜଣା।
ଅନ୍ଯମେଵମୁପାଯଂ ତୁ ଦ୍ରଵ୍ଯାଗମନକାରଣାତ୍ । କୁରୁଷେ ସର୍ଵଦା ଵିପ୍ର ଲୋକାନ୍ପୃଚ୍ଛସି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ଅଧିକ ଧନ ଆଣିବା ପାଇଁ ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଖୋଜ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରି ଚତୁର୍ ହେଉଛ।
ଖନିତ୍ରମଂଜନଂ ଵାଦଂ ଧାତୁଵାଦମତଃପରମ୍ । ପୃଚ୍ଛମାନୋ ଭ୍ରମସ୍ଯେକସ୍ତୃଷ୍ଣଯା ପରିମୋହିତଃ
ମାଟି ଖୋଦିବା, ରସାୟନ ବିଦ୍ୟା, ଧାତୁ ବିଦ୍ୟା ଏସବୁ ବିଷୟରେ ପଚାରୁଛ; ଆସାରେ ମୁହଁ ହୋଇ ଏକାକି ଭ୍ରମଣ କରୁଛ।
ସର୍ଵାଂଶ୍ଚିଂତଯସେ ନିତ୍ଯଂ କଲ୍ପାନ୍ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାଯକାନ୍ । ପ୍ରଵେଶଂ ଚିତ୍ରଵର୍ଣାନାଂ ଚିଂତାମଣିଂ ଚ ପୃଚ୍ଛସି
ତୁମେ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତ କଳ୍ପ ଭାବିଚାଲୁଛ, ଯେଉଁଗୁଡିକ ଲୋକଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଥିବା ଲୋକମାନେ କେମିତି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଓ ଚିନ୍ତାମଣି ପାଇଁ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ।
ତୃଷ୍ଣାନଲେନଦଗ୍ଧୋସି ସୁଖଂ ନୈଵ ପ୍ରଗଚ୍ଛସି । ତୃଷ୍ଣାନଲପ୍ରଦୀପ୍ତୋସି ହାହାଭୂତୋଽପ୍ରଚେତନଃ
ତୁମେ ଆସା ଆଗୁନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଉଛ, ଏବଂ ସୁଖ ପାଉନାହାଁ। ତୁମର ଲୋଭ ଆଗୁନି ଭଳି ଜଳିଉଛି, ତୁମେ ଭ୍ରମିତ ଓ ଅବୋଧ ହୋଇଯାଇଛ।
ଏଵଂଭୂତୋସି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଗତସ୍ତ୍ଵଂ କାଲଵଶ୍ଯତାମ୍ । ଦାରପୁତ୍ରେଷୁ ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପୃଚ୍ଛମାନେଷୁ ଵୈ ତ୍ଵଯା
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସମୟର ଅଧୀନ ହୋଇଯାଇଛ। ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ତୁମର ଜନାନୀ ଓ ପୁଅମାନେ ଧନ ଚାହିଁଲେ, ସେଥିପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ।
କଥିତଂ ନୈଵ ତଦ୍ଦତ୍ତଂ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗତୋ ଯମମ୍ । ଏଵଂ ସର୍ଵଂମ ଯାଖ୍ଯାତଂ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ତଵ ପୂର୍ଵକମ୍
ସେ ଧନକୁ ତୁମେ କେବେ କହିନଥିଲେ, ନାହିଁ ଦେଇଥିଲେ। ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ତୁମେ ଯମଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲ। ଏଭଳି ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମର ପୂର୍ବ ଘଟଣା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଦେଲି।
ଅନେନ କର୍ମଣା ଵିପ୍ର ନିର୍ଧନୋସି ଦରିଦ୍ରଵାନ୍ । ସଂସାରେ ଯସ୍ଯ ସତ୍ପୁତ୍ରା ଭକ୍ତିମଂତଃ ସଦୈଵ ହି
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଦରିଦ୍ର ଓ ନିର୍ଧନ ହୋଇପଡ଼ିଛ। ଏହି ସଂସାରରେ ଯାହାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସଦା ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସେମାନେ ଏକଥରେ ସଂପନ୍ନ।
ସୁଶୀଲା ଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନାଃ ସତ୍ଯଧର୍ମରତାଃ ସଦା । ସଂଭଵଂତି ଗୃହେ ତସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସୀଦତି
ଯେଉଁଘରେ ପୁଅମାନେ ଭଲ ଚରିତ୍ର, ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ, ସେଉଁଘରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟା ଥାଏ, ଏପରି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ କଲତ୍ରଂ ତୁ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରମନଂତକମ୍ । ସଭୁଂକ୍ତେ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ଵୈ ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସନ୍ନଵାନ୍
ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟା ରହିଛି, ସେମାନେ ଏହି ମାନବ ଜଗତରେ ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଜନାନୀ, ପୁଅ ଓ ପଉତା ଅନେକ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଵିନା ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରସାଦେନ ଦାରାଃ ପୁତ୍ରା ଭଵଂତି ନ । ସୁଜନ୍ମ ଚ କୁଲେ ଵିପ୍ର ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟା ଛାଡ଼ି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜନାନୀ, ପୁଅ ମିଳେନାହିଁ, ନାହିଁ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ। ସେ ପରମ ପଦ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଵୈଶାଖମାସମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଦେଵଶର୍ମୋପାଖ୍ଯାନେ ଏକୋନନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ବୈଶାଖ ମାସର ମହିମା ବିଷୟରେ ଦେବଶର୍ମାଙ୍କ କଥା ଉଳ୍ଲେଖିତ ଉନନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ - ସୂତସୂତମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜୀଵଜୀଵ ଶତଂସମାଃ । ଯଦ୍ଵଯଂ ପୁଣ୍ଯସମଯଂ ଶ୍ରାଵିତା ଜଗତୋ ହିତମ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ — ହେ ସୂତ, ସବୁ ସୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ଶତ ବର୍ଷ ଯାଉଁଯାଉଁ ଜୀବନ୍ତୁ। ତୁମେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟମୟ କଥା ଆମକୁ ଶୁଣେଇଲ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାମୀ।