ସୋଽପ୍ଯତପ୍ଯତ୍ତପଃ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ନିତ୍ଯଂ ପତ୍ରୈକଭୋଜନମ୍ । ଆଶୁସିଦ୍ଧିକରଂ ମଂତ୍ରଂ ଵିଂଶତ୍ଯର୍ଣଂ ପ୍ରଜପ୍ତଵାନ୍
ସେ ମଧ୍ୟ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ପତ୍ର ଖାଇ ରହୁଥିଲେ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ମନ୍ତ୍ରକୁ କୁଡ଼ି ଦିନ ଯାଏ ଜପ କରିଥିଲେ।
ଅନଂତରଂ କାମବୀଜାଦଧ୍ଯାରୂଢଂ ତଦେଵ ତୁ । ମାଯା ତତ୍ପୁରତୋ ଵ୍ଯୋମ ହଂସାସୃଗ୍ଦ୍ଯୁତିଚଂଦ୍ରକମ୍
ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍, କାମବୀଜରେ ଭରିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ସହିତ, ସେଠି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମାୟା, ଆକାଶରେ ହଂସ, ରକ୍ତ, ତେଜ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖାଦେଲା।
ତତୋ ଦଶାକ୍ଷରଂ ପଶ୍ଚାନ୍ନମୋଯୁକ୍ତଂ ସ୍ମରାଦିକମ୍ । ଦଧ୍ଯୌ ଵୃଂଦାଵନେ ରମ୍ଯେ ମାଧଵୀମଂଡପେ ପ୍ରଭୁମ୍
ତାପରେ ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦଶଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଖାଦ୍ୟର ମୂଳତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସ୍ମୃତିରେ ଆରମ୍ଭ, ଭୃନ୍ଦାବନର ମଧୁର ମାଧବୀ ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଉତ୍ତାନଶାଯିନଂ ଚାରୁପଲ୍ଲଵାସ୍ତରଣୋପରି । କଯାଚିଦତିକାମାର୍ତ୍ତ ବଲ୍ଲଵ୍ଯା ରକ୍ତନେତ୍ରଯା
ସେ ଦେଖିଲେ—ପ୍ରଭୁ ତଳପଟେ ଶୋଇଛନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର କୋମଳ ପତ୍ରର ଶଯ୍ୟାରେ, ଏବଂ ଏକ ଗୋପୀ, ଯିଏ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମଗ୍ନ ଓ ଲାଲ ଆଖିରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ଅଛି।
ଵକ୍ଷୋଜଯୁଗମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଵିପୁଲୋରଃ ସ୍ଥଲଂ ମୁହୁଃ । ସଂଚୁଂବ୍ଯମାନଗଂଡାଂତଂ ତୃପ୍ଯମାନରଦଚ୍ଛଦମ୍
ସେ ଗୋପୀ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଢାକିଦେଇ, ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗାଲ ଓ ଠୋଠକୁ ଚୁମି, ତାଙ୍କର ମଧୁର ମୁଖର ସ୍ୱାଦରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
କଲଯଂତଂ ପ୍ରିଯାଂ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ସହାସଂ ସମୁଦାଦ୍ଭୁତମ୍ । ସ ମୁନିଶ୍ଚ ବହୂନ୍ଦେହାଂ ସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କଲ୍ପତ୍ରଯାଂତରେ
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୁଇ ହାତରେ ଗୋପୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁହେଁ ହସୁଥିବା ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ଦେଖିଲେ; ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସେ ମୁନି ତିନି କଳ୍ପ ଧରି ଅନେକ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ।
ସାରଂଗନାମ୍ନୋ ଗୋପସ୍ଯ କନ୍ଯାଭୂଚ୍ଛୁଭଲକ୍ଷଣା । ରଂଗଵେଣୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ନିପୁଣା ଚିତ୍ରକର୍ମଣି
ପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁଗରେ, ସେ ମୁନି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ସାରଙ୍ଗ ନାମକ ଗୋପଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଲେ, ଯାହା ରଙ୍ଗବେଣୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଯସ୍ଯା ଦଂତେଷୁ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଚିତ୍ରିତାଃ ଶୋଣବିଂଦଵଃ । ବ୍ରହ୍ମଵାଦୀ ମୁନିଃ କଶ୍ଚିଜ୍ଜାବାଲିରିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଯାହାର ଦାନ୍ତରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଚିତ୍ରାଙ୍କିତ ଫୋଟା ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏବଂ ଏଠାରେ ଜାବାଲି ନାମକ ଏକ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ମୁନି ଥିଲେ।
ସତପଃ ସୁରତୋ ଯୋଗୀ ଵିଚରନ୍ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ । ସ ଏକସ୍ମିନ୍ମହାରଣ୍ଯେ ଯୋଜନାଯୁତଵିସ୍ତୃତେ
ସେ ମୁନି ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା, ନିୟମ ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ; ଏକଥର ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଆୟତନର ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଯଦୃଚ୍ଛଯାଗତୋଽପଶ୍ଯଦେକାଂ ଵାପୀଂ ସୁଶୋଭନାମ୍ । ସର୍ଵତଃ ସ୍ଫାଟିକାବଂଧତଟାଂ ସ୍ଵାଦୁଜଲାନ୍ଵିତାମ୍
ସେଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରିନଥିବାବେଳେ, ସେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପୋଖରୀ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ପାର୍ଶ୍ୱ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ କ୍ରିଷ୍ଟାଲରେ ତିଆରି ଏବଂ ମଧୁର ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଵିକାସିକମଲାମୋଦଵାଯୁନା ପରିଶୀଲିତାମ୍ । ତସ୍ଯାଃ ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ମୂଲେ ଵଟମହୀରୁହଃ
ଫୁଲିଥିବା କମଳର ସୁଗନ୍ଧ ହାରାଇଥିବା ପବନ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୋଖରୀ ମନୋହର ହୋଇଥିଲା; ଏହାର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୂଳରେ ଏକ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଅପଶ୍ଯତ୍ତାପସୀଂ କାଂଚିତ୍କୁର୍ଵଂତୀଂ ଦାରୁଣଂ ତପଃ । ତାରୁଣ୍ଯଵଯସାଯୁକ୍ତାଂ ରୂପେଣାତି ମନୋହରାମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଏକ ତପସ୍ବିନୀ ମହିଳାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଯୁବତୀ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପରେ।
ଚଂଦ୍ରାଂଶୁଂ ସଦୃଶାଭାସାଂ ସର୍ଵାଵଯଵଶୋଭନାମ୍ । କୃତ୍ଵା କଟିତଟେ ଵାମପାଣିଂ ଦକ୍ଷିଣତସ୍ତଦା
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସମ ଚମକ ଓ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ; ବାମ ହାତ କଟିରେ ଓ ଡାହାଣ ହାତ ପାଖରେ ରଖିଥିଲେ।
ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ରାଂ ଚ ବିଭ୍ରାଣାମନିମେଷଵିଲୋଚନାମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତାହାରଵିହାରାଂ ଚ ସୁନିଶ୍ଚଲତଯାସ୍ଥିତାମ୍
ସେ ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ନିମିଷ ନ ହେଉଥିଲା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏକଦମ ନିଶ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିଲେ।
ଜିଜ୍ଞାସୁସ୍ତାଂ ମୁନିଵରସ୍ତସ୍ଥୌ ତତ୍ର ଶତଂ ସମାଃ । ତଦଂତେ ତାଂ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଚଲିତାଂ ଵିନଯାନ୍ମୁନିଃ
ସେ ମହାମୁନି ତାଙ୍କୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେଠାରେ ଶତ ବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କଲେ; ସମୟ ଶେଷରେ, ସେ ଯୁବତୀ ହଲେ ଏବଂ ଚଳିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ, ମୁନି ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ।
ଅପୃଚ୍ଛତ୍କା ତ୍ଵମାଶ୍ଚର୍ଯରୂପେ କିଂ ଵା ଚରିଷ୍ଯସି । ଯଦି ଯୋଗ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ତର୍ହି କୃପଯା ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ମୁନି ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ, ଏ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରୂପବତୀ? ଏଠି କଣ କରୁଛ? ଯଦି ଯୋଗ୍ୟ ଲାଗିଥାଏ, ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ।'
ଅଥାବ୍ରଵୀଚ୍ଛନୈର୍ବାଲା ତପସାତୀଵ କର୍ଶିତା । ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାହମତୁଲା ଯୋଗୀଂଦ୍ରୈର୍ଯା ଵିମୃଗ୍ଯତେ
ତାପରେ, ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ସେ ଯୁବତୀ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ଖୋଜନ୍ତି।'
ସାହଂ ହରିପଦାମ୍ଭୋଜକାମ୍ଯଯା ସୁଚିରଂ ତପଃ । ଚରାମ୍ଯସ୍ମିନ୍ଵନେ ଘୋରେ ଧ୍ଯାଯଂତୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
'ମୁଁ ହରିଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛି।'
ବ୍ରହ୍ମାନଂଦେନ ପୂର୍ଣାହଂ ତେନାନଂଦେନ ତୃପ୍ତଧୀଃ । ତଥାପି ଶୂନ୍ଯମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯେ କୃଷ୍ଣରତିଂ ଵିନା
'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ମୋ ମନ ତୃପ୍ତ; ତଥାପି କୃଷ୍ଣପ୍ରେମ ବିନା ମୁଁ ଆପଣକୁ ଶୂନ୍ୟ ମନେ କରୁଛି।'
ଇଦାନୀମତିନିର୍ଵିଣ୍ଣା ଦେହସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିସର୍ଜ୍ଜନମ୍ । କର୍ତ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ପୁଣ୍ଯାଯାଂ ଵାପିକାଯାମିହୈଵ ତୁ
'ଏବେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରାଶ, ଏହି ପବିତ୍ର ପୋଖରୀରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ପୁଣ୍ୟ ଲାଗି ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯା ମୁନିରତ୍ଯଂତଵିସ୍ମିତଃ । ପତିତ୍ଵା ଚରଣେ ତସ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣୋପାସାଵିଧିଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିପରି ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହି ଶୁଭ ବିଧି ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ପରମପ୍ରୀତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଧ୍ଯାତ୍ମଵିରୋଚନମ୍ । ତଯୋକ୍ତଂ ମଂତ୍ରମାଜ୍ଞାଯ ଜଗାମ ମାନସଂ ସରଃ
ସେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧ୍ୟାନ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କଠାରୁ ମନ୍ତ୍ର ପଚାରିଲେ । ସେ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖି ନେଇ, ମନସ୍ସରୋବରକୁ ଗଲେ ।
ତତୋଽତିଦୁଶ୍ଚରଂ ଚକ୍ରେ ତପୋ ଵିସ୍ମଯକାରକମ୍ । ଏକପାଦସ୍ଥିତଃ ସୂର୍ଯଂ ନିର୍ନିମେଷଂ ଵିଲୋକଯନ୍
ତାପରେ ସେ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଲେ, ଯାହା ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ । ସେ ଏକ ପାଏଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ନିରନ୍ତର ଦେଖୁଥିଲେ ।
ମଂତ୍ରଂ ଜଜାପ ପରମଂ ପଂଚଵିଂଶତିଵର୍ଣକମ୍ । ଦଧ୍ଯୌ ପରମଭାଵେନ କୃଷ୍ଣମାନଂଦରୂପିଣମ୍
ସେ ପଚିଶଟି ଅକ୍ଷରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦମୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ ।
ଚରଂତଂ ଵ୍ରଜଵୀଥୀଷୁ ଵିଚିତ୍ରଗତିଲୀଲଯା । ଲଲିତୈଃ ପାଦଵିନ୍ଯାସୈଃ କ୍ଵଣଯଂତଂ ଚ ନୂପୁରମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, କୃଷ୍ଣ ବ୍ରଜର ଗଲିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଖେଳାଳି ଚାଲିରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚରଣ ଚାଲିରେ ନୂପୁର ଝଙ୍କାର ହେଉଛି ।
ଚିତ୍ରକଂଦର୍ପଚେଷ୍ଟାଭିଃ ସସ୍ମିତାପାଂଗଵୀକ୍ଷିତୈଃ । ସଂମୋହନାଖ୍ଯଯା ଵଂଶ୍ଯା ପଂଚମାରୁଣଚିତ୍ରଯା
କୃଷ୍ଣ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗ ହାସ ଓ ଚାହାଣି ଦେଇ, ହାତର ଭଙ୍ଗୀରେ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା ପରି ଭାବ ଦେଉଛନ୍ତି । ସମ୍ମୋହନ ନାମକ ବାଂଶୀ, ପାଞ୍ଚଟି ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି ।
ବିଂବୌଷ୍ଠପୁଟଚୁଂବିନ୍ଯା କଲାଲାପୈର୍ମନୋଜ୍ଞଯା । ହରଂତଂ ଵ୍ରଜରାମାଣାଂ ମନାଂସି ଚ ଵପୂଂଷି ଚ
ବିମ୍ବାଫଳ ସଦୃଶ ଠୋଠରେ ବାଂଶୀକୁ ଚୁମି, ମଧୁର ସ୍ୱର ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ ମନ ଓ ଦେହକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି ।
ଶ୍ଲଥନ୍ନୀଵୀଭିରାଗତ୍ଯ ସହସାଲିଂଗିତାଂଗକମ୍ । ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାଂବରଧରଂ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନମ୍
ଢିଲା ନିବୀ ବାନ୍ଧିଥିବା ନାରୀମାନେ ହଠାତ୍ ଆସି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଛନ୍ତି ।
ଶ୍ଯାମଲାଂଗପ୍ରଭାପୂର୍ଣୈର୍ମୋହଯଂତଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ । ସ ଏଵଂ ବହୁଦେଵେନ ସମୁପାସ୍ଯ ଜଗତ୍ପତିମ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶ୍ୟାମ ଅଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଛି । ସେ ଏଭଳି ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଇ, ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ ।
ନଵକଲ୍ପାଂତରେ ଜାତା ଗୋକୁଲେ ଦିଵ୍ଯରୂପିଣୀ । କନ୍ଯା ପ୍ରଚଂଡନାମ୍ନସ୍ତୁ ଗୋପସ୍ଯାତି ଯଶସ୍ଵିନଃ
ନୂତନ କଳ୍ପରେ, ଗୋକୁଳରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋପଙ୍କ ଘରେ ଦିବ୍ୟ ରୂପବାନ୍ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ ।