ନାରଦ ଉଵାଚ- ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ନଲ୍ପାଯାସେନ ଯନ୍ମହତ୍ । ଫଲଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯତେ ତତ୍ର ଶ୍ରଦ୍ଧତ୍ସ୍ଵ ଵିଧିଭାଷିତମ୍
ନାରଦ କହିଲେ— ରାଜା, ତୁମେ ସଠିକ୍ କହିଛ, କମ୍ ପରିଶ୍ରମରେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ; ତେଣୁ ନିୟମ ଯେପରି ଦେଖାଯାଇଛି, ସେଥିରେ ଆସ୍ଥା ରଖ।
ଧର୍ମସ୍ଯ ଗତଯଃ ସୂକ୍ଷ୍ମା ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯା ହୀଶ୍ଵରୈରପି । ମୁହ୍ଯଂତେ ଚାତ୍ର ଵିଦ୍ଵାଂସୋଽଚିଂତ୍ଯଶକ୍ତି ହରେଃ କୃତୌ
ଧର୍ମର ପଥ ବହୁତ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ଏଠି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଦଯୋ ରାଜନ୍ଧର୍ମାଧିକ୍ଯେନ ବାହୁଜାଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ ସମୁପାଯାତାଃ ସୂକ୍ଷ୍ମା ଧର୍ମଗତିସ୍ତ୍ଵତଃ
ରାଜା, ବହୁତ ଧର୍ମ କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ; ଏହିପରି, ଧର୍ମର ପଥ ବହୁତ ସୂକ୍ଷ୍ମ।
ଅଜାମିଲୋଽପି ଭୂପାଲ ଦାସୀପତିରିତି ଶ୍ରୁତଃ । ଧର୍ମପତ୍ନୀପରିତ୍ଯାଗୀ ନିତ୍ଯଂ ପାପପଥିସ୍ଥିତଃ
ହେ ଭୂପତି, ଅଜାମିଳ ମଧ୍ୟ ଦାସୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେ ନିଜ ଧର୍ମପତ୍ନୀକୁ ଛାଡ଼ି, ସଦା ପାପରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ମ୍ରିଯମାଣଃ ସୁତସ୍ନେହାତ୍ପ୍ରୋଚ୍ଯ ନାରାଯଣେତି ଚ । ତଦ୍ଧ୍ଯାନନାମଗ୍ରହଣାତ୍ପଦଂ ଲେଭେ ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ମୃତ୍ୟୁବେଳେ, ପୁଅ ପ୍ରେମରେ, ସେ 'ନାରାୟଣ' ବୋଲି କହିଥିଲେ; ସେହି ନାମର ଧ୍ୟାନ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ପଦ ଲାଭ କଲେ।
ଅନିଚ୍ଛଯାପି ଦହତି ସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ହୁତଵହୋ ଯଥା । ତଥା ଦହତି ଗୋଵିଂଦ ନାମଵ୍ଯାଜାଦପୀରିତମ୍
ଅନିଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ଆଗୁନ ଛୁଇଁଲେ ଯେପରି ଜଳିଯାଏ, ସେପରି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ନାମ କେବଳ ଉପଲକ୍ଷେ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପକୁ ଦହିଦେଉଛି।
କାନୀନସ୍ଯ ମୁନେଃ ପୌତ୍ରା ଭ୍ରାତୃଜାଯାଭିଗାମିନଃ । ଗୋଲକସ୍ଯ ଚ ଵୈ ପଂଡୋଃ ପୁତ୍ରାଃ କୁଂଡାଃ ସ୍ଵଯଂ ତଥା
କାନୀନ ମୁନିଙ୍କ ନାତିମାନେ, ଭାଇଙ୍କ ଜଣେଇକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବାମାନେ, ଗୋଳକ ଓ ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଏବଂ କୁଣ୍ଡ ନିଜେ ମଧ୍ୟ।
ତେ ପଂଚାପି ଚ ଭୂପାଲ ପାଂଡଵା ଦ୍ରୌପଦୀରତାଃ । ତେଷାଂ ଚ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକତ୍ଵଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାଧର୍ମଗତିସ୍ତତଃ
ହେ ଭୂପତି, ସେହି ପାଞ୍ଚଜଣ, ଅର୍ଥାତ୍ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଭଲପାଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକତା ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମ ପଥ ଦ୍ୱାରା।
ଵିଚିତ୍ରାଣି ଚ କର୍ମାଣି ଵିଚିତ୍ରା ଭୂତଭାଵନାଃ । ଵିଚିତ୍ରାଣି ଚ ଭୂତା ନିଵିଚିତ୍ରାଃ କର୍ମଶକ୍ତଯଃ
କାର୍ଯ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର, ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ; ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରକାର, କାର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତି ସମାନ ନୁହେଁ।
କଦାଚିତ୍ସୁକୃତଂ କର୍ମ କୂଟସ୍ଥଂ ଯଦଵସ୍ଥିତମ୍ । କେନଚିତ୍କର୍ମଣା ଭୂପ ଶୁଭେନ ପରିଵର୍ଧତେ
କେବେ କେବେ ଭଲ କାମ କୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ଲୁଚି ରହିଯାଏ, ଆଉ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶୁଭ କାମ ଦ୍ୱାରା ଏହା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ହେ ରାଜା।
ଫଲଂ ଦଦାତି ସୁମହତ୍କସ୍ମିନ୍ନପି ଚ ଜନ୍ମନି । ସୂକ୍ଷ୍ମୋ ଧର୍ମୋଽତିଗହନୋ ମୀଯତେ ନ ଯଥା ତଥା
କୌଣସି ଜନ୍ମରେ ଏହା ବଡ଼ ଫଳ ଦିଏ; ଧର୍ମ ବହୁତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଗଭୀର, ଯେପରି ଭାବିଯାଏ ସେପରି ମାପାଯାଏନାହିଁ।
ନୈତସ୍ଯ ଫଲଦାନସ୍ଯ ଶ୍ରୂଯତେ ଭୂପନିଶ୍ଚଯଃ । ଯତ୍କିଂଚିତ୍ସୁକୃତଂ କର୍ମଚ୍ଛନ୍ନଂ ପାପାଂତରୈରପି
ଏହି ଫଳଦାନ ବିଷୟରେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ ଶୁଣାଯାଏନାହିଁ, ହେ ରାଜା; ଯେକୌଣସି ଭଲ କାମ, ପାପ ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଦିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଫଳ ଦିଏ।
ତଦାଗତ୍ଯ କୁତଃ କ୍ଵାପି ସ୍ଵଂ ଫଲଂ ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । କୃତସ୍ଯ ନେହ ନାଶୋଽସ୍ତି ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଦୁରିତସ୍ଯ ଚ
ସେଠାରୁ କେଉଁଠୁସି ଆସି, ଏହା ନିଜ ଫଳ ଦିଏ; କରାଯାଇଥିବା କାମର, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, କେବେ ନାଶ ହୁଏନାହିଁ।
ତଥାପି ବହୁଭିଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଦୁରିତଂ ଯାତି ଦାରୁଣମ୍ । ଯଦୁକ୍ତଂ ଭଵତା ରାଜନ୍ନାଯାସାଧିକ୍ଯତୋ ଭଵେତ୍
ତଥାପି, ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ କରିଲେ, ପାପ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ; ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ରାଜା, ଏହା ପରିଶ୍ରମ ଅଧିକ ଥିବାରୁ ଘଟେ।
ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ତତ୍ରାପି କାରଣଂ ମେ ନିଶାମଯ । ସ୍ଵଲ୍ପାଯାସମହାଯାସୌ ଯଦ୍ଯଲ୍ପତ୍ଵ ମହତ୍ତ୍ଵଯୋଃ
ଏହି ବିଷୟରେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ତାହାର କାରଣ କଣ, ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ। କାମ କିଛି ଛୋଟ କିମ୍ବା ବଡ଼, ଚେଷ୍ଟା କିଛି କମ୍ କିମ୍ବା ବେଶି ହେଉ, ତାହାର ମୂଲ୍ୟ ଏହି ଭଳି ନୁହେଁ।
ମହାପୁଣ୍ଯାସ୍ତତସ୍ତେ ସ୍ଯୁଃ ସଂତତଂ କର୍ଷକାଦଯଃ । ମଂତ୍ରୋଚ୍ଚାରଂ ଚ ସିଂହାଦେରାଯାସଂ ବହୁଲଂ ତ୍ଵତଃ
ଯେମାନେ ସବୁବେଳେ ଚାଷ କିମ୍ବା ଏପରି ଶ୍ରମକର୍ମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କିମ୍ବା ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଶ୍ରମ କରନ୍ତି, ସେଠି ତୁମ ଚେଷ୍ଟା ତୁଳନାରେ ଅଧିକ।
ପଂଚଗଵ୍ଯଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ହି ଵ୍ରତାଂଗତ୍ଵେନ ନୋ ଭଵେତ୍ । ଇତି କର୍ତଵ୍ଯବାହୁଲ୍ଯଂ ମହତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ତଦଲ୍ପତା
ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଯଦିଓ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରତର ଅଂଶ ଭାବରେ ଏହା ସବୁବେଳେ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଏହିପରି କର୍ମର ଅଧିକତା କିମ୍ବା ବଡ଼ ହେବା ମଧ୍ୟ ବେଶି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ।
ଜଲାଗ୍ନ୍ଯାଦିପ୍ରଵେଶସ୍ଯ ପ୍ରସଜ୍ଯେତ ଵ୍ରତାଂତରାତ୍ । ଇଦମଲ୍ପଂ ମହଚ୍ଚୈତଦିତି ନୈଵ ନିଯାମକମ୍
ପାଣି, ଅଗ୍ନି ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ ବ୍ରତ ପାଇଁ ହୋଇପାରେ। କିଛି କାମ ଛୋଟ କିମ୍ବା ବଡ଼, ଏହିପରି ଭେଦ କୌଣସି ନିୟମ ନୁହେଁ।
ଫଲଂ ଯଚ୍ଚୋଦିତଂ ଶାସ୍ତ୍ରେ ତଦେଵ ସ୍ଯାନ୍ମହନ୍ନୃପ । ଯଥାଲ୍ପନାଶୋ ମହତା ମହନ୍ନାଶସ୍ତଥାଲ୍ପତଃ
ହେ ରାଜା, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେଉଁ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି, ସେଠି ତାହା ବଡ଼। ଯେପରି ଛୋଟ ନଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ନଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ, ସେପରି ଛୋଟ କାମରୁ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳିପାରେ।
କିଂ ତ୍ଵଲ୍ପଵିସ୍ଫୁଲିଂଗେନ ତୃଣରାଶିଃ ପ୍ରଦହ୍ଯତେ
ଏହିପରି ଏକ ଛୋଟ ଆଗୁଣ ତଳେ ମଧ୍ୟ ଘାସର ଢେଉଁ ପୁରାଇଯାଏ।
ହତ୍ଯାଯୁତଂ ପାପସହସ୍ରମୁଗ୍ରଂ ଗୁର୍ଵଂଗନାକୋଟିନିଷେଵଣଂ ଚ । ସ୍ତେଯାଦି ପାପାନି ଚ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତୈରଜ୍ଞାନଜାତାନି ଲଯଂ ହ୍ରିଯଂତେ
ଦଶ ହଜାର ହତ୍ୟା, ହଜାର ଭୟଙ୍କର ପାପ, ଅନେକ ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସହ ଭୋଗ କିମ୍ବା ଚୋରି ଭଳି ପାପ—ଯଦି କୃଷ୍ଣଭକ୍ତମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିମତାଵୀର ଯତ୍କିଂଚିତ୍କ୍ରିଯତେଽଲ୍ପକମ୍ । ସୁକୃତଂ ସାଧୁଵିଦୁଷା ତଦକ୍ଷଯଫଲଂ ଲଭେତ୍
ହେ ବୀର, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ମାନେ ଥୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଭଲ କାମ କରନ୍ତି, ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ଏହା ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସଂଦେହୋ ନାତ୍ର କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ମାଧଵେମାସି ମାଧଵମ୍ । ସମାରାଧ୍ଯ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ତତ୍ତଦ୍ଵାଂଚ୍ଛିତମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମାଧବଙ୍କୁ ଭଜ, ମାଧବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ ମନେ ଯାହା ଚାହେଁ, ତାହା ପାଇଯାଏ।
ଅପତ୍ଯଂ ଦ୍ରଵିଣଂ ରତ୍ନଂ ଦାରାହର୍ମ୍ଯଂ ହଯା ଗଜାଃ । ସୁଖାନି ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷୌ ଚ ନ ଦୂରେ ହରିଭକ୍ତିତଃ
ସନ୍ତାନ, ଧନ, ମଣି, ଜନାନୀ, ଘର, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ସମସ୍ତ ସୁଖ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏସବୁ ହରିଭକ୍ତ ପାଇଁ ଦୂର ନୁହେଁ।
ଏଵଂ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵିଧିନା ସ୍ଵଲ୍ପେନାପି ନ ସଂଶଯଃ । ପାପସ୍ଯ ମହତୋଽପି ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷଯୋ ଵୃଦ୍ଧିଃ ସୁକର୍ମଣଃ
ଏଭଳି ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଥୋଡ଼ା କାମ କଲେ ମଧ୍ୟ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ବଡ଼ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ଭଲ କାମ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଫଲାଧିକ୍ଯଂ ଭଵେଦ୍ଭୂପ ତ୍ଵାଧିକ୍ଯାଦ୍ଭାଵକର୍ମଣୋଃ । ସୂକ୍ଷ୍ମା ଧର୍ମସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞେଯା ଗତିସ୍ତୁ ଵିଵିଧୈରପି
ହେ ରାଜା, ଫଳର ଅଧିକତା ଭାବ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ତୀବ୍ରତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗତି ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବୁଝିବାକୁ ହୁଏ।
ପ୍ରିଯୋ ମାଧଵମାସୋଽଯଂ ମାଧଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଏକୋପ୍ଯନୁଷ୍ଠିତୋ ଲୋକୈଃ ସମଗ୍ରେପ୍ସିତଦାଯକଃ
ମାଧବ ମାସ ମାଧବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅଟୁଟ ମାସ। ଏହି ମାସକୁ ଲୋକେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଉପବାସ କଲେ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ।
ପୁଣ୍ଯେନ ଗାଂଗେନ ଜଲେନ କାଲେ ଦେଶେଽପି ଯଃ ସ୍ନାନପରୋଽପି ଭୂପ । ଆଜନ୍ମତୋ ଭାଵହତୋଽପି ଦାତା ନ ଶୁଦ୍ଧିମେତୀତି ମତଂ ମମୈତତ୍
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦାତା ହେଉଥିଲେ ବା ଜନ୍ମରୁ ଖରାପ ଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ—ଏହା ମୋ ମତ।
ଗଂଗାଦିତୀର୍ଥେଷୁ ଵସଂତି ଜୀଵା ଦେଵାଲଯେ ପକ୍ଷିଗଣାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯମ୍ । ଵିନାଶମାଯାଂତି କୃତୋପଵାସା ଭାଵୋଜ୍ଝିତା ନୈଵ ଗତିଂ ଲଭଂତେ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀକୂଳରେ ଜୀବମାନେ ରହନ୍ତି, ଦେଉଳରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ସବୁବେଳେ ରହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ବିନା ଉପବାସ କରୁଥିବା ଲୋକେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭାଵଂ ତତୋ ହୃତ୍କମଲେ ନିଧାଯ ଶ୍ରୀମାଧଵଂ ମାଧଵମାସି ଭକ୍ତ୍ଯା । ଯଜେତ ଯଃ ସ୍ନାନପରୋ ଵିଶୁଦ୍ଧଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଶକ୍ତା ଵଯମସ୍ଯ ଵକ୍ତୁମ୍
ତେଣୁ ହୃଦୟର କମଳରେ ଭକ୍ତି ରଖି, ଶ୍ରୀମାଧବଙ୍କୁ ମାଧବ ମାସରେ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବାକୁ ଆମେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।