ଫଲଂ ଦଦାତି ସୁମହତ୍କସ୍ମିନ୍ନପି ଚ ଜନ୍ମନି । ସୂକ୍ଷ୍ମୋ ଧର୍ମୋଽତିଗହନୋ ମୀଯତେ ନ ଯଥା ତଥା
କୌଣସି ଜନ୍ମରେ ଏହା ବଡ଼ ଫଳ ଦିଏ; ଧର୍ମ ବହୁତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଗଭୀର, ଯେପରି ଭାବିଯାଏ ସେପରି ମାପାଯାଏନାହିଁ।
ନୈତସ୍ଯ ଫଲଦାନସ୍ଯ ଶ୍ରୂଯତେ ଭୂପନିଶ୍ଚଯଃ । ଯତ୍କିଂଚିତ୍ସୁକୃତଂ କର୍ମଚ୍ଛନ୍ନଂ ପାପାଂତରୈରପି
ଏହି ଫଳଦାନ ବିଷୟରେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ ଶୁଣାଯାଏନାହିଁ, ହେ ରାଜା; ଯେକୌଣସି ଭଲ କାମ, ପାପ ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଦିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଫଳ ଦିଏ।
ତଦାଗତ୍ଯ କୁତଃ କ୍ଵାପି ସ୍ଵଂ ଫଲଂ ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । କୃତସ୍ଯ ନେହ ନାଶୋଽସ୍ତି ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଦୁରିତସ୍ଯ ଚ
ସେଠାରୁ କେଉଁଠୁସି ଆସି, ଏହା ନିଜ ଫଳ ଦିଏ; କରାଯାଇଥିବା କାମର, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, କେବେ ନାଶ ହୁଏନାହିଁ।
ତଥାପି ବହୁଭିଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଦୁରିତଂ ଯାତି ଦାରୁଣମ୍ । ଯଦୁକ୍ତଂ ଭଵତା ରାଜନ୍ନାଯାସାଧିକ୍ଯତୋ ଭଵେତ୍
ତଥାପି, ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ କରିଲେ, ପାପ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ; ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ରାଜା, ଏହା ପରିଶ୍ରମ ଅଧିକ ଥିବାରୁ ଘଟେ।
ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ତତ୍ରାପି କାରଣଂ ମେ ନିଶାମଯ । ସ୍ଵଲ୍ପାଯାସମହାଯାସୌ ଯଦ୍ଯଲ୍ପତ୍ଵ ମହତ୍ତ୍ଵଯୋଃ
ଏହି ବିଷୟରେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ତାହାର କାରଣ କଣ, ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ। କାମ କିଛି ଛୋଟ କିମ୍ବା ବଡ଼, ଚେଷ୍ଟା କିଛି କମ୍ କିମ୍ବା ବେଶି ହେଉ, ତାହାର ମୂଲ୍ୟ ଏହି ଭଳି ନୁହେଁ।
ମହାପୁଣ୍ଯାସ୍ତତସ୍ତେ ସ୍ଯୁଃ ସଂତତଂ କର୍ଷକାଦଯଃ । ମଂତ୍ରୋଚ୍ଚାରଂ ଚ ସିଂହାଦେରାଯାସଂ ବହୁଲଂ ତ୍ଵତଃ
ଯେମାନେ ସବୁବେଳେ ଚାଷ କିମ୍ବା ଏପରି ଶ୍ରମକର୍ମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କିମ୍ବା ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଶ୍ରମ କରନ୍ତି, ସେଠି ତୁମ ଚେଷ୍ଟା ତୁଳନାରେ ଅଧିକ।
ପଂଚଗଵ୍ଯଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ହି ଵ୍ରତାଂଗତ୍ଵେନ ନୋ ଭଵେତ୍ । ଇତି କର୍ତଵ୍ଯବାହୁଲ୍ଯଂ ମହତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ତଦଲ୍ପତା
ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଯଦିଓ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରତର ଅଂଶ ଭାବରେ ଏହା ସବୁବେଳେ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଏହିପରି କର୍ମର ଅଧିକତା କିମ୍ବା ବଡ଼ ହେବା ମଧ୍ୟ ବେଶି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ।
ଜଲାଗ୍ନ୍ଯାଦିପ୍ରଵେଶସ୍ଯ ପ୍ରସଜ୍ଯେତ ଵ୍ରତାଂତରାତ୍ । ଇଦମଲ୍ପଂ ମହଚ୍ଚୈତଦିତି ନୈଵ ନିଯାମକମ୍
ପାଣି, ଅଗ୍ନି ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ ବ୍ରତ ପାଇଁ ହୋଇପାରେ। କିଛି କାମ ଛୋଟ କିମ୍ବା ବଡ଼, ଏହିପରି ଭେଦ କୌଣସି ନିୟମ ନୁହେଁ।
ଫଲଂ ଯଚ୍ଚୋଦିତଂ ଶାସ୍ତ୍ରେ ତଦେଵ ସ୍ଯାନ୍ମହନ୍ନୃପ । ଯଥାଲ୍ପନାଶୋ ମହତା ମହନ୍ନାଶସ୍ତଥାଲ୍ପତଃ
ହେ ରାଜା, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେଉଁ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି, ସେଠି ତାହା ବଡ଼। ଯେପରି ଛୋଟ ନଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ନଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ, ସେପରି ଛୋଟ କାମରୁ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳିପାରେ।
କିଂ ତ୍ଵଲ୍ପଵିସ୍ଫୁଲିଂଗେନ ତୃଣରାଶିଃ ପ୍ରଦହ୍ଯତେ
ଏହିପରି ଏକ ଛୋଟ ଆଗୁଣ ତଳେ ମଧ୍ୟ ଘାସର ଢେଉଁ ପୁରାଇଯାଏ।
ହତ୍ଯାଯୁତଂ ପାପସହସ୍ରମୁଗ୍ରଂ ଗୁର୍ଵଂଗନାକୋଟିନିଷେଵଣଂ ଚ । ସ୍ତେଯାଦି ପାପାନି ଚ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତୈରଜ୍ଞାନଜାତାନି ଲଯଂ ହ୍ରିଯଂତେ
ଦଶ ହଜାର ହତ୍ୟା, ହଜାର ଭୟଙ୍କର ପାପ, ଅନେକ ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସହ ଭୋଗ କିମ୍ବା ଚୋରି ଭଳି ପାପ—ଯଦି କୃଷ୍ଣଭକ୍ତମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିମତାଵୀର ଯତ୍କିଂଚିତ୍କ୍ରିଯତେଽଲ୍ପକମ୍ । ସୁକୃତଂ ସାଧୁଵିଦୁଷା ତଦକ୍ଷଯଫଲଂ ଲଭେତ୍
ହେ ବୀର, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ମାନେ ଥୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଭଲ କାମ କରନ୍ତି, ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ଏହା ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସଂଦେହୋ ନାତ୍ର କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ମାଧଵେମାସି ମାଧଵମ୍ । ସମାରାଧ୍ଯ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ତତ୍ତଦ୍ଵାଂଚ୍ଛିତମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମାଧବଙ୍କୁ ଭଜ, ମାଧବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ ମନେ ଯାହା ଚାହେଁ, ତାହା ପାଇଯାଏ।
ଅପତ୍ଯଂ ଦ୍ରଵିଣଂ ରତ୍ନଂ ଦାରାହର୍ମ୍ଯଂ ହଯା ଗଜାଃ । ସୁଖାନି ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷୌ ଚ ନ ଦୂରେ ହରିଭକ୍ତିତଃ
ସନ୍ତାନ, ଧନ, ମଣି, ଜନାନୀ, ଘର, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ସମସ୍ତ ସୁଖ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏସବୁ ହରିଭକ୍ତ ପାଇଁ ଦୂର ନୁହେଁ।
ଏଵଂ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵିଧିନା ସ୍ଵଲ୍ପେନାପି ନ ସଂଶଯଃ । ପାପସ୍ଯ ମହତୋଽପି ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷଯୋ ଵୃଦ୍ଧିଃ ସୁକର୍ମଣଃ
ଏଭଳି ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଥୋଡ଼ା କାମ କଲେ ମଧ୍ୟ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ବଡ଼ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ଭଲ କାମ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଫଲାଧିକ୍ଯଂ ଭଵେଦ୍ଭୂପ ତ୍ଵାଧିକ୍ଯାଦ୍ଭାଵକର୍ମଣୋଃ । ସୂକ୍ଷ୍ମା ଧର୍ମସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞେଯା ଗତିସ୍ତୁ ଵିଵିଧୈରପି
ହେ ରାଜା, ଫଳର ଅଧିକତା ଭାବ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ତୀବ୍ରତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗତି ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବୁଝିବାକୁ ହୁଏ।
