ଶୌନକ ଉଵାଚ। କୃଷ୍ଣପ୍ରାପ୍ତିଃ ପୁରା କସ୍ଯ କରସ୍ଯ ପ୍ରତିପାଲନାତ୍ । ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯ ମୁନେ ବ୍ରୂହି ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ସାଦରାତ୍
ଶୌନକ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ କିଏ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ? ହେ ମୁନି, ଦୟାକରି ଏହା କୁହ, ମୁଁ ଆଦର ସହିତ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ପୁରା କିଂଚିତ୍ପୁରେ ଶୂଦ୍ରୋ ନାମ୍ନାସୀଦ୍ଵୀରଵିକ୍ରମଃ । ବହ୍ଵାଶୀ ପୃଥୁଲାଂଗଶ୍ଚ ବହୁଵକ୍ତାତିସୁଂଦରଃ
ସୂତ କହିଲେ: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କିଛି ଏକ ସହରରେ ବୀରବିକ୍ରମ ନାମକ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଥିଲେ। ସେ ବହୁତ ଖାଇଥିବା, ମୋଟା ଶରୀର, ବହୁତ କଥା କହୁଥିବା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ।
ଧନଵାନ୍ପୁତ୍ରଵାନ୍ସଭ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସର୍ଵଜନପ୍ରିଯଃ । ଵିପ୍ରାଣାମତିଥୀନାଂ ଚ ପୂଜକଃ ସର୍ଵଦୈଵ ତୁ
ସେ ଧନୀ, ପୁତ୍ରବାନ୍, ସମ୍ମାନିତ, ପାଣ୍ଡିତ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ସେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ।
ପିତୃଭକ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଲକଃ ସଦା । ଵାଚାଂ ଗୁରୁଜନାନାଂ ଚ ପାଲକୋ ହରିସେଵକଃ
ସେ ପିତୃଭକ୍ତ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଥିଲେ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁଥିଲେ ଏବଂ ହରିଙ୍କ ସେବକ ଥିଲେ।
ଏକଦା ସୁଂଦରୋ ଗେହଂ ଶ୍ଵପଚସ୍ତସ୍ଯ ଛଦ୍ମନା । ପ୍ରାପ୍ତୋ ଧୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ରୂପଂ ଵୈ ତରୁଣଃ ସୁଧୀଃ
ଏକଦିନ ସୁନ୍ଦର ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଘରକୁ ଚୁପଚାପ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଧରି ଭିତରକୁ ପସିଲେ, ସେ ଏକ ଯୁବକ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ମେ ଵଚନଂ ଧୀର ମମ ଜାଯା ମୃତା ଶୁଭା । କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି କଥଯାଦ୍ଯାନୁକଂପଯା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ହେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ମୋର ଶୁଭ୍ରା ଜୀବନସଂଗିନୀ ଚଳିଗଲେ। ଏବେ ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ଦୟାକରି ମୋତେ କହ।
ଵିଵାହଂ ଯୋ ଜନଃ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । କିଂ ଚ ଦାନୈଃ କିଂ ଚ ତୀର୍ଥୈଃ କିଂ ଯଜ୍ଞୈର୍ଵ୍ରତକୋଟିଭିଃ
ଯେଉଁଠି କେହି ବିବାହ ଘଟାଏ, ବିଶେଷକରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ, ସେଠି ଦାନ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଅନେକ ବ୍ରତର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵସୌ ଵିପ୍ରଂ ଚୋକ୍ତଵାନ୍ଵୀରଵିକ୍ରମଃ । ଶୃଣୁ ମେ ଵଚନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ବାଲାସ୍ତି ମମ କନ୍ଯକା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ସାହସୀ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: ମୋର କଥା ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ମୋର ଏକ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବୟସର ଝିଅ ଅଛି।
ଯଦିଚ୍ଛା ତେ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ର ଦାସ୍ଯାମି ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ । ନଯ ମେ ଦକ୍ଷିଣଂ ହସ୍ତଂ ଦାସ୍ଯାମି ଚାନ୍ଯଥା ନହି
ଯଦି ତୁମେ ଚାହଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ତାକୁ ତୁମକୁ ଦେବି। ମୋର ଡାହାଣ ହାତ ଧର, ନାହିଁଲେ ମୁଁ ତାକୁ ଦେବିନି।
ତସ୍ଯୈତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗ୍ରାହ ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍ । ଶ୍ଵପଚୋ ହର୍ଷଯୁକ୍ତୋ ଵୈ ପ୍ରୋଵାଚ ଵଚନଂ ତ୍ଵିତି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଡାହାଣ ହାତ ଧରିଲେ। ଚଣ୍ଡାଳ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। କୃତ୍ଵା ଶୁଭ କ୍ଷଣଂ ମହ୍ଯଂ ଦେହି କନ୍ଯାଂ ଶୁଭାନ୍ଵିତାମ୍ । ଵିଲଂବେ ବହୁଵିଘ୍ନଂ ସ୍ଯାଦିତି ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଖି, ମୋତେ ଏହି ଗୁଣବତୀ ଝିଅକୁ ଦେଉ। ବିଳମ୍ବ କଲେ ବହୁତ ବାଧା ଆସେ, ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଲେଖାଯାଇଛି।
ଵୀରଵିକ୍ରମ ଉଵାଚ। ତୁଭ୍ଯଂ ଶ୍ଵଃ କନ୍ଯକାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦାସ୍ଯାମି ନାସ୍ତି ଚାନ୍ଯଥା । ଦକ୍ଷିଣଂ ଚ କରଂ ଦତ୍ଵା ନ କୁର୍ଯାତ୍ପୁରୁଷାଧମଃ
ବୀରବିକ୍ରମ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆସନ୍ତାକାଲି ମୁଁ ତୁମକୁ ଝିଅ ଦେବି, ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ହେବ ନାହିଁ। ଡାହାଣ ହାତ ଦେଇ ପରେ ମନୁଷ୍ୟ ମନ ମାନି ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କୃଷ୍ଣଶର୍ମାଣଂ ଚାହୂଯାକଥଯନ୍ମୁନେ । ପୁରୋହିତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସଂଵିଦଂ ଦ୍ଵିଜ
ସୂତ କହିଲେ: ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃଷ୍ଣଶର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଓ ମୁନି, ସମସ୍ତ କଥା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସରେ କହିଦେଲେ।
କଥଂ ଵିପ୍ରାଯ ତେ କନ୍ଯାଂ ଶୂଦ୍ରାଯ ଦାତୁମିଚ୍ଛସି । ଅଜ୍ଞାତାଯାକୁଲୀନାଯ ନ ଦଦସ୍ଵ ଵିଶେଷତଃ
ତୁମେ କିପରି ତୁମ ଝିଅକୁ ଏକ ଶୂଦ୍ର, ଅଜଣା ଓ ଅଜ୍ଞାତ ବଂଶର ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ବିଶେଷକରି ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଉନି।
ଊଚୁସ୍ତଜ୍ଜାତଯଃ ସର୍ଵେ ଜନକାଦ୍ଯାସ୍ତପୋଧନ । ଅସ୍ମାକଂ ଵଚନଂ ତାତ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵୀରଵିକ୍ରମ
ସେଇ ପରିବାରର ସମସ୍ତେ, ବାପା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ: ହେ ବୀରବିକ୍ରମ, ଆମର କଥା ଶୁଣ।
ନ ଜ୍ଞାଯତେ କୁଲଂ ଯସ୍ଯ ଦେଶଗୋତ୍ରଧନଂ ତଥା । ଶୀଲଂ ଵଯସ୍ତସ୍ଯ କନ୍ଯା ସ୍ଵଜନୈର୍ନ ଚ ଦୀଯତେ
ଯାହାର ବଂଶ, ଦେଶ, ଗୋତ୍ର, ଧନ, ଚରିତ୍ର ଓ ବୟସ୍ ଅଜଣା, ସେଉଁଠି ଝିଅକୁ ନିଜ ପରିବାରର ଲୋକେ ଦେଉନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ ଉଵାଚ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦତ୍ତଂ ମେ ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍ । କଦାଚିଦନ୍ଯଥାକର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଚ ସର୍ଵଥା
ସେ କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋର ଡାହାଣ ହାତ ଦେଇଛି। ଏବେ କେବେ ବି ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାନ୍ସ ଵିପ୍ରାଯ କନ୍ଯାଂ ଦାତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେତି ଜ୍ଞାତଯଃ ସର୍ଵେ ଵିସ୍ମଯମଦ୍ଭୁତଂ ଯଯୁଃ
ଏହିପରି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଝିଅ ଦେବା ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜଣେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ସତ୍ଯଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ଆଵିର୍ବଭୂଵ ସହସା ଚାରୁହ୍ଯ ଗରୁଡଂ ମୁନେ
ସେଇ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ ହଠାତ୍ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦେଖାଦେଲେ, ହେ ମୁନି।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଧନ୍ଯଂ ତେ ଚ କୁଲଂ ଧର୍ମୋଧନ୍ଯସ୍ତେ ଜନନୀ ପିତା । ଧନ୍ଯଂ ତେ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ଧନ୍ଯଂ ତେ ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ତୁମର ବଂଶ ଧନ୍ୟ, ତୁମ ମାଆ ବାପା ଧନ୍ୟ, ତୁମ ସତ୍ୟ କଥା ଧନ୍ୟ, ତୁମ ଡାହାଣ ହାତ ଧନ୍ୟ।
ଧନ୍ଯଂ କର୍ମ୍ମ ଚ ତେ ଜନ୍ମ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ନୈଵ ଵିଦ୍ଯତେ । ଏଵଂ ତେ କର୍ମଣା ସାଧୋ ଚୋଦ୍ଧାରଂ କୁରୁଷେ କୁଲମ୍
ତୁମ କର୍ମ ଓ ଜନ୍ମ ଧନ୍ୟ, ଏମିତି କିଛି ତିନି ଲୋକରେ ମିଳେନି। ଏପରି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ହେ ସାଧୁ, ତୁମେ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରୁଛ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣେ ଵିମାନଂ ସ୍ଵର୍ଣନିର୍ମିତମ୍ । ଆଗତଂ ହରିଗଣୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵତ୍ର ଗରୁଡଧ୍ଵଜମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିବା ସମୟରେ, ସୁନାରେ ତିଆରି ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆସିଲା, ସେଠି ସବୁଠାରେ ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନ ଥିଲା ଓ ହରିଙ୍କ ଗଣମାନେ ଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯ କୁଲଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସ ଶ୍ଵପାକପୁରୋହିତମ୍ । ରଥେ ଚାରୋପଯାମାସ ଶଂଖପଦ୍ମଧରଃ ସ୍ଵଯଂ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ, ସେ ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ କୁକୁର ଭୋଜନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରଥରେ ବସାଇଦେଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତାନ୍ହରିଃ ସର୍ଵାନ୍ଗତୋ ଵୈକୁଂଠମଂଦିରମ୍ । ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ ଚିରଂ ତେ ଚ କୃତ୍ଵା ଭୋଗଂ ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ହରି ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବଳି ନେଇ, ଭୂଲୋକରୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଵଚନଂ ଲଂଘଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଯସ୍ତୁ ଵା ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍ । ସକୁଲୋ ନିରଯଂ ଯାତି ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଯିଏ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ହାତ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିବାର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ମୁଁ ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ତସ୍ଯାନ୍ନଂ ତୁ ଜଲଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ପିତୃଦୈଵତୈଃ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମୋ ଗୃହଂ ତସ୍ଯ ଭୀତ୍ଯା ଯାତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏପରି ଲୋକଙ୍କ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ପାଣି ପିତୃମାନେ କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଘର ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି।
ଦତ୍ଵାଶାଂ ଯୋ ଜନଃ କୁର୍ଯାନ୍ନୈରାଶ୍ଯଂ ଚୈଵ ମୂଢଧୀଃ । ସ ସ୍ଵକାନ୍କୋଟିପୁରୁଷାନ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯିଏ ଆଶା ଦେଇ, ପରେ ନିରାଶା କରେ, ମୂଢ଼ ମନ ଥାଏ, ସେ ନିଜର ଅନେକ ପରିଜନଙ୍କୁ ସହିତ ନରକକୁ ଯାଏ।
ଵଚନଂ ଲଂଘଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଧର୍ମସ୍ତସ୍ଯ ଵିଲଂଘତି । ନୃପାଗ୍ନିତସ୍କରୈର୍ଵିପ୍ର ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ଯିଏ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ, ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ। ରାଜା, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଚୋରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ସ୍ଵର୍ଗୋତ୍ତରମିମଂ ସମ୍ଯକ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗୋତ୍ତରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵିହାମୁତ୍ର କୃଷ୍ଣାଖ୍ଯଂ ଧାମ ଚୋତ୍ତମମ୍
ଏହି ସ୍ୱର୍ଗଉତ୍ତମ ଉପଦେଶକୁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଉପରେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, କୃଷ୍ଣ ନାମକ ଉତ୍ତମ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ। ଶ୍ରୀକୁଲଦେଵତାଯୈ ନମଃ। ଶ୍ରୀଗୁରୁଚରଣାରଵିଂଦାଭ୍ଯାଂ ନମଃ । ନାରାଯଣଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ନରଂ ଚୈଵ ନରୋତ୍ତମମ୍ । ଦେଵୀଂସରସ୍ଵତୀଂ ଵ୍ଯାସଂ ତତୋ ଜଯମୁଦୀରଯେତ୍
ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ରୀକୁଳଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ରୀଗୁରୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ନମସ୍କାର। ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରେ ବିଜୟ ଘୋଷଣା କରାଯାଉ।