ଵୃତ୍ତକସ୍ତୂରିକାଵେଣୀ ମଧ୍ଯେ ସିଂଦୂରବିଂଦୁଵତ୍ । ଦଧାନା ଚିତ୍ରକଂ ଭାଲେ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଚଂଦନଚିତ୍ରକୈଃ
ଗୋଲାକାର କସ୍ତୂରୀ ଚୁଟିକୁ ମଧ୍ୟରେ ସିନ୍ଦୂର ବିନ୍ଦୁ ଦେଇ ସଜାଇଛନ୍ତି, ଭାଲରେ ଚିତ୍ର ଓ ଚନ୍ଦନ ରେଖା ଲଗାଇଛନ୍ତି।
ଯା ସୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ ଶାଂତା ଜପଂତୀ ପରମଂ ପଦମ୍ । ଆସୀଚ୍ଚଂଦ୍ରପ୍ରଭୋ ନାମ ରାଜର୍ଷିଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ
ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ପରମ ପଦ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଛନ୍ତି; ଏକ ରାଜା ଋଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା, ଦେଖିବାକୁ ମଧୁର।
ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦେନ ପୁତ୍ରୋଽଭୂନ୍ମଧୁରାକୃତିଃ । ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ କୌମାରାଵଧି ଵୈଷ୍ଣଵଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କର କୃପାରେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ମଧୁର ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ବାଳ୍ୟାବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ଥିଲେ।
ସ ରାଜା ସୁସୁତଂ ସୌମ୍ଯଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦିକମ୍ । ଆଦେଶଯଦ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ମଂତ୍ରଂ ପରମଷ୍ଟାଦଶାକ୍ଷରମ୍
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଶାନ୍ତ ଓ ଦୃଢ଼ ପୁଅକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଠାରୁ ପରମ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ କଲେ।
ଅଭିଷିଚ୍ଯମାନଃ ସ ଶିଶୁର୍ମଂତ୍ରାମୃତମଯୈର୍ଜଲୈଃ । ତତ୍କ୍ଷଣେ ଭୂପତିଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ନତ୍ଵୋଦଶ୍ରୁପ୍ରକଲ୍ପିତଃ
ମନ୍ତ୍ର ଅମୃତରେ ମିଶା ଜଳରେ ଅଭିଷେକ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଶିଶୁ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ନମସ୍କାର କଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ଅଶ୍ରୁ ଆସିଗଲା।
ତସ୍ମିନ୍ଦିନେ ସ ଵୈ ବାଲଃ ଶୁଚିଵସ୍ତ୍ରଧରଃ ଶୁଚିଃ । ହାରନୂପୁରସୂତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଗ୍ରୈଵେଯାଂଗଦକଂକଣୈଃ
ସେହି ଦିନ, ସେ ପୁଅ ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ହାର, ନୂପୁର, ସୂତ୍ର, ଗଳାର ମାଳା, ବାହୁଡ଼ି, କଙ୍କଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ।
ଵିଭୂଷିତୋ ହରେର୍ଭକ୍ତିମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯାମଲାଶଯଃ । ଵିଷ୍ଣୋରାଯତନଂ ଗତ୍ଵା ସ୍ଥିତ୍ଵୈକାକୀ ଵ୍ଯଚିଂତଯତ୍
ଏଭଳି ଭୂଷିତ ହୋଇ, ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ, ଏକାକୀ ଦଢ଼ି ଚିନ୍ତା କଲେ।
କଥଂ ଭଜାମି ତଂ ଭକ୍ତଂ ମୋହନଂ ଗୋପଯୋଷିତାମ୍ । ଵିକ୍ରୀଡଂତଂ ସଦା ତାଭିଃ କାଲିଂଦୀପୁଲିନେ ଵନେ
କିପରି ମୁଁ ସେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭଜିବି, ଯିଏ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମନକୁ ମୋହିଥାନ୍ତି, ଯିଏ ସଦା କାଳିନ୍ଦୀ ତଟର ଅରଣ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳନ୍ତି?
ଇତ୍ଥମତ୍ଯାକୁଲମତିଶ୍ଚିଂତଯନ୍ନେଵ ବାଲକଃ । ଅଥାପପରମାଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ସ୍ଵପ୍ନଂ ଚ ସମଵାପ୍ଯତ
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ମନ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହେଲା, ସେ ପୁଅ ପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଓ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ।
ଆସୀତ୍କୃଷ୍ଣପ୍ରତିକୃତିଃ ପୁରତସ୍ତସ୍ଯ ଶୋଭନା । ଶିଲାମଯୀ ସ୍ଵର୍ଣପୀଠେ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତା
ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଶୋଭାମୟ କୃଷ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖାଗଲା, ପାଥରରେ ତିଆରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ।
ସାଭୂଦିଂଦୀଵରଶ୍ଯାମା ସ୍ନିଗ୍ଧଲାଵଣ୍ଯଶାଲିନୀ । ତ୍ରିଭଂଗଲଲିତାକାର ଶିଖଂଡୀ ପିଚ୍ଛଭୂଷଣା
ସେ ନୀଳ କମଳ ଭଳି କଳା, ମୃଦୁ ରୂପରେ ଚମକୁଥିବା, ତିନିଭାଙ୍ଗ ଭାବରେ ଶୋଭିତ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୟୂର ପିଞ୍ଜର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।
କୂଜଯଂତୀ ମୁଦା ଵେଣୁଂ କାଂଚନୀମଧରେଽର୍ପିତାମ୍ । ଦକ୍ଷସଵ୍ଯଗତାଭ୍ଯାଂ ଚ ସୁଂଦରୀଭ୍ଯାଂ ନିଷେଵିତାମ୍
ଅନନ୍ଦରେ ସୁନା ଵାଁଶୀ ଠୋଠରେ ଧରି ବାଜାଉଛନ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ପାଖରେ ଦୁଇ ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗନା ସେବା କରୁଛନ୍ତି।
ଵର୍ଦ୍ଧଯଂତୀଂ ତଯୋଃ କାମଂ ଚୁଂବନାଶ୍ଲେଷଣାଦିଭିଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜଃ କୃଷ୍ଣଂ ତାଦୃଗ୍ଵେଷଵିଲାସିନମ୍
ଚୁମ୍ବନ, ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଆକାଂକ୍ଷା ବଢ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ଏମିତି ରୂପ ଓ ଭୂଷାରେ ମନୋମୋହନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଵନମ୍ଯ ଶିରସ୍ତସ୍ମୈ ପୁରୋ ଲଜ୍ଜିତମାନସଃ । ଅଥୋଵାଚ ହରିର୍ଦକ୍ଷପାର୍ଶ୍ଵଗାଂ ପ୍ରେଯସୀଂ ହସନ୍
ଲଜ୍ଜାରେ ମନ ଭରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ ହରି। ତାପରେ, ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ହସି ହସି କହିଲେ।
ସଲଜ୍ଜଂ ପରମଂ ଚୈନଂ ସ୍ଵଶରୀରାସନାଗତମ୍ । ନିର୍ମାଯାତ୍ମସମଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଯୁଵତୀରୂପମଦ୍ଭୁତମ୍
ଲଜ୍ଜାଭାବରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱ ଦେହରେ ବସିଥିବା, ନିଜ ସମାନ ଦିବ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁବତୀ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
ଚିଂତଯସ୍ଵ ଶରୀରେଣ ହ୍ଯଭେଦଂ ମୃଗଲୋଚନେ । ଅଥୋ ତ୍ଵଦଂଗତେଜୋଭିଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଦ୍ରୂପମାପ୍ସ୍ଯତି
ହରିଣୀନୟନି, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ଦେହର ଏକତାକୁ ଚିନ୍ତା କର। ତାପରେ, ତୁମ ଅଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଛୁଇଁଲେ, ସେ ତୁମ ରୂପ ଧାରଣ କରିବେ।
ତତଃ ସା ପଦ୍ମପତ୍ରାକ୍ଷୀ ଗତ୍ଵା ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜାଂତିକମ୍ । ନିଜାଂଗକୈସ୍ତଦଂଗାନାମଭେଦଂ ଧ୍ଯାଯତୀ ସ୍ଥିତା
ତାପରେ, ପଦ୍ମପତ୍ରନୟନୀ ସେ ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଓ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସହ ନିଜ ଅଙ୍ଗର ଏକତା ଧ୍ୟାନ କରି ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ।
ଅଥାସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂଗତେଜାଂସି ତଦଂଗଂ ପର୍ଯପୂରଯନ୍ । ସ୍ତନଯୋର୍ଜ୍ଯୋତିଷା ଜାତୌ ପୀନୌ ଚାରୁପଯୋଧରୌ
ତାପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ସେଇ ରୂପକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଷଣ୍ଢ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଦୁଇଟି ଭରି ଓ ମନୋହର ଅଂଶ ଉପଜିଲା।
ନିତଂବଜ୍ଯୋତିଷା ଜାତଂ ଶ୍ରୋଣିବିଂବଂ ମନୋହରମ୍ । କୁଂତଲଜ୍ଯୋତିଷା କେଶପାଶୋଽଭୂତ୍କରଯୋଃ କରୌ
ତାଙ୍କ ନିତମ୍ବର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଆକର୍ଷକ ଶ୍ରୋଣି ଉପଜିଲା; କେଶର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଘନ କେଶପାଶ ହେଲା; ହାତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଦୁଇଟି ସୁନ୍ଦର ହାତ ହେଲା।
