ଦଧ୍ଯୌ ଚ ଶ୍ଯାମଲଂ କୃଷ୍ଣଂ ରାସୋନ୍ମତ୍ତଂ ଵରୋତ୍ସୁକମ୍ । ପୀତପଟ୍ଟଧରଂ ଵେଣୁଂ କରେଣାଧରମର୍ପିତମ୍
ସେ ଶ୍ୟାମଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, ଯିଏ ରସରେ ମତ୍ତ, ଦାନ ପାଇଁ ଆତୁର, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାତରେ ବାଂଶୀ ଧରି ଠୋଠକୁ ଲାଗାଇଛନ୍ତି।
ନଵଯୌଵନସଂପନ୍ନଂ କର୍ଷଂତଂ ପାଣିନା ପ୍ରିଯାମ୍ । ଏଵଂ ଧ୍ଯାନପରଃ କଲ୍ପଶତାଂତେ ଦେହମୁତ୍ସୃଜନ୍
ତାଜା ଯୌବନରେ ଶୋଭିତ, ହାତରେ ପ୍ରିୟାକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା, ଏପରି ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ଶତ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ସୁନଂଦ ନାମ ଗୋପସ୍ଯ କନ୍ଯାଭୂତ୍ସ ମହାମୁନିଃ । ସୁନଂଦେତି ସମାଖ୍ଯାତା ଯା ଵୀଣାଂ ବିଭ୍ରତୀ କରେ
ସେ ମହାମୁନି ସୁନନ୍ଦ ନାମକ ଗୋପଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ସୁନନ୍ଦା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯିଏ ହାତରେ ବୀଣା ଧରିଥିଲେ।
ମୁନିରନ୍ଯଃ ସତ୍ଯତପା ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ମହାଵ୍ରତଃ । ସଶୁଷ୍କପତ୍ରଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଯଃ ପ୍ରଜଜାପ ପରଂ ମନୁମ୍
ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମୁନି, ସତ୍ୟତପ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାବ୍ରତୀ, ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଖାଇ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ।
ରତ୍ଯଂତଂ କାମବୀଜେନ ପୁଟିତଂ ଚ ଦଶାକ୍ଷରମ୍ । ସ ପ୍ରଦଧ୍ଯୌ ମୁନିଵରଶ୍ଚିତ୍ରଵେଷଧରଂ ହରିମ୍
କାମବୀଜରେ ଭରିତ ଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ସେ ମହାମୁନି ଚିତ୍ରବେଶରେ ଶୋଭିତ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।
ଧୃତ୍ଵା ରମାଯା ଦୋର୍ଵଲ୍ଲୀଦ୍ଵିତଯଂ କଂକଣୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ । ନୃତ୍ଯଂତମୁନ୍ମଦଂତଂ ଚ ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଯଂ ତଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ରମାଙ୍କ ଦୁଇଟି ହାତରେ ଚକଚକିଆ କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧି, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା, ମତ୍ତ ହୋଇ ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିଲେ।
ହସଂତମୁଚ୍ଚୈରାନଂଦତରଂଗଂ ଜଠରାଂବରେ । ଦଧତଂ ଵେଣୁମାଜାନୁ ଵୈଜଯଂତ୍ଯା ଵିରାଜିତମ୍
ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହସୁଥିବା, ଶରୀରରେ ଆନନ୍ଦର ଲହରି, ଘୁଂଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଂଶୀ ଧରିଥିବା, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ।
ସ୍ଵେଦାଂଭଃ କଣସଂସିକ୍ତ ଲଲାଟଵଲିତାନନମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ ଵୈ ଦେହଂ ତପସା ଚ ମହାମୁନିଃ
ଲଳାଟରେ ଘମର ତିଳି ଲାଗିଥିବା, ମୁହଁ ଚମକୁଥିବା, ସେ ମହାମୁନି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିଲେ।
ଦଶକଲ୍ପାଂତରେ ଜାତୋ ହ୍ଯଯଂ ନଂଦଵନାଦିହ । ସୁଭଦ୍ର ନାମ୍ନୋ ଗୋପସ୍ଯ କନ୍ଯା ଭଦ୍ରେତି ଵିଶ୍ରୁତା
ଦଶ କଳ୍ପ ପରେ, ସେ ଏଠାରେ ନନ୍ଦବନରେ ସୁଭଦ୍ର ନାମକ ଗୋପଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ଭଦ୍ରା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଯସ୍ଯାଃ ପୃଷ୍ଠତଲେ ଦିଵ୍ଯଂ ଵ୍ଯଜନଂ ପରିଦୃଶ୍ଯତେ । ହରିଧାମାଭିଧାନସ୍ତୁ କଶ୍ଚିଦାସୀନ୍ମହାମୁନିଃ
ଯାହାଙ୍କ ପିଠରେ ଦିବ୍ୟ ପଙ୍ଖା ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ହରିଧାମ ନାମକ ଜଣେ ମହାମୁନି ଥିଲେ।
ସୋଽପ୍ଯତପ୍ଯତ୍ତପଃ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ନିତ୍ଯଂ ପତ୍ରୈକଭୋଜନମ୍ । ଆଶୁସିଦ୍ଧିକରଂ ମଂତ୍ରଂ ଵିଂଶତ୍ଯର୍ଣଂ ପ୍ରଜପ୍ତଵାନ୍
ସେ ମଧ୍ୟ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ପତ୍ର ଖାଇ ରହୁଥିଲେ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ମନ୍ତ୍ରକୁ କୁଡ଼ି ଦିନ ଯାଏ ଜପ କରିଥିଲେ।
ଅନଂତରଂ କାମବୀଜାଦଧ୍ଯାରୂଢଂ ତଦେଵ ତୁ । ମାଯା ତତ୍ପୁରତୋ ଵ୍ଯୋମ ହଂସାସୃଗ୍ଦ୍ଯୁତିଚଂଦ୍ରକମ୍
ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍, କାମବୀଜରେ ଭରିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ସହିତ, ସେଠି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମାୟା, ଆକାଶରେ ହଂସ, ରକ୍ତ, ତେଜ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖାଦେଲା।
ତତୋ ଦଶାକ୍ଷରଂ ପଶ୍ଚାନ୍ନମୋଯୁକ୍ତଂ ସ୍ମରାଦିକମ୍ । ଦଧ୍ଯୌ ଵୃଂଦାଵନେ ରମ୍ଯେ ମାଧଵୀମଂଡପେ ପ୍ରଭୁମ୍
ତାପରେ ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦଶଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଖାଦ୍ୟର ମୂଳତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସ୍ମୃତିରେ ଆରମ୍ଭ, ଭୃନ୍ଦାବନର ମଧୁର ମାଧବୀ ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ଉତ୍ତାନଶାଯିନଂ ଚାରୁପଲ୍ଲଵାସ୍ତରଣୋପରି । କଯାଚିଦତିକାମାର୍ତ୍ତ ବଲ୍ଲଵ୍ଯା ରକ୍ତନେତ୍ରଯା
ସେ ଦେଖିଲେ—ପ୍ରଭୁ ତଳପଟେ ଶୋଇଛନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର କୋମଳ ପତ୍ରର ଶଯ୍ୟାରେ, ଏବଂ ଏକ ଗୋପୀ, ଯିଏ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମଗ୍ନ ଓ ଲାଲ ଆଖିରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହ ଅଛି।
ଵକ୍ଷୋଜଯୁଗମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଵିପୁଲୋରଃ ସ୍ଥଲଂ ମୁହୁଃ । ସଂଚୁଂବ୍ଯମାନଗଂଡାଂତଂ ତୃପ୍ଯମାନରଦଚ୍ଛଦମ୍
ସେ ଗୋପୀ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଢାକିଦେଇ, ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗାଲ ଓ ଠୋଠକୁ ଚୁମି, ତାଙ୍କର ମଧୁର ମୁଖର ସ୍ୱାଦରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
କଲଯଂତଂ ପ୍ରିଯାଂ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ସହାସଂ ସମୁଦାଦ୍ଭୁତମ୍ । ସ ମୁନିଶ୍ଚ ବହୂନ୍ଦେହାଂ ସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କଲ୍ପତ୍ରଯାଂତରେ
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୁଇ ହାତରେ ଗୋପୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁହେଁ ହସୁଥିବା ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ଦେଖିଲେ; ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସେ ମୁନି ତିନି କଳ୍ପ ଧରି ଅନେକ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ।
ସାରଂଗନାମ୍ନୋ ଗୋପସ୍ଯ କନ୍ଯାଭୂଚ୍ଛୁଭଲକ୍ଷଣା । ରଂଗଵେଣୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ନିପୁଣା ଚିତ୍ରକର୍ମଣି
ପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁଗରେ, ସେ ମୁନି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ସାରଙ୍ଗ ନାମକ ଗୋପଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଲେ, ଯାହା ରଙ୍ଗବେଣୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଯସ୍ଯା ଦଂତେଷୁ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଚିତ୍ରିତାଃ ଶୋଣବିଂଦଵଃ । ବ୍ରହ୍ମଵାଦୀ ମୁନିଃ କଶ୍ଚିଜ୍ଜାବାଲିରିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଯାହାର ଦାନ୍ତରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଚିତ୍ରାଙ୍କିତ ଫୋଟା ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏବଂ ଏଠାରେ ଜାବାଲି ନାମକ ଏକ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ମୁନି ଥିଲେ।
ସତପଃ ସୁରତୋ ଯୋଗୀ ଵିଚରନ୍ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ । ସ ଏକସ୍ମିନ୍ମହାରଣ୍ଯେ ଯୋଜନାଯୁତଵିସ୍ତୃତେ
ସେ ମୁନି ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା, ନିୟମ ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ; ଏକଥର ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଆୟତନର ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଯଦୃଚ୍ଛଯାଗତୋଽପଶ୍ଯଦେକାଂ ଵାପୀଂ ସୁଶୋଭନାମ୍ । ସର୍ଵତଃ ସ୍ଫାଟିକାବଂଧତଟାଂ ସ୍ଵାଦୁଜଲାନ୍ଵିତାମ୍
ସେଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରିନଥିବାବେଳେ, ସେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପୋଖରୀ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ପାର୍ଶ୍ୱ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ କ୍ରିଷ୍ଟାଲରେ ତିଆରି ଏବଂ ମଧୁର ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଵିକାସିକମଲାମୋଦଵାଯୁନା ପରିଶୀଲିତାମ୍ । ତସ୍ଯାଃ ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ମୂଲେ ଵଟମହୀରୁହଃ
ଫୁଲିଥିବା କମଳର ସୁଗନ୍ଧ ହାରାଇଥିବା ପବନ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୋଖରୀ ମନୋହର ହୋଇଥିଲା; ଏହାର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୂଳରେ ଏକ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଅପଶ୍ଯତ୍ତାପସୀଂ କାଂଚିତ୍କୁର୍ଵଂତୀଂ ଦାରୁଣଂ ତପଃ । ତାରୁଣ୍ଯଵଯସାଯୁକ୍ତାଂ ରୂପେଣାତି ମନୋହରାମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଏକ ତପସ୍ବିନୀ ମହିଳାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଯୁବତୀ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପରେ।
ଚଂଦ୍ରାଂଶୁଂ ସଦୃଶାଭାସାଂ ସର୍ଵାଵଯଵଶୋଭନାମ୍ । କୃତ୍ଵା କଟିତଟେ ଵାମପାଣିଂ ଦକ୍ଷିଣତସ୍ତଦା
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସମ ଚମକ ଓ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ; ବାମ ହାତ କଟିରେ ଓ ଡାହାଣ ହାତ ପାଖରେ ରଖିଥିଲେ।
ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ରାଂ ଚ ବିଭ୍ରାଣାମନିମେଷଵିଲୋଚନାମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତାହାରଵିହାରାଂ ଚ ସୁନିଶ୍ଚଲତଯାସ୍ଥିତାମ୍
ସେ ଜ୍ଞାନମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ନିମିଷ ନ ହେଉଥିଲା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏକଦମ ନିଶ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିଲେ।
ଜିଜ୍ଞାସୁସ୍ତାଂ ମୁନିଵରସ୍ତସ୍ଥୌ ତତ୍ର ଶତଂ ସମାଃ । ତଦଂତେ ତାଂ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଚଲିତାଂ ଵିନଯାନ୍ମୁନିଃ
ସେ ମହାମୁନି ତାଙ୍କୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେଠାରେ ଶତ ବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କଲେ; ସମୟ ଶେଷରେ, ସେ ଯୁବତୀ ହଲେ ଏବଂ ଚଳିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ, ମୁନି ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ।
ଅପୃଚ୍ଛତ୍କା ତ୍ଵମାଶ୍ଚର୍ଯରୂପେ କିଂ ଵା ଚରିଷ୍ଯସି । ଯଦି ଯୋଗ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ତର୍ହି କୃପଯା ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ମୁନି ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ, ଏ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରୂପବତୀ? ଏଠି କଣ କରୁଛ? ଯଦି ଯୋଗ୍ୟ ଲାଗିଥାଏ, ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ।'
ଅଥାବ୍ରଵୀଚ୍ଛନୈର୍ବାଲା ତପସାତୀଵ କର୍ଶିତା । ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାହମତୁଲା ଯୋଗୀଂଦ୍ରୈର୍ଯା ଵିମୃଗ୍ଯତେ
ତାପରେ, ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ସେ ଯୁବତୀ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ଖୋଜନ୍ତି।'
ସାହଂ ହରିପଦାମ୍ଭୋଜକାମ୍ଯଯା ସୁଚିରଂ ତପଃ । ଚରାମ୍ଯସ୍ମିନ୍ଵନେ ଘୋରେ ଧ୍ଯାଯଂତୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
'ମୁଁ ହରିଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛି।'
ବ୍ରହ୍ମାନଂଦେନ ପୂର୍ଣାହଂ ତେନାନଂଦେନ ତୃପ୍ତଧୀଃ । ତଥାପି ଶୂନ୍ଯମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯେ କୃଷ୍ଣରତିଂ ଵିନା
'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ମୋ ମନ ତୃପ୍ତ; ତଥାପି କୃଷ୍ଣପ୍ରେମ ବିନା ମୁଁ ଆପଣକୁ ଶୂନ୍ୟ ମନେ କରୁଛି।'
ଇଦାନୀମତିନିର୍ଵିଣ୍ଣା ଦେହସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିସର୍ଜ୍ଜନମ୍ । କର୍ତ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ପୁଣ୍ଯାଯାଂ ଵାପିକାଯାମିହୈଵ ତୁ
'ଏବେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରାଶ, ଏହି ପବିତ୍ର ପୋଖରୀରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ପୁଣ୍ୟ ଲାଗି ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।'