ସାଭୂଦିଂଦୀଵରଶ୍ଯାମା ସ୍ନିଗ୍ଧଲାଵଣ୍ଯଶାଲିନୀ । ତ୍ରିଭଂଗଲଲିତାକାର ଶିଖଂଡୀ ପିଚ୍ଛଭୂଷଣା
ସେ ନୀଳ କମଳ ଭଳି କଳା, ମୃଦୁ ରୂପରେ ଚମକୁଥିବା, ତିନିଭାଙ୍ଗ ଭାବରେ ଶୋଭିତ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୟୂର ପିଞ୍ଜର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।
କୂଜଯଂତୀ ମୁଦା ଵେଣୁଂ କାଂଚନୀମଧରେଽର୍ପିତାମ୍ । ଦକ୍ଷସଵ୍ଯଗତାଭ୍ଯାଂ ଚ ସୁଂଦରୀଭ୍ଯାଂ ନିଷେଵିତାମ୍
ଅନନ୍ଦରେ ସୁନା ଵାଁଶୀ ଠୋଠରେ ଧରି ବାଜାଉଛନ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ପାଖରେ ଦୁଇ ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗନା ସେବା କରୁଛନ୍ତି।
ଵର୍ଦ୍ଧଯଂତୀଂ ତଯୋଃ କାମଂ ଚୁଂବନାଶ୍ଲେଷଣାଦିଭିଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜଃ କୃଷ୍ଣଂ ତାଦୃଗ୍ଵେଷଵିଲାସିନମ୍
ଚୁମ୍ବନ, ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଆକାଂକ୍ଷା ବଢ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ଏମିତି ରୂପ ଓ ଭୂଷାରେ ମନୋମୋହନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଵନମ୍ଯ ଶିରସ୍ତସ୍ମୈ ପୁରୋ ଲଜ୍ଜିତମାନସଃ । ଅଥୋଵାଚ ହରିର୍ଦକ୍ଷପାର୍ଶ୍ଵଗାଂ ପ୍ରେଯସୀଂ ହସନ୍
ଲଜ୍ଜାରେ ମନ ଭରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ ହରି। ତାପରେ, ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ହସି ହସି କହିଲେ।
ସଲଜ୍ଜଂ ପରମଂ ଚୈନଂ ସ୍ଵଶରୀରାସନାଗତମ୍ । ନିର୍ମାଯାତ୍ମସମଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଯୁଵତୀରୂପମଦ୍ଭୁତମ୍
ଲଜ୍ଜାଭାବରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱ ଦେହରେ ବସିଥିବା, ନିଜ ସମାନ ଦିବ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁବତୀ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
ଚିଂତଯସ୍ଵ ଶରୀରେଣ ହ୍ଯଭେଦଂ ମୃଗଲୋଚନେ । ଅଥୋ ତ୍ଵଦଂଗତେଜୋଭିଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଦ୍ରୂପମାପ୍ସ୍ଯତି
ହରିଣୀନୟନି, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ଦେହର ଏକତାକୁ ଚିନ୍ତା କର। ତାପରେ, ତୁମ ଅଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଛୁଇଁଲେ, ସେ ତୁମ ରୂପ ଧାରଣ କରିବେ।
ତତଃ ସା ପଦ୍ମପତ୍ରାକ୍ଷୀ ଗତ୍ଵା ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜାଂତିକମ୍ । ନିଜାଂଗକୈସ୍ତଦଂଗାନାମଭେଦଂ ଧ୍ଯାଯତୀ ସ୍ଥିତା
ତାପରେ, ପଦ୍ମପତ୍ରନୟନୀ ସେ ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଓ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସହ ନିଜ ଅଙ୍ଗର ଏକତା ଧ୍ୟାନ କରି ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ।
ଅଥାସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂଗତେଜାଂସି ତଦଂଗଂ ପର୍ଯପୂରଯନ୍ । ସ୍ତନଯୋର୍ଜ୍ଯୋତିଷା ଜାତୌ ପୀନୌ ଚାରୁପଯୋଧରୌ
ତାପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ସେଇ ରୂପକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଷଣ୍ଢ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଦୁଇଟି ଭରି ଓ ମନୋହର ଅଂଶ ଉପଜିଲା।
ନିତଂବଜ୍ଯୋତିଷା ଜାତଂ ଶ୍ରୋଣିବିଂବଂ ମନୋହରମ୍ । କୁଂତଲଜ୍ଯୋତିଷା କେଶପାଶୋଽଭୂତ୍କରଯୋଃ କରୌ
ତାଙ୍କ ନିତମ୍ବର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଆକର୍ଷକ ଶ୍ରୋଣି ଉପଜିଲା; କେଶର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଘନ କେଶପାଶ ହେଲା; ହାତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଦୁଇଟି ସୁନ୍ଦର ହାତ ହେଲା।
ସର୍ଵମେଵଂ ସୁସଂପନ୍ନଂ ଭୂଷାଵାସଃ ସ୍ରଗାଦିକମ୍ । କଲାସୁ କୁଶଲା ଜାତା ସୌରଭେନାଂତରାତ୍ମନି
ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ, ଭୂଷଣ, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ତିଆରି ହେଲା। ସେ କଳାରେ ଦକ୍ଷ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ମନ ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ଦୀପାଦ୍ଦୀପମିଵାଲୋକ୍ଯ ସୁଭଗାଂ ଭୁଵି କନ୍ଯକାମ୍ । ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜାଂ ତ୍ରପାଭଂଗି ସ୍ମିତଶୋଭାଂ ମନୋହରାମ୍
ଏକ ଦୀପରୁ ଅନ୍ୟ ଦୀପ ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଏମିତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି କନ୍ୟାକୁ ଭୂମିରେ ଦେଖି, ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କ ଲଜ୍ଜା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା, ହସର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ମନୋହରତା ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରେମ୍ଣା ଗୃହୀତ୍ଵା କରଯୋଃ ସା ତାମପହରନ୍ମୁଦା । ଗୋଵିଂଦଵାମପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥାଂ ପ୍ରେଯସୀଂ ପରିରଭ୍ଯ ଚ
ପ୍ରେମରେ, ସେ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ଆନନ୍ଦରେ ନେଇଗଲେ, ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ପ୍ରିୟାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଉଵାଚ ତଵ ଦାସୀଯଂ ନାମ ଚାସ୍ଯାଶ୍ଚକାର ଯ । ସେଵାଂ ଚାସ୍ଯୈ ଵଦ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଯଥାଭିରୁଚିତାଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ତୁମ ଦାସୀ', ଏହି ନାମ ଦେଲେ। 'ପ୍ରିୟେ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ସେବା ଭଲ ଲାଗେ, ସେ ଦିଅ।'
ଅଥ ଚିତ୍ରକଲେତ୍ଯେତନ୍ନାମ ଚାତ୍ମମତେନ ସା । ଚକାର ଚାହ ସେଵାର୍ଥଂ ଧୃତ୍ଵା ଚାପି ଵିପଂଚିକାମ୍
ତାପରେ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ 'ଚିତ୍ରକଳା' ନାମ ଧରିଲେ, ଓ ସେବା ପାଇଁ ଏକ ବୀଣା ଧରିଲେ।
ସଦା ତ୍ଵଂ ନିକଟେ ତିଷ୍ଠ ଗାଯସ୍ଵ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ଵରୈଃ । ଗୁଣାତ୍ମନ୍ପ୍ରାଣନାଥସ୍ଯ ତଵାଯଂ ଵିହିତୋ ଵିଧିଃ
ସଦା ନିକଟରେ ରୁହ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରରେ ଗାଉ। ଏହି ହେଉଛି ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଗୁଣବାନି, ତୁମ ଜୀବନନାଥ ପାଇଁ।
ଅଥ ଚିତ୍ରକଲା ତ୍ଵାଜ୍ଞାଂ ଗୃହୀତ୍ଵାନମ୍ଯ ମାଧଵମ୍ । ତତ୍ପ୍ରେଯସ୍ଯାଶ୍ଚ ଚରଣଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଦଯୋ ରଜଃ
ତାପରେ, ଚିତ୍ରକଳା ତୁମ ଆଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି, ମାଧବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଦ ଧୁଳି ମଧ୍ୟ ନେଲେ।
ଜଗୌ ସୁମଧୁରଂ ଗୀତଂ ତଯୋରାନଂଦକାରଣମ୍ । ଅଥ ପ୍ରୀତ୍ଯୋପଗୂଢା ସା କୃଷ୍ଣେନାନଂଦମୂର୍ତିନା
ସେ ଅତି ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଯାହା ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା। ତାପରେ, ଆନନ୍ଦମୂର୍ତ୍ତି କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଯାଵତ୍ସୁଖାଂବୁଧୌ ପୂର୍ଣା ତାଵଦେଵାପ୍ଯବୁଧ୍ଯତ । ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜୋ ମହାପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲଃ ସ୍ମରତତ୍ପରଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ସୁଖର ସାଗରରେ ବିଲୀନ ଥିଲେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ମହାପ୍ରେମରେ ବିଭୋର ଓ କାମ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ରହି, କିଛି ଜଣାନଥିଲେ।
ତମେଵ ପରମାନଂଦଂ ମୁକ୍ତକଂଠୋ ରୁରୋଦ ହ । ତଦାରଭ୍ଯ ରୁଦନ୍ନେଵ ମୁକ୍ତ୍ଵା ହରିଵିଚାରକମ୍
ସେ ମାତ୍ର ସେଇ ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ହରି ବିଚାର ବାହା ଦେଲେ।
ଆଭାଷିତୋଽପି ପିତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ନୈଵାଵୋଚଦ୍ଵଚଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ମାସମାତ୍ରଂ ଗୃହେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ନିଶୀଥେ କୃଷ୍ଣସଂଶ୍ରଯଃ
ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଗୋଟିଏ ମାସ ଘରେ ରହି, ରାତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।
ନିର୍ଗତ୍ଯାରଣ୍ଯମଚରତ୍ତପୋ ଵୈ ମୁନିଦୁଷ୍କରମ୍ । କଲ୍ପାଂତେ ଦେହମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତପସୈଵ ମହାମୁନିଃ
ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ, ମୁନିମାନେ ଯେପରି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେପରି କଠିନ ତପ କଲେ। ଏକ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, ସେ ମହାମୁନି ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଵୀରଗୁପ୍ତାଭିଧାନସ୍ଯ ଗୋପସ୍ଯ ଦୁହିତା ଶୁଭା । ଜାତା ଚିତ୍ରକଲେତ୍ଯେଵ ଯସ୍ଯାଃ ସ୍କଂଧେ ମନୋହରା
ବୀରଗୁପ୍ତ ନାମକ ଗୋପଙ୍କର ଶୁଭ୍ର କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଚିତ୍ରକଳା। ତାଙ୍କର କାନ୍ଧରେ ଏକ ଆକର୍ଷକ ଭୂଷଣ ଥିଲା।
ଵିପଂଚୀ ଦୃଶ୍ଯତେ ନିତ୍ଯଂ ସପ୍ତସ୍ଵରଵିଭୂଷିତା । ଉପତିଷ୍ଠତି ଵୈ ଵାମେ ରତ୍ନଭୃଂଗାରମଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ନିତ୍ୟ ଏକ ସପ୍ତସ୍ୱର ଶୋଭିତ ବୀଣା ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଦ୍ଭୁତ ରତ୍ନଖଚିତ ଭୂଷଣ ଦେଖାଯାଏ।
ଦଧାନା ଦକ୍ଷିଣେ ହସ୍ତେ ସା ଵୈ ରତ୍ନପତଦ୍ଗ୍ରହମ୍ । ଅଯମାସୀତ୍ପୁରା ସର୍ଵଂ ତାପସୈରଭିଵଂଦିତଃ
ସେ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ରତ୍ନଖଚିତ ପଦ୍ମ ଧରିଥିଲେ। ପୁରୁଣା କାଳରେ ସମସ୍ତ ତାପସମାନେ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରୁଥିଲେ।
ମୁନିଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରଵା ନାମ କାଶ୍ଯପଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିତ୍ । ପିତା ତସ୍ଯାଭଵଚ୍ଛୈଵଃ ଶତରୁଦ୍ରୀଯମନ୍ଵହମ୍
ତାଙ୍କର ବାପା ଥିଲେ କାଶ୍ୟପ ବଂଶର ପୁଣ୍ୟଶ୍ରବା ନାମକ ମୁନି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରସ୍ତୁଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶଂ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ପାର୍ଵତ୍ଯା ସହ ଶଂକରଃ
ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ଭକ୍ତମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ଏହାରେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମର୍ଦ୍ଧରାତ୍ରେଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଃ ପ୍ରଦଦୌ ଵରମ୍ । ତ୍ଵତ୍ପୁତ୍ରୋ ଭଵିତା କୃଷ୍ଣେ ଭକ୍ତିମାନ୍ବାଲ ଏଵ ହି
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିର ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ, ସେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ: 'ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମର ପୁଅ ଛୁଆଁବେଳୁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେବ।'
ଉପନୀଯାଷ୍ଟମେ ଵର୍ଷେ ତସ୍ମୈ ସିଦ୍ଧମନୁସ୍ତ୍ଵଯମ୍ । ଉପଦିଶୈକଵିଂଶତ୍ଯା ଯୋ ମଯା ତେ ନିଗଦ୍ଯତେ
ଆଠ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କୁ ଉପନୟନ କରାଇ, ଏହି ଏକୋଇଶ ଅକ୍ଷରର ସିଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇବା, ଯାହା ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହୁଛି।
ଗୋପାଲଵିଦ୍ଯାନାମାଯଂ ମଂତ୍ରୋ ଵାକ୍ସିଦ୍ଧିଦାଯକଃ । ଏତତ୍ସାଧକଜିହ୍ଵାଗ୍ରେ ଲୀଲାଚରିତମଦ୍ଭୁତମ୍
ଏହା ଗୋପାଳବିଦ୍ୟା ନାମକ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା କଥାରେ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ସାଧକଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ଟିପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ଦେଖାଯାଏ।
ଅନଂତମୂର୍ତିରାଯାତି ସ୍ଵଯମେଵ ଵରପ୍ରଦଃ । କାମମାଯା ରମାକଂଠ ସେଂଦ୍ରା ଦାମୋଦରୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ
ଅନନ୍ତ ରୂପ ନିଜେ ଆସି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି; କାମା, ମାୟା, ରମା, କଣ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦାମୋଦର ସହିତ।