ସର୍ଵମେଵଂ ସୁସଂପନ୍ନଂ ଭୂଷାଵାସଃ ସ୍ରଗାଦିକମ୍ । କଲାସୁ କୁଶଲା ଜାତା ସୌରଭେନାଂତରାତ୍ମନି
ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ, ଭୂଷଣ, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ତିଆରି ହେଲା। ସେ କଳାରେ ଦକ୍ଷ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ମନ ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ଦୀପାଦ୍ଦୀପମିଵାଲୋକ୍ଯ ସୁଭଗାଂ ଭୁଵି କନ୍ଯକାମ୍ । ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜାଂ ତ୍ରପାଭଂଗି ସ୍ମିତଶୋଭାଂ ମନୋହରାମ୍
ଏକ ଦୀପରୁ ଅନ୍ୟ ଦୀପ ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଏମିତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି କନ୍ୟାକୁ ଭୂମିରେ ଦେଖି, ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କ ଲଜ୍ଜା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା, ହସର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ମନୋହରତା ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରେମ୍ଣା ଗୃହୀତ୍ଵା କରଯୋଃ ସା ତାମପହରନ୍ମୁଦା । ଗୋଵିଂଦଵାମପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥାଂ ପ୍ରେଯସୀଂ ପରିରଭ୍ଯ ଚ
ପ୍ରେମରେ, ସେ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ଆନନ୍ଦରେ ନେଇଗଲେ, ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ପ୍ରିୟାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଉଵାଚ ତଵ ଦାସୀଯଂ ନାମ ଚାସ୍ଯାଶ୍ଚକାର ଯ । ସେଵାଂ ଚାସ୍ଯୈ ଵଦ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଯଥାଭିରୁଚିତାଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ତୁମ ଦାସୀ', ଏହି ନାମ ଦେଲେ। 'ପ୍ରିୟେ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ସେବା ଭଲ ଲାଗେ, ସେ ଦିଅ।'
ଅଥ ଚିତ୍ରକଲେତ୍ଯେତନ୍ନାମ ଚାତ୍ମମତେନ ସା । ଚକାର ଚାହ ସେଵାର୍ଥଂ ଧୃତ୍ଵା ଚାପି ଵିପଂଚିକାମ୍
ତାପରେ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ 'ଚିତ୍ରକଳା' ନାମ ଧରିଲେ, ଓ ସେବା ପାଇଁ ଏକ ବୀଣା ଧରିଲେ।
ସଦା ତ୍ଵଂ ନିକଟେ ତିଷ୍ଠ ଗାଯସ୍ଵ ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ଵରୈଃ । ଗୁଣାତ୍ମନ୍ପ୍ରାଣନାଥସ୍ଯ ତଵାଯଂ ଵିହିତୋ ଵିଧିଃ
ସଦା ନିକଟରେ ରୁହ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରରେ ଗାଉ। ଏହି ହେଉଛି ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଗୁଣବାନି, ତୁମ ଜୀବନନାଥ ପାଇଁ।
ଅଥ ଚିତ୍ରକଲା ତ୍ଵାଜ୍ଞାଂ ଗୃହୀତ୍ଵାନମ୍ଯ ମାଧଵମ୍ । ତତ୍ପ୍ରେଯସ୍ଯାଶ୍ଚ ଚରଣଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଦଯୋ ରଜଃ
ତାପରେ, ଚିତ୍ରକଳା ତୁମ ଆଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି, ମାଧବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଦ ଧୁଳି ମଧ୍ୟ ନେଲେ।
ଜଗୌ ସୁମଧୁରଂ ଗୀତଂ ତଯୋରାନଂଦକାରଣମ୍ । ଅଥ ପ୍ରୀତ୍ଯୋପଗୂଢା ସା କୃଷ୍ଣେନାନଂଦମୂର୍ତିନା
ସେ ଅତି ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଯାହା ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା। ତାପରେ, ଆନନ୍ଦମୂର୍ତ୍ତି କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଯାଵତ୍ସୁଖାଂବୁଧୌ ପୂର୍ଣା ତାଵଦେଵାପ୍ଯବୁଧ୍ଯତ । ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜୋ ମହାପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲଃ ସ୍ମରତତ୍ପରଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ସୁଖର ସାଗରରେ ବିଲୀନ ଥିଲେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ମହାପ୍ରେମରେ ବିଭୋର ଓ କାମ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ରହି, କିଛି ଜଣାନଥିଲେ।
ତମେଵ ପରମାନଂଦଂ ମୁକ୍ତକଂଠୋ ରୁରୋଦ ହ । ତଦାରଭ୍ଯ ରୁଦନ୍ନେଵ ମୁକ୍ତ୍ଵା ହରିଵିଚାରକମ୍
ସେ ମାତ୍ର ସେଇ ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ହରି ବିଚାର ବାହା ଦେଲେ।
ଆଭାଷିତୋଽପି ପିତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ନୈଵାଵୋଚଦ୍ଵଚଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ମାସମାତ୍ରଂ ଗୃହେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ନିଶୀଥେ କୃଷ୍ଣସଂଶ୍ରଯଃ
ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଗୋଟିଏ ମାସ ଘରେ ରହି, ରାତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।