ପ୍ରିଯୋ ମାଧଵମାସୋଽଯଂ ମାଧଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଏକୋପ୍ଯନୁଷ୍ଠିତୋ ଲୋକୈଃ ସମଗ୍ରେପ୍ସିତଦାଯକଃ
ମାଧବ ମାସ ମାଧବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅଟୁଟ ମାସ। ଏହି ମାସକୁ ଲୋକେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଉପବାସ କଲେ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ।
ପୁଣ୍ଯେନ ଗାଂଗେନ ଜଲେନ କାଲେ ଦେଶେଽପି ଯଃ ସ୍ନାନପରୋଽପି ଭୂପ । ଆଜନ୍ମତୋ ଭାଵହତୋଽପି ଦାତା ନ ଶୁଦ୍ଧିମେତୀତି ମତଂ ମମୈତତ୍
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦାତା ହେଉଥିଲେ ବା ଜନ୍ମରୁ ଖରାପ ଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ—ଏହା ମୋ ମତ।
ଗଂଗାଦିତୀର୍ଥେଷୁ ଵସଂତି ଜୀଵା ଦେଵାଲଯେ ପକ୍ଷିଗଣାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯମ୍ । ଵିନାଶମାଯାଂତି କୃତୋପଵାସା ଭାଵୋଜ୍ଝିତା ନୈଵ ଗତିଂ ଲଭଂତେ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀକୂଳରେ ଜୀବମାନେ ରହନ୍ତି, ଦେଉଳରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ସବୁବେଳେ ରହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ବିନା ଉପବାସ କରୁଥିବା ଲୋକେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭାଵଂ ତତୋ ହୃତ୍କମଲେ ନିଧାଯ ଶ୍ରୀମାଧଵଂ ମାଧଵମାସି ଭକ୍ତ୍ଯା । ଯଜେତ ଯଃ ସ୍ନାନପରୋ ଵିଶୁଦ୍ଧଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଶକ୍ତା ଵଯମସ୍ଯ ଵକ୍ତୁମ୍
ତେଣୁ ହୃଦୟର କମଳରେ ଭକ୍ତି ରଖି, ଶ୍ରୀମାଧବଙ୍କୁ ମାଧବ ମାସରେ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବାକୁ ଆମେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ ଵହ୍ନିଂ ଘୃତତୈଲସିକ୍ତଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଵର୍ତଶିଖଂ ସ୍ଵକାଲେ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଦଗ୍ଧଃ କିଲ ଭାଵଦୁଷ୍ଟୋ ନ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୋତି ଫଲଂ ନ ଚାନ୍ଯତ୍
ଯଦି କେହି ଠିକ୍ ସମୟରେ ଘିଅ ଓ ତେଲରେ ଭିଜାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ଦାହି ଦେଇ, ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପୁଡ଼ିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଭାବ ଖରାପ ଥାଏ, ତେବେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଫଳ ପାଉନ୍ତି ନାହିଁ।
ଶ୍ରଦ୍ଧତ୍ସ୍ଵଭୂପ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ମାଧଵସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରତି । ସ୍ଵଲ୍ପଂ ଚାପି ଶୁଭଂ କର୍ମ ଵିକର୍ମଶତନାଶନମ୍
ତେଣୁ ହେ ରାଜା, ମାଧବଙ୍କର ଫଳ ଉପରେ ଆସ୍ଥା ରଖ। ଥୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଭଲ କାମ ଶତଶତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦିଏ।
ଯଥା ହରେର୍ନାମଭଯେନ ଭୂପ ନଶ୍ଯଂତି ସର୍ଵେ ଦୁରିତସ୍ଯ ଵୃଂଦାଃ । ନୂନଂ ରଵୌ ମେଷଗତେ ଵିଭାତେ ସ୍ନାନେନ ତୀର୍ଥେ ଚ ହରିସ୍ତଵେନ
ହେ ରାଜା, ଯେପରି ହରିଙ୍କର ନାମର ଭୟରେ ସମସ୍ତ ପାପର ଦଳ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେପରି ନିଶ୍ଚୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଷରାଶିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପ୍ରଭାତବେଳେ, ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ଓ ହରିଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରିଲେ—
ତେଜସା ଵୈନତେଯସ୍ଯ ପାପ୍ମାନଃ ପନ୍ନଗା ଇଵ । ଵିଦ୍ରଵଂତି ଚ ଵୈଶାଖସ୍ନାନେନୋଷସି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରଭାରେ ଯେପରି ସର୍ପମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ସେପରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୈଶାଖ ମାସର ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନରେ ପାପମାନେ ଦୂରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି।
ଗଂଗାଯାଂ ନର୍ମଦାଯାଂ ଵା ସ୍ନାତ୍ଵା ମେଷଗତେ ରଵୌ । ପାପପ୍ରଶମନସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯଃ ପଠେଦ୍ଭକ୍ତିଭାଵତଃ
ଗଙ୍ଗା କିମ୍ବା ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଷରାଶିରେ ଥିବାବେଳେ, ଯିଏ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପାପ ନାଶକ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି—
ଏକକାଲଂ ଦ୍ଵିକାଲଂ ଵା ତ୍ରିସଂଧ୍ଯମପି ଭୂପତେ । ସ ଯାତି ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ସର୍ଵପାପଵିଵର୍ଜିତଃ
ସେ ଏକଥର, ଦୁଇଥର କିମ୍ବା ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ଯେପରି ନିୟମ କରେ, ହେ ରାଜା, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅଂବରୀଷ ମହତ୍ପୁଣ୍ଯପ୍ରାପ୍ତଯେ କୁରୁ ଵୀକ୍ଷଣମ୍ । ମାଧଵେମାସି ଵୈ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରାତର୍ନିଯମସଂସ୍ଥିତଃ
ହେ ଅମ୍ବରୀଷ, ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଗି, ଦେଖ, ମାଧବ ମାସରେ ନିୟମରେ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କର।
ଯଦାନର୍ତ୍ତପୁରେ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵସତାଂ ଵର୍ଷକୋଟିଭିଃ । ତତ୍ପ୍ରାତର୍ମାଧଵେ ମାସି ସ୍ନାନେନୈକେନ ଲଭ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଅନର୍ତ୍ତପୁରରେ କୋଟି ବର୍ଷ ରହିଲେ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ମାଧବ ମାସର ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନରେ ଏକଥରେ ମିଳିଯାଏ।
ଇହାର୍ଥେ ଯତ୍ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ତଦାକର୍ଣଯ ଭୂପତେ । ଭାର୍ଯଯା ସହ ସଂଵାଦଂ ଦେଵଶର୍ମଦ୍ଵିଜନ୍ମନଃ
ଏହି କାରଣରେ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ହେ ରାଜା, ସେଥିରେ ଦେବଶର୍ମା ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣ।
ରେଵାତୀରେ ସୁପୁଣ୍ଯେ ଚ ତୀର୍ଥେ ଚାମରକଂଟକେ । କୌଶିକସ୍ଯ ସୁତୋ ଜାତୋ ଦେଵଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ପୁଣ୍ୟମୟ ରେବା ନଦୀ କୂଳରେ, ଅମରକଣ୍ଟକ ତୀର୍ଥରେ, କୌଶିକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦେବଶର୍ମା ନାମକ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।