କଲ୍ହାରମାଲଯାଵୀତଂ ନୀଲପୀତପଟାଵୃତମ୍ । କଲ୍ପତ୍ରଯାଂତେ ଜାତାସ୍ତେ ଗୋକୁଲେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣାଃ
କଲ୍ହାର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ନୀଳ ଓ ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିବା, ଯୁଗ ଶେଷରେ ଗୋକୁଳରେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ସହ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଇମାସ୍ତାଃ ପୁରତୋ ରମ୍ଯା ଉପଵିଷ୍ଟା ନତଭ୍ରୁଵଃ । ଯାସାଂ ଧର୍ମକୃତାନ୍ଯେଵ ଵଲଯାନି ପ୍ରକୋଷ୍ଠକେ
ଏହି ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଭୂକୁଟି ନମ୍ର, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରକୋଷ୍ଠରେ ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ବାଳା ଶୋଭା ପାଉଛି।
ଵିଚିତ୍ରାଣି ଚ ରତ୍ନାଦ୍ଯୈର୍ଦିଵ୍ଯମୁକ୍ତାଫଲାଦିଭିଃ । ମୁନିର୍ଦୀର୍ଘତପା ନାମ ଵ୍ଯାସୋଽଭୂତ୍ପୂର୍ଵକଲ୍ପକେ
ବିଭିନ୍ନ ମଣି, ଦିବ୍ୟ ମୁକ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ଦୀର୍ଘତପା ନାମକ ଋଷି ଥିଲେ, ସେହି ଭାବେ ବ୍ୟାସ ହେଇଥିଲେ।
ତତ୍ପୁତ୍ରଃ ଶୁକ ଇତ୍ଯେଵ ମୁନିଃ ଖ୍ଯାତୋ ଵରଃ ସୁଧୀଃ । ସୋଽପି ବାଲୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସଦୈଵାନୁସ୍ମରନ୍ପଦମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶୁକ ନାମକ ମହାନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁନି, ସେ ଛୁଆଁବେଳେ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ସଦା ପରମଧାମକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ।
ଵିହାଯ ପିତୃମାତ୍ରାଦି କୃଷ୍ଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵନଂ ଗତଃ । ସ ତତ୍ର ମାନସୈର୍ଦିଵ୍ଯୈରୁପଚାରୈରହର୍ନିଶମ୍
ପିତା ମାତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଛାଡି, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ଦିନ ରାତି ଦିବ୍ୟ ମନସିକ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ଅନାହାରୋଽର୍ଚଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଗୋପରୂପିଣମୀଶ୍ଵରମ୍ । ରମଯା ପୁଟିତଂ ମଂତ୍ରଂ ଜପନ୍ନଷ୍ଟାଦଶାକ୍ଷରମ୍
ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ଗୋପ ରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ, ରମାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏଠାର ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ।
ଦଧ୍ଯୌ ପରମଭାଵେନ ହରିଂ ହୈମତରୋରଧଃ । ହୈମମଂଡପିକାଯାଂ ଚ ହେମସିଂହାସନୋପରି
ସେ ପରମ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ସୁନା ଗଛ ତଳେ, ସୁନା ମଣ୍ଡପ ଭିତରେ, ସୁନା ସିଂହାସନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଆସୀନଂ ହେମହସ୍ତାଗ୍ରୈର୍ଦଧାନଂ ହେମଵଂଶିକାମ୍ । ଦକ୍ଷିଣେନ ଭ୍ରାମଯଂତଂ ପାଣିନା ହେମପଂକଜମ୍
ସେ ସୁନା ହାତରେ ସୁନା ବାଂଶୀ ଧରି ବସିଥିଲେ, ଡାହାଣ ହାତରେ ସୁନା ପଦ୍ମ ଘୁରାଉଥିଲେ।
ହେମଵର୍ଣେଷ୍ଟପ୍ରିଯଯା ପରିକୢପ୍ତାଂଗଚିତ୍ରକମ୍ । ହସଂତମତିହର୍ଷେଣ ପଶ୍ଯଂତଂ ନିଜମାଶ୍ରମମ୍
ସୁନା ରଙ୍ଗ ପ୍ରିୟ ପ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗ ଶୋଭିତ, ସେ ବଡ ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ହର୍ଷାଶ୍ରୁପୂର୍ଣଃ ପୁଲକାଚିତାଂଗଃ ପ୍ରସୀଦନାଥେତି ଵଦନ୍ନଥୋଚ୍ଚୈଃ । ଦଂଡପ୍ରଣାମାଯ ପପାତ ଭୂମୌ ସଂଵେପମାନସ୍ତ୍ରିଜଗଦ୍ଵିଧାତୁଃ
ଆନନ୍ଦ ଲୁହରେ ଭରିଯାଇଥିବା, ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ, 'ପ୍ରଭୁ, କୃପା କରନ୍ତୁ!' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହି, ତିନି ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡିଗଲେ।
ତଂ ଭକ୍ତିକାମଂ ପତିତଂ ଧରଣ୍ଯାମାଯାସିତୋସ୍ମୀତି ଵଦଂତମୁଚ୍ଚୈଃ । ଦଂଡପ୍ରଣାମସ୍ଯ ଭୁଜୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ପସ୍ପର୍ଶ ହର୍ଷୋପଚିତେକ୍ଷଣେନ
ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଲୀନ ଏବଂ ଭୂମିରେ ପଡିଥିବା ଦେଖି, 'ମୁଁ ଦୁଃଖିତ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହୁଥିବା, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡବତ୍ କରୁଥିବା ହାତ ଧରି, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ପ୍ରିଯାରୂପଂ ଲବ୍ଧଵଂତଂ ଶୁକଂ ହରିଃ । ତ୍ଵଂ ମେ ପ୍ରିଯତମା ଭଦ୍ରେ ସଦା ତିଷ୍ଠ ମମାଂତିକେ
ହରି ନିଜ ପ୍ରିୟ ରୂପ ପାଇଥିବା ଶୁକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ସଦା ମୋ ପାଖରେ ରୁହ।'
ମଦ୍ରୂପଂ ଚିଂତଯଂତୀ ଚ ପ୍ରେମାସ୍ପଦମୁପାଗତା । ଦ୍ଵେ ଚ ମୁଖ୍ଯତମେ ଗୋପ୍ଯୌ ସମାନଵଯସୀ ଶୁଭେ
ମୋ ରୂପକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ତୁମେ ପ୍ରେମର ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ, ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋପୀ, ଏକେ ବୟସର, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଏକଵ୍ରତେ ଏକନିଷ୍ଠେ ଏକନକ୍ଷତ୍ରନାମନୀ । ତପ୍ତଜାଂବୂନଦପ୍ରଖ୍ଯା ତତ୍ରୈଵାନ୍ଯା ତଡିତ୍ପ୍ରଭା
ଏକ ନିୟମରେ, ଏକ ଭକ୍ତିରେ, ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମରେ, ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଚମକେ, ଅନ୍ୟଜଣ ତଡିତ୍ ପ୍ରଭା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଏକାନିଦ୍ରା ଯମାଣାକ୍ଷୀ ପରା ସୌମ୍ଯାଯତେକ୍ଷଣା । ସୋଽର୍ଚଯତ୍ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ତେ ହରେଃ ସଵ୍ଯଦକ୍ଷିଣେ
ଏକ ନିଦ୍ରାହୀନ, ଯମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପରି ଆଖି, ଅନ୍ୟଜଣ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଦୃଷ୍ଟି; ଦୁହେଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପଟେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ସ କଲ୍ପାଂତେ ତନୁଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗୋକୁଲେଽଭୂନ୍ମହାତ୍ମନଃ । ଉପନଂଦସ୍ଯ ଦୁହିତା ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଚ୍ଛଵିଃ
କଳ୍ପାନ୍ତେ ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଗୋକୁଳରେ ଉପନନ୍ଦଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ଚମକ ନୀଳ କମଳ ପତ୍ର ପରି।
ସେଯଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଵନିତା ପୀତଶାଟୀପରିଚ୍ଛଦା । ରକ୍ତଚୋଲିକଯା ପୂର୍ଣା ଶାତକୁଂଭଘଟସ୍ତନୀ
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାରୀ, ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଲାଲ ଚୋଲି ରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ସ୍ଥନ ଶୁଣ୍ଡର ଘଟ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଦଧାନା ରକ୍ତସିଂଦୂରଂ ସର୍ଵାଂଗସ୍ଯାଵଗୁଂଠନମ୍ । ସ୍ଵର୍ଣକୁଂଡଲଵିଭ୍ରାଜଦ୍ଗଂଡଦେଶାଂ ସୁଶୋଭନାମ୍
ସମଗ୍ର ଦେହରେ ଲାଲ ସିନ୍ଦୂର ଲଗାଇଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳରେ ତାଙ୍କର ଗଣ୍ଡ ଦେଶ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଚମକୁଛି।
ସ୍ଵର୍ଣପଂକଜମାଲାଢ୍ଯା କୁଂକୁମାଲିପ୍ତସୁସ୍ତନୀ । ଯସ୍ଯା ହସ୍ତେ ଚର୍ଵଣୀଯଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ହରିଣାର୍ପିତମ୍
ସୁନା ପଦ୍ମ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, କୁଙ୍କୁମ ଲଗାଇଥିବା ମସ୍ତ ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ହରି ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଇବା ଜିନିଷ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଵେଣୁଵାଦ୍ଯାତିନିପୁଣା କେଶଵସ୍ଯ ନିଷେଵଣୀ । କୃଷ୍ଣେନ ପରିତୁଷ୍ଟେନ କଦାଚିଦ୍ଗୀତକର୍ମଣି
ବାଂଶୀ ବଜାଇବାରେ ପ୍ରବୀଣ, କେଶବଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିବା, କେବେ କେବେ କୃଷ୍ଣ ଖୁସି ହେଲେ ସେ ଗୀତ ଗାଏ।
