ତସ୍ମାଦିଯଂ ମହାଭୂପ ମହ୍ଯଂ ଦେଯା ଯଥାଵିଧି । ତତଶ୍ଚୋତ୍ପାତଶମନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଏହିପରି ମହାଭୂପ, ଏହି କନ୍ୟାକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୋତେ ଦେବା ଦରକାର; ତାପରେ ଦୁର୍ଘଟଣା ଶାନ୍ତି ହେବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁଃଖିତୋ ରାଜା ପ୍ରଜ୍ଞାଚାକ୍ଷୁଷ ଆତ୍ମଜାମ୍ । ଦଦୌ କୁଲଵଯୋରୂପ ଶୀଲଲକ୍ଷଣସଂଯୁତାମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ଦୁଃଖିତ ରାଜା, ନିଜ କୁଳ, ରୂପ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ କନ୍ୟାକୁ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଦତ୍ତା ଯଦା ନୃପେଣେଯଂ କନ୍ଯା କମଲଲୋଚନା । ତଦୋତ୍ପାତାଃ ଶମଂ ଯାତାଃ ସର୍ଵେ ମୁନିରୁଷୋଦ୍ଗତାଃ
ରାଜା ଯେତେବେଳେ ଏହି କମଳନୟନୀ କନ୍ୟାକୁ ଦେଇଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଘଟଣା ଶାନ୍ତି ହେଲା, ଏବଂ ମୁନି ଉଠି ଚାଲିଗଲେ।
ରାଜା ଦତ୍ତ୍ଵାତ୍ମଜାଂ ତସ୍ମୈ ମୁନଯେ ତପସାଂନିଧେ । ପ୍ରାପ ସ୍ଵାଂ ନଗରୀଂ ଭୂଯୋ ଦୁଃଖିତୋଽଯଂ ଦଯାଯୁତଃ
ରାଜା ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ନିଜ କନ୍ୟା ଦେଇ, ଦୟାର ନିଧି ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ ପୁନି ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ୍ଯଵନସ୍ଯାଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଚିଂତ୍ଯଂ ତପୋବଲମ୍ । ପ୍ରଶଶଂସ ତପୋ ବ୍ରାହ୍ମଂ ସର୍ଵଲୋକୈକଵଂଦିତମ୍
ଶେଷ କହିଲେ—ଶତୃଘ୍ନ, ଚ୍ୟବନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତପସ୍ୟାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଅହୋ ପଶ୍ଯତ ଯୋଗସ୍ଯ ସିଦ୍ଧିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମେ । ଯଃ କ୍ଷଣାଦେଵ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ତଦ୍ଵିମାନମଚୀକରତ୍
“ଦେଖନ୍ତୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କର ଯୋଗର ସିଦ୍ଧି! ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଏହି ବିମାନ ତିଆରି କରିଦେଲେ।”
କ୍ଵ ଭୋଗସିଦ୍ଧିର୍ମହତୀ ମୁନୀନାମମଲାତ୍ମନାମ୍ । କ୍ଵ ତପୋବଲହୀନାନାଂ ଭୋଗେଚ୍ଛା ମନୁଜାତ୍ମନାମ୍
ମୁନିମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ଯେ ମହା ଭୋଗ ଲାଭ କରନ୍ତି, ତାହା କେଉଁଠି; ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ନଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେ ଭୋଗ ଚାହାନ୍ତି, ତାହା କେଉଁଠି?
ଇତି ସ୍ଵଗତମାଶଂସଞ୍ଛତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ୍ଯଵନାଶ୍ରମେ । କ୍ଷଣଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଜଲଂ ପୀତ୍ଵା ସୁଖସଂଭୋଗମାପ୍ତଵାନ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଶତୃଘ୍ନ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ କିଛି ସମୟ ରହି, ପାଣି ପିଇ, ବଡ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ।
ହଯସ୍ତସ୍ଯାଃ ପଯୋଷ୍ଣ୍ଯାଖ୍ଯା ନଦ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଜଲାତ୍ମନଃ । ପଯଃ ପୀତ୍ଵା ଯଯୌ ମାର୍ଗେ ଵାଯୁଵେଗଗତିର୍ମହାନ୍
ପରେ, ପୟୋଷ୍ଣୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଇ, ସେ ପଥରେ ବାୟୁର ଦ୍ରୁତଗତିରେ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯୋଧାସ୍ତନ୍ନିର୍ଗମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଯଯୁସ୍ତଦା । ହସ୍ତିଭିଃ ପତ୍ତିଭିଃ କେଚିଦ୍ରଥୈଃ କେଚନ ଵାଜିଭିଃ
ସେ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଯୋଧାମାନେ ପଛରେ ଅନୁସରଣ କଲେ—କିଛି ହାତୀ, କିଛି ପଦାଟୀ, କିଛି ରଥ ଓ କିଛି ଘୋଡାରେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋଽମାତ୍ଯଵର୍ଯେଣ ସୁମତ୍ଯାଖ୍ଯେନ ସଂଯୁତଃ । ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଜଗାମାଶୁ ରଥେନ ହଯଶୋଭିନା
ଶତୃଘ୍ନ, ସୁମତି ନାମକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ, ଘୋଡାରେ ଶୋଭିତ ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ପଛରେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ଵାଜୀପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିମଲାଖ୍ଯସ୍ଯ ଭୂପତେଃ । ରତ୍ନାତଟାଖ୍ଯଂ ଚ ଜନୈର୍ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟୈଃ ସମାକୁଲମ୍
ଅଗ୍ରଗତି କରି, ସେ ଭୂପତି ବିମଳଙ୍କ ଶାସନ ଥିବା ଭାଜୀପୁର ଓ ରତ୍ନଟଟା ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିଥିଲେ।
ସ ସେଵକାଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ରଘୁନାଥ ହଯୋତ୍ତମମ୍ । ପୁରୋଂତିକେ ହି ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ସର୍ଵଯୋଧସମନ୍ଵିତମ୍
ସେବକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣିଲେ, ରଘୁନାଥଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡା, ସମସ୍ତ ଯୋଧା ସହିତ, ପୁରର ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ତଦା ଗଜାନାଂ ସପ୍ତତ୍ଯା ଚଂଦ୍ରଵର୍ଣସମାନଯା । ଅଶ୍ଵାନାମଯୁତୈଃ ସାର୍ଧଂ ରଥାନାଂ କାଂଚନତ୍ଵିଷାମ୍
ତାପରେ, ସପ୍ତତିଟି ଚନ୍ଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ହାତୀ, ଦଶହଜାର ଘୋଡା ଓ ସୁନାର ରଥ ସହିତ—
ସହସ୍ରେଣ ଚ ସଂଯୁକ୍ତଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ପ୍ରତି ଜଗ୍ମିଵାନ୍ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ସ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ମହାରଥାନ୍
ସେ ଏକ ହଜାର ସାଥୀ ସହିତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖି ସମ୍ମାନ କଲେ ।
ଵସୁକୋଶଂ ଧନଂ ସର୍ଵଂ ରାଜ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ । କିଂ କରୋମୀତି ରାଜା ତଂ ଜଗାଦ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତଃ
ବସୁକୋଷ, ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ରାଜା ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ଦେଖି, 'ମୁଁ କଣ କରିବି?' ଭାବେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।
ରାଜାପି ତଂ ସ୍ଵୀଯପଦେ ପ୍ରଣମ୍ରଂ । ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ଦୃଢଂ ସଂପରିଷସ୍ଵଜେ ମହାନ୍ । ଜଗାମ ସାକଂ ତନଯେ ସ୍ଵରାଜ୍ଯଂ । ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ସର୍ଵଂ ବହୁଧନ୍ଵିଭିର୍ଵୃତଃ
ରାଜା ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଶିର ନମାଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ଦଢ଼ି ଆଲିଂଗନ କଲେ । ପରେ, ଅନେକ ଧନୀ ଲୋକଙ୍କ ଘେରାଉରେ, ପୁଅ ସହିତ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ ।
ରାମଚଂଦ୍ରାଭିଧାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵଶ୍ରୁତିମନୋହରାମ୍ । ସର୍ଵେ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତଂ ଵାହଂ ଦଦୁର୍ଵସୁମହାଧନମ୍
‘ରାମଚନ୍ଦ୍ର’ ନାମ ଶୁଣି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତେ ଶିର ନମାଇ, ଏହି ଧନ ଓ ବଡ଼ ଧନସମ୍ପଦ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ ।
ରାଜାନଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପରଯା ମୁଦା । ସେନଯା ସହିତୋଽଗଚ୍ଛଦ୍ଵାଜିନଃ ପୃଷ୍ଠତସ୍ତଦା
ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଚାଲିଗଲେ, ସେ ସମୟରେ ଘୋଡ଼ା ପଛରେ ଚାଲିଥିଲା ।
ଏଵଂ ସ ଗଚ୍ଛଂସ୍ତନ୍ମାର୍ଗେ ପର୍ଵତାଗ୍ର୍ଯଂ ଦଦର୍ଶ ହ । ସ୍ଫାଟିକୈଃ କାନକୈ ରୌପ୍ଯୈ ରାଜିତଂ ପ୍ରସ୍ଥରାଜିଭିଃ
ଏଭଳି ପଥରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ, ଯାହା କ୍ରିଷ୍ଟାଲ, ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ପଥର ତଳାରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା ।
ଜଲନିର୍ଝରସଂହ୍ରାଦଂ ନାନାଧାତୁକଭୂତଲମ୍ । ଗୈରିକାଦିକସଦ୍ଧାତୁ ଲାକ୍ଷାରଂଗଵିରାଜିତମ୍
ପାହାଡ଼ର ଭୂମି ଜଳପ୍ରବାହର ଗୁଞ୍ଜନରେ ମନୋହର, ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏବଂ ଗେରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଚମକୁଥିବା ପଦାର୍ଥ, ଲାକ୍ଷାର ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ।
ଯତ୍ର ସିଦ୍ଧାଂଗନାଃ ସିଦ୍ଧୈଃ ସଂକ୍ରୀଡଂତ୍ଯକୁତୋଭଯାଃ । ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସୋ ନାଗା ଯତ୍ର କ୍ରୀଡଂତି ଲୀଲଯା
ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧାଙ୍ଗନାମାନେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିବା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ନାଗମାନେ ମନରଞ୍ଜନ କରିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଖେଳିଥାନ୍ତି ।
ଗଂଗାତରଂଗସଂସ୍ପର୍ଶ ଶୀତଵାଯୁନିଷେଵିତମ୍ । ଵୀଣାରଣଦ୍ଧଂସଶୁକକ୍ଵଣସୁଂଦରଶୋଭିତମ୍
ଗଙ୍ଗା ତରଙ୍ଗର ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଶୀତଳ ପବନର ଶିତଳତାରେ ନିହାତ, ଏହି ସ୍ଥାନ ବୀଣା, ହଂସ ଓ ପିଲା ତିଆରି ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ ।
ପର୍ଵତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଉଵାଚ ସୁମତିଂ ତ୍ଵିଦମ୍ । ତଦ୍ଦର୍ଶନସମୁଦ୍ଭୂତ ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟମାନସଃ
ପାହାଡ଼ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଦୃଶ୍ୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସୁମତିଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ ।
କୋଽଯଂ ମହାଗିରିଵରୋ ଵିସ୍ମାପଯତି ମେ ମନଃ । ମହାରଜତସତ୍ପ୍ରସ୍ଥୋ ମାର୍ଗେ ରାଜତି ମେଽଦ୍ଭୁତଃ
ଏହି ବଡ଼ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ କଣ, ଯାହା ମୋ ମନକୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଦେଇଛି, ବଡ଼ ଚାନ୍ଦିର ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଏହା ମୋ ପଥରେ ଚମକୁଛି, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ ।
ଅତ୍ର କିଂ ଦେଵତାଵାସୋ ଦେଵାନାଂ କ୍ରୀଡନସ୍ଥଲମ୍ । ଯଦେତନ୍ମନସଃ କ୍ଷୋଭଂ କରୋତି ଶ୍ରୀସମୁଚ୍ଚଯୈଃ
ଏହିଠାରେ କି ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସ, କିମ୍ବା ଦେବମାନଙ୍କ ଖେଳସ୍ଥଳ, କାରଣ ଏହାର ଶ୍ରୀର ଅତିରିକ୍ତ ଦେଖି ମୋ ମନ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଉଛି ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଜଗାଦ ସୁମତିସ୍ତଦା । ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣଗୁଣାଗାର ରାମଚଂଦ୍ର ପଦାବ୍ଜଧୀଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୁମତି ତାଙ୍କ ମନ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ନିଶ୍ଚିତ କରି, ଏହି ଗୁଣମାନେ ବିବରଣ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, କହିଲେ ।
ନୀଲୋଽଯଂ ପର୍ଵତୋ ରାଜନ୍ପୁରତୋ ଭାତି ଭୂମିପ । ମନୋହରୈର୍ମହାଶୃଙ୍ଗୈଃ ସ୍ଫାଟିକାଗ୍ରୈଃ ସମଂତତଃ
ରାଜା, ଏହି ପାହାଡ଼ ନୀଳ ପାହାଡ଼, ତୁମ ପାଖରେ ଚମକୁଛି । ଏହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମନୋହର ବଡ଼ ଶିଖର, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଶିଖର ସହିତ ଶୋଭିତ ।
ଏନଂ ପଶ୍ଯଂତି ନୋ ପାପାଃ ପରଦାରରତା ନରାଃ । ଵିଷ୍ଣୋର୍ଗୁଣଗଣାନ୍ଯେ ଵୈ ନ ମନ୍ଯଂତେ ନରାଧମାଃ
ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ସହିତ ରତିରେ ଲଗ୍ନ ଅପରାଧୀ ଲୋକମାନେ, କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୁଣଗୁଣା ମାନ୍ୟନ କରୁନଥିବା ନିମ୍ନ ଲୋକମାନେ, ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିସମୁତ୍ଥଂ ଯେ ଧର୍ମଂ ସଦ୍ଭିଃ ସୁସାଧିତମ୍ । ନ ମନ୍ଯଂତେ ସ୍ଵବୁଦ୍ଧିସ୍ଥ ହେତୁଵାଦଵିଚାରଣାଃ
ଯେମାନେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଓ ତର୍କରେ ଭରସା କରି, ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ସତ୍ଜନମାନେ ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଧର୍ମକୁ ମାନ୍ୟନ କରୁନଥିବା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।