ଅଦ୍ରାକ୍ଷୀତ୍ସ୍ଵପ୍ନମପ୍ଯେକଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତାପସଂ ଵରମ୍ । ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ରାଜାସୌ କୃତ୍ଵା ସଂଧ୍ଯାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ
ସେ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାପସୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ରାଜା ସଂଧ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କଲେ।
ସଭାଂ ମଂତ୍ରିଜନୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୁଖମାସେଦିଵାନ୍ମହାନ୍ । ତାଵଦ୍ଵିପ୍ରଂ ଦଦର୍ଶାଥ ତାପସଂ କୃଶଦେହିନମ୍
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସଭାରେ ସୁଖରେ ବସିଲେ ମହାରାଜା। ସେତେବେଳେ, ସେ ଦେଖିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାପସୀ, ଶରୀର କ୍ଷୀଣ।
ଜଟାଵଲ୍କଲକୌପୀନଧାରିଣଂ ଦଂଡପାଣିନମ୍ । ଅନେକତୀର୍ଥସେଵାଭିଃ କୃତପୁଣ୍ଯକଲେଵରମ୍
ଜଟା, ଭାଲି ଓ କଉପୀନ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦଣ୍ଡ ହାତରେ ରଖିଥିବା, ଅନେକ ତୀର୍ଥ ସେବାର ପୁଣ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ଶରୀର।
ରାଜା ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶିରସା ପ୍ରଣନାମ ମହାଭୁଜଃ । ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିକଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ମହୀପତିଃ
ରାଜା ସେଠିକୁ ଦେଖି, ଶିର ନମାଇଲେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଖୁସି ହୋଇ ମହୀପତି ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ସୁଖୋପଵିଷ୍ଟଂ ଵିଶ୍ରାଂତଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିଦିତଂ ଦ୍ଵିଜମ୍ । ସ୍ଵାମିଂସ୍ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନାନ୍ମେଽଦ୍ଯ ଗତଂ ଦେହସ୍ଯ ପାତକମ୍
ସେ ସୁଖରେ ବସି, ବିଶ୍ରାମ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: 'ସ୍ୱାମୀ, ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୋ ଶରୀରର ପାପ ଦୂର ହୋଇଗଲା।'
ମହାଂତଃ କୃପଣାନ୍ପାତୁଂ ଯାଂତି ତଦ୍ଗେହମାଦରାତ୍ । ତସ୍ମାତ୍କଥଯ ଭୋ ଵିପ୍ର ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ମମ ସଂପ୍ରତି
ବଡ଼ ଆତ୍ମାମାନେ କ୍ରୁପାରେ ଦୁଃଖୀଙ୍କ ଘରକୁ ଆଦର ସହିତ ଯାନ୍ତି। ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୃଦ୍ଧ ହେବାରେ ଏବେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ—
କୋ ଦେଵୋ ଗର୍ଭନାଶାଯ କିଂ ତୀର୍ଥଂ ଚ କ୍ଷମଂ ଭଵେତ୍ । ଯୂଯଂ ସର୍ଵଗତାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସମାଧିଧ୍ଯାନତତ୍ପରାଃ
କେଉଁ ଦେବତା ଗର୍ଭ ନାଶ ପାଇଁ, କେଉଁ ତୀର୍ଥ ଉପଯୁକ୍ତ? ଆପଣମାନେ ସବୁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧ୍ୟାନ ଓ ସମାଧିରେ ଲଗିଥିବା।
ସର୍ଵତୀର୍ଥାଵଗାହେନ କୃତପୁଣ୍ଯାତ୍ମନୋଽମଲାଃ । ଯଥାଵଚ୍ଛୃଣ୍ଵତେ ମହ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଯ ଵିସ୍ତରାତ୍
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପୁଣ୍ୟ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ଆପଣମାନେ ପବିତ୍ର। ଏବେ ମୋ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣନ୍ତୁ।
କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵତୀର୍ଥଵିଚକ୍ଷଣ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତ୍ପୃଷ୍ଟଂ ତୀର୍ଥସେଵନମ୍
ରାଜା କହିଲେ, ମୋତେ ଦୟା କରି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କହ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, ରାଜା, ଆପଣ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସେବନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣନ୍ତୁ।
କସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ କୃପଯା ଗର୍ଭନିର୍ଵାରଣଂ ଭଵେତ୍ । ସେଵ୍ଯଃ ଶ୍ରୀରାମଚଂଦ୍ରୋଽସୌ ସଂସାରଜ୍ଵରନାଶକଃ
କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କର କୃପାରେ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ? ଏହା ହେଉଛି ଶ୍ରୀରାମ, ଯିଏ ସଂସାର ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜ୍ଯଃ ସ ଏଵ ଭଗଵାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମସଂଜ୍ଞକଃ । ନାନା ପୁର୍ଯୋ ମଯା ଦୃଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯଂକରାଃ
ସେଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ବହୁତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖିଛି, ସେଗୁଡିକ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଅଯୋଧ୍ଯା ସରଯୂସ୍ତାପୀ ତଥା ଦ୍ଵାରଂ ହରେଃ ପରମ୍ । ଅଵଂତୀ ଵିମଲା କାଂଚୀ ରେଵା ସାଗରଗାମିନୀ
ଅୟୋଧ୍ୟା, ସରୟୂ, ତାପୀ, ହରିଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱାର, ଅବନ୍ତୀ, ପବିତ୍ର କାଞ୍ଚୀ, ଏବଂ ସାଗରକୁ ବହୁଥିବା ରେବା—
ଗୋକର୍ଣଂ ହାଟକାଖ୍ଯଂ ଚ ହତ୍ଯାକୋଟିଵିନାଶନମ୍ । ମଲ୍ଲିକାଖ୍ଯୋ ମହାଶୈଲୋ ମୋକ୍ଷଦଃ ପଶ୍ଯତାଂ ନୃଣାମ୍
ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ହାଟକ ନାମକ ସ୍ଥାନ, ଯାହା ଅନେକ ହତ୍ୟାର ପାପକୁ ଦୂର କରେ; ମଲ୍ଲିକା ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ଯାହା ଦେଖିଲେ ଲୋକମାନେ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି—
ଯତ୍ରାଂଗେଷୁ ନୃଣାଂ ତୋଯଂ ଶ୍ଯାମଂ ଵା ନିର୍ମଲଂ ଭଵେତ୍ । ପାତକସ୍ଯାପହାରୀଦଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ତୁ ତୀର୍ଥକମ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନଙ୍କର ଶରୀରରେ କଳା କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଜଳ ପଡ଼େ, ସେଉଁଠି ଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖିଛି, ପାପକୁ ଦୂର କରେ।
ମଯା ଦ୍ଵାରଵତୀ ଦୃଷ୍ଟା ସୁରାସୁର ନିଷେଵିତା । ଗୋମତୀ ଯତ୍ର ଵହତି ସାକ୍ଷାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଜଲା ଶୁଭା
ମୁଁ ଦ୍ୱାରାବତୀ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଶୁଭ ଗୋମତୀ ନଦୀ ବହୁଛି, ସେଉଁଠି ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମା ଜଳ।
ଯତ୍ର ସ୍ଵାପୋ ଲଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମୃତିର୍ମୋକ୍ଷ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ । ଯସ୍ଯାଂ ସଂଵସତାଂ ନୄଣାଂ ନ କଲି ପ୍ରଭଵେତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ଯେଉଁଠି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶୟନ, ଲୟ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ମୁକ୍ତି ବିଷୟରେ କଥା ହୋଇଛି; ଯେଉଁଠି ରହୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ କଳି ଏକଥି ଭିତରେ କେବେ ବ୍ୟାପି ନପାରେ—
ଚକ୍ରାଂକା ଯତ୍ର ପାଷାଣା ମାନଵା ଅପି ଚକ୍ରିଣଃ । ପଶଵଃ କୀଟପକ୍ଷ୍ଯାଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ଚକ୍ରଶରୀରିଣଃ
ଯେଉଁଠି ପାଷାଣରେ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ରହିଛି, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ପଶୁ, କୀଟ, ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତ୍ରିଵିକ୍ରମୋ ଵସେଦ୍ଯସ୍ଯାଂ ସର୍ଵଲୋକୈକପାଲକଃ । ସା ପୁରୀ ତୁ ମହାପୁଣ୍ଯୈର୍ମଯା ଦୃଗ୍ଗୋଚରୀକୃତା
ଯେଉଁଠି ତ୍ରିବିକ୍ରମ ରହୁଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ; ସେଇ ସହର ମହାପୁଣ୍ୟରେ ଭରିଥିବା, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦେଖିଛି।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵହତ୍ଯାପନୋଦନମ୍ । ସ୍ଯମଂତପଂଚକଂ ଯତ୍ର ମହାପାତକନାଶନମ୍
ମୁଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଦେଖିଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ହତ୍ୟାର ପାପକୁ ଦୂର କରେ; ଏବଂ ସ୍ୟମନ୍ତପଞ୍ଚକ, ଯେଉଁଠି ମହାପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଵାରାଣସୀ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ଵିଶ୍ଵନାଥକୃତାଲଯା । ଯତ୍ରୋପଦିଶତେ ମଂତ୍ରଂ ତାରକଂ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞିତମ୍
ମୁଁ ବାରାଣସୀ ଦେଖିଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କର ନିବାସ; ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା ନାମକ ତାରକ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଯାଏ।
ଯସ୍ଯାଂ ମୃତାଃ କୀଟପତଂଗଭୃଂଗାଃ ପଶ୍ଵାଦଯୋ ଵା ସୁରଯୋନଯୋ ଵା । ସ୍ଵକର୍ମସଂଭୋଗସୁଖଂ ଵିହାଯ ଗଚ୍ଛଂତି କୈଲାସମତୀତଦୁଃଖାଃ
ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଠି କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ମଧୁମକ୍ଷିକା, ପଶୁ ଓ ଦେବ ଯୋନିରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଆନନ୍ଦକୁ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ କୈଳାସକୁ ଯାନ୍ତି।
ମଣିକର୍ଣିର୍ଯତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ଯସ୍ଯାମୁତ୍ତରଵାହିନୀ । କରୋତି ସଂସୃତେର୍ବଂଧଚ୍ଛେଦଂ ପାପକୃତାମପି
ଯେଉଁଠି ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ନଦୀ ବହୁଛି, ଏହା ସଂସାରର ବନ୍ଧନକୁ ଛିନ୍ଦି ଦେଇଥାଏ, ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି।
କପର୍ଦିନଃ କୁଂଡଲିନଃ ସର୍ପଭୂଷାଧରାଵରାଃ । ଗଜଚର୍ମପରୀଧାନା ଵସଂତି ଗତଦୁଃଖକାଃ
ସେଉଁଠି ଜଟାଧାରୀ, କୁଣ୍ଡଳି ଶିରୋଭୂଷା, ସର୍ପ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାତୀ ଚମଡ଼ ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନେ ରହୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ।
କାଲଭୈରଵନାମାତ୍ର କରୋତି ଯମଶାସନମ୍ । ନ କରୋତି ନୃଣାଂ ଵାର୍ତାଂ ଯମୋ ଦଂଡଧରଃ ପ୍ରଭୁଃ
କାଳଭୈରବ ନାମ ମାତ୍ରରେ ଯମଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ; ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଯମ ଲୋକମାନଙ୍କର କଥାରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଏତାଦୃଶୀ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା କାଶୀ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରାଂକିତା । ଅନେକାନ୍ଯପି ତୀର୍ଥାନି ମଯା ଦୃଷ୍ଟାନି ଭୂମିପ
ମୁଁ ଏପରି କାଶୀ ଦେଖିଛି, ଯାହା ଉପରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଅଛି; ଏହା ସହ ମୁଁ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛି, ରାଜା।
ପରମେକଂ ମହଚ୍ଚିତ୍ରଂ ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ନୀଲପର୍ଵତେ । ପୁରୁଷୋତ୍ତମସାନ୍ନିଧ୍ଯେ ତନ୍ନ କ୍ଵାପ୍ଯକ୍ଷିଗୋଚରମ୍
କିନ୍ତୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଥାନ ମୁଁ ନୀଳ ପାହାଡ଼ରେ ଦେଖିଛି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ; ଏହା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭାଷିତଂ ତସ୍ଯ ସୁରଥସ୍ଯାଂଗଦାନନାତ୍ । ସଜ୍ଜୀଭୂତା ରଣେ ସର୍ଵେ ରଥସ୍ଥା ରଣକୋଵିଦାଃ
ଶେଷ କହିଲେ — ସୁରଥଙ୍କ ଦୃଢ ମୁହଁରୁ କଥା ଶୁଣି, ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ରଥରେ ଦଉଡିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ସମର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ।
ପଟହାନାଂ ନିନାଦୋଽଭୂଦ୍ଭେରୀନାଦସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଵୀରାଣାଂ ଗର୍ଜନାନାଦାଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ରଣାଂଗଣେ
ଯୁଦ୍ଧ ଡାକର ଶବ୍ଦ, ତୁରୀର ଗଞ୍ଜ, ଏବଂ ବୀରମାନଙ୍କର ଗର୍ଜନାର ଶବ୍ଦ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା ।
ରଥଚୀତ୍କାରଶବ୍ଦେନ ଗଜାନାଂ ବୃଂହିତେନ ଚ । ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତତ୍ସକଲଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଦିଵଂ ଯାତୋ ମହାରଵଃ
ରଥର ଚକାର ଶବ୍ଦ ଓ ହାତୀମାନଙ୍କର ତୁରୀ ଶବ୍ଦରେ, ସେଇ ବଡ ହଲା ଦୁନିଆରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଇ, ଆକାଶକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲା ।
ରଣୋତ୍ସାହେନ ସଂଯୁକ୍ତା ଵୀରା ରଣଵିଶାରଦାଃ । କୁର୍ଵଂତି ଵିଵିଧାନ୍ନାଦାନ୍କାତରସ୍ଯ ଭଯଂକରାନ୍
ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୀରମାନେ, ଭୟଭୀତମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରିଥିଲେ ।