ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଚ ରତୀ ଦେଵଂ ତତ୍ରୋପରିସୁଖସ୍ଥିତମ୍ । ଜଗନ୍ମୋହନସୌଂଦର୍ଯ୍ଯସାରଶ୍ରେଣୀରସାତ୍ମକମ୍
ସେଠି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦେବତା, ରତି ସହିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ସାର।
ଅସିତାଂଭୋଜପୁଂଜାଭମରଵିଂଦଦଲେକ୍ଷଣମ୍ । ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷାଭିର୍ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହ କଳା କମଳ ଗୁଛ ପରି, ଆଖି ଅରବିନ୍ଦ ପତ୍ର ପରି; ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର ଓ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲେପାରେ ଶୋଭିତ।
ଜଗନ୍ମୁଗ୍ଧୀକୃତାଶେଷ ସୌଂଦର୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯଵିଗ୍ରହମ୍ । ପୂର୍ଵୋଦ୍ଯାନେ ମହାରଣ୍ଯେ ସୁରଦ୍ରୁମ ସମାଶ୍ରଯେ
ତାଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେହ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରେ; ପୂର୍ବ ଉଦ୍ୟାନର ମହାବନରେ, ଦେବବୃକ୍ଷର ଛାୟାରେ।
ତତ୍ରାଧସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଣପୀଠେ ହେମମଂଡପମଂଡିତେ । ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିରେ ରାଜଦ୍ଦିଵ୍ଯସିଂହାସନୋଜ୍ଜ୍ଵଲେ
ସେଠି ତଳେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନ ଉପରେ, ସୁନାର ମଣ୍ଡପରେ ଶୋଭିତ; ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିବ୍ୟ ସିଂହାସନ।
ଦିଵ୍ଯୋଷଯାସମଂ ଶ୍ରୀମଦନିରୁଦ୍ଧଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍ । ସାଂଦ୍ରାନଂଦଘନଶ୍ଯାମଂ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଂ ନୀଲକୁଂତଲମ୍
ଦିବ୍ୟ ମହିଳା ସହିତ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ, ଘନ ଆନନ୍ଦରେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଚମକୁଥିବା ନୀଳ କେଶରେ ଶୋଭିତ।
ସୁଭ୍ରୂନ୍ନତଲତାଭଂଗୀଂ ସୁକପୋଲଂ ସୁନାସିକମ୍ । ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସୁଂଦରଂ ଵକ୍ଷୋ ମନୋହର ମନୋହରମ୍
ତାଙ୍କର ଭୌଁ ନବପତ୍ର ଲତା ପରି ବାଙ୍କି, ଗୋଲାପି ଗାଲ, ସୁନ୍ଦର ନାକ, ଗଢ଼ିଆ ଗଳା, ଆକର୍ଷକ ଓ ମନୋହର ଛାତି।
କିରୀଟିନଂ କୁଂଡଲିନଂ କଂଠଭୂଷାଵିଭୂଷିତମ୍ । ମଂଜୁମଂଜୀରମାଧୁର୍ଯାଦତିସୌଂଦର୍ଯ ଵିଗ୍ରହମ୍
ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ରହିଛି, ଗଳାରେ ଅଳଙ୍କାର ର ଚମକ ଦେଖାଯାଉଛି । ତାଙ୍କ ଗୋଡ଼ର ଝାଙ୍କାର ମଧୁର ଶବ୍ଦ ତାଙ୍କ ଅତି ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ ଆଉ ଅଧିକ ଉଜାଗର କରିଦେଉଛି ।
ପ୍ରିଯଭୃତ୍ଯଗଣାରାଧ୍ଯଂ ଯତ୍ର ସଂଗୀତକପ୍ରିଯମ୍ । ପୂର୍ଣବ୍ରହ୍ମସଦାନଂଦଂ ଶୁଦ୍ଧସତ୍ଵସ୍ଵରୂପକମ୍
ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଭକ୍ତମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି । ସେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତା ।
ତସ୍ଯୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵେ ଚାଂତରିକ୍ଷେ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସର୍ଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରମ୍ । ଅନାଦିମାଦିଚିଦ୍ରୂପଂ ଚିଦାନଂଦଂ ପରଂ ଵିଭୁମ୍
ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକାଶରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ରୂପ ଆଦି ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ସଚେତନ, ପରମ ଆନନ୍ଦ ଓ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି ।
ତ୍ରିଗୁଣାତୀତମଵ୍ଯକ୍ତଂ ନିତ୍ଯମକ୍ଷଯମଵ୍ଯଯମ୍ । ସମେଘପୁଂଜମାଧୁର୍ଯସୌଂଦର୍ଯଶ୍ଯାମଵିଗ୍ରହମ୍
ସେ ତିନି ଗୁଣ ଉପରେ ଅତିତ, ଅଦୃଶ୍ୟ, ଚିରକାଳୀନ, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିକାରୀ । ତାଙ୍କ ଦେହ ମେଘମାଳା ପରି ଶ୍ୟାମ ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର ।
ନୀଲକୁଂଚିତସୁସ୍ନିଗ୍ଧ କେଶପାଶାତିସୁଂଦରମ୍ । ଅରଵିଂଦଦଲସ୍ନିଗ୍ଧ ସୁଦୀର୍ଘଚାରୁଲୋଚନମ୍
ତାଙ୍କ କେଶ ଗାଢ଼ ନୀଳ, ଘୁଞ୍ଚା ଓ ଚମକୁଥିବା, ଅତି ସୁନ୍ଦର । ତାଙ୍କ ଆଖି ଦୀର୍ଘ, ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ କମଳ ପତ୍ର ପରି ନମ୍ର ।
କିରୀଟକୁଂଡଲୋଦ୍ଗଂଡ ଶୁଦ୍ଧସତ୍ଵାତ୍ମଭିର୍ଵୃତମ୍ । ଆତ୍ମାରାମୈଶ୍ଚ ଚିଦ୍ରୂପୈସ୍ତନ୍ମୂର୍ତିଧ୍ଯାନତତ୍ପରୈଃ
ତାଙ୍କୁ ମୁକୁଟ, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗ ଗଣ୍ଡ଼ ଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଥିବା ଜନମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଦେହର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଓ ଚେତନାର ମୂର୍ତ୍ତି ।
ହୃଦଯାରୂଢ ତଦ୍ଧ୍ଯ୍ନୌର୍ନାସାଗ୍ରନ୍ଯସ୍ତଲୋଚନୈଃ । କ୍ରିଯତେଽହୈତୁକୀଭକ୍ତିଃ କାଯହୃଦ୍ଵୃତ୍ତିଭାଷିତୈଃ
ନାକର ଟିପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ ଲଗାଇ ରଖି, ସେମାନେ କାରଣ ବିନା ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି କାୟ, ହୃଦୟ, କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କରନ୍ତି ।
ତତ୍ସଵ୍ଯେ ଯକ୍ଷଗଂଧର୍ଵସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରାଦିଭିଃ । ସୁକାଂତୈରପ୍ସରଃସଂଘୈର୍ନୃତ୍ଯସଂଗୀତତତ୍ପରୈଃ
ତାଙ୍କ ବାମପାଖରେ ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସହ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ଲୀନ ।
ତଦଂଗଭଜନଂ କାମଂ ଵାଂଛଦ୍ଭିଃ କୃଷ୍ଣଲାଲସୈଃ । ତଦଗ୍ରେ ଵୈଷ୍ଣଵୈଃ ସର୍ଵୈଶ୍ଚାଂତରିକ୍ଷେ ସୁଖାସନେ
ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ପୂଜା କରିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆକାଶରେ ସୁଖରେ ବସିଛନ୍ତି ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦନାରଦାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ କୁମାରଶୁକଵୈଷ୍ଣଵୈଃ । ଜନକାଦ୍ଯୈର୍ଲସଦ୍ଭାଵୈର୍ହୃଦ୍ବାହ୍ଯ ସ୍ଫୂର୍ତିତତ୍ପରୈଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, କୁମାର, ଶୁକ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଜନକ ଆଦି ଭକ୍ତିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବରେ ଅନ୍ତର ଓ ବାହ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ଲୀନ ଅଛନ୍ତି ।
ପୁଲକାକୁଲସର୍ଵାଂଗୈଃ ସ୍ଫୁରତ୍ପ୍ରେମସମାକୁଲୈଃ । ରହସ୍ଯାମୃତସଂସିକ୍ତୈରର୍ଦ୍ଧଯୁଗ୍ମାକ୍ଷରୋ ମନୁଃ
ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ, ପ୍ରେମରେ ବିହ୍ୱଳ, ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଅମୃତରେ ସିଞ୍ଚିତ, ଅର୍ଧାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି ।
ମଂତ୍ରଚୂଡାମଣିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସର୍ଵମଂତ୍ରୈକକାରଣମ୍ । ସର୍ଵଦେଵସ୍ଯ ମଂତ୍ରାଣାଂ କୈଶୋରଂ ମଂତ୍ରହେତୁକମ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ମୁକୁଟମଣି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ମୂଳ କାରଣ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରର ଯୁବ ରୂପ ।
ସର୍ଵକୈଶୋରମଂତ୍ରାଣାଂ ହେତୁଶ୍ଚୂଡାମଣିର୍ମନୁଃ । ଜପଂ କୁର୍ଵଂତି ମନସା ପୂର୍ଣପ୍ରେମସୁଖାଶ୍ରଯାଃ
ସମସ୍ତ ଯୁବ ମନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଏହି ମୁକୁଟମଣି ମନ୍ତ୍ର । ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରେମ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ମନରେ ଜପ କରନ୍ତି ।
ଵାଂଛଂତି ତତ୍ପଦାଂଭୋଜେ ନିଶ୍ଚଲଂ ପ୍ରେମସାଧନମ୍ । ତଦ୍ବାହ୍ଯେ ସ୍ଫଟିକାଦ୍ଯୁଚ୍ଚ ପ୍ରାଵାରେ ସୁମନୋହରେ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଅଚଳ ପ୍ରେମର ସାଧନାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି । ବାହାରେ ଉଚ୍ଚ ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର ସ୍ଫଟିକ ମଣ୍ଡପ ଅଛି ।
କୁଂକୁମୈଃ ସିତରକ୍ତାଦ୍ଯୈଶ୍ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ସମାକୁଲୈଃ । ଶୁକ୍ଲଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପଶ୍ଚିମେ ଦ୍ଵାରପାଲକମ୍
ଚାରିଦିଗରେ କୁଙ୍କୁମ, ଧଳା, ଲାଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଚୂରି ରାଶି ରହିଛି । ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଧଳା, ଚାରିହାତ ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି ।
ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମକିରୀଟାଦି ଵିଭୂଷିତମ୍ । ରକ୍ତଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ପଦ୍ମଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଯୁଧମ୍
ସେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ମୁକୁଟ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ଲାଲ, ଚାରିହାତି, ହାତରେ ପଦ୍ମ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଛନ୍ତି ।
କିରୀଟକୁଂଡଲୋଦ୍ଦୀପ୍ତ ଦ୍ଵାରପାଲକମୁତ୍ତରେ । ଗୌରଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶୁଖଚକ୍ରଗଦାଯୁଧମ୍
ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଦ୍ୱାରପାଳ ଅଛନ୍ତି । ଗୋରା, ଚାରିହାତି ବିଷ୍ଣୁ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ।
କିରୀଟକୁଂଡଲାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତଂ ଵନମାଲିନମ୍ । ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରେ ଦ୍ଵାରପାଲଂ ଗୌରଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ମୁକୁଟ, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅରଣ୍ୟ ମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା, ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଗୋରା ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
କୃଷ୍ଣଵର୍ଣଂ ଚତୁର୍ବାହୁଂ ଶଂଖଚକ୍ରାଦିଭୂଷଣମ୍ । ଦକ୍ଷିଣଦ୍ଵାରପାଲଂ ତୁ ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁଂକୃଷ୍ଣଵର୍ଣକମ୍
ଗାଢ଼ କଳା ରଙ୍ଗର, ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରର ରକ୍ଷକ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ କଳା ରୂପରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରିତଂ ହ୍ଯେତଦ୍ଯଃ ପଠେତ୍ପ୍ରଯତଃ ଶୁଚିଃ । ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଯୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୋଵିଂଦେ ଲଭତେ ରତିମ୍
ଯେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଲୋକେ ଏହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର କଥା ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଭଲପାଇବେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ କୃଷ୍ଣଚରିତେ ସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ ସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ-। ତଦେକାଗ୍ରମନା ଭୂତ୍ଵା ଶୃଣୁ ଦେଵି ଵରାନନେ । ଆସୀଦୁଗ୍ରତପା ନାମ ମୁନିରେକୋ ଦୃଢଵ୍ରତଃ
ଇଶ୍ୱର କହିଲେ — ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ, ଏକ ମହାମୁନି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଉଗ୍ରତପ, ସେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ସାଗ୍ନିକୋ ହ୍ଯଗ୍ନିଭକ୍ଷଶ୍ଚ ଚଚାରାତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ତପଃ । ଜଜାପ ପରମଂ ଜାପ୍ଯଂ ମଂତ୍ରଂ ପଂଚଦଶାକ୍ଷରମ୍
ସେ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପନ୍ଦରଟି ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ।
କାମମଂତ୍ରେଣ ପୁଟିତଂ କାମଂ କାମଵରପ୍ରଦାତ୍ । କୃଷ୍ଣାଯେତି ପଦଂ ସ୍ଵାହା ସହିତଂ ସିଦ୍ଧିଦଂ ପରମ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ର କାମବୀଜରେ ଭରିତ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, 'କୃଷ୍ଣାୟ' ଏହି ଶବ୍ଦ ଓ 'ସ୍ୱାହା' ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।