ଵିନ୍ଯସ୍ତା କଂବୁକଂଠେଽସ୍ଯା ଭାତି ଗୁଂଜାଵଲି ଶୁଭା । ପରୋକ୍ଷେପି ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କାଂତିଭିଶ୍ଚ ସ୍ମରାର୍ଦିତା
ତାଙ୍କର ଶଂଖ ଗଳାରେ ଗୁଞ୍ଜା ମାଳା ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଚମକୁଛି; କୃଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କର ରୂପ ଆଶାରେ ତପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ସଖୀଭିର୍ଵାଦଯଂତୀଭିର୍ଗାଯଂତୀ ସୁସ୍ଵରଂ ପରମ୍ । ନର୍ତ୍ତଯେତ୍ପ୍ରିଯଵେଷେଣ ଵେଷଯିତ୍ଵା ଵଧୂମିମାମ୍
ସଖୀମାନେ ସଙ୍ଗୀତ ବଜାଉଥିବା, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଉଥିବା, ସେ ପ୍ରିୟା ଭୂଷା ରେ ନୃତ୍ୟ କରାନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ବଧୂକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କରନ୍ତି।
ଵାରଂଵାରଂ ଚ ଗୋଵିଂଦଂ ଭାଵେନାଲିଂଗ୍ଯ ଚୁଂବତି । ପ୍ରିଯାସୌ ସର୍ଵଗୋପୀନାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାପ୍ଯତିଵଲ୍ଲଭା
ବାରମ୍ବାର ଭାବରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଚୁମ୍ବନ କରନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ଗୋପୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟା ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତି ଆଦରଣୀୟ।
ଶ୍ଵେତକେତୋଃ ସୁତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵେଦଵେଦାଂଗପାରଗଃ । ସର୍ଵମେଵ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରଚଂଡଂ ତପ ଆସ୍ଥିତଃ
ଶ୍ୱେତକେତୁଙ୍କ ପୁଅ ଜଣେ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ମୁରାରେଃ ସେଵିତପଦାଂ ସୁଧାମଧୁରନାଦିନୀମ୍ । ଗୋଵିଂଦସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ଶକ୍ତିଂ ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରାଦିଦୁର୍ଗମାମ୍
ମୁରାରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ସେବନ କରୁଥିବା, ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱର ଅମୃତ ଭଳି ମଧୁର, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଶକ୍ତି।
ଭଜଂତୀମେକଭାଵେନ ଶ୍ରିଯମେଵ ମନୋହରାମ୍ । ଧ୍ଯାଯଞ୍ଜଜାପ ସତତଂ ମଂତ୍ରମେକାଦଶାକ୍ଷରମ୍
ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ମନୋହର ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ଭଜି, ସେଠିଏ ଚିନ୍ତା କରି, ସଦା ଏକାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିଥାଏ।
ହସିତଂ ସକଲଂ କୃତ୍ଵା ବତମାଯେଷୁ ଯୋଜଯନ୍ । କାଂତ୍ଯାଦିଭିର୍ହସଂତୀଭିର୍ଵାସଯଂତ୍ଯଭିତୋ ଜଗତ୍
ସମସ୍ତକୁ ହସିଉଠାଇ, ସେ ମାୟା ସହିତ ସଂଯୋଗ କରାଏ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଜଗତକୁ ଚମକୁଥିବା ଜୀବମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦିଏ।
ଵସଂତେ ଵସତେତ୍ଯେଵଂ ମଂତ୍ରାର୍ଥଂ ଚିଂତଯନ୍ସଦା । ସୋଽପି କଲ୍ପଦ୍ଵଯେନୈଵ ସିଦ୍ଧୋଽତ୍ର ଜନିମାପ୍ତଵାନ୍
‘ବସନ୍ତରେ ବସିଥାଏ’—ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ସଦା ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଦୁଇ କଳ୍ପ ଧରି ଏହି ଜନ୍ମରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ।
ସେଯଂ ବାଲାଯତେ ପୁତ୍ରୀ କୃଶାଂଗୀ କୁଡ୍ମଲସ୍ତନୀ । ମୁକ୍ତାଵଲିଲସତ୍କଂଠୀ ଶୁଦ୍ଧକୌଶେଯଵାସିନୀ
ସେ ଏକ ଶିଶୁ କନ୍ୟା ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଶରୀର କ୍ଷୀଣ, ଅଧଉନ୍ମୁକ୍ତ ଅଂଶ, ମୁକ୍ତା ମାଳା ଗଳାରେ ଝଲମଲ, ଶୁଧ୍ଧ କୌଶେୟ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।
ମୁକ୍ତାଚ୍ଛୁରିତମଂଜୀରକଂକଣାଂଗଦମୁଦ୍ରିକା । ବିଭ୍ରତୀ କୁଂଡଲେ ଦିଵ୍ଯେ ଅମୃତସ୍ରାଵିଣୀ ଶୁଭେ
ମୁକ୍ତା ଲଗା ଗୁଂଜନ, କଙ୍କଣ, ବାହୁଡ଼ି, ଅଂଗୁଠି ପିନ୍ଧି, ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଶୁଭ୍ର ଓ ଅମୃତ ଝରୁଥିବା।