ଵିକାସିକମଲାମୋଦଵାଯୁନା ପରିଶୀଲିତାମ୍ । ତସ୍ଯାଃ ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ମୂଲେ ଵଟମହୀରୁହଃ
ଫୁଲିଥିବା କମଳର ସୁଗନ୍ଧ ହାରାଇଥିବା ପବନ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୋଖରୀ ମନୋହର ହୋଇଥିଲା; ଏହାର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୂଳରେ ଏକ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଅପଶ୍ଯତ୍ତାପସୀଂ କାଂଚିତ୍କୁର୍ଵଂତୀଂ ଦାରୁଣଂ ତପଃ । ତାରୁଣ୍ଯଵଯସାଯୁକ୍ତାଂ ରୂପେଣାତି ମନୋହରାମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଏକ ତପସ୍ବିନୀ ମହିଳାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଯୁବତୀ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପରେ।
ଚଂଦ୍ରାଂଶୁଂ ସଦୃଶାଭାସାଂ ସର୍ଵାଵଯଵଶୋଭନାମ୍ । କୃତ୍ଵା କଟିତଟେ ଵାମପାଣିଂ ଦକ୍ଷିଣତସ୍ତଦା
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସମ ଚମକ ଓ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ; ବାମ ହାତ କଟିରେ ଓ ଡାହାଣ ହାତ ପାଖରେ ରଖିଥିଲେ।
ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ରାଂ ଚ ବିଭ୍ରାଣାମନିମେଷଵିଲୋଚନାମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତାହାରଵିହାରାଂ ଚ ସୁନିଶ୍ଚଲତଯାସ୍ଥିତାମ୍
ସେ ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ନିମିଷ ନ ହେଉଥିଲା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏକଦମ ନିଶ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିଲେ।
ଜିଜ୍ଞାସୁସ୍ତାଂ ମୁନିଵରସ୍ତସ୍ଥୌ ତତ୍ର ଶତଂ ସମାଃ । ତଦଂତେ ତାଂ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଚଲିତାଂ ଵିନଯାନ୍ମୁନିଃ
ସେ ମହାମୁନି ତାଙ୍କୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେଠାରେ ଶତ ବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କଲେ; ସମୟ ଶେଷରେ, ସେ ଯୁବତୀ ହଲେ ଏବଂ ଚଳିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ, ମୁନି ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ।
ଅପୃଚ୍ଛତ୍କା ତ୍ଵମାଶ୍ଚର୍ଯରୂପେ କିଂ ଵା ଚରିଷ୍ଯସି । ଯଦି ଯୋଗ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ତର୍ହି କୃପଯା ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ମୁନି ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ, ଏ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରୂପବତୀ? ଏଠି କଣ କରୁଛ? ଯଦି ଯୋଗ୍ୟ ଲାଗିଥାଏ, ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ।'
ଅଥାବ୍ରଵୀଚ୍ଛନୈର୍ବାଲା ତପସାତୀଵ କର୍ଶିତା । ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାହମତୁଲା ଯୋଗୀଂଦ୍ରୈର୍ଯା ଵିମୃଗ୍ଯତେ
ତାପରେ, ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ସେ ଯୁବତୀ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ଖୋଜନ୍ତି।'
ସାହଂ ହରିପଦାମ୍ଭୋଜକାମ୍ଯଯା ସୁଚିରଂ ତପଃ । ଚରାମ୍ଯସ୍ମିନ୍ଵନେ ଘୋରେ ଧ୍ଯାଯଂତୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
'ମୁଁ ହରିଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛି।'
ବ୍ରହ୍ମାନଂଦେନ ପୂର୍ଣାହଂ ତେନାନଂଦେନ ତୃପ୍ତଧୀଃ । ତଥାପି ଶୂନ୍ଯମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯେ କୃଷ୍ଣରତିଂ ଵିନା
'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ମୋ ମନ ତୃପ୍ତ; ତଥାପି କୃଷ୍ଣପ୍ରେମ ବିନା ମୁଁ ଆପଣକୁ ଶୂନ୍ୟ ମନେ କରୁଛି।'
ଇଦାନୀମତିନିର୍ଵିଣ୍ଣା ଦେହସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିସର୍ଜ୍ଜନମ୍ । କର୍ତ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ପୁଣ୍ଯାଯାଂ ଵାପିକାଯାମିହୈଵ ତୁ
'ଏବେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରାଶ, ଏହି ପବିତ୍ର ପୋଖରୀରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ପୁଣ୍ୟ ଲାଗି ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯା ମୁନିରତ୍ଯଂତଵିସ୍ମିତଃ । ପତିତ୍ଵା ଚରଣେ ତସ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣୋପାସାଵିଧିଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିପରି ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହି ଶୁଭ ବିଧି ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ପରମପ୍ରୀତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଧ୍ଯାତ୍ମଵିରୋଚନମ୍ । ତଯୋକ୍ତଂ ମଂତ୍ରମାଜ୍ଞାଯ ଜଗାମ ମାନସଂ ସରଃ
ସେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧ୍ୟାନ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କଠାରୁ ମନ୍ତ୍ର ପଚାରିଲେ । ସେ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖି ନେଇ, ମନସ୍ସରୋବରକୁ ଗଲେ ।
ତତୋଽତିଦୁଶ୍ଚରଂ ଚକ୍ରେ ତପୋ ଵିସ୍ମଯକାରକମ୍ । ଏକପାଦସ୍ଥିତଃ ସୂର୍ଯଂ ନିର୍ନିମେଷଂ ଵିଲୋକଯନ୍
ତାପରେ ସେ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଲେ, ଯାହା ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ । ସେ ଏକ ପାଏଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ନିରନ୍ତର ଦେଖୁଥିଲେ ।
ମଂତ୍ରଂ ଜଜାପ ପରମଂ ପଂଚଵିଂଶତିଵର୍ଣକମ୍ । ଦଧ୍ଯୌ ପରମଭାଵେନ କୃଷ୍ଣମାନଂଦରୂପିଣମ୍
ସେ ପଚିଶଟି ଅକ୍ଷରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦମୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ ।
ଚରଂତଂ ଵ୍ରଜଵୀଥୀଷୁ ଵିଚିତ୍ରଗତିଲୀଲଯା । ଲଲିତୈଃ ପାଦଵିନ୍ଯାସୈଃ କ୍ଵଣଯଂତଂ ଚ ନୂପୁରମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, କୃଷ୍ଣ ବ୍ରଜର ଗଲିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଖେଳାଳି ଚାଲିରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚରଣ ଚାଲିରେ ନୂପୁର ଝଙ୍କାର ହେଉଛି ।
ଚିତ୍ରକଂଦର୍ପଚେଷ୍ଟାଭିଃ ସସ୍ମିତାପାଂଗଵୀକ୍ଷିତୈଃ । ସଂମୋହନାଖ୍ଯଯା ଵଂଶ୍ଯା ପଂଚମାରୁଣଚିତ୍ରଯା
କୃଷ୍ଣ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗ ହାସ ଓ ଚାହାଣି ଦେଇ, ହାତର ଭଙ୍ଗୀରେ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା ପରି ଭାବ ଦେଉଛନ୍ତି । ସମ୍ମୋହନ ନାମକ ବାଂଶୀ, ପାଞ୍ଚଟି ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି ।
ବିଂବୌଷ୍ଠପୁଟଚୁଂବିନ୍ଯା କଲାଲାପୈର୍ମନୋଜ୍ଞଯା । ହରଂତଂ ଵ୍ରଜରାମାଣାଂ ମନାଂସି ଚ ଵପୂଂଷି ଚ
ବିମ୍ବାଫଳ ସଦୃଶ ଠୋଠରେ ବାଂଶୀକୁ ଚୁମି, ମଧୁର ସ୍ୱର ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ ମନ ଓ ଦେହକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି ।
ଶ୍ଲଥନ୍ନୀଵୀଭିରାଗତ୍ଯ ସହସାଲିଂଗିତାଂଗକମ୍ । ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାଂବରଧରଂ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନମ୍
ଢିଲା ନିବୀ ବାନ୍ଧିଥିବା ନାରୀମାନେ ହଠାତ୍ ଆସି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଛନ୍ତି ।
ଶ୍ଯାମଲାଂଗପ୍ରଭାପୂର୍ଣୈର୍ମୋହଯଂତଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ । ସ ଏଵଂ ବହୁଦେଵେନ ସମୁପାସ୍ଯ ଜଗତ୍ପତିମ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶ୍ୟାମ ଅଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଛି । ସେ ଏଭଳି ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଇ, ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ ।
ନଵକଲ୍ପାଂତରେ ଜାତା ଗୋକୁଲେ ଦିଵ୍ଯରୂପିଣୀ । କନ୍ଯା ପ୍ରଚଂଡନାମ୍ନସ୍ତୁ ଗୋପସ୍ଯାତି ଯଶସ୍ଵିନଃ
ନୂତନ କଳ୍ପରେ, ଗୋକୁଳରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋପଙ୍କ ଘରେ ଦିବ୍ୟ ରୂପବାନ୍ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଚିତ୍ରଗଂଧେତି ଵିଖ୍ଯାତା କୁମାରୀ ଚ ଶୁଭାନନା । ନିଜାଂଗଗଂଧୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ମୋଦଯଂତୀ ଦିଶୋ ଦଶ
ସେ କନ୍ୟା 'ଚିତ୍ରଗନ୍ଧା' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅତି ଶୋଭାମୟ । ତାଙ୍କ ଦେହର ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା ।
ତାମେନାଂ ପଶ୍ଯ କଲ୍ଯାଣୀଂ ଵୃଂଦଶୋ ମଧୁପାଯିନୀମ୍ । ଅଂଗେଷୁ ସ୍ଵପତିଂ କୃତ୍ଵା ରସାଵେଶସମାକୁଲାମ୍
ଏହି ଶୁଭ ମୁହଁର ବୃନ୍ଦାକୁ ଦେଖ, ଯିଏ ମଧୁ ପିଉଛନ୍ତି, ରସରେ ଲୀନ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗର ନାଥ କରିଛନ୍ତି ।
ଅସ୍ଯାଃ ସ୍ତନପରିଷ୍ଵଂଗେ ହାରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଵିହନ୍ଯତେ । ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲାତ୍ପ୍ରଚ୍ଯଵଦ୍ଭିଶ୍ଚିତ୍ରଗଂଧାଦିସୌରଭୈଃ
ତାଙ୍କର ଅଂକଳାରେ, ସମସ୍ତ ହାର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଲାଗିଯାଉଛି, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଚିତ୍ରଗନ୍ଧା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସୁଗନ୍ଧ ଛାତିରୁ ଛିଟିଯାଉଛି ।
ଅପରେ ମୁନିଵର୍ଯାସ୍ତୁ ସତତଂ ପୂତମାନସାଃ । ଵାଯୁଭକ୍ଷାସ୍ତପସ୍ତେପୁର୍ଜପଂତଃ ପରମଂ ମନୁମ୍
ଅନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ ସଦା ପବିତ୍ର ମନ ରଖି, ବାୟୁ ଖାଇ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ ।
ସ୍ମରଃ କୃଷ୍ଣାଯ କାମାର୍ତି କଲାଦିଵୃତ୍ତିଶାଲିନେ । ଆଗ୍ନେଯୀସହିତଂ କୃତ୍ଵା ମଂତ୍ରଂ ପଂଚଦଶାକ୍ଷରମ୍
କାମଦେବ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଲପାଇ, ଅଗ୍ନିଦେବୀ ସହିତ, ସମସ୍ତ କଳାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପନ୍ଦର ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ ।
ଦଧ୍ଯୁର୍ମୁନିଵରାଃ କଷ୍ଣମୂର୍ତିଂ ଦିଵ୍ଯଵିଭୂଷଣାମ୍ । ଦିଵ୍ଯଚିତ୍ରଦୁକୂଲେନ ପୂର୍ଣପୀନକଟିସ୍ଥଲାମ୍
ମହାମୁନିମାନେ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଭରିପୁରା ଓ ଦୃଢ଼ କଟି ଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ ।
ମଯୂରପିଚ୍ଛକୈଃ କୢପ୍ତଚୂଡାମୁଜ୍ଜ୍ଵଲକୁଂଡଲାମ୍ । ସଵ୍ଯଜଂଘାଂତ ଆଦାଯ ଦକ୍ଷିଣଂ ଚରଣାଂବୁଜମ୍
ମୟୂର ପିଛା ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବାମ ପାଦ ଭାଙ୍ଗି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଓ ଡାହାଣ ପଦପଦ୍ମକୁ ସମ୍ନିମ୍ନ କରିଥିବା ।
ଭ୍ରମଂତୀଂ ସଂପୁଟୀକୃତ୍ଯ ଚାରୁହସ୍ତାଂବୁଜଦ୍ଵଯମ୍ । କକ୍ଷଦେଶଵିନିକ୍ଷିପ୍ତଵେଣୁଂ ପରିଚଲତ୍ପୁଟୀମ୍
ସେ ଚାରୁ ହସ୍ତପଦ୍ମ ଦୁଇଟିକୁ ଏକଠା କରି, ବାଂଶୀକୁ କାନ୍ଧ ପାଖରେ ରଖି, ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠି ମଧୁର ଭାବରେ ଚଳାଇ, ଏପରି ଭାବେ ଘୁରୁଥିଲେ ।
ଆନଂଦଯଂତୀଂ ଗୋପୀନାଂ ନଯନାନି ମନାଂସି ଚ । ପରମାଶ୍ଚର୍ଯରୂପେଣ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଂ ରଂଗମଂଡପେ
ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ରୂପ ଧାରଣ କରି ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏହା ଦେଖି ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଓ ମନ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ପ୍ରସୂନଵର୍ଷର୍ଗୋପୀଭିଃ ପୂର୍ଯମାଣାଂ ଚ ସର୍ଵତଃ । ଅଥ କଲ୍ପାଂତରେ ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜାତା ଇହାଧୁନା
ଗୋପୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ, ସେ ଏହିପରି ମହାନ ମହୋତ୍ସବରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁଗରେ ଦେହ ଛାଡି ଏବେ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।