ଵୃତୋ ଗଛନ୍ପଥି ଶ୍ରୀମାନ୍ସ୍ତୁତସ୍ତ୍ରିଦଶଵଂଦିତଃ । ଗତ୍ଵା ଵିଵେଶ ତଂ ଚାଗଂ ମହାଦେଵପୁରଃସରଃ
ପଥରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଦେବମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ; ମହାଦେବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ମୈ ଦ୍ଵିଜାଯ ଵୈ ତସ୍ଯ ଦର୍ଶଯନ୍ରମଣୀଯତାମ୍ । ଅଥ ତସ୍ମାତ୍ତୁ କୈଲାସାନ୍ମହାଦେଵେନ ଵଂଦିତଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଏହି ସ୍ଥାନର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ; ତାପରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, କୈଳାସରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ।
ମାଧଵଃ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଵୈକୁଂଠମଗମତ୍ତଦା । ଦ୍ଵିଜଃ ସୋଽପି ମହାଭାଗସ୍ତୀର୍ଥସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରସାଦତଃ
ମାଧବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ; ଏହି ତୀର୍ଥର କୃପାରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ,
ଗୋଵିଂଦଦର୍ଶନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁମୁଦେ ହରସନ୍ନିଧୌ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ଶିଵକାଂଚ୍ଯାସ୍ତୁ ଵୈଭଵମ୍
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇ, ହରଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏହିପରି, ରାଜନ୍, ଶିବକାଞ୍ଚୀର ମହିମା ତୁମକୁ କହିଦିଆଗଲା।
ତୀର୍ଥସପ୍ତକନାମ୍ନସ୍ତୁ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସୁସମାହିତଃ । ତୀର୍ଥମେତନ୍ମହାରାଜ ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏବେ ତୀର୍ଥସପ୍ତକ ନାମକ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ; ଏହି ତୀର୍ଥ, ମହାରାଜା, ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶନାଦ୍ଧ୍ଯାନାତ୍ସ୍ମରଣାଦପି ଭୂପତେ । ଵସିଷ୍ଠାଦିଭିରେତସ୍ମିନ୍ମହର୍ଷିଭିରନୁଷ୍ଠିତମ୍
ଦେଖିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ଧ୍ୟାନ କରିବା, କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଭୂପତି, ଏଠାରେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏହି ତୀର୍ଥର ଉପାସନା କରିଥିଲେ।
ମହତ୍ତପସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ତତ୍ରାସଂସ୍ତୁ କ୍ଷମା ନୃପ । ମରୀଚିରପି ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ସ୍ନାନମାଚରନ୍
ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏଠାରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ରାଜା; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମରୀଚି ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ସ୍ନାନ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ।
ଅତ୍ର ଲେଭେ ମହାଭାଗଃ କଶ୍ଯପଂ ସୁତମୁତ୍ତମମ୍ । ଅତ୍ରିରତ୍ରାପି ତପସା ତୋଷଯଦ୍ଦେଵପୁଂଗଵାନ୍
ଏଠାରେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ କଶ୍ୟପ ନାମକ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ; ଏଠାରେ ଅତ୍ରି ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
ସୋମଂ ଦୁର୍ଵାସସଂ ଦତ୍ତଂ ତେଭ୍ଯୋ ଲେଭେ ସୁତତ୍ରଯମ୍ । ଅଂଗିରା ଅପି ଧର୍ମାତ୍ମା ତୀର୍ଥସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରସାଦତଃ
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ସୋମ, ଦୁର୍ବାସା ଓ ଦତ୍ତ — ଏହି ତିନି ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗିରା ମଧ୍ୟ ଏହି ତୀର୍ଥର କୃପାରେ,
ଲେଭେ ସୁତାଂସ୍ତୁତଦ୍ଵଂଶ୍ଯା ଜାତା ଆଂଗିରସା ଦ୍ଵିଜାଃ । ପୁଲହୋଽପି ସୁତଂ ଲେଭେ ଦଂଭୋଲି ଗୁଣଵତ୍ତରମ୍
ପୁତ୍ରମାନେ ପାଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଙ୍ଗିରସ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ପୁଲହ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦମ୍ଭୋଲି ନାମକ ଗୁଣବତୀ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ।
ଯୋଽଗସ୍ତ୍ଯୋଭୂତ୍ପୁରା ରାଜଂସ୍ତୀର୍ଥେଽତ୍ରୈଵ ନିମଜ୍ଜନାତ୍ । ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯାତ୍ର ତୀର୍ଥେ ଵୈ ପୁତ୍ରୋ ଲବ୍ଧୋ ତପସ୍ଯତଃ
ଯିଏ ଆଗସ୍ତ୍ୟ ହେଲେ, ରାଜନ୍, ସେ ଏଠାରେ ତୀର୍ଥରେ ନିମଜ୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଲେ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ।
କୁବେରୋଭୂନ୍ମହାଭାଗୋ ଯଃ ସଖାସୀଦୁମାପତେଃ । କ୍ରତୋରପି ସୁତା ଜାତା ଵାଲଖିଲ୍ଯାଃ ସହସ୍ରଶଃ
ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ କୁବେର, ଯିଏ ଉମାପତିଙ୍କ ସଖା ଥିଲେ, ସେ ଏଠାରେ ଜନ୍ମିଲେ; କ୍ରତୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ହଜାର ଭଳି ଭଳି ବାଲଖିଲ୍ୟ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
ତୀର୍ଥସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ତେ ସର୍ଵେ ହ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵରେତସଃ । ରଜଆଦୀନ୍ସୁତାଁ ଲେଭେ ଵସିଷ୍ଠୋଽପି ମହାତପାଃ
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର କୃପାରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ସନ୍ତାନ ପାଇଥିଲେ, ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ମିଳିଥିଲେ।
ସପ୍ତୈଵ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ମହିମା ତସ୍ଯ ଵର୍ଣିତଃ । ଅନ୍ଯାନ୍ଯପି ଚ ତୀର୍ଥାନି ସଂତ୍ଯନେକାନି ଭୂପତେ
ହେ ରାଜା, ଏହି ସ୍ଥଳର ମହିମା ବିବରଣ କରାଯାଇଛି; ଏହାଛଡ଼ା ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
କପିଲାଶ୍ରମକେଦାରପ୍ରଭାସାଦୀନି ଵୈ ପ୍ରଭୌ । ନିଯୁତୈରପି ଵର୍ଷାଣାଂ ତେଷାଂ ଚ ମହିମା ନୃପ । ଅନଂତେନାପି ନୋ ଵକ୍ତୁଂ ଶକ୍ଯତେ କିମୁ ମାଦୃଶୈଃ
କପିଳାଶ୍ରମ, କେଦାର, ପ୍ରଭାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳମାନଙ୍କର ମହିମା, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୂରାପୂରି କହିହେବ ନାହିଁ; ଆମ ପରି ଲୋକମାନେ ତ ଏହା କହିପାରିବେ କିପରି!
ସୌଭରିରୁଵାଚ- ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନାରଦୋ ମୁନିପୁଂଗଵଃ । ଶିଵଂ ଜଗାମ ନଭସୋ ନାରାଯଣଗୁଣାନ୍ଗୃଣନ୍
ସୌଭରି କହିଲେ— ଏପରି କହି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରଦ, ନାରାୟଣଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରି, ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଯାଉଥିଲେ।
ଶିବିରୌଶୀନରୋ ରାଜା ଶକ୍ରପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ଵୈଭଵମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିମୁଖାଦ୍ରାଜନ୍କୃତାର୍ଥଂ ସ୍ଵମମନ୍ଯତ
ଉଶୀନର ବଂଶର ରାଜା ଶିବି, ମୁନିମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ମହିମା ଶୁଣି, ନିଜକୁ ସଫଳ ଭାବିଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ହି ଵିଧିଵଦିଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥେ ସ ଭୂପତିଃ । ଵିଧାଯ ସତ୍କ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵା ଜଗାମ ନିଜପତ୍ତନମ୍
ସେ ଭୂପତି, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଇଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯମେତତ୍ତଵ ମଯା ଵିଭୋ । ଯମୁନାତୀରତୀର୍ଥସ୍ଯ ଵର୍ଣିତଂ ଜନପାଵନମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଯମୁନା ତୀରର ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର ମହିମା, ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ, ବିବରଣ କରିଛି।
ନାସ୍ଯାଦରଂ କରିଷ୍ଯଂତି କଲୌ ଶ୍ରଦ୍ଧାଵିଵର୍ଜିତାଃ । ଇଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ସର୍ଵତୀର୍ଥଶିରୋମଣେଃ
କଳିଯୁଗରେ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ—ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମୁକୁଟମଣି—ପ୍ରତି କୌଣସି ଆଦର ଦେଇବେ ନାହିଁ।
ଅଷ୍ଟାଦଶପୁରାଣାନାଂ ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଭାରତସ୍ଯ ଚ । ଯତ୍ଫଲଂ ତନ୍ମହିମ୍ନସ୍ଯ ଶକ୍ରପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ଜାଯତେ
ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣ ଓ ମହାଭାରତ ଶୁଣିଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ମହିମା ଶୁଣିଲେ ମିଳେ।
ଅରୁଣୋଦଯଵେଲାଯାଂ ମାଘଲକ୍ଷୈକମଜ୍ଜନାତ୍ । ଯତ୍ଫଲଂ ତନ୍ମହିମ୍ନୋସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣାଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ଭଵେତ୍
ମାଘ ମାସର ଅରୁଣୋଦୟ ବେଳେ ସ୍ନାନ କଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ଏହି ମହିମାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।
ଶ୍ରଦ୍ଧଯାସ୍ଯ ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ମହୀପତେ । ତର୍ପିତାସ୍ତେନ ପିତରୋ ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯସ୍ତଥା
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ମହିମାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ମୁନିମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
କୃଚ୍ଛ୍ରାତିକୃଚ୍ଛ୍ରପାରାକ ଚାଂଦ୍ରାଯଣ ଵ୍ରତାଦିଭିଃ । ଯତ୍ଫଲଂ ତନ୍ମହିମ୍ନୋଽସ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଭଵେତ୍
କୃଚ୍ଛ୍ର, ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ର, ପାରାକ, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଭଳି କଠିନ ବ୍ରତର ଫଳ, ଏହି ମହିମାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିଲେ ମିଳେ।
ଅଶ୍ଵମେଧାଦିଯଜ୍ଞାନାଂ ସମସ୍ତାନାଂ ମହୀପତେ । ଯତ୍ଫଲଂ ତନ୍ମହିମ୍ନୋଽସ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଭଵେତ୍
ହେ ରାଜା, ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ, ଏହି ମହିମାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିଲେ ମିଳେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୌନକ ସୌଭରେଃ । ଇଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସ ଯଯୌ ହସ୍ତିନଂ ପୁରମ୍
ସୂତ କହିଲେ— ଏପରି ଭାବେ, ସୌଭରିଙ୍କଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ମହିମା ଶୁଣି, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲେ।
ତତୋ ଵିନୀଯ ସଦ୍ଭ୍ରାତୄନ୍ଦୁର୍ଯୋଧନପୁରଃସରାନ୍ । ଇଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥମଗାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ରାଜସୂଯଚିକୀର୍ଷଯା
ତାପରେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ଭାଇମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ପୁଣ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଗଲେ।
ଦ୍ଵାରକାଯାଃ ସମାଗମ୍ଯ ଗୋଵିଂଦଂ କୁଲଦୈଵତମ୍ । ରାଜସୂଯେନ ଯଜ୍ଞେନ ସ ଇଯାଜ ମହୀପତିଃ
ଦ୍ୱାରକାରୁ ଆସି, ସେ ରାଜା, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ—ନିଜ କୁଳଦେବତାକୁ—ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିଲେ।
ମୁକ୍ତିଦଂ ତୀର୍ଥମେତତ୍ତୁ ଶପତୋସ୍ଯାପ୍ଯଜାଯତ । ଇତି ମତ୍ଵା ହରିସ୍ତତ୍ର ଶିଶୁପାଲଂ ଜଘାନ ହ
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଯେଉଁଠାରେ ଶାପ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ହୁଏ। ଏହା ଜାଣି, ହରି ସେଠାରେ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
ଶିଶୁପାଲୋଽପି ତସ୍ଯୈଵ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ମରଣାଦ୍ଭୁଵି । ସାଯୁଜ୍ଯମଗମତ୍କୃଷ୍ଣେ ନିଖିଲାର୍ଥପ୍ରଦାଯକେ
ଶିଶୁପାଳ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ୱ ପାଇଲେ।