ଅତ୍ର ଗୋକର୍ଣତୀର୍ଥେ ତୁ ଗୃହୀତା ଖଙ୍ଗପାଣିନା । ଶିରଶ୍ଛିତ୍ଵା ତୁ ଖଙ୍ଗେନ ପାତଯିତ୍ଵା ଜଲେ ଵପୁଃ
ସେଠାରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତୀରେ, ତାଲୱାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଭିଲ୍ଲ ତାକୁ ଧରିଲେ; ତାଲୱାରରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଶରୀରଟିକୁ ଜଳରେ ପକାଇଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ଗୋକର୍ଣତୀର୍ଥସ୍ଯ ନିଜସ୍ଥାନମଗାଚ୍ଚ ସଃ । ସା ଜରା ତତ୍ର ଗୋକର୍ଣେ ପାପାପି ନିଧନଂ ଗତା
ସେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତୀରରୁ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ; ସେ ବୃଦ୍ଧା ଜଣେ ତାହାଁରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ, ପାପି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
କୈଲାସଶିଖରେ ରାଜନ୍ପାର୍ଵତ୍ଯା ଅଭଵତ୍ସଖୀ । ଅହଂ କଥିତଵାନେତତ୍ତଵ ଗୋକର୍ଣଵୈଭଵମ୍
ହେ ରାଜା, କୈଳାସ ଶିଖରରେ ମୁଁ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଗୋକର୍ଣ୍ଣର ମହିମା କହିଲି।
ଶିଵକାଂଚ୍ଯାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ଵର୍ଣଯାମି ତେ । ଇଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥତଟସ୍ଥାଯାଂ ଶିଵକାଂଚ୍ଯାମପି ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଶିବକାଞ୍ଚୀର ପବିତ୍ର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ଗତିଃ ସା ପରମା ପୁଂସାଂ ଗୋକର୍ଣେ ଯା ମଯୋଦିତା । ଅତ୍ର ଶ୍ରୀମନ୍ମହାଦେଵୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସର୍ଵସୁରେଶ୍ଵରମ୍
ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ ଯେଉଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତି ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପାଆନ୍ତି, ମୁଁ ଯାହା କହିଛି—ଏଠି ଶ୍ରୀମାନ୍ ମହାଦେବ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଆରାଧ୍ଯ ଭକ୍ତରାଜତ୍ଵଂ ଲେଭେ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ତାତ୍ଵିକମ୍ । ଅତଃ ସର୍ଵେ ଵଯଂ ପୁତ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହେବା ଓ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ପାଇଥିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ସେଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ।
ଆରାଧଯାମଃ ସତତଂ ସଦ୍ଭକ୍ତିଜ୍ଞାନଲିପ୍ସଯା । ଅତ୍ର ବାଣାସୁରୋ ରାଜନ୍ନାରରାଧ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଆମେ ସଦା ସତ୍ୟ ଭକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ ଆଶାରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ; ଏଠି, ହେ ରାଜା, ବାଣାସୁର ମଧ୍ୟ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ନିରାହାରୋ ଵର୍ଷଶତଂ ତଦ୍ଗୁଣତ୍ଵବୁଭୂଷଯା । ତସ୍ମୈ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ଗଣତ୍ଵଂ ଦତ୍ତଵାନ୍ନିଜମ୍
ସେ ନିଜକୁ ତାଙ୍କର ସେବକ ହେବା ଆଶାରେ ଶତବର୍ଷ ଉପବାସ ରହିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସେବକତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ଚ ସର୍ଵଦା ତସ୍ଯ ପୁରପାଲୋ ବଭୂଵହ । ଇଯଂ ପୁରୀ ପୁରା ରାଜନ୍ନାସୀଦ୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ମହାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ସେଠାରେ ସଦା ତାଙ୍କର ସହରର ରକ୍ଷକ ହୋଇ ରହିଲି; ଏହି ସହର ପୂର୍ବେ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସ ଥିଲା, ହେ ରାଜା।
ଦତ୍ତା ଶିଵାଯ ତୁଷ୍ଟେନ ତପସା ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁନା । ଅସ୍ଯାମେକଂ ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯକାରକମ୍
ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ସହର ଶିବଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା।
ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯ ଵୈକୁଂଠାପ୍ତିର୍ଯଥାଭଵତ୍ । ଏକସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ରାଜନ୍ ହେରଂବୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ
ଏଠି ଏକ ଶିବଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତି କେମିତି କଲେ—ଏଠି ଏକ ଧର୍ମିକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି ହେରମ୍ବ।
କାଯେନ ମନସା ଵାଚା ଶିଵପୂଜାରତଃ ସଦା । ଏକଦା ସ ମହାଭାଗଃ ଶିଵତୀର୍ଥାନି ପର୍ଯଟନ୍
ସେ ଶରୀର, ମନ ଓ କଥାରେ ସଦା ଶିବପୂଜାରେ ଲିନ ଥିଲେ; ଏକଦିନ ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ ଶିବତୀର୍ଥମାନେ ଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ।
ଶିଵଭକ୍ତଃ ଶିଵେ ରାଜନ୍ଶିଵକାଂଚ୍ଯାମିହାଗତଃ । ଏନାଂ ମନୋହରାଂ ଚୈଵ ନ ତତ୍ଯାଜ ସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ହେ ରାଜା, ସେ ଶିବଭକ୍ତ ଏଠି ଶିବକାଞ୍ଚୀକୁ ଆସିଥିଲେ; ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏହି ଆকৰ୍ଷଣୀୟ ସ୍ଥାନକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।
ପଶ୍ଚାତ୍ତତ୍ରୈଵ ତତ୍ଯାଜ ପ୍ରାଣାନସ୍ଯା ଜଲାଂତରେ । ତତ୍ରୈଵ ଶ୍ରୀମହାଦେଵଗଣାସ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମମ୍
ପରେ ସେଠାରେ, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମହାଦେବଙ୍କ ଗଣମାନେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ନୀତ୍ଵା କୈଲାସମଚଲଂ ଚେଲୁସ୍ତଦନୁଶାସନାତ୍ । ଅଥ ମଧ୍ଯେ ସମାଯାତା ଗଣା ଵୈକୁଂଠତୋ ହରେଃ
କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଆଣି, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଗଣମାନେ ଏହାକୁ ଚଳାଇଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ହରିଙ୍କ ବୈକୁଣ୍ଠରୁ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆସିଲେ।
ତେଭ୍ଯୋ ବଲାତ୍ସମାଦାତୁଂ ତଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମୁଦ୍ଯତାଃ । ଆସୀତ୍ତେଷାଂ ମହଯୁଦ୍ଧଂ ଗଣାନାଂ ହରିଶର୍ଵଯୋଃ
ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶକ୍ତିବାନ୍ତ ଭାବରେ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ହରି ଓ ଶର୍ବଙ୍କ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତ୍ର ଯୁଦ୍ଧେନ ଵୈକେଷାଂ ଵିଜଯୋ ନ ପରାଜଯଃ । ତତ୍ର ଵୈକୁଂଠତୋ ଵିଷ୍ଣୁରାଗତୋ ଗରୁଡାସନଃ
ସେଠାରେ ବୈଷ୍ଣବ ଗଣମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଜିତିବା କିମ୍ବା ହାରିବା ହେଲାନି; ତାପରେ ବୈକୁଣ୍ଠରୁ ଗରୁଡ଼ରେ ବସି ବିଷ୍ଣୁ ଆସିଲେ।
କୈଲାସାଦ୍ଵୃଷଭାରୂଢୋ ମହେଶଶ୍ଚ ତ୍ରିଲୋକଧୃକ୍ । ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମୁଖଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିହସ୍ଯ ଜଗଦୀଶ୍ଵରୌ
କୈଳାସରୁ ବୃଷଭରେ ଚଢ଼ି ତିନି ଲୋକର ଧାରକ ମହେଶ ଆସିଲେ; ଦୁଇ ଜଗତ୍ନାଥ ଏକାପର ମୁହଁକୁ ଦେଖି ହସିଲେ।
ପଶ୍ଯତସ୍ମ ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ନଭସ୍ଯେଵ ଗଣୈଃ କୃତମ୍ । ଅଥ ସ୍ଵୀଯାନ୍ଗଣାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶୈଵାଂଶ୍ଚ ଦିଵି ଯୁଦ୍ଧତଃ
ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଗଣମାନେ ଆକାଶରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଗଣମାନେ ଓ ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନେ ଦିବି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରୁ ରୋକିଲେ।
ନିଵାର୍ଯ ତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯମାରୋପ୍ଯାଗାଚ୍ଛିଵାଲଯମ୍ । ଶିଵେନ ତଦ୍ଗଣୈଶ୍ଚାପି ସ୍ଵକୀଯୈରପି ମାଧଵଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଗରୁଡ଼ରେ ବସାଇ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ରୋକି ଶିବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ; ଶିବ ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହିତ ଓ ମାଧବ ନିଜ ଗଣମାନେ ସହିତ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଵୃତୋ ଗଛନ୍ପଥି ଶ୍ରୀମାନ୍ସ୍ତୁତସ୍ତ୍ରିଦଶଵଂଦିତଃ । ଗତ୍ଵା ଵିଵେଶ ତଂ ଚାଗଂ ମହାଦେଵପୁରଃସରଃ
ପଥରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଦେବମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ; ମହାଦେବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ମୈ ଦ୍ଵିଜାଯ ଵୈ ତସ୍ଯ ଦର୍ଶଯନ୍ରମଣୀଯତାମ୍ । ଅଥ ତସ୍ମାତ୍ତୁ କୈଲାସାନ୍ମହାଦେଵେନ ଵଂଦିତଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଏହି ସ୍ଥାନର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ; ତାପରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, କୈଳାସରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ।
ମାଧଵଃ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଵୈକୁଂଠମଗମତ୍ତଦା । ଦ୍ଵିଜଃ ସୋଽପି ମହାଭାଗସ୍ତୀର୍ଥସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରସାଦତଃ
ମାଧବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ; ଏହି ତୀର୍ଥର କୃପାରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ,
ଗୋଵିଂଦଦର୍ଶନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁମୁଦେ ହରସନ୍ନିଧୌ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ଶିଵକାଂଚ୍ଯାସ୍ତୁ ଵୈଭଵମ୍
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇ, ହରଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏହିପରି, ରାଜନ୍, ଶିବକାଞ୍ଚୀର ମହିମା ତୁମକୁ କହିଦିଆଗଲା।
ତୀର୍ଥସପ୍ତକନାମ୍ନସ୍ତୁ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସୁସମାହିତଃ । ତୀର୍ଥମେତନ୍ମହାରାଜ ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏବେ ତୀର୍ଥସପ୍ତକ ନାମକ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ; ଏହି ତୀର୍ଥ, ମହାରାଜା, ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶନାଦ୍ଧ୍ଯାନାତ୍ସ୍ମରଣାଦପି ଭୂପତେ । ଵସିଷ୍ଠାଦିଭିରେତସ୍ମିନ୍ମହର୍ଷିଭିରନୁଷ୍ଠିତମ୍
ଦେଖିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ଧ୍ୟାନ କରିବା, କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଭୂପତି, ଏଠାରେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏହି ତୀର୍ଥର ଉପାସନା କରିଥିଲେ।
ମହତ୍ତପସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ତତ୍ରାସଂସ୍ତୁ କ୍ଷମା ନୃପ । ମରୀଚିରପି ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ସ୍ନାନମାଚରନ୍
ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏଠାରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ରାଜା; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମରୀଚି ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ସ୍ନାନ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ।
ଅତ୍ର ଲେଭେ ମହାଭାଗଃ କଶ୍ଯପଂ ସୁତମୁତ୍ତମମ୍ । ଅତ୍ରିରତ୍ରାପି ତପସା ତୋଷଯଦ୍ଦେଵପୁଂଗଵାନ୍
ଏଠାରେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ କଶ୍ୟପ ନାମକ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ; ଏଠାରେ ଅତ୍ରି ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
ସୋମଂ ଦୁର୍ଵାସସଂ ଦତ୍ତଂ ତେଭ୍ଯୋ ଲେଭେ ସୁତତ୍ରଯମ୍ । ଅଂଗିରା ଅପି ଧର୍ମାତ୍ମା ତୀର୍ଥସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରସାଦତଃ
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ସୋମ, ଦୁର୍ବାସା ଓ ଦତ୍ତ — ଏହି ତିନି ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗିରା ମଧ୍ୟ ଏହି ତୀର୍ଥର କୃପାରେ,
ଲେଭେ ସୁତାଂସ୍ତୁତଦ୍ଵଂଶ୍ଯା ଜାତା ଆଂଗିରସା ଦ୍ଵିଜାଃ । ପୁଲହୋଽପି ସୁତଂ ଲେଭେ ଦଂଭୋଲି ଗୁଣଵତ୍ତରମ୍
ପୁତ୍ରମାନେ ପାଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଙ୍ଗିରସ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ପୁଲହ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦମ୍ଭୋଲି ନାମକ ଗୁଣବତୀ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ।