ରାମସ୍ତଦା ଯଜ୍ଞମଧ୍ଯେ ଶୁଶୁଭେ ସୀତଯା ସହ । ତାରଯାନୁଗତୋ ଯଦ୍ଵଚ୍ଛଶୀଵ ଶରଦୁତ୍ପ୍ରଭଃ
ତାପରେ ରାମ, ସୀତା ସହ ଯଜ୍ଞ ମଞ୍ଚରେ ଚମକି ଉଠିଲେ, ଯେପରି ଶରଦ ଚାନ୍ଦ ତାରାମାନେ ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।
ପ୍ରଯୋଗମକରୋତ୍ତତ୍ର କାଲେ ପ୍ରାପ୍ତେ ମନୋରମେ । ଵୈଦେହ୍ଯା ଧର୍ମଚାରିଣ୍ଯା ସର୍ଵପାପାପନୋଦନମ୍
ଉତ୍ତମ ଏବଂ ସୁମଧୁର ସମୟରେ, ସେଠାରେ ରାମ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଭିଦେହୀ ସୀତା ସହ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ଯଜ୍ଞ କରିଲେ।
ସୀତଯା ସହିତଂ ରାମଂ ପ୍ରସକ୍ତଂ ଯଜ୍ଞକର୍ମଣି । ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଜହୃଷୁସ୍ତତ୍ର କୌତୁକେନ ସମନ୍ଵିତାଃ
ସୀତା ସହ ରାମଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଂ ପ୍ରାହ ସୁମତିଂ ରାମସ୍ତତ୍ର କ୍ରତୌ ଵରେ । କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମଯା ସ୍ଵାମିନ୍ନତଃ ପରମଵଶ୍ଯକମ୍
ଏଠାରେ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞରେ, ରାମ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?"
ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୁରୁଃ ପ୍ରାହ ମହାମତିଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ପୂଜା ସଂତୋଷକାରିକା
ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଗୁରୁ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, କହିଲେ, "ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇବା ଦାନ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ।"
ମରୁତ୍ତେନ କ୍ରତୁଃ ସୃଷ୍ଟଃ ପୂର୍ଵଂ ସଂଭାରସଂଭୃତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତତ୍ର ଵିତ୍ତାଦ୍ଯୈସ୍ତୋଷିତା ଅଭଵଂସ୍ତଦା
ପୂର୍ବରୁ ମରୁତ୍ତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଯୋଗାଡ଼ କରି, ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବହୁ ଧନ ଦେଇ ତୃପ୍ତ ହେଇଥିଲେ।
ଅତ୍ଯଂତଂ ଵିତ୍ତସଂଭାରଂ ନେତୁଂ ଵିପ୍ରାଶକନ୍ନହି । ପ୍ରାକ୍ଷିପନ୍ହିମଵଦ୍ଦେଶେ ଵିତ୍ତଭାରାସହା ଦ୍ଵିଜାଃ
ଅତ୍ୟଧିକ ଧନ ଉଠାଇବାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମର୍ଥ ହେଲେନାହିଁ; ଧନର ଭାର ଉଠାଇପାରିନଥିବାରୁ ସେମାନେ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫେଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ରାଜାଗ୍ର୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ନୃପସତ୍ତମ । ଦେହି ଦାନାଦି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଯଥା ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରୀତିରୁତ୍ତମା
ତେଣୁ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ତମ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ଉପହାର ଦିଅ, ଯେପରି ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୃପ୍ତି ପାଇପାରିବେ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସ ରାଜାଗ୍ର୍ଯଃ ପୂଜ୍ଯଂ ମତ୍ଵା ଘଟୋଦ୍ଭଵମ୍ । ପ୍ରଥମଂ ପୂଜଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଂ ତପୋଧନମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଘଟୋଦ୍ଭବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ଭାବି, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ବିଶେଷ ପୂଜା କଲେ।
ଅନେକରତ୍ନସଂଭାରୈଃ ସ୍ଵର୍ଣଭାରୈରନେକଧା । ଦେଶୈର୍ଜନୈଃ ପରିଵୃତୈରତ୍ଯଂତପ୍ରୀତିଦାଯକୈଃ
ସେ ବହୁ ପ୍ରକାର ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଏବଂ ସୁନାର ଢେର ଦେଇ, ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଂ ପୂଜଯାମାସ ସପତ୍ନୀକଂ ମନୋରମମ୍ । ତଥୈଵ ରତ୍ନୈଃ ସ୍ଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ଦେଶୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈରପି
ସେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମନୋହର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଏହିପରି ରତ୍ନ, ସୁନା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଉପହାର ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଵ୍ଯାସଂ ସତ୍ଯଵତୀପୁତ୍ରଂ ତଥୈଵ ସମପୂଜଯତ୍ । ଚ୍ଯଵନଂ ଭାର୍ଯଯା ସାକଂ ସୁରତ୍ନୈଃ ସମପୂଜଯତ୍
ସେ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଏହିପରି ପୂଜା କଲେ। ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରତ୍ନ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଅନ୍ଯାନପି ମୁନୀନ୍ସର୍ଵାନୃତ୍ଵିଜସ୍ତପସାଂ ନିଧୀନ୍ । ପୂଜଯାମାସ ରତ୍ନୌଘୈଃ ସ୍ଵର୍ଣଭାରୈରନେକଧା
ସେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମୁନି, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତ ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ଧାରକମାନେଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ଏବଂ ସୁନାର ଢେର ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଅଦାତ୍ତଦା କ୍ରତୌ ରାମୋ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ଲକ୍ଷଂଲକ୍ଷଂ ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ତ୍ଵଗ୍ରଜନ୍ମନେ
ତାପରେ, ଯଜ୍ଞରେ ରାମ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅଧିକ ଦାନ ଦେଲେ—ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଲକ୍ଷ ସୁନା ଦେଲେ।
ଦୀନାଂଧକୃପଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦଦୌ ଦାନମନେକଧା । ଯଥାସଂତୋଷଵିହିତୈର୍ଵିତ୍ତୈ ରତ୍ନୈର୍ମନୋହରୈଃ
ସେ ଦରିଦ୍ର, ଅନ୍ଧ ଏବଂ ଅସହାୟମାନେଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଧନ ଏବଂ ମନୋହର ରତ୍ନ ଦେଲେ।
ଵାସାଂସି ଚ ଵିଚିତ୍ରାଣି ଭୋଜନାନି ମୃଦୂନି ଚ । ତତ୍ର ପ୍ରାଦାଦ୍ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରୀତିଦାଯକମ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ରଙ୍ଗିନ ପୋଷାକ ଏବଂ ମୃଦୁ ଏବଂ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵୋପବୃଂହିତମ୍ । ଅତ୍ଯଂତମଭଵଦ୍ଧୃଷ୍ଟଂ ପୁରଂ ପୁଂସ୍ତ୍ରୀସମାଵୃତମ୍
ସେହି ସମୟରେ ସହର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ହେଲା, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ଭରି ରହିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଫଳିଥିଲେ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦେଇ ଭିଡ଼ ହୋଇଗଲା।
ଦାନଂ ଦଦଂତଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କୁଂଭୋଦ୍ଭଵୋ ମୁନିଃ । ଅତ୍ଯଂତପରମପ୍ରୀତିଂ ଯଯୌ କ୍ରତୁଵରେ ଦ୍ଵିଜଃ
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଉଥିବା ଦେଖି, ଘଟୋଦ୍ଭବ ମୁନି ଏହି ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରମୋଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତଦାଭିଷେକସ୍ନାନାର୍ଥଂ ପାନୀଯମମୃତୋପମମ୍ । ଆନେତୁଂ ଚ ଚତୁଃଷଷ୍ଟି ନୃପାନ୍ସସ୍ତ୍ରୀନ୍ସମାହ୍ଵଯତ୍
ତାପରେ, ଅଭିଷେକ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଅମୃତ ସମାନ ଜଳ ଆଣିବାକୁ, ସେ ଚଉଷଠି ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ରାମସ୍ତୁ ସୀତଯା ସାର୍ଦ୍ଧମାନେତୁମୁଦକଂ ଯଯୌ । ଘଟେନ ସ୍ଵର୍ଣଵର୍ଣେନ ସର୍ଵାଲଂକାରଶୋଭଯା
ରାମ ଶୀତାଙ୍କ ସହିତ ଜଳ ଆଣିବାକୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣ ଲଗାଇଥିବା ସୁନା ଘଟ ନେଇ।
ସୌମିତ୍ରିରପ୍ଯୂର୍ମିଲଯା ମାଂଡଵ୍ଯା ଭରତୋ ନୃପଃ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ଯା ଚ କାଂତିମତ୍ଯା ଚ ପୁଷ୍କଲଃ
ସୌମିତ୍ରି ଉର୍ମିଳା ସହିତ, ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ରାଜା, ଭରତ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତି ଓ କାନ୍ତିମତୀ ସହିତ, ଏବଂ ପୁଷ୍କଳ ମଧ୍ୟ ଗଲେ।
ସୁବାହୁଃ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ଚ ସତ୍ଯଵାନ୍ଵୀରଭୂଷଯା । ସୁମଦସ୍ତତ୍ର ସତ୍କୀର୍ତ୍ଯା ରାଜ୍ଞ୍ଯା ଚ ଵିମଲୋ ନୃପଃ
ସୁବାହୁ ସତ୍ୟବତୀ ସହିତ, ସତ୍ୟବାନ ଭୀରଭୂଷା ସହିତ, ସୁମଦ ସତ୍କୀର୍ତି ସହିତ, ଏବଂ ରାଜା ବିମଳ ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସହିତ ଥିଲେ।
ରାଜାଵୀରମଣିସ୍ତତ୍ର ଶ୍ରୁତଵତ୍ଯା ମନୋଜ୍ଞଯା । ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧିଃ କୋମଲଯା ରିପୁତାପୋଂଗସେନଯା
ରାଜା ବୀରମଣି ମନୋହର ଶ୍ରୁତବତୀ ସହିତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀନିଧି କୋମଳା ସହିତ, ରିପୁତାପ ଓଂଗସେନା ସହିତ ଥିଲେ।
ଵିଭୀଷଣୋ ମହାମୂର୍ତ୍ଯା ପ୍ରତାପାଗ୍ର୍ଯଃ ପ୍ରତୀତଯା । ଉଗ୍ରାଶ୍ଵଃ କାମଗମଯା ନୀଲରତ୍ନୋଧିରମ୍ଯଯା
ବିଭୀଷଣ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତୀତା ସହିତ, ଉଗ୍ରାଶ୍ୱ କାମଗମା ସହିତ, ନୀଳରତ୍ନୋଧି ରମ୍ୟା ସହିତ ଥିଲେ।
ସୁରଥଃ ସୁମନୋହାର୍ଯା ତଥା ମୋହନଯା କପିଃ । ଇତ୍ଯାଦୀନ୍ନୃପତୀନ୍ଵିପ୍ରୋ ଵସିଷ୍ଠଃ ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମୁନିଃ
ସୁରଥ ସୁମନୋହାର୍ୟା ସହିତ, ଏବଂ ମୋହନା କପି ମଧ୍ୟ, ଏପରି ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ପଠାଇଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଃ ସରଯୂଂ ଗତ୍ଵା ଶିଵପୁଣ୍ଯଜଲାପ୍ଲୁତାମ୍ । ଉଦକଂ ମଂତ୍ରଯାମାସ ଵେଦମଂତ୍ରେଣ ମଂତ୍ରଵିତ୍
ବସିଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ସରୟୂ ନଦୀକୁ ଗଲେ, ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜିତ, ଏବଂ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜଳକୁ ପୂଜା କଲେ।
ପଯଃ ପୁନୀହ୍ଯମୁଂ ଵାହମୁଦକେନ ମନୋହୃତା । ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ରାମଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵଲୋକୈକରକ୍ଷିତୁଃ
ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ାକୁ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ପାଣିରେ ପବିତ୍ର କର, ଏହା ରାମଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ।
ଉଦକଂ ତନ୍ମୁନିସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵେ ରାମାଦଯୋ ନୃପାଃ । ଆଜହ୍ରୁର୍ମଂଡପତଲେ ଵିପ୍ରଵର୍ଯୈରୁପସ୍ତୁତେ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ, ରାମଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ମୁନିଙ୍କ ଛୁଇଁଥିବା ପାଣି ନେଇ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ଆଣିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।
ପଯୋଭିର୍ନିର୍ମଲୈଃ ସ୍ନାପ୍ଯ ଵାଜିନଂ କ୍ଷୀରସନ୍ନିଭମ୍ । ମଂତ୍ରେଣ ମଂତ୍ରଯାମାସ ରାମ ହସ୍ତେନ କୁଂଭଜଃ
କୁଂଭଜଙ୍କ ନିଜ ହାତରେ, ଶୁଧ୍ଧ ପାଣିରେ ଦୁଧ ପରି ସ୍ଫଟିକ ଘୋଡ଼ାକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ମନ୍ତ୍ର ପଢିଥିଲେ।
ପୁନୀହି ମାଂ ମହାଵାହ ଅସ୍ମିନ୍ବ୍ରହ୍ମସମାକୁଲେ । ତ୍ଵନ୍ମେଧେନାଖିଲା ଦେଵାଃ ପ୍ରୀଣଂତୁ ପରିତୋଷିତାଃ
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭରିଥିବା ସଭାରେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କର; ତୋର ମେଧ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।