ଧେନୂନାଂ ତୁ ଶତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ । ତସ୍ମାତ୍କୋଟିଗୁଣଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଲନେ ଦ୍ଵିଜ
ଏକ ଲୋକ ଯେତେବେଳେ ଶତ ଗୋଉ ଦାନ କରେ, ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କଲେ ତାହାର କୋଟିଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାଖଂଡନାନ୍ମୂଢୋ ନିରଯଂ ଯାତି ଦାରୁଣମ୍ । ଶତମନ୍ଵଂତରଂ ଯାଵତ୍ପଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେ ମୂର୍ଖ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭାଙ୍ଗେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ ଏବଂ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତୋଽତ୍ର ଜନ୍ମ ଚାସାଦ୍ଯ ନିର୍ଧନସ୍ଯ ନିକେତନେ । ଅନ୍ନଵସ୍ତ୍ରୈର୍ଵିହୀନଃ ସ୍ଯା କ୍ଲେଶୀ ଚାପି ସ୍ଵକର୍ମଣା
ତାପରେ, ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ଗରିବ ଘରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ବିହୀନ ରହେ, ଏବଂ ନିଜ କର୍ମରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ।
ସତ୍ଯେନ ଶପଥଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଵାଗ୍ନିଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ । ତାଵଦ୍ଦହତି ଵୈ ଗାତ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵଂଶୋ ନ ଲୁପ୍ଯତେ
ଦେବତା, ଅଗ୍ନି ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସତ୍ୟ ଶପଥ କରିବା ଉଚିତ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହ ଦହିଯାଏ ନାହିଁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ମିଥ୍ଯାଯାଂ ଶପଥେ ଵିପ୍ର କିମହଂ ଵଚ୍ମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଶତମନ୍ଵଂତରଂ ଵିପ୍ର ନିରଯଂ ମିଥ୍ଯଯା କିମୁ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମିଥ୍ୟା ଶପଥ ବିଷୟରେ ଏବେ ମୁଁ କଣ କହିବି? ଯେଉଁମାନେ ମିଥ୍ୟା ଶପଥ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
ନିର୍ମାଲ୍ଯଂ ଶ୍ରୀହରେଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସତ୍ଯେନ ମୁନିପୁଂଗଵ । ଗୃହୀତ୍ଵା ପୁରୁଷାନ୍ସପ୍ତ ପଚ୍ଯତେ ନିରଯେ ଚିରମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ନିର୍ମାଳ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରି ସତ୍ୟ ଶପଥ କରି, ଯଦି କେହି ସାତ ଜଣଙ୍କୁ ନେଇଯାଏ, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି।
କଦାଚିଜ୍ଜନ୍ମ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ କୁଷ୍ଠୀ ଚ ପ୍ରତିଜନ୍ମନି । ସତ୍ଯେନୈଵଂ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ର ଅନୃତେ ଵୈ କିମୁଚ୍ଯତେ
କେବେ କେବେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ପ୍ରତିଟି ଜନ୍ମରେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହୁଏ, ଏହା ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତେବେ ମିଥ୍ୟା ବିଷୟରେ କଣ କୁହିବି?
ଯୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣଂ ଦତ୍ଵା କରଂ ତତ୍ପ୍ରତିପାଲ୍ଯତେ । ତସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତିର୍ଭଵେତ୍କୃଷ୍ଣଃ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ କହୁଛି।
କରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ଵଚନସ୍ଯ ଚ ପାଲନମ୍ । ତାଵନ୍ନ କୁର୍ଯାତ୍ପିତରଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ଚ ଯାତନାମ୍
ଯଦି କେହି ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ମଧ୍ୟ ନିଜ କଥା ପାଳନ କରେନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ କୃତ୍ୟ କରନ୍ତିନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ସ୍ଵଯଂ ତୁ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ନିରଯଂ ଚାତିଦାରୁଣମ୍ । ଉଦ୍ଧାରଂ କୋଟିପୁରୁଷୈର୍ମୃତୋ ଯାତି ନ ସଂଶଯଃ
କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କୋଟି ଲୋକ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏନାହିଁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ। କୃଷ୍ଣପ୍ରାପ୍ତିଃ ପୁରା କସ୍ଯ କରସ୍ଯ ପ୍ରତିପାଲନାତ୍ । ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯ ମୁନେ ବ୍ରୂହି ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ସାଦରାତ୍
ଶୌନକ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ କିଏ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ? ହେ ମୁନି, ଦୟାକରି ଏହା କୁହ, ମୁଁ ଆଦର ସହିତ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ପୁରା କିଂଚିତ୍ପୁରେ ଶୂଦ୍ରୋ ନାମ୍ନାସୀଦ୍ଵୀରଵିକ୍ରମଃ । ବହ୍ଵାଶୀ ପୃଥୁଲାଂଗଶ୍ଚ ବହୁଵକ୍ତାତିସୁଂଦରଃ
ସୂତ କହିଲେ: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କିଛି ଏକ ସହରରେ ବୀରବିକ୍ରମ ନାମକ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଥିଲେ। ସେ ବହୁତ ଖାଇଥିବା, ମୋଟା ଶରୀର, ବହୁତ କଥା କହୁଥିବା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ।
ଧନଵାନ୍ପୁତ୍ରଵାନ୍ସଭ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସର୍ଵଜନପ୍ରିଯଃ । ଵିପ୍ରାଣାମତିଥୀନାଂ ଚ ପୂଜକଃ ସର୍ଵଦୈଵ ତୁ
ସେ ଧନୀ, ପୁତ୍ରବାନ୍, ସମ୍ମାନିତ, ପାଣ୍ଡିତ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ସେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ।
ପିତୃଭକ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଲକଃ ସଦା । ଵାଚାଂ ଗୁରୁଜନାନାଂ ଚ ପାଲକୋ ହରିସେଵକଃ
ସେ ପିତୃଭକ୍ତ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଥିଲେ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁଥିଲେ ଏବଂ ହରିଙ୍କ ସେବକ ଥିଲେ।
ଏକଦା ସୁଂଦରୋ ଗେହଂ ଶ୍ଵପଚସ୍ତସ୍ଯ ଛଦ୍ମନା । ପ୍ରାପ୍ତୋ ଧୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ରୂପଂ ଵୈ ତରୁଣଃ ସୁଧୀଃ
ଏକଦିନ ସୁନ୍ଦର ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଘରକୁ ଚୁପଚାପ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଧରି ଭିତରକୁ ପସିଲେ, ସେ ଏକ ଯୁବକ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ମେ ଵଚନଂ ଧୀର ମମ ଜାଯା ମୃତା ଶୁଭା । କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି କଥଯାଦ୍ଯାନୁକଂପଯା
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ହେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ମୋର ଶୁଭ୍ରା ଜୀବନସଂଗିନୀ ଚଳିଗଲେ। ଏବେ ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ଦୟାକରି ମୋତେ କହ।
ଵିଵାହଂ ଯୋ ଜନଃ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । କିଂ ଚ ଦାନୈଃ କିଂ ଚ ତୀର୍ଥୈଃ କିଂ ଯଜ୍ଞୈର୍ଵ୍ରତକୋଟିଭିଃ
ଯେଉଁଠି କେହି ବିବାହ ଘଟାଏ, ବିଶେଷକରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ, ସେଠି ଦାନ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଅନେକ ବ୍ରତର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵସୌ ଵିପ୍ରଂ ଚୋକ୍ତଵାନ୍ଵୀରଵିକ୍ରମଃ । ଶୃଣୁ ମେ ଵଚନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ବାଲାସ୍ତି ମମ କନ୍ଯକା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ସାହସୀ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: ମୋର କଥା ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ମୋର ଏକ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବୟସର ଝିଅ ଅଛି।
ଯଦିଚ୍ଛା ତେ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ର ଦାସ୍ଯାମି ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ । ନଯ ମେ ଦକ୍ଷିଣଂ ହସ୍ତଂ ଦାସ୍ଯାମି ଚାନ୍ଯଥା ନହି
ଯଦି ତୁମେ ଚାହଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ତାକୁ ତୁମକୁ ଦେବି। ମୋର ଡାହାଣ ହାତ ଧର, ନାହିଁଲେ ମୁଁ ତାକୁ ଦେବିନି।
ତସ୍ଯୈତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗ୍ରାହ ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍ । ଶ୍ଵପଚୋ ହର୍ଷଯୁକ୍ତୋ ଵୈ ପ୍ରୋଵାଚ ଵଚନଂ ତ୍ଵିତି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଡାହାଣ ହାତ ଧରିଲେ। ଚଣ୍ଡାଳ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ। କୃତ୍ଵା ଶୁଭ କ୍ଷଣଂ ମହ୍ଯଂ ଦେହି କନ୍ଯାଂ ଶୁଭାନ୍ଵିତାମ୍ । ଵିଲଂବେ ବହୁଵିଘ୍ନଂ ସ୍ଯାଦିତି ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଖି, ମୋତେ ଏହି ଗୁଣବତୀ ଝିଅକୁ ଦେଉ। ବିଳମ୍ବ କଲେ ବହୁତ ବାଧା ଆସେ, ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଲେଖାଯାଇଛି।
ଵୀରଵିକ୍ରମ ଉଵାଚ। ତୁଭ୍ଯଂ ଶ୍ଵଃ କନ୍ଯକାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦାସ୍ଯାମି ନାସ୍ତି ଚାନ୍ଯଥା । ଦକ୍ଷିଣଂ ଚ କରଂ ଦତ୍ଵା ନ କୁର୍ଯାତ୍ପୁରୁଷାଧମଃ
ବୀରବିକ୍ରମ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆସନ୍ତାକାଲି ମୁଁ ତୁମକୁ ଝିଅ ଦେବି, ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ହେବ ନାହିଁ। ଡାହାଣ ହାତ ଦେଇ ପରେ ମନୁଷ୍ୟ ମନ ମାନି ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କୃଷ୍ଣଶର୍ମାଣଂ ଚାହୂଯାକଥଯନ୍ମୁନେ । ପୁରୋହିତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସଂଵିଦଂ ଦ୍ଵିଜ
ସୂତ କହିଲେ: ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃଷ୍ଣଶର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଓ ମୁନି, ସମସ୍ତ କଥା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସରେ କହିଦେଲେ।
କଥଂ ଵିପ୍ରାଯ ତେ କନ୍ଯାଂ ଶୂଦ୍ରାଯ ଦାତୁମିଚ୍ଛସି । ଅଜ୍ଞାତାଯାକୁଲୀନାଯ ନ ଦଦସ୍ଵ ଵିଶେଷତଃ
ତୁମେ କିପରି ତୁମ ଝିଅକୁ ଏକ ଶୂଦ୍ର, ଅଜଣା ଓ ଅଜ୍ଞାତ ବଂଶର ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ବିଶେଷକରି ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଉନି।
ଊଚୁସ୍ତଜ୍ଜାତଯଃ ସର୍ଵେ ଜନକାଦ୍ଯାସ୍ତପୋଧନ । ଅସ୍ମାକଂ ଵଚନଂ ତାତ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵୀରଵିକ୍ରମ
ସେଇ ପରିବାରର ସମସ୍ତେ, ବାପା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ: ହେ ବୀରବିକ୍ରମ, ଆମର କଥା ଶୁଣ।
ନ ଜ୍ଞାଯତେ କୁଲଂ ଯସ୍ଯ ଦେଶଗୋତ୍ରଧନଂ ତଥା । ଶୀଲଂ ଵଯସ୍ତସ୍ଯ କନ୍ଯା ସ୍ଵଜନୈର୍ନ ଚ ଦୀଯତେ
ଯାହାର ବଂଶ, ଦେଶ, ଗୋତ୍ର, ଧନ, ଚରିତ୍ର ଓ ବୟସ୍ ଅଜଣା, ସେଉଁଠି ଝିଅକୁ ନିଜ ପରିବାରର ଲୋକେ ଦେଉନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ ଉଵାଚ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦତ୍ତଂ ମେ ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍ । କଦାଚିଦନ୍ଯଥାକର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଚ ସର୍ଵଥା
ସେ କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋର ଡାହାଣ ହାତ ଦେଇଛି। ଏବେ କେବେ ବି ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାନ୍ସ ଵିପ୍ରାଯ କନ୍ଯାଂ ଦାତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେତି ଜ୍ଞାତଯଃ ସର୍ଵେ ଵିସ୍ମଯମଦ୍ଭୁତଂ ଯଯୁଃ
ଏହିପରି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଝିଅ ଦେବା ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜଣେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ସତ୍ଯଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ଆଵିର୍ବଭୂଵ ସହସା ଚାରୁହ୍ଯ ଗରୁଡଂ ମୁନେ
ସେଇ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ ହଠାତ୍ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦେଖାଦେଲେ, ହେ ମୁନି।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଧନ୍ଯଂ ତେ ଚ କୁଲଂ ଧର୍ମୋଧନ୍ଯସ୍ତେ ଜନନୀ ପିତା । ଧନ୍ଯଂ ତେ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ଧନ୍ଯଂ ତେ ଦକ୍ଷିଣଂ କରମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ତୁମର ବଂଶ ଧନ୍ୟ, ତୁମ ମାଆ ବାପା ଧନ୍ୟ, ତୁମ ସତ୍ୟ କଥା ଧନ୍ୟ, ତୁମ ଡାହାଣ ହାତ ଧନ୍ୟ।