ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। କୃତ୍ଵା ଶୁଭ କ୍ଷଣଂ ମହ୍ଯଂ ଦେହି କନ୍ଯାଂ ଶୁଭାନ୍ଵିତାମ୍ । ଵିଲଂବେ ବହୁଵିଘ୍ନଂ ସ୍ଯାଦିତି ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଖି, ମୋତେ ଏହି ଗୁଣବତୀ ଝିଅକୁ ଦେଉ। ବିଳମ୍ବ କଲେ ବହୁତ ବାଧା ଆସେ, ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଲେଖାଯାଇଛି।
ଵୀରଵିକ୍ରମ ଉଵାଚ। ତୁଭ୍ଯଂ ଶ୍ଵଃ କନ୍ଯକାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦାସ୍ଯାମି ନାସ୍ତି ଚାନ୍ଯଥା । ଦକ୍ଷିଣଂ ଚ କରଂ ଦତ୍ଵା ନ କୁର୍ଯାତ୍ପୁରୁଷାଧମଃ
ବୀରବିକ୍ରମ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆସନ୍ତାକାଲି ମୁଁ ତୁମକୁ ଝିଅ ଦେବି, ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ହେବ ନାହିଁ। ଡାହାଣ ହାତ ଦେଇ ପରେ ମନୁଷ୍ୟ ମନ ମାନି ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କୃଷ୍ଣଶର୍ମାଣଂ ଚାହୂଯାକଥଯନ୍ମୁନେ । ପୁରୋହିତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସଂଵିଦଂ ଦ୍ଵିଜ
ସୂତ କହିଲେ: ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃଷ୍ଣଶର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଓ ମୁନି, ସମସ୍ତ କଥା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସରେ କହିଦେଲେ।
କଥଂ ଵିପ୍ରାଯ ତେ କନ୍ଯାଂ ଶୂଦ୍ରାଯ ଦାତୁମିଚ୍ଛସି । ଅଜ୍ଞାତାଯାକୁଲୀନାଯ ନ ଦଦସ୍ଵ ଵିଶେଷତଃ
ତୁମେ କିପରି ତୁମ ଝିଅକୁ ଏକ ଶୂଦ୍ର, ଅଜଣା ଓ ଅଜ୍ଞାତ ବଂଶର ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ବିଶେଷକରି ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଉନି।
ଊଚୁସ୍ତଜ୍ଜାତଯଃ ସର୍ଵେ ଜନକାଦ୍ଯାସ୍ତପୋଧନ । ଅସ୍ମାକଂ ଵଚନଂ ତାତ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵୀରଵିକ୍ରମ
ସେଇ ପରିବାରର ସମସ୍ତେ, ବାପା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ: ହେ ବୀରବିକ୍ରମ, ଆମର କଥା ଶୁଣ।
ନ ଜ୍ଞାଯତେ କୁଲଂ ଯସ୍ଯ ଦେଶଗୋତ୍ରଧନଂ ତଥା । ଶୀଲଂ ଵଯସ୍ତସ୍ଯ କନ୍ଯା ସ୍ଵଜନୈର୍ନ ଚ ଦୀଯତେ
ଯାହାର ବଂଶ, ଦେଶ, ଗୋତ୍ର, ଧନ, ଚରିତ୍ର ଓ ବୟସ୍ ଅଜଣା, ସେଉଁଠି ଝିଅକୁ ନିଜ ପରିବାରର ଲୋକେ ଦେଉନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ ଉଵାଚ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦତ୍ତଂ ମେ ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍ । କଦାଚିଦନ୍ଯଥାକର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଚ ସର୍ଵଥା
ସେ କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋର ଡାହାଣ ହାତ ଦେଇଛି। ଏବେ କେବେ ବି ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାନ୍ସ ଵିପ୍ରାଯ କନ୍ଯାଂ ଦାତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେତି ଜ୍ଞାତଯଃ ସର୍ଵେ ଵିସ୍ମଯମଦ୍ଭୁତଂ ଯଯୁଃ
ଏହିପରି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଝିଅ ଦେବା ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜଣେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ସତ୍ଯଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ଆଵିର୍ବଭୂଵ ସହସା ଚାରୁହ୍ଯ ଗରୁଡଂ ମୁନେ
ସେଇ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ ହଠାତ୍ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦେଖାଦେଲେ, ହେ ମୁନି।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଧନ୍ଯଂ ତେ ଚ କୁଲଂ ଧର୍ମୋଧନ୍ଯସ୍ତେ ଜନନୀ ପିତା । ଧନ୍ଯଂ ତେ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ଧନ୍ଯଂ ତେ ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ତୁମର ବଂଶ ଧନ୍ୟ, ତୁମ ମାଆ ବାପା ଧନ୍ୟ, ତୁମ ସତ୍ୟ କଥା ଧନ୍ୟ, ତୁମ ଡାହାଣ ହାତ ଧନ୍ୟ।
ଧନ୍ଯଂ କର୍ମ୍ମ ଚ ତେ ଜନ୍ମ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ନୈଵ ଵିଦ୍ଯତେ । ଏଵଂ ତେ କର୍ମଣା ସାଧୋ ଚୋଦ୍ଧାରଂ କୁରୁଷେ କୁଲମ୍
ତୁମ କର୍ମ ଓ ଜନ୍ମ ଧନ୍ୟ, ଏମିତି କିଛି ତିନି ଲୋକରେ ମିଳେନି। ଏପରି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ହେ ସାଧୁ, ତୁମେ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରୁଛ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣେ ଵିମାନଂ ସ୍ଵର୍ଣନିର୍ମିତମ୍ । ଆଗତଂ ହରିଗଣୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵତ୍ର ଗରୁଡଧ୍ଵଜମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିବା ସମୟରେ, ସୁନାରେ ତିଆରି ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆସିଲା, ସେଠି ସବୁଠାରେ ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନ ଥିଲା ଓ ହରିଙ୍କ ଗଣମାନେ ଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯ କୁଲଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସ ଶ୍ଵପାକପୁରୋହିତମ୍ । ରଥେ ଚାରୋପଯାମାସ ଶଂଖପଦ୍ମଧରଃ ସ୍ଵଯଂ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ, ସେ ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ କୁକୁର ଭୋଜନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରଥରେ ବସାଇଦେଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତାନ୍ହରିଃ ସର୍ଵାନ୍ଗତୋ ଵୈକୁଂଠମଂଦିରମ୍ । ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ଚିରଂ ତେ ଚ କୃତ୍ଵା ଭୋଗଂ ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ହରି ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବଳି ନେଇ, ଭୂଲୋକରୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଵଚନଂ ଲଂଘଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଯସ୍ତୁ ଵା ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍ । ସକୁଲୋ ନିରଯଂ ଯାତି ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଯିଏ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ହାତ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିବାର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ମୁଁ ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ତସ୍ଯାନ୍ନଂ ତୁ ଜଲଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ପିତୃଦୈଵତୈଃ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମୋ ଗୃହଂ ତସ୍ଯ ଭୀତ୍ଯା ଯାତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏପରି ଲୋକଙ୍କ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ପାଣି ପିତୃମାନେ କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଘର ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି।
ଦତ୍ଵାଶାଂ ଯୋ ଜନଃ କୁର୍ଯାନ୍ନୈରାଶ୍ଯଂ ଚୈଵ ମୂଢଧୀଃ । ସ ସ୍ଵକାନ୍କୋଟିପୁରୁଷାନ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯିଏ ଆଶା ଦେଇ, ପରେ ନିରାଶା କରେ, ମୂଢ଼ ମନ ଥାଏ, ସେ ନିଜର ଅନେକ ପରିଜନଙ୍କୁ ସହିତ ନରକକୁ ଯାଏ।
ଵଚନଂ ଲଂଘଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଧର୍ମସ୍ତସ୍ଯ ଵିଲଂଘତି । ନୃପାଗ୍ନିତସ୍କରୈର୍ଵିପ୍ର ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ଯିଏ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ, ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ। ରାଜା, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଚୋରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ସ୍ଵର୍ଗୋତ୍ତରମିମଂ ସମ୍ଯକ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗୋତ୍ତରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵିହାମୁତ୍ର କୃଷ୍ଣାଖ୍ଯଂ ଧାମ ଚୋତ୍ତମମ୍
ଏହି ସ୍ୱର୍ଗଉତ୍ତମ ଉପଦେଶକୁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, କୃଷ୍ଣ ନାମକ ଉତ୍ତମ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ। ଶ୍ରୀକୁଲଦେଵତାଯୈ ନମଃ। ଶ୍ରୀଗୁରୁଚରଣାରଵିଂଦାଭ୍ଯାଂ ନମଃ । ନାରାଯଣଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ନରଂ ଚୈଵ ନରୋତ୍ତମମ୍ । ଦେଵୀଂସରସ୍ଵତୀଂ ଵ୍ଯାସଂ ତତୋ ଜଯମୁଦୀରଯେତ୍
ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ରୀକୁଳଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ରୀଗୁରୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ନମସ୍କାର। ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରେ ବିଜୟ ଘୋଷଣା କରାଯାଉ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ। ଶ୍ରୁତଂ ସର୍ଵଂ ମହାଭାଗ ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡଂ ମନୋହରମ୍ । ତ୍ଵତ୍ତୋଽଧୁନା ଵଦାଯୁଷ୍ମଞ୍ଛ୍ରୀରାମଚରିତଂ ହି ନଃ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ମହାଭାଗ, ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡର ସମସ୍ତ ମନୋହର କଥା ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ। ଏବେ ଆମକୁ ଦୟାକରି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କର ଚରିତ୍ର କହ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ଅଥୈକଦା ଧରାଧାରଂ ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ଭୁଜଗେଶ୍ଵରମ୍ । ଵାତ୍ସ୍ଯାଯନୋ ମୁନିଵରଃ କଥାମେତାଂ ସୁନିର୍ମଲାମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଏହା ପରେ, ଏକଥର ଭୂମିର ଧାରକ ଭୁଜଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ବଡ଼ ମୁନି ବାତ୍ସ୍ୟାୟନ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ।
ଶ୍ରୀଵାତ୍ସ୍ଯାଯନ ଉଵାଚ। ଶେଷାଶେଷ କଥାସ୍ତ୍ଵତ୍ତୋ ଜଗତ୍ସର୍ଗଲଯାଦିକାଃ । ଭୂଗୋଲଶ୍ଚ ଖଗୋଲଶ୍ଚ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକ୍ରଵିନିର୍ଣଯଃ
ଶ୍ରୀବାତ୍ସ୍ୟାୟନ କହିଲେ: ତୁମଠାରୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଥା, ଭୂଗୋଳ, ଖଗୋଳ ଓ ତାରାମଣ୍ଡଳର ବିବରଣୀ ଶୁଣିଛି।
ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵାଦିସୃଷ୍ଟୀନାଂ ପୃଥକ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିନିର୍ଣଯଃ । ନାନାରାଜଚରିତ୍ରାଣି କଥିତାନି ତ୍ଵଯାନଘ
ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱର ସ୍୵ତନ୍ତ୍ର ବିବେଚନା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରାଜାମାନଙ୍କର ଚରିତ୍ର, ସେମାନେ ତୁମେ ଆମକୁ କହିଛ।
ସୂର୍ଯଵଂଶଭଵାନାଂ ଚ ରାଜ୍ଞାଂ ଚାରିତ୍ରମଦ୍ଭୁତମ୍ । ତତ୍ରାନେକମହାପାପହରା ରାମକୃତା କଥା
ସୂର୍ୟବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ରାଜାମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଅନେକ ମହାପାପ ନାଶ କରୁଥିବା କଥା ଶୁଣିଛି।
ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ହଯମେଧକଥା ଶ୍ରୁତା । ସଂକ୍ଷେପତୋ ମଯା ତ୍ଵତ୍ତସ୍ତାମିଚ୍ଛାମି ସଵିସ୍ତରାମ୍
ସେ ଶୂରବୀର ରାମଙ୍କର ଅଶ୍ୱମେଧ କଥା ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣିଛି। ଏବେ ମୁଁ ସେହି କଥାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଯା ଶ୍ରୁତା ସଂସ୍ମୃତା ଚୋକ୍ତା ମହାପାତକହାରିଣୀ । ଚିଂତିତାର୍ଥପ୍ରଦାତ୍ରୀ ଚ ଭକ୍ତଚିତ୍ତପ୍ରତୋଷଦା
ଯେ କଥା ଶୁଣିଲେ, ସ୍ମରଣ କଲେ, କିମ୍ବା କହିଲେ, ମହାପାପ ନାଶ କରେ, ଚିନ୍ତିତ ଅଭିଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ, ଭକ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ଶେଷ ଉଵାଚ। ଧନ୍ଯୋସି ଦ୍ଵିଜଵର୍ଯ ତ୍ଵଂ ଯସ୍ଯ ତେ ମତିରୀଦୃଶୀ । ରଘୁଵୀରପଦଦ୍ଵଂଦ୍ଵ ମକରଂଦ ସ୍ପୃହାଵତୀ
ଶେଷ କହିଲେ: ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ମନ ଯେପରି ରଘୁବୀରଙ୍କର ଚରଣାମୃତ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ତେଣୁ ତୁମେ ଧନ୍ୟ।
ଵଦଂତି ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ସାଧୂନାଂ ସଂଗମଂ ଵରମ୍ । ଯସ୍ମାତ୍ପାପକ୍ଷଯକରୀ ରଘୁନାଥକଥା ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ କହନ୍ତି, ସାଧୁମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାରଣ ରଘୁନାଥଙ୍କ କଥା ପାପ ନାଶ କରେ।
ତ୍ଵଯା ମେଽନୁଗ୍ରହଃ ସୃଷ୍ଟୋ ଯଦ୍ରାମଃ ସ୍ମାରିତଃ ପୁନଃ । ସୁରାସୁରକିରୀଟୌଘ ମଣିନୀରାଜିତାଂଘ୍ରିକଃ
ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କରିଛ, କାରଣ ରାମଙ୍କୁ ପୁନିଥରେ ସ୍ମରଣ କରାଇଲ। ଯାହାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁକୁଟର ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।