ଦୀପାଦ୍ଦୀପମିଵାଲୋକ୍ଯ ସୁଭଗାଂ ଭୁଵି କନ୍ଯକାମ୍ । ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜାଂ ତ୍ରପାଭଂଗି ସ୍ମିତଶୋଭାଂ ମନୋହରାମ୍
ଏକ ଦୀପରୁ ଅନ୍ୟ ଦୀପ ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଏମିତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି କନ୍ୟାକୁ ଭୂମିରେ ଦେଖି, ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କ ଲଜ୍ଜା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା, ହସର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ମନୋହରତା ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରେମ୍ଣା ଗୃହୀତ୍ଵା କରଯୋଃ ସା ତାମପହରନ୍ମୁଦା । ଗୋଵିଂଦଵାମପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥାଂ ପ୍ରେଯସୀଂ ପରିରଭ୍ଯ ଚ
ପ୍ରେମରେ, ସେ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ଆନନ୍ଦରେ ନେଇଗଲେ, ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ପ୍ରିୟାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଉଵାଚ ତଵ ଦାସୀଯଂ ନାମ ଚାସ୍ଯାଶ୍ଚକାର ଯ । ସେଵାଂ ଚାସ୍ଯୈ ଵଦ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଯଥାଭିରୁଚିତାଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ତୁମ ଦାସୀ', ଏହି ନାମ ଦେଲେ। 'ପ୍ରିୟେ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ସେବା ଭଲ ଲାଗେ, ସେ ଦିଅ।'
ଅଥ ଚିତ୍ରକଲେତ୍ଯେତନ୍ନାମ ଚାତ୍ମମତେନ ସା । ଚକାର ଚାହ ସେଵାର୍ଥଂ ଧୃତ୍ଵା ଚାପି ଵିପଂଚିକାମ୍
ତାପରେ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ 'ଚିତ୍ରକଳା' ନାମ ଧରିଲେ, ଓ ସେବା ପାଇଁ ଏକ ବୀଣା ଧରିଲେ।
ସଦା ତ୍ଵଂ ନିକଟେ ତିଷ୍ଠ ଗାଯସ୍ଵ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ଵରୈଃ । ଗୁଣାତ୍ମନ୍ପ୍ରାଣନାଥସ୍ଯ ତଵାଯଂ ଵିହିତୋ ଵିଧିଃ
ସଦା ନିକଟରେ ରୁହ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରରେ ଗାଉ। ଏହି ହେଉଛି ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଗୁଣବାନି, ତୁମ ଜୀବନନାଥ ପାଇଁ।
ଅଥ ଚିତ୍ରକଲା ତ୍ଵାଜ୍ଞାଂ ଗୃହୀତ୍ଵାନମ୍ଯ ମାଧଵମ୍ । ତତ୍ପ୍ରେଯସ୍ଯାଶ୍ଚ ଚରଣଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଦଯୋ ରଜଃ
ତାପରେ, ଚିତ୍ରକଳା ତୁମ ଆଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି, ମାଧବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଦ ଧୁଳି ମଧ୍ୟ ନେଲେ।
ଜଗୌ ସୁମଧୁରଂ ଗୀତଂ ତଯୋରାନଂଦକାରଣମ୍ । ଅଥ ପ୍ରୀତ୍ଯୋପଗୂଢା ସା କୃଷ୍ଣେନାନଂଦମୂର୍ତିନା
ସେ ଅତି ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଯାହା ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା। ତାପରେ, ଆନନ୍ଦମୂର୍ତ୍ତି କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଯାଵତ୍ସୁଖାଂବୁଧୌ ପୂର୍ଣା ତାଵଦେଵାପ୍ଯବୁଧ୍ଯତ । ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜୋ ମହାପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲଃ ସ୍ମରତତ୍ପରଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ସୁଖର ସାଗରରେ ବିଲୀନ ଥିଲେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ମହାପ୍ରେମରେ ବିଭୋର ଓ କାମ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ରହି, କିଛି ଜଣାନଥିଲେ।
ତମେଵ ପରମାନଂଦଂ ମୁକ୍ତକଂଠୋ ରୁରୋଦ ହ । ତଦାରଭ୍ଯ ରୁଦନ୍ନେଵ ମୁକ୍ତ୍ଵା ହରିଵିଚାରକମ୍
ସେ ମାତ୍ର ସେଇ ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ହରି ବିଚାର ବାହା ଦେଲେ।
ଆଭାଷିତୋଽପି ପିତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ନୈଵାଵୋଚଦ୍ଵଚଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ମାସମାତ୍ରଂ ଗୃହେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ନିଶୀଥେ କୃଷ୍ଣସଂଶ୍ରଯଃ
ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଗୋଟିଏ ମାସ ଘରେ ରହି, ରାତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।
ନିର୍ଗତ୍ଯାରଣ୍ଯମଚରତ୍ତପୋ ଵୈ ମୁନିଦୁଷ୍କରମ୍ । କଲ୍ପାଂତେ ଦେହମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତପସୈଵ ମହାମୁନିଃ
ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ, ମୁନିମାନେ ଯେପରି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେପରି କଠିନ ତପ କଲେ। ଏକ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, ସେ ମହାମୁନି ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଵୀରଗୁପ୍ତାଭିଧାନସ୍ଯ ଗୋପସ୍ଯ ଦୁହିତା ଶୁଭା । ଜାତା ଚିତ୍ରକଲେତ୍ଯେଵ ଯସ୍ଯାଃ ସ୍କଂଧେ ମନୋହରା
ବୀରଗୁପ୍ତ ନାମକ ଗୋପଙ୍କର ଶୁଭ୍ର କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଚିତ୍ରକଳା। ତାଙ୍କର କାନ୍ଧରେ ଏକ ଆକର୍ଷକ ଭୂଷଣ ଥିଲା।
ଵିପଂଚୀ ଦୃଶ୍ଯତେ ନିତ୍ଯଂ ସପ୍ତସ୍ଵରଵିଭୂଷିତା । ଉପତିଷ୍ଠତି ଵୈ ଵାମେ ରତ୍ନଭୃଂଗାରମଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ନିତ୍ୟ ଏକ ସପ୍ତସ୍ୱର ଶୋଭିତ ବୀଣା ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଦ୍ଭୁତ ରତ୍ନଖଚିତ ଭୂଷଣ ଦେଖାଯାଏ।
ଦଧାନା ଦକ୍ଷିଣେ ହସ୍ତେ ସା ଵୈ ରତ୍ନପତଦ୍ଗ୍ରହମ୍ । ଅଯମାସୀତ୍ପୁରା ସର୍ଵଂ ତାପସୈରଭିଵଂଦିତଃ
ସେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ରତ୍ନଖଚିତ ପଦ୍ମ ଧରିଥିଲେ। ପୁରୁଣା କାଳରେ ସମସ୍ତ ତାପସମାନେ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରୁଥିଲେ।
ମୁନିଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରଵା ନାମ କାଶ୍ଯପଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିତ୍ । ପିତା ତସ୍ଯାଭଵଚ୍ଛୈଵଃ ଶତରୁଦ୍ରୀଯମନ୍ଵହମ୍
ତାଙ୍କର ବାପା ଥିଲେ କାଶ୍ୟପ ବଂଶର ପୁଣ୍ୟଶ୍ରବା ନାମକ ମୁନି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରସ୍ତୁଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶଂ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ପାର୍ଵତ୍ଯା ସହ ଶଂକରଃ
ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ଭକ୍ତମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ଏହାରେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମର୍ଦ୍ଧରାତ୍ରେଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଃ ପ୍ରଦଦୌ ଵରମ୍ । ତ୍ଵତ୍ପୁତ୍ରୋ ଭଵିତା କୃଷ୍ଣେ ଭକ୍ତିମାନ୍ବାଲ ଏଵ ହି
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିର ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ, ସେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ: 'ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମର ପୁଅ ଛୁଆଁବେଳୁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେବ।'
ଉପନୀଯାଷ୍ଟମେ ଵର୍ଷେ ତସ୍ମୈ ସିଦ୍ଧମନୁସ୍ତ୍ଵଯମ୍ । ଉପଦିଶୈକଵିଂଶତ୍ଯା ଯୋ ମଯା ତେ ନିଗଦ୍ଯତେ
ଆଠ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କୁ ଉପନୟନ କରାଇ, ଏହି ଏକୋଇଶ ଅକ୍ଷରର ସିଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇବା, ଯାହା ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହୁଛି।
ଗୋପାଲଵିଦ୍ଯାନାମାଯଂ ମଂତ୍ରୋ ଵାକ୍ସିଦ୍ଧିଦାଯକଃ । ଏତତ୍ସାଧକଜିହ୍ଵାଗ୍ରେ ଲୀଲାଚରିତମଦ୍ଭୁତମ୍
ଏହା ଗୋପାଳବିଦ୍ୟା ନାମକ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା କଥାରେ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ସାଧକଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ଟିପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ଦେଖାଯାଏ।
ଅନଂତମୂର୍ତିରାଯାତି ସ୍ଵଯମେଵ ଵରପ୍ରଦଃ । କାମମାଯା ରମାକଂଠ ସେଂଦ୍ରା ଦାମୋଦରୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ
ଅନନ୍ତ ରୂପ ନିଜେ ଆସି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି; କାମା, ମାୟା, ରମା, କଣ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦାମୋଦର ସହିତ।
ମଧ୍ଯେ ଦଶାକ୍ଷରୀଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ପୁନସ୍ତା ଏଵ ନିର୍ଦିଶେତ୍ । ଦଶାକ୍ଷରୋକ୍ତଋଷ୍ଯାଦିଧ୍ଯାନଂ ଚାସ୍ଯ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
ମଧ୍ୟରେ ଦଶ ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୁଣି ସେମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା। ଏହି ଦଶ ଅକ୍ଷରର ଋଷି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କିପରି କରିବା, ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
ପୂର୍ଣାମୃତନିଧେର୍ମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵୀପଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯଂ ସ୍ମରେତ୍ । କାଲିଂଦ୍ଯା ଵେଷ୍ଟିତଂ ତତ୍ର ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଵୃଂଦାଵନେ ଵନେ
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମୃତ ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦ୍ୱୀପ ଚିନ୍ତା କରିବା, ଯାହା କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା।
ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମସ୍ରାଵି ଦ୍ରୁମଵଲ୍ଲୀଭିରାଵୃତମ୍ । ନଟନ୍ମତ୍ତଶିଖିସ୍ଵାନଂ ଗାଯତ୍କୋକିଲଷଟ୍ପଦମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲ ଝରୁଥିବା ଗଛ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଛି, ନାଚୁଥିବା ମତ୍ତ ମୟୂର, ଗାଉଥିବା କୋଇଲି ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ।
ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଵସତ୍ଯେକଃ ପାରିଜାତତରୁର୍ମହାନ୍ । ଶାଖୋପଶାଖାଵିସ୍ତାରୈଃ ଶତଯୋଜନମୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ
ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ପାରିଜାତ ଗଛ ରହିଛି, ଯାହା ଶାଖା-ପ୍ରଶାଖାରେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶତ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ ଉଠିଛି।
ତଲେ ତସ୍ଯାଥ ଵିମଲେ ପରିତୋ ଧେନୁମଂଡଲମ୍ । ତଦଂତର୍ମଂଡଲଂ ଗୋପବାଲାନାଂ ଵେଣୁଶୃଂଗିଣାମ୍
ସେ ଗଛ ତଳେ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଚାରିପାଖରେ ଗାଈମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଂଶୀ ଓ ଶିଂଘା ଧରିଥିବା ଗୋପାଳ ଛୁଆମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ତଦଂତରେ ତୁ ରୁଚିରଂ ମଂଡଲଂ ଵ୍ରଜ ସୁଭ୍ରୁଵାମ୍ । ନାନୋପାଯନପାଣୀନାଂ ମଦଵିହ୍ଵଲଚେତସାମ୍
ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଏକ ଶୋଭାମୟ ମଣ୍ଡଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରଜର ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ହାତରେ ଧରି, ପ୍ରେମରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
କୃତାଂଜଲିପୁଟାନାଂ ଚ ମଂଡଲଂ ଶୁକ୍ଲଵାସସାମ୍ । ଶୁକ୍ଲାଭରଣଭୂଷାଣାଂ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲିତାତ୍ମନାମ୍
ସେଠାରେ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧଳା ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରୁଥିବା, ପ୍ରେମରେ ଭିଜିଥିବା ମଣିଷମାନେ ମଣ୍ଡଳ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି।
ଚିଂତଯେଚ୍ଛ୍ରୁତିକନ୍ଯାନାଂ ଗୃହ୍ଣତୀନାଂ ଵଚଃ ପ୍ରିଯମ୍ । ରତ୍ନଵେଦ୍ଯାଂ ତତୋ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଦୁକୂଲାଵରଣଂ ହରିମ୍
ଏଠାରେ ବେଦ କନ୍ୟାମାନେ ମଧୁର କଥା କହୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରିବା। ତାପରେ ରତ୍ନମଞ୍ଚରେ ବସିଥିବା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା।
ଊରୌ ଶଯାନଂ ରାଧାଯାଃ କଦଲୀକାଂଡକୋପରି । ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ଚଂଦ୍ର ସୁସ୍ମେରଂ ଵୀକ୍ଷମାଣଂ ମନୋହରମ୍
ରାଧାଙ୍କ ଉରୁ ଉପରେ କଦଳୀ ଗଛର ଡାଣ୍ଡି ଉପରେ ଶୋଇଥିବା, ସେ ତାଙ୍କର ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୃଦୁ ହସୁଥିବା ମନମୋହନ ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
କିଂଚିତ୍କୁଂଚିତଵାମାଂଘ୍ରିଂ ଵେଣୁଯୁକ୍ତେନ ପାଣିନା । ଵାମେନାଲିଂଗ୍ଯ ଦଯିତାଂ ଦକ୍ଷେଣ ଚିବୁକଂ ସ୍ପୃଶନ୍
ତାଙ୍କର ବାମ ପାଦ କିଛିଟିକେ ଭଙ୍ଗିଆ ଅବସ୍ଥାରେ, ହାତରେ ବାଂଶୀ ଧରି, ବାମ ହାତରେ ପ୍ରିୟାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଡାହାଣ ହାତରେ ତାଙ୍କର ଠୋଡ଼କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲେ।